Koffievlekken op documenten | Leer deens in het Nederlands

Over deze les

Met Koffievlekken op documenten oefen je gespreksuitdrukkingen, uitspraak, woordenschat, grammatica en quizzen in het deens.

Dialoog

Jeg spildte kaffe på de her dokumenter.

Yai sbèl-de kè-feh po die hèh do-ko-men-dah. Ik heb koffie over deze documenten gemorst.

Flyt dem væk fra koppen, før pletten breder sig.

Fluu dem wek freh ko-b'n, feuh plè-d'n brè-ah sai. Leg ze weg van de kop voordat de vlek zich verspreidt.

Den øverste side er allerede gennemblødt.

Den eu-wah-sta sie-eh er al-ah-ree-eh greum-blu-d. De bovenste pagina is al doorweekt.

Lad den tørre fladt, før du håndterer den.

Lè den teu-ah flat, feuh doe hèn-tè-ah den. Laat hem plat drogen voordat je hem vastpakt.

Skal jeg printe en ren kopi af den side?

Skèl yai pren-deh en reen ko-pie eh den sie-eh? Zal ik een schone kopie van die pagina afdrukken?

Det ville være sikrere, fordi teksten kan blive utydelig.

Deh wee-leh wè-ah see-gah, fo-die teks-d'n kèn blie-weh oe-tsuu-eh-leh. Dat zou veiliger zijn, omdat de tekst kan vervagen.

Jeg lægger de tørre sider til side, mens den her tørrer.

Yai lè-gah die teu-ah sie-ah teel sie-eh, mens den hèh tsuh-ah. Ik leg de droge pagina's apart terwijl deze droogt.

Lad drikkevarerne stå på et andet bord næste gang.

Lè drè-keh-waa-ah-neh sto po eht ah-nahd boh nès-ta kang. Zet de drankjes de volgende keer op een andere tafel.

Woord voor woord

Jeg Jeg betekent hier ‘ik’ en is het onderwerp in “Jeg spildte kaffe”. Je gebruikt Jeg als onderwerp wanneer je over jezelf spreekt, bijvoorbeeld in Jeg arbejder hjemme. In deze situatie meldt de spreker dat hij of zij de koffie heeft gemorst.

spildte Spildte betekent hier ‘morste’ in “Jeg spildte kaffe på de her dokumenter”. De vorm spildte staat bij Jeg voor de gebeurtenis waarbij de koffie op de documenten terechtkwam. Je gebruikt het met wat er gemorst is, zoals in Jeg spildte vand.

kaffe Kaffe betekent hier ‘koffie’ en is datgene wat op de documenten is gemorst. Je kunt kaffe gebruiken voor de drank zelf, bijvoorbeeld in Jeg drikker kaffe. In deze situatie is kaffe de vloeistof die de vlek veroorzaakt.

på På geeft hier aan waar de koffie terechtkwam: “på de her dokumenter” betekent ‘op deze documenten’. Je gebruikt på vaak voor iets waarop of waarboven iets zich bevindt, zoals in Bogen ligger på bordet. Hier verbindt het de gemorste koffie met de documenten.

de De is hier het bepaalde lidwoord bij het meervoud in “de her dokumenter”, dus ‘deze documenten’. Je gebruikt de vóór meervoudige zelfstandige naamwoorden wanneer je naar bepaalde dingen verwijst. In deze situatie gaat het om specifieke documenten bij de gesprekspartners.

her Her betekent hier ‘deze’ of ‘hier’ in de aanwijzende uitdrukking “de her dokumenter”. Samen met de her wijst het naar documenten die dichtbij zijn of op dat moment worden aangewezen. Je kunt dezelfde uitdrukking gebruiken wanneer je iets dat vlakbij ligt wilt onderscheiden.

dokumenter Dokumenter betekent hier ‘documenten’ en verwijst naar de papieren waarop koffie is gemorst. De vorm dokumenter wordt gebruikt voor meerdere documenten; je kunt het bijvoorbeeld combineren met de her in de her dokumenter. In deze situatie zijn ze het voorwerp van verplaatsen, drogen en vervangen.

