Het appartement controleren voor vertrek | Leer deens in het Nederlands

Over deze les

Met Het appartement controleren voor vertrek oefen je gespreksuitdrukkingen, uitspraak, woordenschat, grammatica en quizzen in het deens.

Dialoog

Før vi går, skal vi tjekke lejligheden.

Feur vie goor, sgel vie tsjegge lajlie-dhen. Voordat we weggaan, moeten we het appartement controleren.

Jeg har allerede slukket for komfuret.

Jai haa alle-ree-dhe sloe-gedh fo kom-foe-uhdh. Ik heb het fornuis al uitgezet.

Er alle vinduer lukkede?

Er alle venoe-a loge-dhe? Zijn alle ramen dicht?

Vinduet i soveværelset står stadig åbent.

Venoe-eth ie soove-verelse sdoor sdè-dhie ooben. Het raam van de slaapkamer staat nog open.

Jeg lukker det og låser altandøren.

Jai loge de og loo-sa altan-deurn. Ik doe het dicht en doe de balkondeur op slot.

Lamperne i gangen er stadig tændte.

Lambèrne ie gangen er sdè-dhie tende. De lampen in de gang staan nog aan.

Så slukker jeg dem.

Soo sloege jai dem. Dus doe ik ze uit.

Det burde være det hele.

De boe-dhe vea de heele. Dat zou alles moeten zijn.

Lad os gå, før det bliver for sent.

Le os goor, feur de blie-a fo sen. Laten we gaan voordat het te laat wordt.

Woord voor woord

Før Før betekent hier ‘voordat’ en leidt de tijdsbepaling Før vi går in. Het staat voor een bijzin die aangeeft wat eerst moet gebeuren. Gebruik het bijvoorbeeld wanneer je een handeling vóór een andere handeling beschrijft.

vi vi betekent hier ‘we’ en is het onderwerp van Før vi går en skal vi tjekke. Het verwijst naar de spreker en minstens één andere persoon. Gebruik vi wanneer je samen met iemand anders handelt of plannen maakt.

går går betekent hier ‘gaan’ of ‘vertrekken’ in Før vi går. Dit is de vorm van het werkwoord gå die bij vi staat. Gebruik bijvoorbeeld Før vi går wanneer je zegt wat er moet gebeuren voordat jullie vertrekken.

skal skal drukt hier uit dat iets moet of hoort te gebeuren: skal vi tjekke betekent ‘moeten we controleren’. Het is de tegenwoordige vorm van skulle en staat vóór het onderwerp vi in deze vraagachtige hoofdzin. Gebruik skal bijvoorbeeld voor een noodzakelijke handeling of een plan.

tjekke tjekke betekent hier ‘controleren’ in skal vi tjekke lejligheden. De vorm tjekke staat na het modale werkwoord skal. Gebruik het met een object, bijvoorbeeld tjekke lejligheden wanneer je een appartement nakijkt.

lejligheden lejligheden betekent hier ‘het appartement’ en is het object van tjekke. Het is de bepaalde vorm van lejlighed. Gebruik het wanneer je naar een specifiek appartement verwijst, bijvoorbeeld in tjekke lejligheden.

Jeg Jeg betekent ‘ik’ en is het onderwerp van Jeg har allerede slukket. De hoofdletter komt hier doordat het woord aan het begin van de zin staat. Gebruik Jeg wanneer je over je eigen handeling of verantwoordelijkheid vertelt.

har har betekent hier ‘heb’ en helpt de voltooide handeling Jeg har allerede slukket uit te drukken. Het is de vorm van have die bij Jeg hoort. Gebruik har samen met een voltooid deelwoord om te zeggen dat je iets al hebt gedaan.

allerede allerede betekent ‘al’ of ‘reeds’ en laat zien dat het fornuis eerder is uitgezet dan nu wordt besproken. Het staat in Jeg har allerede slukket voor de voltooide handeling. Gebruik het om te benadrukken dat iets vóór een bepaald moment klaar is.

slukket slukket betekent hier ‘uitgezet’ in Jeg har allerede slukket for komfuret. Samen met har beschrijft het een handeling die al is voltooid. Gebruik slukket bijvoorbeeld voor een apparaat, licht of vuur dat niet meer aanstaat.

for for hoort in slukket for komfuret bij de vaste Deense constructie voor ‘het fornuis uitzetten’; het betekent daar niet afzonderlijk ‘voor’. In for sent betekent for juist ‘te’, zoals in ‘te laat’. Gebruik de hele combinatie slukke for iets wanneer je een apparaat of licht uitzet.

komfuret komfuret betekent hier ‘het fornuis’ en is datgene wat wordt uitgezet in slukket for komfuret. Het is de bepaalde vorm van komfur. Gebruik het met slukke for wanneer je over het uitzetten van het fornuis praat.

