Een tekenclub proberen | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg overvejer at melde mig ind i en tegneklub.

   Ik denk erover om lid te worden van een tekenclub.

   Jeg

   ik

   overvejer

   overweeg; denk erover

   melde mig ind

   lid worden; me inschrijven

   tegneklub

   tekenclub

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik”: het is de eerste persoon enkelvoud. De vorm blijft hetzelfde als onderwerp in de tegenwoordige tijd. Voorbeeld: Jeg læser. — “Ik lees.” overvejer is de tegenwoordige tijd van overveje, “overwegen” of “erover nadenken”. Het onderwerp is hier Jeg, dus de zin betekent dat de spreker nu een mogelijkheid overweegt. Na overvejer volgt vaak at plus een handeling: Jeg overvejer at rejse. — “Ik overweeg om te reizen.” melde mig ind betekent hier “lid worden” of “me inschrijven”. De uitdrukking melde sig ind is een wederkerige constructie; bij de eerste persoon wordt sig mig: jeg melder mig ind. In deze zin staat de infinitief na at, waardoor melde niet als tegenwoordige tijd is verbogen. Het voorzetsel i geeft aan bij welke vereniging of groep iemand zich aansluit. Voorbeeld: Hun melder sig ind i klubben. — “Zij wordt lid van de club.” tegneklub is een samenstelling van tegne (“tekenen”) en klub (“club”), dus “tekenclub”. Het woord staat na en, dat hier een onbepaald zelfstandig naamwoord inleidt; het drukt op zichzelf geen specifiek aantal uit. In de zin is tegneklub het doel van melde mig ind i. Samen vormen de delen: Jeg overvejer — “Ik overweeg”, at melde mig ind i en tegneklub — “om lid te worden van een tekenclub”. De volledige betekenis is daarom: “Ik denk erover om lid te worden van een tekenclub.”

2. Er begyndere velkomne?

   Zijn beginners welkom?

   Er

   zijn

   begyndere

   beginners

   velkomne

   welkom

   Uitgebreide uitleg

   Er staat hier vooraan als werkwoordsvorm van at være (zijn). In een ja-neevraag komt het vervoegde werkwoord vóór het onderwerp: Er ...? betekent hier dus “Zijn ...?”. In een mededelende zin staat dezelfde combinatie in de gewone volgorde: Begyndere er velkomne. — “Beginners zijn welkom.” begyndere betekent hier “beginners”. Het is het meervoud van begynder (“beginner”); de uitgang -e markeert in deze vorm het meervoud. Een bruikbaar contrast is en begynder — “een beginner” tegenover begyndere — “beginners”. velkomne betekent hier “welkom”. Het is de meervoudsvorm die bij begyndere past. De vorm is gebaseerd op velkommen; na een meervoudig onderwerp verschijnt hier velkomne. Bijvoorbeeld: Gæsterne er velkomne. — “De gasten zijn welkom.” Samen vormen de delen de vraag Er begyndere velkomne?: “Zijn beginners welkom?” De vraag gebruikt omgekeerde volgorde (Er vóór begyndere) om een ja-neevraag te maken. De vaste vertaling en de context maken duidelijk dat er gevraagd wordt of beginners welkom zijn bij de tekenclub.

3. Det gør de. Det første møde begynder med enkle skitser.

   Dat doen ze. De eerste bijeenkomst begint met eenvoudige schetsen.