Flyt Flyt betekent hier ‘verplaats’ in het verzoek “Flyt dem væk fra koppen”. De vorm Flyt staat aan het begin van een directe instructie aan één persoon. Je gebruikt Flyt met iets dat naar een andere plek moet, bijvoorbeeld Flyt stolen.

dem Dem betekent hier ‘ze’ en verwijst in “Flyt dem” naar de documenten. Je gebruikt dem als voorwerp na een werkwoord wanneer het om meerdere personen of dingen gaat, zoals in Jeg ser dem. In deze situatie moet de gesprekspartner de documenten verplaatsen.

væk Væk betekent hier ‘weg’ in “Flyt dem væk fra koppen”: de documenten moeten verder van de kop komen te liggen. Samen met Flyt geeft væk de richting van het verplaatsen aan. Je kunt het gebruiken wanneer je iets van een plaats of persoon weg wilt hebben.

fra Fra betekent hier ‘van’ in “væk fra koppen” en geeft het vertrekpunt of de plaats aan waarvan iets weg moet. Je gebruikt fra vaak met een plaats, persoon of voorwerp, zoals i dag fra arbejde. In deze situatie moeten de documenten weg van de kop worden gelegd.

koppen Koppen betekent hier ‘de kop’ in “fra koppen”. De vorm koppen verwijst naar één specifieke kop die in de situatie aanwezig is. Je gebruikt koppen wanneer je naar die bepaalde kop verwijst, bijvoorbeeld Koppen står på bordet.

før Før betekent hier ‘voordat’ en introduceert wat eerst moet gebeuren: “før pletten breder sig”. Je gebruikt før om een handeling in de tijd te plaatsen vóór een andere gebeurtenis, zoals Ring, før du kommer. Hier moeten de documenten worden verplaatst voordat de vlek groter wordt.

pletten Pletten betekent hier ‘de vlek’ en verwijst naar de koffievlek op de documenten. De vorm pletten maakt duidelijk dat het om een bepaalde vlek in deze situatie gaat. Je kunt het gebruiken met iets dat een vlek veroorzaakt of zichtbaar maakt, bijvoorbeeld Pletten er mørk.

breder Breder betekent hier ‘zich verspreidt’ in “pletten breder sig”. In deze vorm beschrijft het dat de vlek groter over het papier wordt. Je gebruikt breder sig bij een vlek of ander verschijnsel dat zich uitbreidt.

sig Sig betekent hier ‘zich’ in de uitdrukking “breder sig”; samen betekent die uitdrukking dat de vlek zich verspreidt. Sig verwijst daarbij terug naar hetzelfde onderwerp, namelijk pletten. Je gebruikt de uitdrukking breder sig bijvoorbeeld wanneer een vlek of geur zich uitbreidt.

Den Den heeft hier twee functies in de dialoog. In “Den øverste side” is Den het bepaalde lidwoord bij side, terwijl “Lad den tørre” den gebruikt als verwijzing naar de pagina. Je gebruikt den dus hier om naar een bepaalde pagina te verwijzen of die pagina als voorwerp te benoemen.

øverste Øverste betekent hier ‘bovenste’ in “Den øverste side”. Het specificeert welke pagina bedoeld wordt: de pagina bovenop de stapel. Je kunt øverste gebruiken om iets binnen een stapel of rangorde aan te wijzen, zoals de øverste bog.

side Side betekent hier ‘pagina’ in “Den øverste side” en verwijst naar een vel in de documenten. In deze context gaat het niet om een algemene kant, maar om de bovenste pagina. Je kunt side gebruiken met een nummer of aanwijzing, bijvoorbeeld side tre.

er Er betekent hier ‘is’ in “Den øverste side er allerede gennemblødt”. Het verbindt de pagina met de toestand waarin die zich bevindt. Je gebruikt er om een toestand of eigenschap van iets uit te drukken, zoals Papiret er vådt.

