Een e-mail controleren | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Kan du tjekke denne e-mail, før jeg sender den?

   Kun je deze e-mail controleren voordat ik hem verstuur?

   Kan du

   kun je

   tjekke

   controleren

   denne

   deze

   e-mail

   e-mail

   før

   voordat

   jeg

   ik

   sender

   verstuur

   den

   hem

   Uitgebreide uitleg

   Kan du vormt hier de vraag “kun je …?”. kan is de tegenwoordige tijd van kunne (“kunnen”) en drukt hier mogelijkheid of bereidheid uit. Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief, zonder at: kan du tjekke = “kun je controleren?”. du is de tweede persoon enkelvoud. Voorbeeld: Kan du hjælpe? — “Kun je helpen?” tjekke betekent hier “controleren”. Het is de infinitief; de tegenwoordige tijd staat verderop in sender, niet in tjekke. Voorbeeld: Jeg vil tjekke det. — “Ik wil het controleren.” denne betekent “deze” en staat hier vóór e-mail. In het Deens wordt denne gebruikt bij een enkelvoudig woord van het gemeenschappelijk geslacht; dette hoort bij een onzijdig enkelvoud en disse bij een meervoud. De vorm denne draagt dus informatie over het zelfstandig naamwoord dat erop volgt, niet over een willekeurig aantal. e-mail is het zelfstandig naamwoord “e-mail”. Samen vormen denne e-mail de bepaalde aanwijzende woordgroep “deze e-mail”. før betekent hier “voordat” en leidt de tijdsbepalende bijzin in. De hoofdzin noemt eerst de gewenste handeling; før verbindt die met de handeling die daarna moet plaatsvinden. Voorbeeld: Ring, før du går. — “Bel voordat je weggaat.” jeg betekent “ik” en is hier het onderwerp van de bijzin. Het is de eerste persoon enkelvoud. sender betekent hier “verstuur”. De vorm hoort bij het werkwoord sende (“sturen/versturen”) en is de tegenwoordige tijd. Deense werkwoorden veranderen in de tegenwoordige tijd niet naar persoon: jeg sender betekent “ik verstuur”, terwijl du sender “jij verstuurt” betekent. den is hier het voornaamwoordelijke lijdend voorwerp “hem” in de vaste vertaling, met als referent de eerder genoemde e-mail. Het verwijst dus naar hetzelfde enkelvoudige, gemeenschappelijk-geslachtelijke zelfstandig naamwoord als e-mail; denne staat bij het zelfstandig naamwoord en den vervangt het in de bijzin. Voorbeeld: Jeg læser bogen og låner den. — “Ik lees het boek en leen het.” De delen worden zo gecombineerd: Kan du tjekke denne e-mail = “Kun je deze e-mail controleren”, en før jeg sender den = “voordat ik hem verstuur”. De volledige vraag is daarom: “Kun je deze e-mail controleren voordat ik hem verstuur?” De bijzin maakt duidelijk dat het controleren vóór het versturen moet gebeuren.

2. Jeg kan tjekke den. Hvad skal jeg tjekke først?

   Ik kan hem controleren. Wat moet ik eerst controleren?

