Een fotowandeling plannen | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Vil du med på en fotovandring i morgen?

   Wil je morgen meegaan op een fotowandeling?

   Vil du

   wil je

   med på

   mee met; deelnemen aan

   en fotovandring

   een fotowandeling

   i morgen

   morgen

   Uitgebreide uitleg

   Vil du staat vooraan als vraag naar bereidheid of intentie: “wil je …?” Vil is de tegenwoordige vorm van ville bij du; in deze vraag betekent het niet automatisch een stellige toekomst. Een bruikbaar patroon is Vil du + ...?, bijvoorbeeld: Vil du med? — “Wil je meegaan?” med på vormt hier een vaste, herbruikbare combinatie voor meegaan met of deelnemen aan een activiteit. Med draagt het idee van “mee”, en på hoort bij de activiteit die volgt. Voorbeeld: Hun er med på turen. — “Zij gaat mee met de tocht.” en fotovandring is een zelfstandig naamwoord voor een wandeling waarbij fotografie centraal staat: foto + vandring. Vandring betekent een wandeling of tocht te voet. En markeert hier een onbepaald zelfstandig naamwoord met gemeenschappelijk woordgeslacht; het drukt op zichzelf geen telbare hoeveelheid uit. Voorbeeld: Vi tager på en vandring. — “We gaan op een wandeling.” i morgen betekent “morgen”. De uitdrukking verwijst naar de dag na vandaag. Voorbeeld: Jeg arbejder i morgen. — “Ik werk morgen.” Samen vormt Vil du med på en fotovandring i morgen? de vraag: “Wil je morgen meegaan op een fotowandeling?” De vraag vraagt of de aangesprokene bereid is aan die activiteit op die toekomstige dag deel te nemen.

2. Jeg har brug for mere øvelse i fotografering.

   Ik kan wel wat meer oefenen met fotografie.

   Jeg

   ik

   har brug for

   nodig hebben

   mere

   meer

   øvelse

   oefening

   fotografering

   fotografie

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik”: de spreker verwijst naar zichzelf. De vorm is het onderwerp en de gebruikelijke eerste persoon enkelvoud. Voor een ander onderwerp verandert het voornaamwoord, bijvoorbeeld Hun har brug for mere øvelse. — “Zij heeft meer oefening nodig.” har brug for is een vaste Deense constructie voor “nodig hebben”. Har is hier de tegenwoordige tijd van have; de hele combinatie, niet alleen har, draagt de betekenis “nodig hebben”. In de verleden tijd wordt dat havde brug for: Jeg havde brug for hjælp. — “Ik had hulp nodig.” Mere betekent hier “meer” en geeft een grotere hoeveelheid aan in vergelijking met een referentie. Het beweert op zichzelf niet dat er al daadwerkelijk geoefend is. Een bruikbaar contrast is mere “meer” tegenover mindre “minder”: Jeg har brug for mindre øvelse. — “Ik heb minder oefening nodig.” Øvelse betekent hier “oefening” of “praktijk”. Het is een zelfstandig naamwoord; de onbepaalde enkelvoudsvorm is ook øvelse, terwijl het bepaalde enkelvoud øvelsen is. Het kan zowel oefening als een oefenactiviteit aanduiden, afhankelijk van de context. Voor een telbare oefening kan het meervoud øvelser worden gebruikt: Vi laver flere øvelser. — “We doen meer oefeningen.” Fotografering betekent “fotografie” in de betekenis van de activiteit of praktijk van fotograferen. Het is een zelfstandig naamwoord en verwijst hier naar het vakgebied of de bezigheid, niet naar één afzonderlijke foto. In øvelse i fotografering geeft i het gebied aan waarin de oefening nodig is. Een vergelijkbaar voorbeeld is Hun har erfaring i fotografering. — “Zij heeft ervaring met fotografie.” Samen vormen de delen Jeg har brug for + mere øvelse + i fotografering de betekenis: “Ik heb meer oefening in fotografie nodig.” De Nederlandse vertaling “Ik kan wel wat meer oefenen met fotografie” geeft dezelfde bedoelde strekking weer, maar kiest een natuurlijkere Nederlandse formulering met “oefenen”. De Deense zin zegt rechtstreeks dat de spreker meer oefening nodig heeft; hij noemt geen specifieke hoeveelheid en zegt niet hoe die oefening zal plaatsvinden.

