Dieetwensen vóór het koken | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Før jeg laver aftensmad, bør jeg tjekke alles kosthensyn.

   Voordat ik het avondeten maak, moet ik de dieetbeperkingen van iedereen nagaan.

   Før

   voordat

   laver

   maakt

   aftensmad

   avondeten

   bør jeg

   zou ik moeten

   tjekke

   nagaan, controleren

   alles

   van iedereen

   kosthensyn

   dieetbeperkingen

   Uitgebreide uitleg

   Før betekent hier ‘voordat’ en leidt een bijzin in: Før + ... = ‘voordat ...’. Het staat vóór de bijzin jeg laver aftensmad. Voorbeeld: Før jeg går, lukker jeg vinduet. — Voordat ik ga, sluit ik het raam. laver is de tegenwoordige vorm van lave (‘maken/doen’), hier bij jeg: ‘ik maak’. In deze zin gaat het om eten bereiden. Voorbeeld: Jeg laver suppe. — Ik maak soep. aftensmad is een zelfstandig naamwoord voor ‘avondeten’ en duidt hier de maaltijd aan. Het is een samenstelling. Voorbeeld: Vi spiser aftensmad klokken seks. — We eten om zes uur avondeten. bør jeg bestaat uit het modale werkwoord bør en het onderwerp jeg. bør is de tegenwoordige vorm van het werkwoord burde; burde is ook de infinitief en wordt daarnaast als verleden vorm gebruikt. In deze zin drukt bør uit dat de spreker dit behoort of zou moeten doen, wat in de vaste vertaling als ‘moet ik’ is weergegeven. Na bør staat het zelfstandige werkwoord in de infinitief: bør jeg tjekke. tjekke is de infinitief ‘controleren’ of ‘nagaan’. Na het modale bør blijft het werkwoord in deze vorm staan. Voorbeeld: Du bør tjekke adressen. — Je zou het adres moeten controleren. alles betekent hier ‘van iedereen’. Het is de genitiefvorm van alle (‘alle/iedereen’) en drukt betrekking of toebehoren uit: alles kosthensyn = de dieetbeperkingen van iedereen. De vorm verwijst hier niet naar één persoon. kosthensyn betekent ‘dieetbeperkingen’ of ‘dieetwensen’: voedingsbehoeften waarmee rekening moet worden gehouden. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze zin gaat het om de voedingsgerelateerde voorwaarden van de betrokken personen. Samen vormen de delen: Før jeg laver aftensmad = ‘Voordat ik het avondeten maak’, en bør jeg tjekke alles kosthensyn = ‘moet ik de dieetbeperkingen van iedereen nagaan’. De volledige betekenis is dus: ‘Voordat ik het avondeten maak, moet ik de dieetbeperkingen van iedereen nagaan.’

2. Det er værd at tjekke, for den ene gæst undgår mejeriprodukter, og den anden spiser ikke svinekød.

   Het is de moeite waard om het te controleren, want de ene gast vermijdt zuivel en de andere eet geen varkensvlees.