allerede Allerede betekent hier ‘al’ en geeft aan dat de pagina op dat moment al doorweekt is. Het benadrukt dat de toestand eerder is ontstaan dan misschien verwacht. Je gebruikt allerede bij een toestand of gebeurtenis die vóór een genoemd moment begonnen is.

gennemblødt Gennemblødt betekent hier ‘doorweekt’ in “Den øverste side er allerede gennemblødt”. Het beschrijft dat de pagina volledig met vloeistof doordrenkt is. In deze situatie verklaart dat waarom de pagina voorzichtig moet worden gedroogd of vervangen.

Lad Lad betekent hier ‘laat’ in de instructie “Lad den tørre fladt”. Het geeft aan dat de aangesprokene iets moet laten gebeuren of iets in een bepaalde toestand moet houden. Je gebruikt Lad bijvoorbeeld om iemand te vragen iets te laten rusten of drogen.

tørre Tørre betekent hier ‘drogen’ in “Lad den tørre fladt”. Na Lad beschrijft tørre wat er met de pagina moet gebeuren. Je gebruikt het met iets dat vocht moet verliezen, zoals Lad tøjet tørre.

fladt Fladt betekent hier ‘plat’ en beschrijft hoe de pagina tijdens het drogen moet liggen. In “tørre fladt” helpt het voorkomen dat de natte pagina verder vervormt. Je gebruikt fladt om een vlakke positie of toestand aan te geven.

du Du betekent hier ‘jij’ en is de persoon die de instructie moet uitvoeren in “før du håndterer den”. Je gebruikt du als onderwerp wanneer je rechtstreeks tegen één persoon spreekt. In deze situatie spreekt B A direct aan.

håndterer Håndterer betekent hier ‘behandelt’ of ‘hanteert’ in “du håndterer den”. Het gaat om de manier waarop je de kwetsbare, natte pagina vastneemt of ermee omgaat. Je gebruikt het met een voorwerp dat je voorzichtig of praktisch behandelt.

Skal Skal betekent hier ‘zal ik’ in de vraag “Skal jeg printe en ren kopi”. Samen met jeg maakt het een vraag over wat de spreker van plan is of moet doen. Je gebruikt Skal jeg ...? om toestemming of advies te vragen over een handeling.

printe Printe betekent hier ‘printen’ in “Skal jeg printe en ren kopi”. Het benoemt de voorgestelde handeling om een nieuwe papieren versie te maken. Je gebruikt printe met wat je wilt afdrukken, zoals printe en side.

en En betekent hier ‘een’ in “en ren kopi” en staat vóór het gemeenschappelijke zelfstandige naamwoord kopi. Het introduceert één niet nader bepaalde kopie. Je gebruikt en bijvoorbeeld in en bog of en ny kopi.

ren Ren betekent hier ‘schone’ in “en ren kopi” en beschrijft een kopie zonder de koffievlek. Het staat vóór kopi en maakt duidelijk welk soort kopie bedoeld wordt. Je kunt ren gebruiken voor iets dat vrij is van vuil of vlekken, zoals en ren side.

kopi Kopi betekent hier ‘kopie’ in “en ren kopi af den side”. Het verwijst naar een nieuwe versie van de betreffende pagina. Je gebruikt kopi met af en daarna de bron, zoals en kopi af dokumentet.

af Af betekent hier ‘van’ in “en ren kopi af den side” en geeft aan waarvan de kopie gemaakt wordt. De volledige uitdrukking koppelt kopi aan de bronpagina. Je gebruikt kopi af gevolgd door het document of de pagina waarvan je een kopie maakt.