   Jeg kan

   ik kan

   tjekke

   controleren

   den

   hem

   Hvad skal jeg

   wat moet ik

   først

   eerst

   Uitgebreide uitleg

   Jeg kan betekent hier “ik kan”. kan is de tegenwoordige vorm van kunne en drukt mogelijkheid of vermogen uit. Na kan staat het volgende werkwoord in de infinitief: Jeg kan tjekke = “ik kan controleren”. tjekke is de infinitief “controleren”. Dezelfde vorm staat ook na skal: skal jeg tjekke = “moet ik controleren”. In het Deens blijft de infinitief na zulke modale werkwoorden onveranderd; de tijd en modaliteit zitten in kan of skal. den betekent hier “hem”. Het is een enkelvoudig objectpronomen voor een referent van het Deense gemeenschappelijke geslacht. In de gegeven context verwijst het naar de e-mail: tjekke den = “hem controleren”. Voor een onzijdige enkelvoudige referent gebruikt het Deens det, en voor meervoud dem. Hvad skal jeg betekent “wat moet ik”. hvad is het vraagwoord “wat”. In deze vraag staat het modale werkwoord skal vóór het onderwerp jeg; dat is de gebruikelijke woordvolgorde in een directe vraag. skal is de tegenwoordige vorm van skulle en geeft hier aan wat de spreker als volgende taak moet doen. Voorbeeld: Hvad skal du læse? — “Wat moet je lezen?” først betekent “eerst”. Het geeft de volgorde aan: iets gebeurt vóór andere mogelijke stappen. Voorbeeld: Læs først emnelinjen. — “Lees eerst de onderwerpregel.” Samen betekent Jeg kan tjekke den.: “Ik kan hem controleren.” Het eerste deel zegt dat de spreker dit kan doen; tjekke den bestaat uit het werkwoord en het objectpronomen. Hvad skal jeg tjekke først? betekent: “Wat moet ik eerst controleren?” De vraag vraagt welke controle als eerste moet gebeuren. først hoort bij de handeling tjekke en bepaalt daarvan de volgorde.

3. Start venligst med emnelinjen.

   Begin alsjeblieft met de onderwerpregel.

   Start

   begin

   venligst

   alsjeblieft

   med

   met

   emnelinjen

   de onderwerpregel

   Uitgebreide uitleg

   Start betekent hier “begin” en is de gebiedende wijs van starte (“beginnen”). De vorm richt zich in deze zin tot één of meer aangesproken personen; het onderwerp van een Deense gebiedende wijs wordt meestal niet apart genoemd. Voorbeeld: Start her. — “Begin hier.” venligst is een beleefdheidswoord dat een verzoek verzacht, vergelijkbaar met “alsjeblieft”. Het verandert de handeling zelf niet: Start venligst. betekent “Begin alsjeblieft.” med betekent hier “met” en leidt het onderdeel in waarmee de handeling begint. Het kan ook andere relaties uitdrukken, maar in dit patroon geeft starte med + ... aan wat eerst behandeld of gedaan wordt. Voorbeeld: Start med den første opgave. — “Begin met de eerste opdracht.” emnelinjen betekent “de onderwerpregel”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van emnelinje: en emnelinje = “een onderwerpregel”, emnelinjen = “de onderwerpregel”. Het woord is een samenstelling van emne (“onderwerp”) en linje (“regel/lijn”); in deze zin gaat het specifiek om de regel van een bericht of e-mail. Samen vormen de delen het herbruikbare patroon Start venligst med + [wat eerst moet komen]: “Begin alsjeblieft met [wat eerst moet komen].” De vaste zin vraagt dus om te beginnen met de onderwerpregel. Dat past bij de daaropvolgende verwijzing naar Emnelinjen in de context.

4. Emnelinjen er tydelig, men det ville hjælpe at nævne emnet for mødet.

   De onderwerpregel is duidelijk, maar het zou helpen om het onderwerp van de vergadering te noemen.

