Geschatte wachttijd | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Undskyld, hvor lang er ventetiden cirka?

   Pardon, wat is de geschatte wachttijd?

   Undskyld

   Pardon

   hvor lang

   hoe lang

   ventetiden

   de wachttijd

   cirka

   ongeveer

   Uitgebreide uitleg

   Undskyld betekent hier “pardon” of “excuseer”. Het is een beleefde manier om een vraag te beginnen; het beweert op zichzelf niet dat de spreker iets verkeerd heeft gedaan. hvor lang betekent hier “hoe lang” in de betekenis van een duur. lang is de basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord; in hvor lang er ventetiden sluit die vorm aan bij het enkelvoudige, gemeenschappelijke geslacht van ventetiden. Bij een meervoudige referentie staat bijvoorbeeld hvor lange .... Voorbeeld: Hvor lang er turen? — “Hoe lang duurt de tocht?” Dit voorbeeld laat hetzelfde vraagpatroon zien. Hvor længe is daarentegen een andere Deense vraagvorm die rechtstreeks “hoe lang” bij een duur of tijdsduur kan uitdrukken; kies de vorm die bij de constructie past. ventetiden betekent “de wachttijd”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van ventetid: ventetid = “wachttijd”, ventetiden = “de wachttijd”. Het achtervoegsel -en markeert hier de bepaaldheid van een gemeenschappelijk-geslachtig zelfstandig naamwoord; het is geen apart woord voor “de”. cirka betekent “ongeveer”. Het maakt de gevraagde duur bewust niet-exact. Het kan ook bij andere getallen of metingen staan, bijvoorbeeld cirka ti minutter — “ongeveer tien minuten”. Samen vormt hvor lang er ventetiden de vraag “hoe lang is de wachttijd?”, waarbij de Deense vraagvolgorde het werkwoord er vóór het onderwerp ventetiden plaatst. cirka voegt “ongeveer” toe en Undskyld is de beleefde opening. De volledige betekenis is dus: “Pardon, wat is de geschatte wachttijd?”

2. Omkring ti minutter, måske lidt længere.

   Ongeveer tien minuten, misschien iets langer.

   Omkring

   ongeveer

   ti

   tien

   minutter

   minuten

   måske

   misschien

   lidt

   een beetje; iets

   længere

   langer

   Uitgebreide uitleg

   Omkring betekent hier “ongeveer” en maakt de tijdsduur niet exact. Het is een bruikbaar woord voor een benadering: omkring fem minutter = “ongeveer vijf minuten”. Ti is het telwoord “tien”. Het blijft in deze vorm staan; het volgende zelfstandig naamwoord staat in het meervoud. Minutter is het meervoud van minut (“minuut”). Na een getal groter dan één gebruik je hier het meervoud: ti minutter = “tien minuten”. Voor één minuut is het enkelvoud: ét minut. Måske betekent “misschien” en introduceert een mogelijkheid zonder die als zeker te presenteren. Voorbeeld: Måske kommer hun senere. — “Misschien komt ze later.” Lidt betekent hier “iets” of “een beetje” en verzwakt wat erop volgt. In lidt længere betekent het niet “een beetje” als zelfstandige hoeveelheid, maar “iets langer”. Voorbeeld: Vent lidt. — “Wacht even.” Længere is de vergrotende trap van lang: lang — “lang”, længere — “langer”. In deze zin vergelijkt het de bedoelde duur met de eerder genoemde ongeveer tien minuten: die duur kan langer zijn. Het is dus niet het zelfstandig naamwoord minutter dat wordt vergroot; længere is zelf de vergelijkende vorm van het bijvoeglijke woord lang. Voorbeeld: Turen er længere end forventet. — “De reis is langer dan verwacht.” Samen vormt Omkring ti minutter een benaderde tijdsduur: “ongeveer tien minuten”. Måske lidt længere voegt de mogelijkheid toe dat de duur iets groter is dan die schatting. De volledige betekenis is daarom: “Ongeveer tien minuten, misschien iets langer.”

3. Jeg har en anden aftale bagefter.

   Ik heb hierna nog een afspraak.

