Een fietsband oppompen | Leer deens in het Nederlands

Over deze les

Met Een fietsband oppompen oefen je gespreksuitdrukkingen, uitspraak, woordenschat, grammatica en quizzen in het deens.

Dialoog

Mit bagdæk er næsten fladt.

Med bèè-deeg èèr nes-den fled. Mijn achterband is bijna leeg.

Jeg har en pumpe, du kan låne.

Yai haa en pom-be, doe ken loone. Ik heb een pomp die je kunt lenen.

Skal jeg først tjekke, om der er en lækage?

Sgel yai feurst tsje-ge, om dee-er èèr en lee-ge? Moet ik eerst op een lek controleren?

Se langs dæksiden, før du fylder luft i.

See langs deeg-sie-en, feur doe fuul-uh loeft ie. Kijk langs de zijkant van de band voordat je lucht toevoegt.

Kan du vise mig, hvordan jeg sætter den fast?

Ken doe vie-se mai, ho-than yai set-uh den fesd? Kun je me laten zien hoe ik hem moet vastmaken?

Tryk denne del på ventilen, og pump langsomt.

Treuk den-uh del po ven-tie-len, oh pom lang-somd. Druk dit deel op het ventiel en pomp langzaam.

Dækket føles fast nok nu.

Deeg-eth feuls fesd nog noe. De band voelt nu stevig genoeg aan.

Bring pumpen tilbage, når du er færdig.

Breng pom-ben tie-bèè-le, noor doe èèr fèèr-die. Breng de pomp terug als je klaar bent.

Woord voor woord

Mit Mit betekent hier ‘mijn’ en hoort bij het onzijdige bagdæk. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord om aan te geven van wie de band is. Je gebruikt Mit bijvoorbeeld bij een enkelvoudig onzijdig voorwerp dat van jou is.

bagdæk Bagdæk betekent hier ‘achterband’, dus de band aan de achterkant van de fiets. Het is het onderdeel waarover de spreker zegt dat het bijna leeg is. Je gebruikt het in een gesprek over de toestand of reparatie van een fiets.

er Er betekent hier ‘is’ en verbindt bagdæk met de toestand fladt. Het geeft aan hoe de achterband eraan toe is. Je gebruikt er vaak om een toestand of eigenschap van iets te beschrijven.

næsten Næsten betekent hier ‘bijna’: de band is nog niet helemaal leeg, maar dat punt komt dichtbij. Het staat vóór fladt om aan te geven dat de toestand bijna bereikt is. Je gebruikt næsten vóór een eigenschap of hoeveelheid die bijna volledig geldt.

fladt Fladt betekent hier dat de band bijna geen lucht meer heeft en plat aanvoelt. Dit is de vorm bij het onzijdige bagdæk; de basisvorm is flad. In deze scène gebruik je het om de toestand van een band te beschrijven.

Jeg Jeg betekent ‘ik’ en verwijst naar de persoon die spreekt. Jeg staat hier aan het begin van een zin; na een komma komt dezelfde vorm als jeg voor. Je gebruikt Jeg of jeg wanneer je informatie over jezelf geeft.

har Har betekent hier ‘heb’ in de betekenis dat de spreker een pomp beschikbaar heeft. Samen met Jeg vormt het de mededeling dat de spreker iets bezit of kan aanbieden. Je gebruikt Jeg har bijvoorbeeld vóór een voorwerp dat je hebt.

en En betekent hier ‘een’ en introduceert één pomp die nog niet eerder in het gesprek is genoemd. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord pumpe. Je gebruikt en vóór een enkelvoudig zelfstandig naamwoord zoals en pumpe.

pumpe Pumpe betekent hier ‘pomp’, het hulpmiddel waarmee lucht in de fietsband wordt gebracht. Het woord staat na en en is het voorwerp dat geleend kan worden. Je gebruikt het in gesprekken over banden oppompen of gereedschap lenen.

du Du betekent ‘jij’ en is hier de persoon die de pomp mag lenen. Het is het onderwerp van du kan låne. Je gebruikt du wanneer je rechtstreeks tegen één persoon spreekt.

kan Kan betekent hier dat iemand iets mag of kan doen: de aangesprokene kan de pomp lenen. Na kan staat het werkwoord låne. Je gebruikt de constructie du kan låne vóór een handeling die iemand kan uitvoeren of mag uitvoeren.

låne Låne betekent hier ‘lenen’, namelijk de pomp tijdelijk gebruiken en later terugbrengen. Het staat na kan in du kan låne. Je gebruikt låne bij voorwerpen die je tijdelijk van iemand krijgt.