   Det

   het

   er værd

   de moeite waard zijn

   tjekke

   controleren

   for

   want

   den ene

   de ene

   gæst

   gast

   undgår

   vermijdt

   mejeriprodukter

   zuivelproducten

   den anden

   de andere

   spiser

   eet

   ikke

   niet

   svinekød

   varkensvlees

   Uitgebreide uitleg

   Det staat hier als onpersoonlijk of voorlopig onderwerp in de constructie Det er værd at .... Het verwijst niet noodzakelijk naar een zelfstandig naamwoord; de constructie betekent hier dat iets de moeite waard is om te doen. er værd vormt met at tjekke de beoordeling “de moeite waard zijn om te controleren”. værd is een bijvoeglijk naamwoord; daarna volgt at met een infinitief. tjekke is dus de infinitief “controleren”. Een herbruikbaar patroon is Det er værd at + infinitief, bijvoorbeeld: Det er værd at vente. — “Het is de moeite waard om te wachten.” for verbindt de algemene beoordeling met de reden die erop volgt. Hier betekent het “want”, niet het voorzetsel “voor”. den ene en den anden vormen een contrastpaar: “de ene” en “de andere”. In deze zin verwijzen ze, volgens de vaste vertaling, naar de twee onderscheiden gasten. den staat hier vóór de vorm die het ene lid van het paar aanduidt. De vormen zelf zijn niet zomaar een algemene regel waarbij elk bijvoeglijk naamwoord na den dezelfde uitgang krijgt: ene hoort bij “de ene”, terwijl anden de vorm van “de andere” is. Het patroon den ene ..., den anden ... is herbruikbaar voor twee personen of zaken. gæst betekent “gast”. Het is hier enkelvoud; het meervoud is gæster. In den ene gæst duidt het zelfstandig naamwoord één van de twee gasten aan. undgår is de tegenwoordige tijd van undgå, “vermijden”. Het onderwerp is hier den ene gæst. De Deense tegenwoordige tijd verandert niet naar persoon of getal: dezelfde tegenwoordige werkwoordsvorm kan bijvoorbeeld bij “ik” en “zij” staan. undgå kan rechtstreeks een zaak als object hebben, zoals in undgå sukker — “suiker vermijden”. mejeriprodukter betekent “zuivelproducten”. Het is het meervoud van mejeriprodukt. In deze zin noemt het de producten die de gast vermijdt, zonder afzonderlijk lidwoord. den anden introduceert het andere lid van hetzelfde contrastpaar. In combinatie met gæst in de eerste reden wordt de tweede gast bedoeld, maar de constructie is algemener ook bruikbaar voor twee zaken. spiser is de tegenwoordige tijd van spise, “eten”. In den anden spiser ikke ... is de andere gast het onderwerp. Ook deze Deense werkwoordsvorm verandert niet naar persoon of getal. De tegenwoordige tijd kan hier een huidige of algemeen geldende eetgewoonte uitdrukken; de context bepaalt niet dat het slechts om één afzonderlijke maaltijd gaat. ikke maakt de werkwoordgroep negatief: “niet”. In deze hoofdzin staat het na het vervoegde werkwoord spiser en vóór het object. Het patroon onderwerp + vervoegd werkwoord + ikke + object zie je bijvoorbeeld in Hun spiser ikke kød. — “Zij eet geen vlees.” svinekød betekent “varkensvlees”. Het is een massanaamwoord en staat in dit gebruik zonder lidwoord. Samen met ikke geeft het de betekenis “geen varkensvlees eten”; dat betekent niet dat er een specifieke hoeveelheid wordt genoemd. Als geheel zegt de zin: het is de moeite waard om het te controleren, want de ene gast vermijdt zuivelproducten en de andere gast eet geen varkensvlees. for leidt de reden in; daarin verbinden de twee delen den ene gæst undgår mejeriprodukter en den anden spiser ikke svinekød met og (“en”).

3. Jeg havde planlagt at lave cremet pasta, så jeg har brug for en erstatning.

   Ik was van plan romige pasta te maken, dus ik heb een vervanger nodig.

   Jeg

   ik

   planlagt

   gepland

   at lave

   maken

   cremet

   romig

   pasta

   pasta

   har brug for

   nodig hebben

   erstatning

   vervanger

   Uitgebreide uitleg

   Jeg is het persoonlijk voornaamwoord van de eerste persoon enkelvoud: “ik”. Het geeft aan dat de spreker het onderwerp is, zonder die persoon bij naam te noemen. De gebruikelijke tegenhanger is du voor “jij/je”. planlagt is het voltooid deelwoord van planlægge (“plannen”). Samen met havde vormt het de voltooid verleden tijd: havde planlagt betekent hier “had gepland” of, in de vaste vertaling, “was van plan”. De planning ligt vóór een ander verleden referentiepunt. Voorbeeld: Jeg havde læst bogen. — “Ik had het boek gelezen.” at lave betekent “maken”. lave is de infinitief na het infinitiefpartikel at; de combinatie komt overeen met het Nederlandse te maken. Voorbeeld: Jeg prøver at lave mad. — “Ik probeer eten te maken.” cremet is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “romig”. Hier beschrijft het pasta. Het is niet de werkwoordsvorm voor “plannen”: dat werkwoord is planlægge. Voorbeeld: en cremet sauce — “een romige saus”. pasta is het zelfstandig naamwoord “pasta”. In deze zin is het datgene wat de spreker van plan was te maken. Voorbeeld: Jeg laver pasta. — “Ik maak pasta.” har brug for is een vaste constructie met de betekenis “nodig hebben”. Hoewel har afzonderlijk “hebben” betekent, moet de hele constructie hier als “nodig hebben” worden geleerd. har is de tegenwoordige tijd van have; in deze zin staat het bij jeg. Voorbeeld: Jeg har brug for hjælp. — “Ik heb hulp nodig.” erstatning betekent hier “vervanger”. Het zelfstandig naamwoord is verwant aan erstatte (“vervangen”), maar erstatning benoemt de vervanging zelf. Het onbepaalde lidwoord en markeert een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht; het drukt op zichzelf geen expliciete numerieke telling uit. Voorbeeld: Vi finder en erstatning. — “We vinden een vervanger.” De eerste hoofdzin, Jeg havde planlagt at lave cremet pasta, betekent dat de spreker eerder van plan was romige pasta te maken. så betekent “dus” en verbindt dit met jeg har brug for en erstatning: de spreker heeft nu een vervanger nodig. Samen betekent de hele uiting: “Ik was van plan romige pasta te maken, dus ik heb een vervanger nodig.”