Er Er betekent hier ‘zijn’ in de vraag Er alle vinduer lukkede? Het staat vooraan omdat de zin een vraag is. Gebruik Er bijvoorbeeld om te vragen of iets of meerdere dingen zich in een bepaalde toestand bevinden.

alle alle betekent hier ‘alle’ en bepaalt vinduer in Er alle vinduer lukkede? Het maakt duidelijk dat de vraag over de volledige groep ramen gaat. Gebruik alle vóór een meervoudig zelfstandig naamwoord wanneer je de hele groep bedoelt.

vinduer vinduer betekent hier ‘ramen’ en verwijst naar de ramen van het appartement. Het is de meervoudsvorm van vindue. Gebruik vinduer wanneer je over meer dan één raam spreekt, bijvoorbeeld in alle vinduer.

lukkede lukkede betekent hier ‘gesloten’ en beschrijft de toestand van de ramen in Er alle vinduer lukkede? Het staat bij vinduer om te vragen of ze dicht zijn. Gebruik lukkede om gesloten ramen, deuren of andere dingen te beschrijven.

Vinduet Vinduet betekent hier ‘het raam’ en is het onderwerp van Vinduet i soveværelset står stadig åbent. Het is de bepaalde vorm van vindue en verwijst naar één specifiek raam. Gebruik Vinduet wanneer je naar een bekend of aangewezen raam verwijst.

i i betekent hier ‘in’ en verbindt Vinduet met soveværelset. De combinatie Vinduet i soveværelset betekent ‘het raam in de slaapkamer’. Gebruik i om aan te geven waar iets zich bevindt.

soveværelset soveværelset betekent hier ‘de slaapkamer’ en geeft de plaats van het raam aan. Het is de bepaalde vorm van soveværelse. Gebruik het bijvoorbeeld na i om een specifieke kamer als locatie te noemen.

står står betekent hier niet letterlijk alleen ‘staat’, maar beschrijft de toestand van het raam: Vinduet står stadig åbent betekent dat het raam nog openstaat. Dit is de vorm van stå die bij Vinduet hoort. Gebruik står bijvoorbeeld met åbent of lukket om de toestand van een raam of deur te beschrijven.

stadig stadig betekent hier ‘nog’ en laat zien dat het raam open is gebleven. In Vinduet i soveværelset står stadig åbent staat het vóór åbent om de voortduring aan te geven. Gebruik stadig wanneer een toestand of handeling tot nu toe voortduurt.

åbent åbent betekent hier ‘open’ en beschrijft de toestand van het raam. In står stadig åbent hoort het bij het raam in de slaapkamer. Gebruik åbent bijvoorbeeld om te zeggen dat een raam, deur of andere opening openstaat.

lukker lukker betekent hier ‘sluit’ in Jeg lukker det. Het is de vorm van lukke die bij Jeg hoort en beschrijft wat de spreker nu gaat doen. Gebruik lukker met een object wanneer je een raam, deur of iets anders sluit.

det det verwijst hier naar het eerder genoemde raam in Jeg lukker det en betekent ‘het’. Het is het object van lukker. Gebruik det om naar een eerder genoemd onzijdig voorwerp terug te verwijzen.

og og betekent ‘en’ en verbindt de twee handelingen in Jeg lukker det og låser altandøren. Beide handelingen worden door dezelfde spreker uitgevoerd. Gebruik og om gelijkwaardige handelingen of zinsdelen met elkaar te verbinden.

låser låser betekent hier ‘doe op slot’ of ‘vergrendel’ in låser altandøren. Het is de vorm van låse die bij Jeg hoort. Gebruik låser met een deur of ander object wanneer je zegt dat je het vergrendelt.

altandøren altandøren betekent hier ‘de balkondeur’ en is het object van låser. Het is een bepaald samengesteld woord met altan en dør. Gebruik het wanneer je naar een specifieke deur naar het balkon verwijst.

Lamperne Lamperne betekent hier ‘de lampen’ of ‘de lichten’ en is het onderwerp van Lamperne i gangen er stadig tændte. Het is de bepaalde meervoudsvorm van lampe. Gebruik Lamperne wanneer je naar specifieke lampen verwijst die in de situatie bekend zijn.

gangen gangen betekent hier ‘de gang’ en geeft aan waar de lampen zich bevinden. Het is de bepaalde vorm van gang in Lamperne i gangen. Gebruik het na i om een specifieke plaats in het gebouw te noemen.

tændte tændte betekent hier ‘aan’ of ‘verlicht’ en beschrijft de lampen in er stadig tændte. Het maakt duidelijk dat de lampen nog branden. Gebruik tændte om aan te geven dat lampen of andere lichten aanstaan.