Skal Skal betekent hier ‘moet ik’ of ‘zal ik’ en maakt van de zin een vraag om advies. De spreker vraagt of eerst controleren de juiste volgende stap is. Je gebruikt Skal jeg ... wanneer je wilt vragen of je iets moet doen.

først Først betekent hier ‘eerst’ en geeft aan dat het controleren vóór het oppompen moet gebeuren. Het staat vóór tjekke. Je gebruikt først om de eerste stap in een reeks handelingen aan te wijzen.

tjekke Tjekke betekent hier ‘controleren’ of ‘nakijken’ of er een lek is. Het staat na Skal jeg en benoemt de handeling waarover de spreker advies vraagt. Je gebruikt tjekke vóór informatie over wat je wilt onderzoeken, zoals tjekke, om der er en lækage.

om Om leidt hier de bijzin in die beschrijft wat gecontroleerd moet worden: of er een lek is. Het staat vóór der er en lækage. Je gebruikt om vóór een indirecte ja-neevraag na werkwoorden zoals tjekke.

der Der maakt hier deel uit van de bestaansuitdrukking der er en lækage en wijst erop dat er mogelijk een lek aanwezig is. Het verwijst niet naar een bepaalde plaats. Je gebruikt der er vóór iets waarvan je zegt dat het bestaat of aanwezig is.

lækage Lækage betekent hier ‘lek’, een plaats waardoor lucht uit de band kan ontsnappen. Het staat na en in en lækage. Je gebruikt het in gesprekken over een band, slang of ander voorwerp waaruit vloeistof of lucht ontsnapt.

Se Se betekent hier ‘kijk’ en is een directe instructie om de zijkant van de band te inspecteren. Het staat aan het begin van de aanwijzing Se langs dæksiden. Je gebruikt Se wanneer je iemand vraagt ergens naar te kijken.

langs Langs betekent hier ‘langs’ en geeft de richting van het kijken aan: over of langs de zijkant van de band. Het staat vóór dæksiden. Je gebruikt langs vóór een plaats of oppervlak waarlangs je kijkt of beweegt.

dæksiden Dæksiden betekent hier ‘de zijkant van de band’, het deel dat gecontroleerd moet worden op een lek. Het staat na langs in langs dæksiden. Je gebruikt dit woord wanneer je specifiek naar de zijkant van een fietsband verwijst.

før Før betekent hier ‘voordat’ en ordent twee handelingen in de tijd: eerst kijken en daarna lucht toevoegen. Het staat vóór de bijzin før du fylder luft i. Je gebruikt før + een handeling om aan te geven wat eerder moet gebeuren.

fylder Fylder betekent hier ‘vult’ of ‘voegt toe’: de aangesprokene brengt lucht in de band. Het is een vorm van fylde en staat in fylder luft i. Je gebruikt fylder lucht in bij het vullen van een voorwerp met lucht.

luft Luft betekent hier ‘lucht’, het materiaal dat in de band wordt gebracht. Het staat in de uitdrukking fylder luft i. Je gebruikt luft bij handelingen waarbij lucht ergens in wordt gedaan.

i I betekent hier ‘in’ en geeft aan waar de lucht terechtkomt. In fylder luft i hoort het bij de handeling van lucht in de band brengen. Je gebruikt i om de binnenkant of bestemming van een beweging of handeling aan te geven.

vise Vise betekent hier ‘laten zien’ of ‘tonen’ hoe iets moet worden gedaan. Het staat na Kan du en vóór vise mig, hvordan ... . Je gebruikt vise mig, hvordan ... wanneer je iemand vraagt een werkwijze uit te leggen of voor te doen.