   Jeg har

   ik heb

   anden

   andere

   aftale

   afspraak

   bagefter

   hierna

   Uitgebreide uitleg

   Jeg har betekent hier “ik heb”. har is de tegenwoordige tijd van have (“hebben”): jeg har = “ik heb”. Voorbeeld: Jeg har tid. — “Ik heb tijd.” anden betekent hier “andere” of “nog een andere” en staat bij het enkelvoudige zelfstandig naamwoord aftale. Aftale is een woord met gemeenschappelijk grammaticaal geslacht (een en-woord), daarom staat hier anden. De overeenkomstige vormen zijn andet bij een onzijdig enkelvoud en andre in het meervoud. Voorbeeld: en anden dag — “een andere dag”. aftale betekent “afspraak”. Het is een en-woord: en aftale; het meervoud is aftaler en de bepaalde vorm is aftalen. Voorbeeld: Jeg har en aftale. — “Ik heb een afspraak.” bagefter is een bijwoord met de betekenis “hierna” of “daarna”. Het verwijst naar iets dat later komt dan een eerder genoemd moment of een eerdere gebeurtenis. In deze zin staat het na en anden aftale en plaatst het die afspraak na een eerder moment. Samen vormen Jeg har + en anden aftale + bagefter de betekenis: “Ik heb hierna nog een afspraak.” Jeg har geeft het hebben aan, en anden aftale noemt de verdere afspraak en bagefter plaatst die daarna.

4. Hvis det er for sent, kan du komme tilbage efter frokost.

   Als dat te laat is, kunt u na de lunch terugkomen.

   Hvis

   als

   det

   dat

   er

   is

   for sent

   te laat

   kan du

   kunt u

   komme tilbage

   terugkomen

   efter

   na

   frokost

   lunch

   Uitgebreide uitleg

   Hvis leidt hier een voorwaardelijke bijzin in: “als”. Het verbindt een voorwaarde met wat daarna gebeurt. Voorbeeld: Hvis du har tid, kan du komme. — “Als je tijd hebt, kun je komen.” det betekent hier “dat”. Het is een onzijdig persoonlijk voornaamwoord; de concrete verwijzing wordt door deze ene zin niet verder gespecificeerd. De vorm det is niet hetzelfde als den, dat voor gemeenschappelijk geslacht wordt gebruikt. Voorbeeld: Det er sent. — “Het is laat.” er is de tegenwoordige vorm van at være (“zijn”). De vorm er wordt gebruikt bij verschillende onderwerpen: jeg er (“ik ben”), du er (“jij bent”) en det er (“het/dat is”). for sent betekent samen “te laat”. sent drukt hier “laat” uit; het is niet de vergrotende trap. for maakt de betekenis “te laat”. Het tegenovergestelde is tidligt (“vroeg”): Det er for sent. — “Het is te laat.” kan du combineert kan, de tegenwoordige vorm van at kunne (“kunnen”), met du (“jij/u”). Hier geeft de vaste Nederlandse vertaling de beleefde aanspreekvorm “kunt u”. kan verandert niet naar persoon: jeg kan, du kan, hun kan betekenen respectievelijk “ik kan”, “jij kunt” en “zij kan”. Voorbeeld: Kan du vente? — “Kunt u wachten?” komme tilbage is een werkwoordelijke combinatie: komme (“komen”) plus tilbage (“terug”). In kan du komme tilbage staat het hoofdwerkwoord na kan in de infinitiefvorm komme. Voorbeeld: Jeg kommer tilbage senere. — “Ik kom later terug.” efter betekent hier “na” en geeft een tijdsrelatie aan. Het staat vóór de gebeurtenis of periode die als tijdspunt dient. Voorbeeld: Vi mødes efter arbejdet. — “We spreken na het werk af.” frokost is het zelfstandig naamwoord voor “lunch”. Na efter vormt het zonder lidwoord de tijdsaanduiding efter frokost, “na de lunch”. Voorbeeld: Hun kommer efter frokost. — “Zij komt na de lunch.” Samen vormen de delen een voorwaarde en een mogelijkheid: Hvis det er for sent betekent “Als dat te laat is”, en kan du komme tilbage efter frokost betekent “kunt u na de lunch terugkomen”. De volledige betekenis is dus: “Als dat te laat is, kunt u na de lunch terugkomen.”

