Een kookles | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Der er et madlavningskursus i medborgerhuset.

   Er is een kookles in het buurthuis.

   Der er

   er is / er bevindt zich

   madlavningskursus

   kookcursus

   medborgerhuset

   het buurthuis

   Uitgebreide uitleg

   Der er betekent hier dat iets aanwezig is of zich ergens bevindt: “er is”. Het is de vaste Deense existentiële constructie der er + zelfstandig naamwoord; der heeft hier geen concrete plaatsbetekenis. Bijvoorbeeld: Der er en café her. — “Er is hier een café.” madlavningskursus betekent hier “kookcursus”. Het is een samenstelling van madlavning (“koken” als activiteit) en kursus (“cursus”). De vorm staat na et: et madlavningskursus. Het onbepaalde lidwoord geeft hier aan dat er een kookcursus wordt geïntroduceerd, niet op zichzelf een specifiek aantal. medborgerhuset betekent “het buurthuis”. De uitgang -et hoort bij het bepaalde enkelvoud van medborgerhus: et medborgerhus — “een buurthuis”, medborgerhuset — “het buurthuis”. De samenstelling bevat medborger (“medeburger”) en hus (“huis”), maar de vaste betekenis van het geheel is “buurthuis”. i betekent “in” en verbindt de locatie met het buurthuis. Samen vormen i medborgerhuset de plaatsbepaling “in het buurthuis”. De zin wordt dus opgebouwd als Der er + et madlavningskursus + i medborgerhuset: “Er is een kookcursus in het buurthuis.”

2. Hvilken slags retter vil de lære dig at lave?

   Wat voor gerechten leer je daar maken?

   Hvilken slags

   wat voor soort

   retter

   gerechten

   vil de

   zullen zij

   lære dig at lave

   je leren maken

   Uitgebreide uitleg

   Hvilken slags betekent hier “wat voor soort”. Hvilken staat bij een enkelvoudig woord van het en-type; slags betekent “soort” en blijft in deze uitdrukking onveranderd. Een herbruikbaar patroon is hvilken slags + enkelvoudig zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld: Hvilken slags musik kan du lide? — “Van wat voor soort muziek houd je?” retter betekent hier “gerechten”. Het is het meervoud van ret: en ret — “een gerecht”, flere retter — “meerdere gerechten”. In de volgende context gaat het bijvoorbeeld om pastagerechten en sauzen. Ret kan afhankelijk van de context ook een gang of een maaltijdgerecht aanduiden; hier gaat het om bereidbare gerechten. vil de vormt een modale werkwoordgroep: vil is de tegenwoordige vorm van ville, en de is hier het onderwerp met de betekenis “zij”. Ville kan onder andere “willen” of, in een andere context, een toekomstige bedoeling uitdrukken. Hier geeft vil de bedoeling weer. Na een Deens modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief zonder at: De vil lære ... — “Zij willen ... leren”. lære dig at lave betekent hier “jou leren maken”. In deze constructie is dig degene die iets leert, terwijl lære met een object “iemand iets leren” kan betekenen. Vergelijk: Jeg lærer at lave mad. — “Ik leer koken.” Daar leert het onderwerp zelf; in Jeg lærer dig at lave mad. — “Ik leer jou koken,” leert iemand anders het aan dig. Lave is de infinitief van “maken”; at is hier de infinitiefmarkeerder vóór lave. Samen vormt de zin: Hvilken slags retter — “wat voor gerechten”, vil de — “willen zij”, en lære dig at lave — “jou leren maken”. De letterlijke betekenis is dus: “Wat voor gerechten willen zij je leren maken?” De vaste Nederlandse vertaling geeft dezelfde bedoelde leersituatie natuurlijker weer als: “Wat voor gerechten leer je daar maken?” De daaropvolgende context maakt duidelijk dat het om eenvoudige pastagerechten en sauzen in de kookcursus gaat.

3. Enkle pastaretter og simple saucer.

   Simpele pastagerechten en eenvoudige sauzen.