   Emnelinjen

   onderwerpregel

   er

   is

   tydelig

   duidelijk

   det ville

   het zou

   hjælpe

   helpen

   nævne

   noemen

   emnet

   het onderwerp

   mødet

   de vergadering

   Uitgebreide uitleg

   Emnelinjen betekent hier “de onderwerpregel”. Het is een samenstelling van emne (“onderwerp”) en linje (“regel”); de uitgang -en maakt de vorm bepaald: en emnelinje → emnelinjen. Het contextvoorbeeld Start venligst med emnelinjen gebruikt dezelfde bepaalde vorm. er is de tegenwoordige tijd van at være (“zijn”). In deze zin verbindt het het onderwerp met de beschrijving: “de onderwerpregel is duidelijk”. De vorm er verandert hier niet naar geslacht of getal. tydelig betekent hier “duidelijk”. Het is de vorm bij een zelfstandig naamwoord van de gemeenschappelijke gender in het enkelvoud, zoals emnelinjen. Bij een onzijdig enkelvoud staat vaak tydeligt; bijvoorbeeld: Et svar er tydeligt. — “Een antwoord is duidelijk.” det ville vormt hier met het volgende werkwoord een onpersoonlijke, voorzichtige formulering: “het zou …”. ville is een vorm van at ville en geeft in deze combinatie een hypothetisch of verzacht voorstel weer. det is hier geen benoemde persoon of zaak, maar een formeel onderwerp van de constructie. Vergelijk: Det ville være godt. — “Het zou goed zijn.” hjælpe is de infinitief van at hjælpe (“helpen”). Na ville staat deze infinitief zonder at: ville hjælpe = “zou helpen”. Dat verschilt van de volgende constructie, waarin wel at voor de infinitief staat. nævne is de infinitief van at nævne (“noemen”). De constructie at nævne maakt van de handeling “noemen” een doel of activiteit. Bijvoorbeeld: Det er vigtigt at nævne navnet. — “Het is belangrijk de naam te noemen.” emnet betekent hier “het onderwerp”. De uitgang -et markeert de bepaalde vorm van het onzijdige zelfstandig naamwoord et emne: et emne → emnet. Het is in deze zin datgene wat genoemd moet worden. mødet betekent “de vergadering”. Het komt van et møde (“een vergadering/bijeenkomst”); de bepaalde enkelvoudsvorm is mødet. In emnet for mødet betekent for hier “van” in de relatie “het onderwerp van de vergadering”. Samen geeft Emnelinjen er tydelig de inhoud “De onderwerpregel is duidelijk”. men contrasteert dat met de daaropvolgende beoordeling. det ville hjælpe at nævne emnet for mødet betekent letterlijk dat het zou helpen om het onderwerp van de vergadering te noemen. De volledige betekenis is daarom: “De onderwerpregel is duidelijk, maar het zou helpen om het onderwerp van de vergadering te noemen.”

5. Er den rigtige fil vedhæftet?

   Is het juiste bestand bijgevoegd?

   Er

   is

   den

   het/de

   rigtige

   juiste

   fil

   bestand

   vedhæftet

   bijgevoegd

   Uitgebreide uitleg

   Er is de tegenwoordige tijd van være (“zijn”). In een Deense ja-neevraag staat de persoonsvorm vóór het onderwerp: Er ...? betekent hier “Is ...?”. In een mededelende zin staat de volgorde anders, bijvoorbeeld: Filen er klar. — “Het bestand is klaar.” den betekent hier “het” als onderdeel van den rigtige fil. Het is de vorm die vóór een bijvoeglijk naamwoord en een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtswoord staat. Bij een onzijdig zelfstandig naamwoord gebruikt het Deens det; de keuze hangt dus af van het grammaticale geslacht van het zelfstandig naamwoord, niet alleen van de betekenis “het”. Den drukt op zichzelf geen aantal uit. rigtige is de bepaalde vorm van het bijvoeglijk naamwoord rigtig (“juist”, “correct”). Bij een bepaalde naamwoordgroep krijgt het bijvoeglijk naamwoord hier de uitgang -e: den rigtige fil — “het juiste bestand”. Ter vergelijking: en rigtig fil betekent “een juist bestand”. De vorm rigtige hoort bij rigtig, niet bij fil. fil betekent “bestand” of “file”. Het is een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht. De bepaalde vorm zonder voorafgaand bijvoeglijk naamwoord is filen (“het bestand”); in den rigtige fil wordt de bepaaldheid weergegeven door den vóór het bijvoeglijk naamwoord en het zelfstandig naamwoord. Het meervoud is filer (“bestanden”). vedhæftet betekent hier “bijgevoegd”. Het is het voltooid deelwoord van vedhæfte (“bijvoegen”) en staat na er om de toestand van het bestand te beschrijven. Als het deelwoord vóór een bepaald zelfstandig naamwoord staat, verschijnt de vorm vedhæftede, bijvoorbeeld: den vedhæftede fil — “het bijgevoegde bestand”. Dat is een andere positie dan de predicatieve positie in de vaste zin. Samen vormen Er + den rigtige fil + vedhæftet een ja-neevraag: “Is het juiste bestand bijgevoegd?” De vraag gaat over het bijgevoegd zijn van het juiste bestand; de vaste vertaling bevestigt precies die betekenis. Een herbruikbaar patroon is Er [bepaalde naamwoordgroep] [deelwoord]?, bijvoorbeeld Er brevet sendt? — “Is de brief verstuurd?”

6. Ja, den endelige version er vedhæftet.

   Ja, de definitieve versie is bijgevoegd.