   Det

   dat

   gør

   doet

   de

   ze

   Det

   de

   første

   eerste

   møde

   bijeenkomst

   begynder

   begint

   med

   met

   enkle

   eenvoudige

   skitser

   schetsen

   Uitgebreide uitleg

   Det in Det gør de. staat hier zelfstandig als voornaamwoord: “dat”. Het verwijst naar wat in de voorafgaande vraag als handeling of eigenschap aan de orde is, zonder dat deze zin zelf die inhoud herhaalt. Det is niet hetzelfde als het tweede Det: daar staat het vóór een zelfstandig naamwoord. gør is de tegenwoordige tijd van gøre, “doen/maken”. In deze zin is het een zelfstandig werkwoord dat een eerder genoemde handeling vervangt. De tegenwoordige tijd heeft hier bij de dezelfde vorm: de gør betekent “zij doen”. Voorbeeld: Hvad gør de? — “Wat doen ze?” de is het persoonlijke voornaamwoord voor “ze/zij” als onderwerp. Het verwijst in deze vaste vertaling naar de bedoelde groep, maar de zin specificeert niet wie die personen precies zijn. Het is niet de vorm voor een lijdend voorwerp; daarvoor gebruikt het Deens doorgaans dem. Het tweede Det is een aanwijzend/bepalend woord vóór første møde en betekent hier “de”. In combinatie met een onzijdig enkelvoudig zelfstandig naamwoord staat de vorm det; het woord verwijst naar de eerste bijeenkomst die in deze zin wordt genoemd. første betekent “eerste” en is de rangtelwoordvorm bij én: én — første — anden (“één” — “eerste” — “tweede”). Het zegt iets over de plaats in een volgorde, niet over het aantal bijeenkomsten. møde betekent hier “bijeenkomst” of “meeting”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: et møde. Het kan ook het werkwoord møde hebben als vorm in een andere constructie, maar hier is het een zelfstandig naamwoord, herkenbaar aan et-type en aan de bepaling første. begynder is de tegenwoordige tijd van begynde, “beginnen”. De vorm past bij het onderwerp det første møde; in het Deens verandert de tegenwoordige tijd van dit werkwoord niet naar persoon: jeg begynder, de begynder. Voorbeeld: Kurset begynder klokken ni. — “De cursus begint om negen uur.” med betekent “met”. Het leidt hier in tot wat als eerste materiaal of middel bij het beginnen wordt gebruikt. Voorbeeld: Vi arbejder med ord. — “Wij werken met woorden.” enkle betekent hier “eenvoudige”. Het bijvoeglijk naamwoord is de meervoudsvorm van enkel en staat bij skitser, dat meervoud is. De vorm is dus niet de basisvorm enkel; Deens gebruikt hier enkle om bij het meervoud te passen. skitser betekent “schetsen”. Het enkelvoud is en skitse, en het meervoud is skitser. Het woord staat na enkle, waardoor de combinatie “eenvoudige schetsen” ontstaat. Samen betekent Det gør de. “Dat doen ze.” Daarna vormt Det første møde het onderwerp: “de eerste bijeenkomst”. begynder med geeft aan waarmee die bijeenkomst begint, en enkle skitser noemt dat materiaal. De volledige betekenis is daarom: “De eerste bijeenkomst begint met eenvoudige schetsen.”

4. Hvor ofte mødes klubben?

   Hoe vaak komt de club bij elkaar?

   Hvor ofte

   hoe vaak

   mødes

   elkaar ontmoeten; bij elkaar komen

   klubben

   de club

   Uitgebreide uitleg

   Hvor ofte vraagt naar de frequentie: hoe vaak iets gebeurt. Het is een vaste, goed herbruikbare vraaguitdrukking. Vergelijk: Hvor ofte læser du? = “Hoe vaak lees je?” Het vraagwoord hvor betekent hier niet zelfstandig “waar”, maar maakt samen met ofte de vraag “hoe vaak”. mødes betekent hier dat de club bij elkaar komt of samenkomt. De vorm hoort bij het werkwoord mødes; in de tegenwoordige tijd blijft deze vorm hetzelfde bij verschillende personen, bijvoorbeeld vi mødes = “wij komen bij elkaar” en de mødes = “zij komen bij elkaar”. De betekenis kan afhankelijk van het onderwerp wederzijds “elkaar ontmoeten” of samenkomen zijn. In deze zin gaat het, zoals de vertaling en de context aangeven, om het samenkomen van de club. klubben betekent “de club”. Het grondwoord is klub = “club”; klubben is de bepaalde enkelvoudsvorm, dus “de club”. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid bij dit woord; het is niet de vorm van het werkwoord. Samen vormt Hvor ofte mødes klubben? een vraag naar de regelmaat waarmee de club samenkomt: “Hoe vaak komt de club bij elkaar?” De volgorde is hier vraaguitdrukking + werkwoord + onderwerp: Hvor ofte + mødes + klubben. Een bruikbaar patroon is Hvor ofte + werkwoord + onderwerp?.

5. Den mødes hver uge efter arbejde.

   De club komt elke week na het werk bij elkaar.