   Enkle

   eenvoudige

   pastaretter

   pastagerechten

   og

   en

   simple

   eenvoudige

   saucer

   sauzen

   Uitgebreide uitleg

   Enkle betekent hier “eenvoudige” en staat bij pastaretter. Het is de vorm van enkel die onder andere voor meervoud wordt gebruikt; pastaretter is meervoud. De basisvormen zijn enkel (enkelvoud) en enkle (meervoud of bepaalde vorm). Voorbeeld: enkle retter — “eenvoudige gerechten”. pastaretter betekent “pastagerechten”. Het is een meervoudsvorm: en pastaret betekent “een pastagerecht” en pastaretter betekent “pastagerechten”. Het eerste deel pasta bepaalt het soort gerecht; het tweede deel ret betekent “gerecht”. Voorbeeld: Jeg laver en pastaret. — “Ik maak een pastagerecht.” og verbindt de twee genoemde groepen. Het betekent “en” en verandert niet volgens persoon, getal of tijd. simple betekent hier eveneens “eenvoudige”, nu bij saucer. De basisvorm is simpel; simple wordt onder andere gebruikt bij meervoud. De twee bijvoeglijke naamwoorden enkel en simpel overlappen in deze zin in betekenis, maar zijn verschillende woorden. Voorbeeld: simple opskrifter — “eenvoudige recepten”. saucer betekent “sauzen”. Het is het meervoud van sauce: en sauce is “een saus” en saucer is “sauzen”. Voorbeeld: Vi laver saucer. — “Wij maken sauzen.” Samen vormt Enkle pastaretter og simple saucer een nominale opsomming: “eenvoudige pastagerechten en eenvoudige sauzen”. Het eerste bijvoeglijk naamwoord beschrijft de pastagerechten en het tweede beschrijft de sauzen; og koppelt beide delen. De uiting is geen volledige zin, maar een compacte beschrijving van wat er bijvoorbeeld in een cursus of les wordt geleerd.

4. Er kurset for begyndere?

   Is de les geschikt voor beginners?

   Er

   is

   kurset

   de cursus

   for

   voor

   begyndere

   beginners

   Uitgebreide uitleg

   Er is de tegenwoordige tijd van at være (“zijn”). In deze zin staat het werkwoord voor het onderwerp, omdat het een ja/nee-vraag is: Er + onderwerp ...? Vergelijk als herbruikbaar patroon: Er kurset ...? = “Is de cursus ...?” In een mededelende zin staat het onderwerp vóór het werkwoord: Kurset er ... (“De cursus is ...”). kurset betekent hier “de cursus”. De basisvorm is kursus; kurset is de bepaalde enkelvoudsvorm. Het achtervoegsel -et markeert hier zowel enkelvoud als bepaaldheid bij dit woord. Het woord verwijst in deze context naar de cursus of les die in de vertaling wordt genoemd. Voorbeeld: Kurset begynder i morgen. — “De cursus begint morgen.” for betekent hier “voor” en verbindt de cursus met de groep waarvoor die bedoeld of geschikt is. In deze constructie volgt er een doelgroep: for begyndere = “voor beginners”. begyndere betekent “beginners”. De basisvorm is begynder (“beginner”); begyndere is de onbepaalde meervoudsvorm. Het woord komt hier na for en benoemt de doelgroep. Voorbeeld: Dette hold er for begyndere. — “Deze groep is voor beginners.” Samen vormen de delen de ja/nee-vraag Er kurset for begyndere?: “Is de cursus geschikt voor beginners?” De vraag gebruikt er vooraan, daarna het onderwerp kurset, en vervolgens de voorzetselgroep for begyndere die aangeeft voor welke doelgroep de cursus bedoeld is.

5. Kurset begynder med de grundlæggende trin.

   De les begint met de basisstappen.

   Kurset

   de cursus

   begynder

   begint

   med

   met

   de

   de

   grundlæggende

   basis-

   trin

   stappen

   Uitgebreide uitleg

   Kurset is kursus (“cursus”) in the definite singular: et kursus → kurset. The ending -et marks that this neuter noun is “the course”. Compare the indefinite form: et kursus = “een cursus”. begynder comes from begynde (“beginnen”). It is the present-tense form used with a singular subject such as kurset; Danish present-tense verbs do not change for person. Kurset begynder therefore means “de cursus begint”. Example: Kurset begynder i morgen. — “De cursus begint morgen.” med is a preposition meaning “met”. Here it introduces what the course starts with. The construction begynde med + noun is reusable: Vi begynder med en øvelse. — “We beginnen met een oefening.” de is the definite article used here with a plural noun: “de”. It marks trin as a specific set of steps, not an indefinite set. grundlæggende describes trin and means “basis-” or “fundamenteel”. In this form it stays unchanged here; Danish adjectives of this type do not take an extra ending in this definite plural phrase. Example: grundlæggende regler — “basisregels”. trin means “stappen”. Its plural form is also trin; the definite plural is trinene (“de stappen”). Thus de grundlæggende trin means “de basisstappen”. Together, Kurset begynder med de grundlæggende trin has the pattern subject + present-tense verb + med + definite noun phrase: “De cursus begint met de basisstappen.”

6. Du bør tilmelde dig.

   Je zou je moeten inschrijven.