mig Mig betekent ‘mij’ en is de persoon aan wie iets wordt getoond. Het staat na vise in vise mig. Je gebruikt vise mig wanneer je wilt dat iemand iets aan jou laat zien.

hvordan Hvordan betekent hier ‘hoe’ en leidt de uitleg in over de manier waarop iets moet worden vastgemaakt. Het staat vóór hvordan jeg sætter den fast. Je gebruikt hvordan + een bijzin om naar een werkwijze te vragen.

sætter Sætter betekent hier ‘plaatst’ of ‘maakt vast’ en beschrijft hoe de spreker het voorwerp op de juiste manier aanbrengt. Het staat in sætter den fast. Sætter is een vorm van sætte; je gebruikt sætter ... fast wanneer je iets op een bepaalde plaats bevestigt.

den Den betekent hier ‘het’ en verwijst naar het eerder besproken voorwerp dat moet worden vastgemaakt. De precieze verwijzing wordt door de context van de pomp bepaald. Je gebruikt den in sætter den fast wanneer het bedoelde enkelvoudige voorwerp al bekend is.

fast Fast betekent in sætter den fast dat iets stevig wordt vastgemaakt. In føles fast nok betekent het dat de band stevig genoeg aanvoelt. Je gebruikt fast dus hier zowel bij het bevestigen van een voorwerp als bij het beschrijven van een stevige toestand.

Tryk Tryk betekent hier ‘druk’ en is een directe instructie om druk uit te oefenen op een onderdeel. Het staat aan het begin van Tryk denne del på ventilen. Je gebruikt Tryk wanneer je iemand vraagt iets met druk te bedienen of te plaatsen.

denne Denne betekent hier ‘deze’ en wijst naar het onderdeel dat de spreker op dat moment aanwijst. Het staat vóór del in denne del. Je gebruikt denne vóór een zelfstandig naamwoord wanneer je een dichtbij zijnd of aangewezen voorwerp bedoelt.

del Del betekent hier ‘deel’ of ‘onderdeel’, namelijk een onderdeel van de pomp. Het staat in denne del en is het object dat op het ventiel moet worden gedrukt. Je gebruikt del wanneer je naar een onderdeel van een groter voorwerp verwijst.

på På betekent hier ‘op’ of ‘tegen’ en geeft aan waar het onderdeel moet worden geplaatst: op het ventiel. Het staat in på ventilen. Je gebruikt på vóór het oppervlak of onderdeel waarmee iets in contact wordt gebracht.

ventilen Ventilen betekent hier ‘het ventiel’, het onderdeel waardoor de band met lucht wordt gevuld. Het is de bepaalde vorm van ventiel en staat na på. Je gebruikt på ventilen wanneer je naar het specifieke ventiel van de band verwijst.

og Og betekent hier ‘en’ en verbindt twee opeenvolgende instructies: het onderdeel aandrukken en langzaam pompen. Het staat in og pump langsomt. Je gebruikt og om handelingen of aanwijzingen met elkaar te verbinden.

pump Pump betekent hier ‘pomp’ als opdracht: de spreker moet met de pomp lucht toevoegen. Het staat na og in og pump langsomt. Je gebruikt pump wanneer je iemand direct instrueert om lucht met een pomp in een band te brengen.

langsomt Langsomt betekent hier ‘langzaam’ en geeft aan dat het pompen niet snel moet gebeuren. Het staat na pump in pump langsomt. Je gebruikt pump langsomt wanneer je een handeling voorzichtig of rustig wilt laten uitvoeren.