3. Morgenlyset burde være bedre til gadefotos.

   Het ochtendlicht zou beter moeten zijn voor straatfoto's.

   Morgenlyset

   het ochtendlicht

   burde være

   zou moeten zijn

   bedre

   beter

   gadefotos

   straatfoto’s

   Uitgebreide uitleg

   Morgenlyset betekent hier “het ochtendlicht”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van morgenlys (“ochtendlicht”): lys betekent “licht” en -et markeert hier de bepaalde vorm van dit onzijdige woord. Voorbeeld: Lyset er stærkt. — “Het licht is sterk.” burde være drukt hier een verwachting of beoordeling uit: “zou moeten zijn”. burde is de preteritumvorm van bør (“moeten”); na dit modale werkwoord staat være in de infinitief (“zijn”). In deze zin gaat het om de verwachting dat het licht geschikter zal zijn, niet om een bevel aan een persoon. Voorbeeld: Det burde være nok. — “Dat zou genoeg moeten zijn.” bedre betekent “beter” en is de vergrotende trap van god (“goed”): god — bedre — bedst (“goed — beter — best”). Hier is de vergelijking impliciet: het ochtendlicht wordt als geschikter beoordeeld dan een andere, niet nader genoemde mogelijkheid. Voorbeeld: Dette lys er bedre. — “Dit licht is beter.” gadefotos betekent “straatfoto’s”. Het is het onbepaalde meervoud van gadefoto, een samenstelling van gade (“straat”) en foto (“foto”). Het bepaalde meervoud is gadefotoerne. Voorbeeld: Jeg tager gadefotos. — “Ik maak straatfoto’s.” Samen vormen de delen de betekenis: Morgenlyset is het onderwerp, burde være geeft de verwachting of beoordeling “zou moeten zijn”, bedre geeft de vergelijking “beter”, en gadefotos noemt waarvoor het licht beter zou zijn. De volledige betekenis is dus: “Het ochtendlicht zou beter moeten zijn voor straatfoto’s.”

4. Hvad skal vi fotografere først?

   Wat zullen we eerst fotograferen?

   Hvad

   wat

   skal vi

   zullen we

   fotografere

   fotograferen

   først

   eerst

   Uitgebreide uitleg

   Hvad betekent hier “wat” en vraagt naar het ding of de activiteit waarop de handeling gericht is. Het staat aan het begin van de vraag. Vergelijk voor personen hvem (“wie”): Hvem skal vi fotografere? = “Wie zullen we fotograferen?” skal vi combineert skal met het onderwerp vi. skal is de tegenwoordige vorm van skulle; met een infinitief kan het een plan, verwachting of voorgestelde toekomstige handeling uitdrukken. In deze vraag betekent het samen “zullen we”. vi betekent “wij/we” en is het onderwerp. Het is dus niet alleen een losse vertaling van skal, maar de combinatie met vi geeft de vraag naar een gezamenlijk plan. Een ander bruikbaar patroon is Vi skal fotografere ... = “We zullen ... fotograferen.” fotografere is de infinitief van het werkwoord “fotograferen”. Na skal blijft het werkwoord in de infinitief staan: skal fotografere, niet een vervoegde vorm. Het onderwerp van deze handeling is vi, dat al in skal vi staat. først betekent “eerst” en geeft de volgorde aan: deze activiteit wordt als eerste genoemd of gepland. Het zegt hier niet op zichzelf wat daarna gebeurt. Een vergelijkbaar voorbeeld is Vi spiser først. = “We eten eerst.” Samen vormen de delen de vraag Hvad skal vi fotografere først?: “Wat zullen we eerst fotograferen?” Hvad vraagt naar het object van fotografere; skal vi maakt er een vraag over een gezamenlijk plan van; først bepaalt de volgorde. De voorzetselvrije volgorde in de vraag is dus vraagwoord + werkwoordelijk element + onderwerp + infinitief + volgordebepaling.

5. Vi kan begynde med gamle bygninger.

   We kunnen met oude gebouwen beginnen.