Så Så betekent hier ‘dus’ en verbindt de vaststelling dat de lampen aan zijn met de volgende actie. Het staat aan het begin van Så slukker jeg dem. Gebruik Så om een gevolgtrekking of daaropvolgende handeling in te leiden.

slukker slukker betekent hier ‘zet uit’ in Så slukker jeg dem. Hier krijgt het werkwoord direct het voornaamwoord dem als object. Gebruik slukker dem wanneer je meerdere eerder genoemde lichten of apparaten uitzet.

dem dem betekent hier ‘ze’ of ‘hen’ en verwijst naar de lampen in Lamperne i gangen. Het is het object van slukker. Gebruik dem om naar meerdere eerder genoemde personen of dingen te verwijzen.

burde burde betekent hier ‘zou moeten’ en drukt een voorzichtige verwachting uit in Det burde være det hele. Het is de vorm van burde die een beoordeling of verwachting verzacht. Gebruik burde bijvoorbeeld wanneer je denkt dat iets waarschijnlijk compleet of voldoende is.

være være betekent hier ‘zijn’ in Det burde være det hele. Het staat na burde en maakt deel uit van de uitdrukking dat iets alles zou moeten zijn. Gebruik være na burde om een verwachte toestand of beoordeling te beschrijven.

hele hele betekent hier ‘het geheel’ in det hele, samen dus ‘alles’. Het benadrukt dat er niets meer ontbreekt in de controle van het appartement. Gebruik det hele wanneer je naar de volledige zaak of het geheel verwijst.

Lad Lad betekent hier ‘laten we’ in Lad os gå. Samen met os vormt het een uitnodiging of voorstel om iets gezamenlijk te doen. Gebruik Lad os gevolgd door een werkwoord wanneer je iemand voorstelt om samen te handelen.

os os betekent hier ‘ons’ in Lad os gå, maar de hele combinatie betekent ‘laten we gaan’. Het verwijst naar de spreker en de aangesprokene(n) als gezamenlijke groep. Gebruik os na Lad in een voorstel voor een gezamenlijke handeling.

bliver bliver betekent hier ‘wordt’ of ‘wordt het’ in før det bliver for sent. Het beschrijft dat een toestand verandert en dat het tijdstip te laat wordt. Gebruik bliver met een toestand of eigenschap om een verandering daarin aan te geven.

sent sent betekent hier ‘laat’ in det bliver for sent. Samen met for vormt het for sent, ‘te laat’, in de waarschuwing om nu te vertrekken. Gebruik sent bijvoorbeeld wanneer je over het tijdstip van een vertrek, afspraak of andere handeling praat.

Grammatica

Zelfstandig naamwoord + bepaald achtervoegsel: lejlighed → lejligheden

lejligheden

lajlie-dhen

het appartement

In het Deens wordt het bepaalde lidwoord vaak achter het zelfstandig naamwoord geplaatst: -en bij en-woorden.

Meervoud + bepaald achtervoegsel: lampe → lamperne

lamperne

lambèrne

de lampen

Bij bepaalde meervouden staat vaak -ne achter de meervoudsvorm: lamper + ne.

Deens woordenschat

alle bepaler

alle alle

allerede bijwoord

alle-ree-dhe al

før voegwoord

feur voordat

gå werkwoord

goor gaan går

komfur zelfstandig naamwoord

kom-foe-a fornuis komfuret

lejlighed zelfstandig naamwoord

lajlie-dh appartement lejligheden

lukket bijvoeglijk naamwoord

loge-dh gesloten lukkede

slukke werkwoord

sloege uitzetten slukket

soveværelse zelfstandig naamwoord

soove-verelse slaapkamer soveværelset

stå werkwoord

sdoor staan står

tjekke werkwoord

tsjegge controleren

vindue zelfstandig naamwoord

venoe raam vinduer

Quiz

Woordvolgorde

Zet de woorden in de juiste volgorde.

Ik heb het fornuis al uitgezet.

Antwoord tonen

Jeg har allerede slukket for komfuret.

Zijn alle ramen dicht?

Antwoord tonen

Er alle vinduer lukkede?

Het raam van de slaapkamer staat nog open.

Antwoord tonen

Vinduet i soveværelset står stadig åbent.

Spelling

Tik op de letters om het woord te spellen.

alle

Antwoord tonen

alle

raam

Antwoord tonen

vinduer

fornuis

Antwoord tonen

komfuret

Antwoord tonen

allerede