5. Ville jeg beholde min plads, hvis jeg kom tilbage senere?

   Zou ik mijn plek behouden als ik later terugkwam?

   Ville jeg

   zou ik

   beholde

   behouden

   min

   mijn

   plads

   plek

   hvis

   als

   kom tilbage

   terugkomen

   senere

   later

   Uitgebreide uitleg

   Ville jeg betekent hier “zou ik” en vormt een vraag over een mogelijke situatie. ville is de verleden tijd van vil, maar wordt ook gebruikt om een voorwaardelijke of hypothetische betekenis uit te drukken: Jeg ville blive = “Ik zou blijven”. De plaatsing vóór jeg maakt de zin tot een vraag. In een gewone mededeling staat dezelfde volgorde bijvoorbeeld in Jeg ville blive. beholde betekent “behouden” of “houden”. Het is een infinitief na ville: ville beholde = “zou behouden”. Na andere modale werkwoorden blijft het volgende werkwoord eveneens in de infinitief, bijvoorbeeld kan beholde = “kan behouden”. min betekent “mijn” en staat hier vóór het zelfstandig naamwoord. Deze vorm hoort bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het fælleskøn, zoals plads. Vergelijk mit bij een enkelvoudig onzijdig woord en mine bij meervoud: min plads, mit hus, mine bøger. plads betekent hier “plek” of “plaats”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is pladser. Samen met min vormt het min plads = “mijn plek”. hvis betekent “als” in een voorwaarde. Het leidt hier de voorwaardelijke bijzin in. Een herbruikbaar patroon is hvis ... , ..., bijvoorbeeld Hvis jeg kommer, bliver jeg = “Als ik kom, blijf ik”. kom tilbage betekent “terugkwam” in deze bijzin: kom is de verleden tijd van komme (“komen”), en tilbage betekent “terug”. De combinatie komme tilbage is dus “terugkomen”; in de verleden tijd wordt dat kom tilbage. De vorm kom verandert hier niet naar persoon: jeg kom en hun kom. senere betekent “later”. Het is een bijwoord en geeft aan dat het terugkomen op een later tijdstip plaatsvindt. Bijvoorbeeld: Vi ses senere = “We zien elkaar later”. De delen komen samen als Ville jeg beholde min plads (“Zou ik mijn plek behouden”) plus hvis jeg kom tilbage senere (“als ik later terugkwam”). De volledige vraag betekent dus: “Zou ik mijn plek behouden als ik later terugkwam?” De vraag gaat over een mogelijke voorwaarde en het mogelijke gevolg daarvan.

6. Så skulle du tage en ny billet efter frokost.

   Dan zou u na de lunch een nieuw nummer moeten nemen.

   Så

   dan

   skulle du

   zou u moeten

   tage

   nemen

   ny

   nieuw

   billet

   kaartje; ticket

   efter

   na

   frokost

   lunch

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “dan” en verwijst naar de daaropvolgende handeling in deze situatie. Het kan ook “zo” betekenen, maar die betekenis past hier niet. skulle du geeft hier samen een advies of verwachte handeling weer: “zou u moeten”. skulle is de verleden-tijdsvorm van skal (“moeten”); in deze constructie kan het, net als in het Nederlands, een voorzichtige aanbeveling uitdrukken. du is de tweede persoon enkelvoud (“u” in de vaste vertaling). Het werkwoord blijft na du in de infinitief: du skulle tage. tage is de infinitief van tage, “nemen”. Voorbeeld: Jeg vil tage bussen. — “Ik wil de bus nemen.” ny betekent hier “nieuw” en beschrijft billet. De vorm stemt af op het zelfstandig naamwoord: ny bij een enkelvoudig gemeenschappelijk woord, nyt bij een enkelvoudig onzijdig woord en nye bij meervoud. Voorbeeld: et nyt kort — “een nieuwe kaart”; nye billetter — “nieuwe kaartjes”. billet betekent hier “kaartje” of “ticket”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is billetter. In de vaste vertaling is dit weergegeven als “nummer”, maar de Deense vorm zelf benoemt een billet/ticket. efter betekent “na” wanneer het een later tijdstip of een latere gebeurtenis aanduidt. Het staat hier vóór frokost en vormt daarmee de tijdsbepaling efter frokost. frokost betekent “lunch”. De combinatie efter frokost betekent dus “na de lunch”. Samen ontstaat de betekenis: Så + skulle du tage + en ny billet + efter frokost = “Dan zou u na de lunch een nieuw kaartje/nummer moeten nemen.” De zin geeft daarmee een aanbevolen handeling na de lunch weer.