   Ja

   ja

   den

   de

   endelige

   definitieve

   version

   versie

   er vedhæftet

   is bijgevoegd

   Uitgebreide uitleg

   Ja betekent hier eenvoudig “ja” en bevestigt de voorafgaande vraag. Het is een zelfstandig antwoordwoord. den is het bepaalde lidwoord voor een enkelvoudig en-woord. Het hoort hier bij version: en version betekent “een versie”, terwijl den endelige version “de definitieve versie” betekent. Het lidwoord wordt dus niet gekozen omdat er een bepaald aantal versies wordt genoemd, maar omdat naar een bepaalde versie wordt verwezen. Bij een enkelvoudig ett-woord staat in deze positie det. endelige betekent hier “definitieve”. De basisvorm is endelig; de vorm endelige verschijnt bij een bepaalde naamwoordgroep, zoals den endelige version. In een onbepaalde enkelvoudige naamwoordgroep staat bijvoorbeeld en endelig version (“een definitieve versie”). version betekent “versie”. Het is een en-woord: en version. Het meervoud is versioner (“versies”), bijvoorbeeld flere versioner (“meerdere versies”). er vedhæftet betekent samen “is bijgevoegd”. er is de tegenwoordige vorm van være (“zijn”) bij het onderwerp version. vedhæftet is de vorm van vedhæfte (“bijvoegen”) die hier in een passieve of resultaatgerichte constructie staat: de versie is bijgevoegd. De vorm zegt niet wie het bijvoegen heeft gedaan. Vergelijk als voorbeeld: Dokumentet er vedhæftet. — “Het document is bijgevoegd.” Samen betekent Ja, den endelige version er vedhæftet.: “Ja, de definitieve versie is bijgevoegd.” Ja bevestigt de vraag; den endelige version is het onderwerp, en er vedhæftet zegt dat die versie bijgevoegd is.

7. Har jeg taget alle med, som skal have denne e-mail?

   Heb ik iedereen erbij gezet die deze e-mail moet krijgen?

   Har jeg

   heb ik ...?

   taget … med

   meegenomen; erbij gezet

   alle

   iedereen; allemaal

   som

   die

   skal have

   moet krijgen

   denne

   deze

   e-mail

   e-mail

   Uitgebreide uitleg

   Har jeg staat aan het begin in de vraagvolgorde: het werkwoord har komt vóór het onderwerp jeg. Har is de tegenwoordige vorm van have en helpt hier de voltooide tijd te vormen. Jeg har taget ... is een mededelende zin; in de vraag wordt dat Har jeg taget ...?. taget med komt van tage med, letterlijk iemand of iets meenemen. In deze zin betekent het niet fysiek meenemen, maar iemand op een lijst opnemen of bij de geadresseerden zetten. taget is het voltooid deelwoord van tage; samen met har vormt het de voltooide tijd. Een bruikbaar contrast is Jeg tager ham med — ‘Ik neem hem mee’ — tegenover Jeg har taget ham med — ‘Ik heb hem meegenomen / erbij gezet’. alle betekent hier ‘iedereen’: alle bedoelde personen worden als groep genomen. De vorm alle wordt gebruikt voor meervoud of voor een groep personen; het is niet het enkelvoudige ‘iedereen’ als afzonderlijk woord in het Deens, maar krijgt in deze context die Nederlandse vertaling. Alle børnene betekent bijvoorbeeld ‘alle kinderen’. som leidt de bijzin in die beschrijft over welke personen het gaat. In deze zin kan het als Nederlands die worden vertaald. Het verwijst hier naar de personen die in de hoofdzin zijn opgenomen; som zelf markeert de betrekkelijke bijzin en verandert niet naar geslacht of getal. skal have bestaat uit het modale werkwoord skal en het infinitief have. Hier geeft skal de vereiste of verwachte bestemming aan, en have betekent in deze context ‘krijgen/ontvangen’, niet simpelweg ‘bezitten’. De skal have brevet betekent bijvoorbeeld ‘Zij moeten de brief krijgen’. Na skal blijft het volgende werkwoord in de infinitief staan: skal have, niet een vervoegde vorm. denne betekent ‘deze’ en staat vóór e-mail. Het is de vorm voor een enkelvoudig en-woord; het onzijdige enkelvoud gebruikt dette, en het meervoud disse. Hier wijst denne op de betreffende e-mail in het gesprek. e-mail is het zelfstandig naamwoord voor een e-mailbericht. In het Deens kan het bepaald worden als e-mailen, ‘de e-mail’. In de vaste zin staat het onbepaald na denne, omdat de demonstratief al ‘deze’ aanduidt. De volledige opbouw is Har jeg + taget med + alle, gevolgd door de betrekkelijke bijzin som skal have denne e-mail. Daarmee vraagt de spreker of alle personen die deze e-mail moeten ontvangen, zijn opgenomen of erbij gezet: ‘Heb ik iedereen erbij gezet die deze e-mail moet krijgen?’