   Den

   de club

   mødes

   bij elkaar komen

   hver

   elke

   uge

   week

   efter

   na

   arbejde

   werk

   Uitgebreide uitleg

   Den verwijst hier naar de club uit de vorige vraag. Het is een enkelvoudig Deens voornaamwoord van het gemeenschappelijke geslacht; de vorm past bij klub, maar het voornaamwoord zelf zegt niet dat er maar één bijeenkomst of één persoon is. mødes betekent hier dat de clubleden bij elkaar komen. Het is de tegenwoordige vorm van mødes; de vorm kan in het Deens zowel een wederkerige betekenis (“elkaar ontmoeten”) als andere -s-gebruiken hebben, dus de context bepaalt de betekenis. Vergelijk møde (“ontmoeten”) in een gewone actieve constructie. Voorbeeld: Vi mødes på fredag. — “We komen vrijdag bij elkaar.” hver betekent “elke” en staat hier bij een tijdsaanduiding. hver uge is een vast bruikbaar patroon voor een gebeurtenis die iedere week plaatsvindt. Voorbeeld: Hun træner hver dag. — “Zij traint elke dag.” uge betekent “week”. Het zelfstandig naamwoord staat hier in het enkelvoud na hver: hver uge — “elke week”. Het meervoud is uger, bijvoorbeeld in to uger — “twee weken”. efter betekent “na” en geeft hier de tijdsrelatie aan: iets gebeurt na een bepaalde activiteit of periode. Voorbeeld: Vi ses efter frokost. — “We zien elkaar na de lunch.” arbejde betekent hier “werk” als algemene activiteit of werktijd. In efter arbejde wordt geen bepaald lidwoord gebruikt; het gaat om de periode na het werk in het algemeen. Dat verschilt van een verwijzing naar specifiek werk, waarvoor de vorm en context anders kunnen zijn. Samen vormen de delen: Den (de club) + mødes (komt bij elkaar) + hver uge (elke week) + efter arbejde (na het werk). De hele zin betekent daarom: “De club komt elke week na het werk bij elkaar.”

6. Den plan passer måske til din rutine.

   Dat schema past misschien bij jouw routine.

   Den

   dat

   plan

   schema

   passer

   past / sluit aan bij

   måske

   misschien

   til

   bij

   din

   jouw

   rutine

   routine

   Uitgebreide uitleg

   Den betekent hier “dat” en staat vóór het zelfstandig naamwoord plan. Het is een aanwijzend woord voor één enkelvoudig en-woord; bij een et-woord gebruik je det, zoals in det hus (“dat huis”). Het is hier dus niet het gewone Deense bepaalde lidwoord voor “de”; “het plan” is planen. plan betekent “schema” of “plan”. Het is een zelfstandig naamwoord van het en-type: en plan is “een plan”, terwijl planen “het/de plan” met bepaalde vorm is. In de vaste zin staat het na Den, waardoor de combinatie den plan “dat plan” betekent. passer is de tegenwoordige tijd van passe, “passen” of “aansluiten bij”. De vorm van het werkwoord blijft in de tegenwoordige tijd gelijk voor verschillende personen: jeg passer (“ik pas”), du passer (“jij past”), den passer (“dat past”). Een bruikbaar voorbeeld is Denne løsning passer til mig. — “Deze oplossing past bij mij.” måske betekent “misschien” en drukt onzekerheid uit. Het verandert de tijd of de persoon van passer niet; het maakt de bewering alleen minder stellig. Bijvoorbeeld: Måske passer planen til dig. — “Misschien past het plan bij jou.” til is hier het voorzetsel in de vaste combinatie passe til, “passen bij” of “aansluiten bij”. Het leidt datgene in waarop iets aansluit. In passer til din rutine hoort til dus bij passer, niet bij din afzonderlijk. din betekent “jouw” en is de vorm die bij één enkelvoudig en-woord hoort. Voor een enkelvoudig et-woord is de vorm dit, en voor meervoud is het dine: din plan, dit hus, dine planer. In de vaste zin hoort din bij rutine. rutine betekent “routine”. Het is een enkelvoudig en-woord: en rutine; de bepaalde vorm is rutinen. Daarom staat hier de bezittelijke vorm din, zoals in din rutine (“jouw routine”). Samen vormen Den plan en passer til din rutine de structuur “dat plan past bij jouw routine”. Måske verzacht die bewering tot “misschien”. De volledige betekenis is daarom: “Dat schema past misschien bij jouw routine.”

7. Jeg er nervøs, men jeg vil prøve.

   Ik ben zenuwachtig, maar ik wil het proberen.