7. Så venter jeg nu, for jeg er allerede her.

   Dan wacht ik voorlopig, want ik ben er al.

   Så

   dan

   venter

   wacht

   jeg

   ik

   nu

   nu; voorlopig in deze context

   for

   want

   er

   ben

   allerede

   al

   her

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier dan en sluit aan bij de voorafgaande situatie. Het kan ook andere functies hebben, maar in deze zin leidt het een gevolg of volgende stap in. venter is de tegenwoordige tijd van vente — wachten: jeg venter = ik wacht. De vorm beschrijft hier wat de spreker nu doet. Voorbeeld: Jeg venter på bussen. — Ik wacht op de bus. Het voorzetsel på hoort vaak bij het object waarop iemand wacht. jeg is het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud: ik. Het is de uitvoerder van venter en wordt in het Deens niet naar grammaticaal geslacht aangepast. nu betekent letterlijk nu. In deze zin bepaalt het samen met venter het tijdstip: het wachten gebeurt op dit moment. De Nederlandse vertaling voorlopig geeft hier de bedoelde tijdelijke voortzetting weer, maar nu zelf is niet het Deense woord voor voorlopig in alle contexten. for verbindt hier twee mededelingen; de tweede geeft de reden voor de eerste en betekent want. In deze zin staat na for een zelfstandige hoofdzin, niet een bijzin. er is de tegenwoordige tijd van være — zijn; met jeg vormt het jeg er = ik ben. Het is dus er dat de tijdsvorm draagt, niet jeg. Voorbeeld: Jeg er klar. — Ik ben klaar. allerede betekent al of reeds en geeft aan dat iets vóór het bedoelde moment al het geval is. Hier zegt de spreker dat die persoon daar al is. her betekent hier en duidt de plaats aan waar de spreker is. Samen met jeg er vormt het de plaatsmededeling jeg er her — ik ben hier. De zin valt uiteen in Så venter jeg nu — Dan wacht ik nu — en for jeg er allerede her — want ik ben hier al. Samen betekent hij: Dan wacht ik voorlopig, want ik ben er al.

8. Hold øje med skærmen, tak.

   Houd het scherm alstublieft in de gaten.

   Hold … øje med

   in de gaten houden

   skærmen

   het scherm

   tak

   alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   Hold øje med is een vaste Deense constructie met de betekenis ‘in de gaten houden’ of ‘opletten bij’. Hold is de gebiedende wijs van holde (‘houden’): holde → hold. De gebiedende wijs heeft hier geen uitgesproken onderwerp. Het voorzetsel med hoort bij deze constructie; vertaal de woorden dus niet los als ‘houd oog met’. Voorbeeld: Hold øje med døren. — ‘Houd de deur in de gaten.’ skærmen betekent hier ‘het scherm’. Het zelfstandig naamwoord is skærm (‘scherm’); skærmen is de bepaalde enkelvoudsvorm, vergelijkbaar met ‘het scherm’ tegenover ‘een scherm’. Het woord is het object van med in de constructie holde øje med. tak betekent in deze zin ‘alstublieft’. Het staat aan het einde en verzacht het bevel. In andere contexten kan tak ook ‘dank je’ of ‘bedankt’ betekenen, maar hier past de beleefde verzoekbetekenis bij de vaste vertaling. Samen vormt Hold øje med skærmen, tak. een beleefd verzoek: ‘Houd het scherm alstublieft in de gaten.’