Det Det betekent hier ‘dat’ in “Det ville være sikrere” en verwijst naar het voorgestelde plan om een kopie te printen. Het neemt de hele voorafgaande handeling als onderwerp, niet alleen één zelfstandig naamwoord. Je gebruikt Det også aan het begin wanneer je naar een eerder genoemd voorstel verwijst.

ville Ville betekent hier ‘zou’ in “Det ville være sikrere”. Het maakt de beoordeling voorzichtig en voorwaardelijk: het printen van een kopie zou veiliger zijn. Je gebruikt ville bijvoorbeeld om een mogelijke uitkomst of beoordeling uit te drukken.

være Være betekent hier ‘zijn’ in “ville være sikrere”. Samen met ville vormt het de uitdrukking voor ‘zou veiliger zijn’. Je gebruikt være na ville om de toestand of beoordeling te benoemen die mogelijk geldt.

sikrere Sikrere betekent hier ‘veiliger’ en vergelijkt het voorgestelde printen met het verder gebruiken van de beschadigde pagina. Het woord beschrijft een optie met minder risico op problemen. Je kunt sikrere gebruiken na være, zoals Det er sikrere.

fordi Fordi betekent hier ‘omdat’ en introduceert de reden voor de beoordeling “Det ville være sikrere”. Je gebruikt fordi om een verklaring aan de hoofdzin toe te voegen, zoals Jeg venter, fordi det regner. Hier is de mogelijke vervaging van de tekst de reden.

teksten Teksten betekent hier ‘de tekst’ en verwijst naar de geschreven inhoud op de natte pagina. De vorm teksten gaat over de specifieke tekst op dit document. Je gebruikt het bijvoorbeeld wanneer je zegt dat tekst duidelijk of moeilijk leesbaar is.

kan Kan betekent hier ‘kan’ en geeft een mogelijke ontwikkeling aan: de tekst kan onduidelijk worden. Het drukt hier mogelijkheid uit, niet een vaststaand gevolg. Je gebruikt kan met een werkwoord of constructie voor iets dat mogelijk gebeurt.

blive Blive betekent hier ‘worden’ in “kan blive utydelig”. Het beschrijft de overgang naar een andere toestand, namelijk onduidelijk worden. Je gebruikt blive met een toestand of eigenschap om een verandering aan te geven.

utydelig Utydelig betekent hier ‘onduidelijk’ of ‘vervaagd’ in “blive utydelig”. Het zegt dat de tekst door het vocht minder scherp en moeilijker leesbaar kan worden. Je gebruikt utydelig voor tekst, beelden of andere informatie die niet helder zichtbaar is.

lægger Lægger betekent hier ‘legt’ in “Jeg lægger de tørre sider til side”. Het beschrijft dat de spreker de pagina’s op een bepaalde plaats legt. Je gebruikt lægger met een voorwerp en vaak een plaats- of richtingsbepaling, zoals lægger bogen på bordet.

sider Sider betekent hier ‘pagina’s’ in “de tørre sider”. Het verwijst naar de pagina’s die nog droog zijn en apart worden gelegd. Je gebruikt sider voor meerdere pagina’s, bijvoorbeeld side to en side tre.

til Til draagt hier samen met side de betekenis ‘opzij’ in “lægger ... til side”. Lægger geeft het neerleggen aan en til side geeft aan dat de pagina’s apart worden gelegd. Je gebruikt de volledige uitdrukking til side wanneer je iets afzonderlijk wilt leggen of houden.

mens Mens betekent hier ‘terwijl’ en verbindt twee handelingen die gelijktijdig plaatsvinden in “mens den her tørrer”. Je gebruikt mens om aan te geven wat ondertussen gebeurt, zoals Jeg læser, mens kaffen brygger. Hier legt A de droge pagina’s apart tijdens het drogen van deze pagina.

tørrer Tørrer betekent hier ‘droogt’ in “den her tørrer”. Het beschrijft de lopende ontwikkeling waarbij de betreffende pagina vocht verliest. Je gebruikt tørrer met iets dat aan het drogen is, zoals Tøjet tørrer.

drikkevarerne Drikkevarerne betekent hier ‘de drankjes’ of ‘de dranken’ in “Lad drikkevarerne stå”. De vorm verwijst naar de specifieke drankjes die op tafel staan. In deze situatie moeten ze voortaan op een andere tafel worden gezet.