   Du bør

   je zou moeten

   tilmelde dig

   je inschrijven

   Uitgebreide uitleg

   Du bør betekent hier “je zou moeten”. Du is de tweede persoon enkelvoud: “je/jij”. bør is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord burde; het drukt hier een aanbeveling of raad uit, niet een vaststaand bevel. Na een Deens modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief zonder at: Du bør lære = “Je zou moeten leren”. tilmelde dig betekent hier “je inschrijven”. tilmelde is de infinitief; in deze combinatie krijgt het geen persoonsuitgang. dig is de vorm voor “je/jou” die hier bij het onderwerp Du hoort en deel uitmaakt van de wederkerende constructie: de aangesprokene schrijft zichzelf in. Een bruikbaar patroon is tilmelde sig = “zich inschrijven”; sig wordt gebruikt wanneer het wederkerende voornaamwoord naar een derde persoon verwijst, terwijl dig bij du hoort. Samen vormen de delen Du bør tilmelde dig. de betekenis “Je zou je moeten inschrijven.” De modaliteit komt van bør, en tilmelde dig benoemt de aanbevolen handeling. De zin geeft dus advies over inschrijving, zonder te beweren dat de inschrijving al heeft plaatsgevonden.

7. Jeg vil lære én nyttig opskrift.

   Ik wil één handig recept leren.

   Jeg vil

   ik wil

   lære

   leren

   én

   één

   nyttig

   handig

   opskrift

   recept

   Uitgebreide uitleg

   Jeg vil: In deze zin betekent dit “ik wil”. vil is de tegenwoordige vorm van ville; met een infinitief erna drukt het een wens of bedoeling uit. Het patroon is Jeg vil + infinitief, bijvoorbeeld: Jeg vil læse. — “Ik wil lezen.” lære: Dit is de infinitief “leren”. Na vil blijft het werkwoord in de infinitief: vil lære, niet een vervoegde vorm. De tegenwoordige vorm is lærer, bijvoorbeeld: Jeg lærer dansk. — “Ik leer Deens.” én: Dit is het telwoord “één”, met nadruk op precies één. Het accent onderscheidt het van en, dat ook een onbepaald lidwoord kan zijn; een lidwoord alleen stelt niet noodzakelijk een aantal vast. Bijvoorbeeld: Jeg har én bog. — “Ik heb één boek.” nyttig: Dit betekent hier “nuttig” of “handig” en beschrijft opskrift. Het is de vorm voor een onbepaald enkelvoud met een-woord. De vorm verandert bij andere combinaties: nyttigt bij een et-woord en nyttige bij meervoud of bepaalde woordgroepen. Bijvoorbeeld: en nyttig idé — “een nuttig idee”. opskrift: Dit betekent “recept”. Het is een zelfstandig naamwoord van het en-type: en opskrift; het meervoud is opskrifter. In deze zin is het een onbepaald enkelvoudig lijdend voorwerp van lære. Samen vormen de delen: Jeg vil (“ik wil”) + lære (“leren”) + én nyttig opskrift (“één nuttig recept”). De volledige betekenis is dus: “Ik wil één handig recept leren.”

8. Bagefter kan du lave den til os.

   Daarna kun je het voor ons koken.

   Bagefter

   daarna

   kan du

   kun je

   lave

   koken

   den

   het

   til os

   voor ons

   Uitgebreide uitleg

   Bagefter betekent hier “daarna”. Het is een tijdsbepaling en kan ook aan het begin van andere zinnen staan. Voorbeeld: Bagefter går vi hjem. — “Daarna gaan we naar huis.” kan du bestaat uit kan en du. kan is de tegenwoordige vorm van kunne (“kunnen”) en drukt hier uit dat de aangesproken persoon iets kan doen: “kun je”. du is het subjectpronomen voor één aangesproken persoon. Na kan staat het volgende werkwoord zonder at. lave is de infinitief van lave. De betekenis is hier, volgens de vaste vertaling, “koken”; in andere contexten kan lave ook “maken” of “doen” betekenen. In kan du lave ... blijft het werkwoord in de infinitief. Voorbeeld: Jeg kan lave mad. — “Ik kan koken.” den is een objectpronomen voor een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke grammaticale geslacht. In deze context verwijst het, in overeenstemming met de vertaling en de vorige zin, naar het eerder genoemde recept. Het onderscheid met det hangt af van het grammaticale geslacht van het waarnaar verwezen wordt; den is niet zelf een verkorte vorm van een zelfstandig naamwoord. til os betekent hier “voor ons”. os is de objectvorm van vi (“wij/ons”); na til gebruikt het Deens deze objectvorm. til kan in andere contexten ook “naar” of “tot” betekenen, maar hier geeft het de beoogde ontvangers aan. Samen vormt kan du lave den til os de kern “kun je het voor ons koken?”. In de volledige Deense zin is dit geen zelfstandige vraag: de woordvolgorde en de vaste vertaling geven een mededelende zin weer. Met Bagefter ervoor wordt de volledige betekenis: “Daarna kun je het voor ons koken.”