Vejrudsigten
Vejrudsigten betekent hier ‘de weersvoorspelling’, dus de voorspelling die informatie over het weer geeft. In de dialoog staat Vejrudsigten aan het begin van Vejrudsigten siger, at der snart kommer kraftig regn; die structuur gebruik je wanneer een voorspelling of bron iets meldt.
siger
Siger betekent hier ‘zegt’ of ‘meldt’. In Vejrudsigten siger, at der snart kommer kraftig regn leidt siger een mededeling in, gevolgd door at en een volledige bijzin. Je gebruikt dit bijvoorbeeld wanneer een persoon, bericht of voorspelling informatie geeft.
at
At verbindt in Vejrudsigten siger, at der snart kommer kraftig regn de mededeling met de bijzin die wordt meegedeeld. Een bruikbaar patroon is siger, at gevolgd door een volledige zin. Je gebruikt dit om weer te geven wat iemand of iets zegt.
der
Der geeft in der snart kommer kraftig regn aan dat er iets komt of plaatsvindt; het verwijst hier niet naar een specifieke persoon of zaak. De structuur der kommer ... gebruik je om aan te geven dat iets eraan komt of aanwezig is. In de dialoog gaat het om regen die binnenkort komt.
snart
Snart betekent hier ‘binnenkort’ of ‘over korte tijd’. In der snart kommer kraftig regn geeft het aan dat de regen niet nu, maar spoedig wordt verwacht. Je gebruikt het bij gebeurtenissen die in de nabije toekomst plaatsvinden.
kommer
Kommer betekent hier ‘komt’ in de voorspelling der snart kommer kraftig regn. Samen met der beschrijft het dat de regen eraan komt. Je gebruikt kommer ook in de structuur der kommer ... wanneer je meldt dat iets nadert of verschijnt.
kraftig
Kraftig beschrijft in kraftig regn dat de regen sterk of hevig is. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft. Je kunt deze vorm gebruiken om de intensiteit van een weersverschijnsel te beschrijven.
regn
Regn betekent hier ‘regen’, het weer waarover de voorspelling gaat. In der snart kommer kraftig regn staat het als datgene wat eraan komt. Je gebruikt regn wanneer je over regen als weersverschijnsel praat.
Så
Så betekent aan het begin van Så tag vandtætte sko på i dag ‘dan’ of ‘in dat geval’. Het verbindt de weersvoorspelling met een advies. Je gebruikt Så aan het begin van een reactie wanneer je uit eerdere informatie een gevolg of advies afleidt.
tag
Tag is hier een aansporing om iets aan te trekken: Så tag vandtætte sko på i dag betekent ‘trek dan vandaag waterdichte schoenen aan’. Tag is de gebiedende vorm van tage. Je gebruikt tag ... på om iemand aan te raden kleding of schoenen aan te trekken.
vandtætte
Vandtætte betekent in vandtætte sko ‘waterdicht’: de schoenen laten geen water door. De vorm staat vóór sko en beschrijft welk soort schoenen bedoeld wordt. Je gebruikt deze combinatie wanneer je schoenen of andere kleding voor regen aanbeveelt.
sko
Sko betekent hier ‘schoenen’, het voorwerp dat je volgens Så tag vandtætte sko på moet aantrekken. Het woord staat in de constructie tag ... på voor iets dat iemand aantrekt. Je gebruikt sko wanneer je over schoeisel praat.
på
På is in tag vandtætte sko på het deel van de uitdrukking voor ‘aantrekken’. De combinatie tag ... på betekent dat iemand kleding of schoenen aantrekt; på staat hier achter het voorwerp. Je gebruikt deze constructie bijvoorbeeld bij een advies over wat iemand moet aantrekken.
i
I betekent in i dag ‘op’ in de tijdsaanduiding ‘vandaag’. Samen met dag vormt het een vaste uitdrukking voor de huidige dag. Je gebruikt i dag om aan te geven wanneer iets plaatsvindt.
dag
Dag betekent hier ‘dag’ en verwijst in i dag naar de huidige dag. De combinatie i dag wordt gebruikt als tijdsaanduiding. In de dialoog gaat het om de schoenen die vandaag gedragen moeten worden.
er
Er betekent in Der er altid vandpytter ‘zijn er’ en introduceert wat zich bij het station bevindt. In de structuur Der er ... geef je aan dat iets bestaat of ergens aanwezig is. Je gebruikt deze structuur om aanwezigheid of bestaan te beschrijven.
altid
Altid betekent hier ‘altijd’ of ‘steeds’. In Der er altid vandpytter ved stationen zegt het dat de plassen daar telkens aanwezig zijn. Je gebruikt altid voor iets dat volgens de spreker steeds of bij iedere gelegenheid gebeurt.
vandpytter
Vandpytter betekent hier ‘waterplassen’, dus kleine hoeveelheden water op de grond. In Der er altid vandpytter ved stationen zijn ze de dingen die bij het station aanwezig zijn. Je gebruikt vandpytter wanneer regen waterplassen op de weg of de grond veroorzaakt.
ved
Ved betekent in ved stationen ‘bij’ of ‘vlak bij’. Het geeft de plaats aan waar de waterplassen zijn. Je gebruikt ved om een locatie in de buurt van een persoon, gebouw of plaats te noemen.
stationen
Stationen betekent ‘het station’ en verwijst naar een specifiek station dat in de situatie bekend is. De vorm is de bepaalde vorm van station. In ved stationen gebruik je het om de plaats van de waterplassen aan te geven.