8. Listen ser komplet ud.

   De lijst lijkt compleet.

   Listen

   de lijst

   ser … ud

   eruitzien

   komplet

   compleet

   Uitgebreide uitleg

   Listen is de bepaalde enkelvoudsvorm van liste (“lijst”): en liste = een lijst, listen = de lijst. De uitgang -en markeert hier de bepaalde vorm van een enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Listen er lang. — De lijst is lang. ser ... ud is de vaste, gesplitste constructie se ud, letterlijk ongeveer “eruitzien”. ser is de tegenwoordige tijd van se; ud staat hier verderop in de zin, na het bijvoeglijk naamwoord. Samen betekent de constructie hier “lijken” of “eruitzien als”. Voorbeeld: Planen ser god ud. — Het plan ziet er goed uit. komplet is het bijvoeglijk naamwoord “compleet”: er ontbreekt niets aan de lijst. De vorm is hier de enkelvoudsvorm; in meervoud en bij bepaald meervoud verschijnt vaak komplette, bijvoorbeeld komplette lister — complete lijsten. Voorbeeld: En komplet liste er nyttig. — Een complete lijst is nuttig. Samen betekent Listen ser komplet ud.: “De lijst lijkt compleet.” Het onderwerp Listen wordt gevolgd door ser ... ud, waarna komplet beschrijft hoe de lijst eruitziet of welke indruk zij maakt.

9. Så tror jeg, at e-mailen er klar til at blive sendt.

   Dan denk ik dat de e-mail klaar is om te versturen.

   Så

   dan

   tror jeg

   denk ik

   e-mailen

   de e-mail

   klar

   klaar

   til at blive sendt

   om te versturen

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier dan en sluit aan op wat eraan voorafgaat als een gevolgtrekking. Het kan in andere zinnen ook zo betekenen, maar die betekenis past hier niet. tror jeg betekent letterlijk denk ik. tror is de tegenwoordige tijd van tro (geloven/denken), met jeg als onderwerp. Na het vooropgeplaatste Så staat het werkwoord vóór het onderwerp: Så tror jeg .... Vergelijk als patroon: Så kommer han. — Dan komt hij. e-mailen betekent de e-mail. Het achtervoegsel -en maakt het zelfstandig naamwoord bepaald; en e-mail is onbepaald en e-mailen bepaald. Het woord verwijst hier volgens de vertaling naar één specifieke e-mail, zonder dat de zin meer informatie geeft over welke e-mail dat is. klar betekent hier klaar of gereed. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat bij e-mailen als onderwerp hoort en in deze vorm geen aparte uitgang krijgt voor dit gebruik. Voorbeeld: Maden er klar. — Het eten is klaar. til at blive sendt betekent om verstuurd te worden. til at leidt hier een doel- of geschiktheidsconstructie in. blive sendt is een passieve vorm: blive is worden en sendt is de vorm van sende (sturen/versturen) die in deze constructie wordt gebruikt. De e-mail is dus degene die verstuurd wordt; de uitvoerder wordt niet genoemd. Voorbeeld: Brevet skal sendes. — De brief moet verstuurd worden. Samen geeft Så tror jeg, at de structuur Dan denk ik dat .... Daarna zegt e-mailen er klar, de e-mail is klaar, en til at blive sendt waarvoor die klaar is: om verstuurd te worden. De volledige betekenis is daarom: Dan denk ik dat de e-mail klaar is om te versturen.