Dækket Dækket betekent hier ‘de band’ en verwijst naar de fietsband die zojuist is opgepompt. Het is de bepaalde vorm van dæk en staat aan het begin van Dækket føles fast nok nu. Je gebruikt Dækket wanneer de specifieke band al uit de context bekend is.

føles Føles betekent hier ‘voelt aan’ en beschrijft hoe de band bij aanraken wordt ervaren. Het staat in føles fast nok. Je gebruikt føles om een tastbare indruk of ervaren toestand van een voorwerp te beschrijven.

nok Nok betekent hier ‘genoeg’ en geeft aan dat de band voldoende stevig is geworden. Het staat na fast in fast nok. Je gebruikt fast nok om te zeggen dat iets de gewenste mate van stevigheid heeft bereikt.

nu Nu betekent hier ‘nu’ en verwijst naar het moment na het pompen. Het laat zien dat de toestand op dit moment anders of voldoende is. Je gebruikt nu om een actuele toestand of verandering aan te wijzen.

pumpen Pumpen betekent hier ‘de pomp’ en verwijst naar de specifieke pomp die geleend is. Het is de bepaalde vorm van pumpe; de vorm heeft hier de betekenis van een bekend voorwerp. Je gebruikt pumpen in Bring pumpen tilbage wanneer je naar die eerder genoemde pomp verwijst.

tilbage Tilbage betekent hier ‘terug’ en geeft aan dat de pomp naar de eigenaar of oorspronkelijke plaats moet worden gebracht. Het staat in Bring pumpen tilbage. Je gebruikt bringe ... tilbage wanneer je een geleend of verplaatst voorwerp terugbrengt.

når Når betekent hier ‘wanneer’ en introduceert het moment waarop de pomp moet worden teruggebracht. Het staat vóór når du er færdig. Je gebruikt når + een bijzin om aan te geven wanneer een handeling plaatsvindt.

færdig Færdig betekent hier ‘klaar’ of ‘klaar met de handeling’. In er færdig zegt het dat de persoon het gebruik van de pomp heeft afgerond. Je gebruikt er færdig wanneer iemand klaar is met een taak of activiteit.

Grammatica

før + bijzin

Se langs dæksiden, før du pumper.

See langs deeg-sie-en, feur doe pom-buh.

Kijk langs de zijkant van de band voordat je pompt.

Na før volgt een bijzin met een onderwerp en een vervoegd werkwoord: før du pumper.

Gebiedende wijs

Tryk på ventilen. Pump langsomt.

Treuk po ven-tie-len. Pom lang-somd.

Druk op het ventiel. Pomp langzaam.

De gebiedende wijs gebruikt meestal de stam van het werkwoord, zonder onderwerp: Tryk, Pump.

Deens woordenschat

bagdæk zelfstandig naamwoord

bèè-deeg achterband

Geslacht: neuter

Mit bagdæk er næsten fladt.

dækside zelfstandig naamwoord

deeg-sie-the zijkant van de band dæksiden

Geslacht: common

Se langs dæksiden, før du fylder luft i.

flad bijvoeglijk naamwoord

fled leeg; plat fladt

Mit bagdæk er næsten fladt.

fylde werkwoord

fuul-le vullen; bijvullen fylder

Se langs dæksiden, før du fylder luft i.

før voegwoord

feur voordat

Se langs dæksiden, før du fylder luft i.

langs voorzetsel

langs langs

Se langs dæksiden, før du fylder luft i.

lækage zelfstandig naamwoord

lee-ge lek

Geslacht: common

Skal jeg først tjekke, om der er en lækage?

låne werkwoord

loone lenen

Jeg har en pumpe, du kan låne.

næsten bijwoord

nes-den bijna

Mit bagdæk er næsten fladt.

pumpe zelfstandig naamwoord

pom-be pomp

Geslacht: common

Jeg har en pumpe, du kan låne.

se werkwoord

see kijken

Se langs dæksiden, før du fylder luft i.

tjekke werkwoord

tsje-ge controleren; nakijken

Skal jeg først tjekke, om der er en lækage?

Quiz

Woordvolgorde

Zet de woorden in de juiste volgorde.

Mijn achterband is bijna leeg.

Antwoord tonen

Mit bagdæk er næsten fladt.

De band voelt nu stevig genoeg aan.

Antwoord tonen

Dækket føles fast nok nu.

Spelling

Tik op de letters om het woord te spellen.

bijna

Antwoord tonen

næsten

lek

Antwoord tonen

lækage

leeg; plat

Antwoord tonen

fladt

pomp

Antwoord tonen

pumpe