Du
Du verwijst in Du får måske også brug for extra tid naar de persoon tegen wie wordt gesproken. Het is het onderwerp van de zin. Je gebruikt Du wanneer je een andere persoon rechtstreeks aanspreekt.
får
Får staat hier in Du får måske også brug for extra tid in de vaste combinatie får brug for; de hele combinatie betekent ‘nodig hebben’. Får draagt in deze zin bij aan het krijgen of hebben van die behoefte. Je gebruikt deze combinatie wanneer je zegt dat iemand iets nodig zal hebben.
måske
Måske betekent hier ‘misschien’ of ‘mogelijk’. In Du får måske også brug for extra tid maakt het de uitspraak minder stellig. Je gebruikt måske wanneer iets mogelijk is, maar niet zeker.
også
Også betekent hier ‘ook’ en voegt extra tijd toe aan wat de aangesprokene mogelijk nodig heeft. In de zin staat het vóór de uitdrukking får brug for. Je gebruikt også om aanvullende informatie toe te voegen.
brug for
Brug for betekent samen ‘nodig hebben’ in Du får måske også brug for extra tid. Brug verwijst in deze vaste uitdrukking naar behoefte of nut, en for verbindt die behoefte met wat nodig is. Je gebruikt får brug for gevolgd door datgene wat iemand nodig heeft.
ekstra
Ekstra betekent hier ‘extra’, dus meer tijd dan normaal beschikbaar is. In ekstra tid beschrijft het hoeveel tijd nodig is. Je gebruikt ekstra vóór een zelfstandig naamwoord wanneer je een aanvullende of grotere hoeveelheid bedoelt.
tid
Tid betekent hier ‘tijd’, meer bepaald tijd die beschikbaar moet zijn voor de reis. In får brug for ekstra tid is het datgene wat nodig is. Je gebruikt tid wanneer je spreekt over beschikbare tijd of over tijd die een activiteit kost.
på grund af
På grund af betekent samen ‘door’ of ‘vanwege’ en noemt in Du får måske også brug for ekstra tid på grund af forsinkelser de oorzaak. Grund betekent hier de reden of basis, terwijl på en af samen de vaste oorzaakuitdrukking vormen. Je gebruikt på grund af vóór een zelfstandig naamwoord dat de reden aangeeft.
forsinkelser
Forsinkelser betekent hier ‘vertragingen’, bijvoorbeeld vertragingen tijdens de reis. In på grund af forsinkelser geeft het aan waarom extra tijd nodig kan zijn. Je gebruikt het wanneer vervoer of een andere geplande activiteit later verloopt dan verwacht.
Skal
Skal betekent hier ‘moet’ of ‘zal’ in de vraag Skal jeg lægge min laptop i et vandtæt etui? De spreker vraagt of een bepaalde handeling nodig of passend is. Je gebruikt Skal jeg gevolgd door een werkwoord om te vragen of je iets moet doen.
jeg
Jeg verwijst in Skal jeg lægge min laptop i et vandtæt etui? naar de persoon die spreekt. Het is het onderwerp van de vraag. Je gebruikt jeg wanneer je over jezelf spreekt.
lægge
Lægge betekent hier ‘leggen’ of ‘doen’ in Skal jeg lægge min laptop i et vandtæt etui? Het beschrijft het plaatsen van de laptop in een etui. Je gebruikt lægge ... i ... wanneer je iets in een bepaalde plaats of houder doet.
min
Min betekent hier ‘mijn’ en geeft aan dat de laptop van de spreker is. Het staat vóór laptop. Je gebruikt min vóór een zelfstandig naamwoord dat bij de spreker hoort.
laptop
Laptop betekent hier ‘laptop’ of ‘draagbare computer’, het voorwerp dat tegen water beschermd moet worden. In min laptop verwijst het naar de laptop van de spreker. Je gebruikt laptop wanneer je over zo’n computer praat.
et
Et is hier een onbepaald lidwoord vóór etui en betekent ‘een’. Het introduceert een niet nader bepaald etui. Je gebruikt et vóór een onbepaald woord waarvoor deze vorm van het lidwoord nodig is.
vandtæt
Vandtæt betekent in et vandtæt etui ‘waterdicht’: het etui laat geen water door. Het staat vóór etui en beschrijft de beschermende eigenschap ervan. Je gebruikt deze combinatie wanneer je een hoes of houder voor nat weer beschrijft.
etui
Etui betekent hier ‘etui’ of ‘beschermend hoesje’, waarin de laptop kan worden geplaatst. In et vandtæt etui wordt het door vandtæt nader beschreven. Je gebruikt etui voor een beschermende houder rond een voorwerp.