   Vi kan

   we kunnen

   begynde

   beginnen

   gamle

   oude

   bygninger

   gebouwen

   Uitgebreide uitleg

   Vi kan betekent hier “we kunnen”. Vi is het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon meervoud. kan is de tegenwoordige vorm van kunne (“kunnen”) en drukt hier de mogelijkheid van de voorgestelde handeling uit. Na kan staat het volgende werkwoord in de infinitief, zonder een extra infinitiefmarkeerder. begynde betekent “beginnen”. Dit is de infinitief van begynde; de tegenwoordige tijd is begynder, niet begynde. Na het modale werkwoord kan blijft begynde dus in de infinitief: Vi kan begynde = “We kunnen beginnen.” Voorbeeld: Vi kan begynde nu. — “We kunnen nu beginnen.” gamle betekent hier “oude” en beschrijft bygninger. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is gammel. Gamle is hier de vorm bij het meervoud; dezelfde vorm komt ook voor in bepaalde enkelvoudige naamwoordgroepen. Voorbeeld: gamle bøger — “oude boeken.” bygninger betekent “gebouwen”. Het is het meervoud van bygning (“gebouw”); dit meervoud wordt gevormd met -er: bygning → bygninger. Voorbeeld: to bygninger — “twee gebouwen.” De constructie begynde med betekent “beginnen met”. Samen vormen de delen de betekenis: Vi kan begynde med gamle bygninger. — “We kunnen met oude gebouwen beginnen.”

6. Jeg tager mit lille kamera og et ekstra batteri med.

   Ik neem mijn kleine camera en een extra batterij mee.

   Jeg

   ik

   tager … med

   meenemen

   mit

   mijn

   lille

   kleine

   kamera

   camera

   et

   een

   ekstra

   extra

   batteri

   batterij

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik” en is de onderwerpvorm van de eerste persoon enkelvoud. Het Deense voornaamwoord verandert niet volgens grammaticaal geslacht van wat daarna genoemd wordt. Voorbeeld: Jeg læser. — “Ik lees.” tager ... med is een belangrijke scheidbare constructie met de betekenis “meenemen”. Het werkwoord is tage; tager is de tegenwoordige tijd. In deze constructie staat med los van het werkwoord en verschijnt het hier aan het einde: Jeg tager bogen med. — “Ik neem het boek mee.” Het is dus de combinatie van tager en med, niet tager alleen, die hier “meenemen” uitdrukt. mit betekent “mijn” voor een enkelvoudig onzijdig zelfstandig naamwoord. Het bezittelijk woord stemt hier af op kamera, en niet op de persoon die bezit. Vergelijk: min bog — “mijn boek” (gemeenschappelijk geslacht), maar mit kamera — “mijn camera” (onzijdig). Het meervoud gebruikt mine, bijvoorbeeld mine bøger — “mijn boeken”. lille betekent hier “kleine”. De basisvorm is lille; het bijvoeglijk naamwoord staat bij het enkelvoudige kamera. In het meervoud wordt de vorm små: små kameraer — “kleine camera’s”. In deze vaste uitdrukking is lille geen vorm van het zelfstandig naamwoord, maar de beschrijving ervan. kamera betekent “camera”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor mit en later het onzijdige onbepaalde lidwoord et bij het andere zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar meervoud is kameraer: Jeg har et kamera. — “Ik heb een camera.” et is hier het onbepaalde lidwoord bij een enkelvoudig onzijdig zelfstandig naamwoord: et batteri. Het drukt op zichzelf niet noodzakelijk een getal uit; het markeert hier vooral de vorm van het zelfstandig naamwoord. Bij een gemeenschappelijk-geslacht zelfstandig naamwoord staat en, bijvoorbeeld en bog — “een boek”. ekstra betekent “extra” en beschrijft hier batteri. Deze vorm blijft in deze positie hetzelfde bij enkelvoud en meervoud: et ekstra batteri — “een extra batterij” en ekstra batterier — “extra batterijen”. batteri betekent “batterij”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: et batteri. Het meervoud is batterier: Jeg køber batterier. — “Ik koop batterijen.” Samen vormen de delen Jeg tager (“ik neem”), mit lille kamera (“mijn kleine camera”) en og et ekstra batteri med (“en extra batterij mee”). og verbindt de camera en de batterij als twee dingen die worden meegenomen. De volledige betekenis is daarom: “Ik neem mijn kleine camera en een extra batterij mee.”