stå Stå betekent hier ‘staan’ in “Lad drikkevarerne stå på et andet bord”. Samen met Lad geeft het aan dat de drankjes op die plaats moeten blijven staan. Je gebruikt stå met een plaatsbepaling wanneer iets ergens geplaatst blijft, zoals stå på bordet.

et Et betekent hier ‘een’ in “et andet bord” en staat vóór het onzijdige zelfstandige naamwoord bord. Het introduceert één niet nader bepaalde tafel. Je gebruikt et vóór een onzijdig woord, bijvoorbeeld et bord.

andet Andet betekent hier ‘ander’ in “et andet bord” en onderscheidt deze tafel van de tafel met de koffie. Het staat hier bij bord in de uitdrukking voor ‘een andere tafel’. Je kunt andet gebruiken om een alternatief of tweede voorwerp aan te wijzen.

bord Bord betekent hier ‘tafel’ in “et andet bord”. Het is de plaats waar de drankjes volgens het advies moeten staan. Je gebruikt bord met een plaatsbepaling, zoals på et bord.

næste Næste betekent hier ‘volgende’ in “næste gang”. Het verwijst naar de eerstvolgende keer dat dezelfde situatie zich voordoet. Je gebruikt næste vóór gang om te zeggen wat iemand bij een volgende gelegenheid moet doen.

gang Gang betekent hier ‘keer’ in de vaste uitdrukking “næste gang”. Samen betekent die uitdrukking ‘de volgende keer’. Je gebruikt gang in tijdsaanduidingen wanneer je naar een gelegenheid of herhaling verwijst.

Grammatica

Lad + infinitiv

Lad koppen tørre.

Lè kop'n teu-ah.

Laat het kopje drogen.

Na ladde staat het volgende werkwoord in de infinitief: lad + tørre.

Bepaalde vorm met achtervoegsel

Drikkevarerne står.

Drè-keh-waa-ah-neh stoh.

De dranken staan.

In het Deens wordt bepaaldheid vaak aan het zelfstandig naamwoord vastgemaakt: drikkevare → drikkevarerne.

Deens woordenschat

allerede bijwoord

al-ah-ree-eh al

Den øverste side er allerede gennemblødt.

brede sig werkwoord

brè-ah sai zich verspreiden breder sig

Flyt dem væk fra koppen, før pletten breder sig.

dokument zelfstandig naamwoord

do-ko-men document dokumenter

Jeg spildte kaffe på de her dokumenter.

flytte werkwoord

fluu-deh verplaatsen Flyt

Flyt dem væk fra koppen, før pletten breder sig.

gennemblødt bijvoeglijk naamwoord

greum-blu-d doorweekt

Den øverste side er allerede gennemblødt.

kaffe zelfstandig naamwoord

kè-feh koffie

Jeg spildte kaffe på de her dokumenter.

kop zelfstandig naamwoord

kob kopje koppen

Flyt dem væk fra koppen, før pletten breder sig.

plet zelfstandig naamwoord

plèd vlek pletten

Flyt dem væk fra koppen, før pletten breder sig.

side zelfstandig naamwoord

sie-eh pagina

Den øverste side er allerede gennemblødt.

spilde werkwoord

sbè-leh morsen spildte

Jeg spildte kaffe på de her dokumenter.

væk bijwoord

wek weg

Flyt dem væk fra koppen, før pletten breder sig.

øverste bijvoeglijk naamwoord

eu-wah-sta bovenste

Den øverste side er allerede gennemblødt.

Quiz

Woordvolgorde

Zet de woorden in de juiste volgorde.

De bovenste pagina is al doorweekt.

Antwoord tonen

Den øverste side er allerede gennemblødt.

Spelling

Tik op de letters om het woord te spellen.

vlek

Antwoord tonen

pletten

document

Antwoord tonen

dokumenter

morsen

Antwoord tonen

spildte

koffie

Antwoord tonen

kaffe