Lad
Lad betekent in Lad den blive i din taske ‘laat’ of ‘zorg ervoor dat’. De hele structuur Lad den blive geeft de instructie om de laptop in de tas te laten. Je gebruikt Lad gevolgd door een voorwerp en een werkwoord om iemand te vragen iets zo te laten.
den
Den verwijst in Lad den blive i din taske naar de laptop die net genoemd is. Het is het voorwerp van Lad en voorkomt dat laptop opnieuw wordt herhaald. Je gebruikt den om naar een eerder genoemd ding te verwijzen.
blive
Blive betekent hier ‘blijven’ in Lad den blive i din taske. Samen met Lad geeft het aan dat de laptop in de tas moet blijven. Je gebruikt Lad ... blive wanneer je iemand vraagt een voorwerp op zijn plaats te laten.
din
Din betekent hier ‘jouw’ en geeft aan dat de tas van de aangesprokene is. Het staat vóór taske. Je gebruikt din vóór een zelfstandig naamwoord dat bij de persoon tegen wie je spreekt hoort.
taske
Taske betekent hier ‘tas’, de plaats waar de laptop droog kan blijven. In i din taske geeft het aan dat iets zich binnen in de tas bevindt. Je gebruikt taske voor een tas waarin je spullen meeneemt.
holder sig
Holder sig betekent hier ‘blijft’ of ‘blijft in een bepaalde toestand’ in så den holder sig tør. Holder draagt het idee van behouden bij, en sig verwijst terug naar den, de laptop. Je gebruikt holder sig + een beschrijving wanneer iets een toestand behoudt, zoals droog blijven.
tør
Tør betekent hier ‘droog’, zonder water of vocht. In den holder sig tør beschrijft het de toestand die de laptop behoudt doordat hij in de tas blijft. Je gebruikt tør om de afwezigheid van vocht te beschrijven.
bør
Bør betekent hier ‘zou moeten’ of ‘het is verstandig om’ in Så bør jeg tage af sted tidligere end normalt. Het geeft een passend advies over eerder vertrekken. Je gebruikt bør vóór een werkwoord wanneer je zegt wat iemand volgens de situatie het beste kan doen.
tage af sted
Tage af sted betekent samen ‘vertrekken’ of ‘weggaan’ in Så bør jeg tage af sted tidligere end normalt. Tage draagt hier bij aan de beweging, en af sted maakt duidelijk dat iemand van de huidige plaats weggaat. Je gebruikt tage af sted wanneer je het moment van vertrek bedoelt.
tidligere
Tidligere betekent hier ‘eerder’ en vergelijkt het vertrekmoment met het gebruikelijke moment. In tidligere end normalt staat het vóór de vergelijking met normaal. Je gebruikt tidligere wanneer iets vóór het gewone of eerder genoemde tijdstip gebeurt.
end
End wordt in tidligere end normalt gebruikt om een vergelijking in te leiden. Het verbindt het vergelijkende woord eerdere met de maatstaf normaal. Je gebruikt end na een vergelijkende vorm om aan te geven waarmee je vergelijkt.
normalt
Normalt betekent hier ‘normaal’ of ‘zoals gewoonlijk’. In tidligere end normalt is het de gebruikelijke vertrektijd waarmee wordt vergeleken. Je gebruikt normalt om een gewone of verwachte situatie als maatstaf te noemen.
Det
Det verwijst in Det burde gøre turen mindre stressende naar het eerder genoemde plan om eerder te vertrekken. Het is het onderwerp van de zin. Je gebruikt Det om naar een eerder genoemde handeling, situatie of resultaat te verwijzen.
burde
Burde betekent hier ‘zou moeten’ of ‘naar verwachting’. In Det burde gøre turen mindre stressende drukt het uit dat het eerder vertrekken waarschijnlijk een positief effect heeft. Je gebruikt burde vóór een werkwoord wanneer je een verwachting of waarschijnlijk gevolg beschrijft.
gøre
Gøre betekent hier ‘maken’ of ‘ervoor zorgen dat’ in gøre turen mindre stressende. Het werkwoord verbindt de handeling met het resultaat voor de reis. Je gebruikt gøre + voorwerp + beschrijving wanneer iets een bepaalde toestand of eigenschap veroorzaakt.
turen
Turen betekent hier ‘de reis’ of ‘de tocht’ die minder stressvol moet worden. De vorm is de bepaalde vorm van tur. In gøre turen minder stressende is het de zaak waarop het gevolg betrekking heeft.
mindre
Mindre betekent hier ‘minder’ en geeft een lagere mate van stress aan. In mindre stressende beschrijft het hoe de reis na het eerdere vertrek zou aanvoelen. Je gebruikt minder vóór een beschrijving wanneer iets in geringere mate die eigenschap heeft.
stressende
Stressende betekent hier ‘stressveroorzakend’ of ‘stressvol’. In turen mindre stressende beschrijft het de reis als minder belastend. Je gebruikt stressende om een situatie of activiteit te beschrijven die stress veroorzaakt.