7. Lad os mødes, før gaderne bliver travle.

   Laten we afspreken voordat de straten druk worden.

   Lad os

   laten we

   mødes

   afspreken; elkaar ontmoeten

   før

   voordat

   gaderne

   de straten

   bliver

   worden

   travle

   druk

   Uitgebreide uitleg

   Lad os is een vaste Deense manier om een voorstel te doen: “laten we …”. Lad is de gebiedende wijs van lade (“laten”), en os betekent hier “ons”. Samen vormt dit geen gewone beschrijving, maar een aansporing die de spreker bij het voorstel betrekt. mødes betekent hier “elkaar ontmoeten” of “afspreken”. In Lad os mødes staat het als de vorm van de handeling na Lad os; de constructie geeft aan welke handeling men samen wil doen. Voorbeeld: Lad os mødes i morgen. — “Laten we morgen afspreken.” før betekent “voordat” en leidt een tijdsbepaling in. De hoofdhandeling, het afspreken, vindt plaats vóór de gebeurtenis in deze bijzin: het moment waarop de straten druk worden. Voorbeeld: Vi går, før det bliver mørkt. — “We gaan voordat het donker wordt.” gaderne betekent “de straten”. De basisvorm is gade (“straat”); gader is het meervoud en gaderne is het bepaalde meervoud, dus “de straten”. bliver betekent hier “wordt” en is een vorm van blive (“worden; blijven”). In combinatie met het bijvoeglijke woord erna beschrijft het een verandering van toestand: de straten worden druk. travle betekent hier “druk” in de meervoudsvorm. De basisvorm is travl; bij een meervoudig onderwerp krijgt het predicatieve bijvoeglijk naamwoord hier de vorm travle. Het is dus travle dat met gaderne overeenkomt, niet bliver. Vergelijk: Gaden bliver travl. — “De straat wordt druk.” tegenover Gaderne bliver travle. — “De straten worden druk.” Samen betekent Lad os mødes “Laten we afspreken”, en før gaderne bliver travle betekent “voordat de straten druk worden”. De volledige uiting is daarom: “Laten we afspreken voordat de straten druk worden.”

8. Så kan vi sammenligne vores fotos senere.

   Dan kunnen we onze foto's later vergelijken.

   Så

   dan

   kan vi

   kunnen we

   sammenligne

   vergelijken

   vores

   onze

   fotos

   foto’s

   senere

   later

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “dan” en verwijst naar een volgende stap in de tijd of in het plan. Het Deense woord kan in andere contexten ook “dus” betekenen; in deze zin past de tijdsbetekenis bij later. kan vi bestaat uit de tegenwoordige tijd van kunne (“kunnen”) plus het onderwerp vi (“we”). kan drukt hier uit dat vergelijken mogelijk is of als plan wordt voorgesteld; het is niet de verleden tijd. Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief: kan sammenligne = “kunnen vergelijken”. Omdat Så vooraan staat, komt het vervoegde werkwoord vóór het onderwerp: Så kan vi .... sammenligne is de infinitief “vergelijken”. De stam is ook sammenligne; na kan blijft deze vorm onveranderd. Voorbeeld: Vi kan sammenligne billederne. — “We kunnen de foto’s/afbeeldingen vergelijken.” vores betekent “onze” en geeft bezit aan bij de spreker samen met anderen. Deze vorm verandert in het Deens niet mee met enkelvoud/meervoud of met een grammaticaal geslacht van het zelfstandig naamwoord: vores foto en vores fotos. fotos betekent hier “foto’s”. Het is het meervoud van foto; de meervoudsuitgang is -s. In de zin is fotos het bezit dat vergeleken wordt, met vores ervoor: “onze foto’s”. senere betekent “later”. Het is de vergelijkende vorm die bij sen (“laat”) hoort en wordt hier als bijwoord gebruikt om aan te geven wanneer het vergelijken gebeurt. Voorbeeld: Senere læser jeg bogen. — “Later lees ik het boek.” Samen vormen de delen: Så (“dan”) + kan vi (“kunnen we”) + sammenligne (“vergelijken”) + vores fotos (“onze foto’s”) + senere (“later”). De volledige betekenis is: “Dan kunnen we onze foto’s later vergelijken.” De zin is geschikt om een latere gezamenlijke handeling als mogelijkheid of plan te formuleren.