   Jeg er

   ik ben

   nervøs

   zenuwachtig

   men

   maar

   jeg vil

   ik wil

   prøve

   proberen

   Uitgebreide uitleg

   Jeg er betekent hier “ik ben”. Jeg is de eerste persoon enkelvoud: “ik”. er is de tegenwoordige tijd van at være (“zijn”); deze vorm blijft hetzelfde bij verschillende personen in de tegenwoordige tijd. Voorbeeld: Jeg er klar. — “Ik ben klaar.” nervøs beschrijft hier de toestand van de spreker: “zenuwachtig”. Het is een bijvoeglijk naamwoord. Na er staat het als naamwoordelijk deel van de zin. Voorbeeld: Hun er nervøs. — “Zij is zenuwachtig.” men betekent “maar” en verbindt twee zinsdelen met een tegenstelling. Het verandert de betekenis van de woorden eromheen niet. jeg vil betekent hier “ik wil” en drukt de bedoeling of wens van de spreker uit. vil is de tegenwoordige vorm van at ville; de vorm wordt niet aangepast aan jeg. Na een modaal werkwoord zoals vil staat het volgende werkwoord in de infinitief zonder at: jeg vil prøve, niet jeg vil at prøve. prøve betekent in deze zin “proberen”. Het is de infinitiefvorm van at prøve, en na vil blijft die vorm onveranderd. In andere contexten kan at prøve bijvoorbeeld ook “testen” of “uitproberen” betekenen, maar hier ondersteunt de vaste vertaling de betekenis “proberen”. Voorbeeld: Jeg vil prøve igen. — “Ik wil het opnieuw proberen.” Samen vormen de delen: Jeg er nervøs — “Ik ben zenuwachtig” — gevolgd door men jeg vil prøve — “maar ik wil het proberen”. De hele uiting betekent dus: “Ik ben zenuwachtig, maar ik wil het proberen.”

8. Prøv at deltage i ét møde, før du beslutter dig.

   Probeer eerst één bijeenkomst uit voordat je beslist.

   Prøv

   probeer

   at deltage

   deelnemen

   i

   in

   ét

   één

   møde

   bijeenkomst

   før

   voordat

   du beslutter dig

   je beslist

   Uitgebreide uitleg

   Prøv is de gebiedende wijs van prøve (“proberen”). De vorm richt zich hier tot één persoon: “probeer”. In een gewone mededeling staat bijvoorbeeld Jeg prøver (“Ik probeer”), maar na vil staat de infinitief prøve: Jeg vil prøve (“Ik wil proberen”). at deltage betekent “deelnemen”. at markeert hier de infinitief; deltage is de infinitiefvorm. Een bruikbaar patroon is prøve at + infinitief: Prøv at læse betekent “Probeer te lezen”. Deltage beschrijft deelname aan een activiteit of gebeurtenis; het is niet hetzelfde als alleen aanwezig zijn. i verbindt de handeling met datgene waaraan iemand deelneemt. In deltage i et møde betekent het “aan/in een bijeenkomst deelnemen”. De betekenis ontstaat hier samen met deltage, dus i betekent niet op zichzelf altijd “in” in elke context. ét is de telvorm “één”, met accent om het aantal of de beperking nadrukkelijk te markeren. Het staat vóór møde en zegt hier dat het om precies één bijeenkomst gaat. Het is niet alleen het onbepaalde lidwoord; de expliciete hoeveelheid komt door ét. møde is hier het zelfstandig naamwoord “bijeenkomst” of “vergadering”. De vorm møde is zowel de enkelvoudige onbepaalde vorm na et als de vorm die in deze woordgroep na het telwoord ét staat: et møde, “een bijeenkomst”. Het meervoud is møder, “bijeenkomsten”. før leidt een bijzin in en betekent hier “voordat”. Het verbindt de deelname aan een tijdsvoorwaarde: eerst vindt de deelname plaats, daarna de beslissing. Bijvoorbeeld: Læs det, før du svarer betekent “Lees het voordat je antwoordt”. du beslutter dig betekent “je beslist”. du is het onderwerp voor één aangesproken persoon. beslutter is de tegenwoordige tijd van beslutte (“beslissen”); dig is het wederkerende voornaamwoord dat bij du hoort. De combinatie beslutte sig is de gebruikelijke Deense vorm voor “beslissen”, vergelijkbaar met Jeg beslutter mig (“Ik beslis”). Samen bestaat de zin uit een gebiedende hoofdzin, Prøv at deltage i ét møde, gevolgd door de tijdsbepalende bijzin før du beslutter dig. De volledige betekenis is: “Probeer aan precies één bijeenkomst deel te nemen voordat je beslist.”