4. Du kunne bruge olivenolie og grøntsager i stedet for en mælkebaseret sauce.

   Je zou in plaats van een saus op basis van melk olijfolie en groenten kunnen gebruiken.

   Du kunne

   je zou kunnen

   bruge

   gebruiken

   olivenolie

   olijfolie

   grøntsager

   groenten

   i stedet for

   in plaats van

   mælkebaseret

   op basis van melk

   sauce

   saus

   Uitgebreide uitleg

   Du kunne bestaat uit Du (“je”) en de vorm kunne van het modale werkwoord kan (“kunnen”). In deze zin geeft kunne met een infinitief een mogelijke of voorzichtig voorgestelde handeling weer: “je zou kunnen”. De vorm Du is de tweede persoon enkelvoud; de zin specificeert niet meer over de aangesprokene dan dat die persoon wordt aangesproken. Vergelijk: Du kan bruge olivenolie. — “Je kunt olijfolie gebruiken.” Kan drukt daar directer mogelijkheid of vermogen uit, terwijl kunne hier als voorzichtiger voorstel klinkt. bruge is de infinitief van “gebruiken”. Na een modaal werkwoord zoals kunne staat het volgende werkwoord in de infinitief: kunne bruge — “kunnen gebruiken”. De infinitief zelf draagt hier geen tijd of persoon; die informatie zit in het modale werkwoord. Voorbeeld: Vi kunne bruge en anden løsning. — “We zouden een andere oplossing kunnen gebruiken.” olivenolie is een zelfstandig naamwoord voor “olijfolie”. Het is een samenstelling die als één woord wordt geschreven. In deze zin is het een van de dingen die gebruikt kunnen worden. Voorbeeld: Olivenolie passer godt til salaten. — “Olijfolie past goed bij de salade.” grøntsager betekent hier “groenten” en is het onbepaalde meervoud van grøntsag (“groente”). Het enkelvoud is en grøntsag; het bepaalde meervoud is grøntsagerne (“de groenten”). Het meervoud past hier bij de bedoelde verzameling groenten, zonder een specifiek aantal te noemen. Voorbeeld: Jeg køber grøntsager. — “Ik koop groenten.” i stedet for is een vaste voorzetseluitdrukking met de betekenis “in plaats van”. Ze introduceert wat wordt vervangen of niet gekozen. Voorbeeld: Brug ris i stedet for pasta. — “Gebruik rijst in plaats van pasta.” mælkebaseret is een beschrijvend bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “op basis van melk” of “melkgebaseerd”. Het beschrijft hier sauce, niet olivenolie of grøntsager. In het enkelvoud heeft deze vorm bij zowel een-woorden als et-woorden dezelfde vorm; in het meervoud en bij bepaaldheid verschijnt doorgaans mælkebaserede, bijvoorbeeld mælkebaserede saucer — “melkgebaseerde sauzen”. sauce betekent “saus”. Het is een enkelvoudig onbepaald zelfstandig naamwoord; het onbepaalde lidwoord en ervoor markeert hier het woordtype van dit zelfstandig naamwoord, niet een afzonderlijk numeriek punt dat de zin wil benadrukken. In en mælkebaseret sauce bepaalt mælkebaseret welk soort saus wordt bedoeld: een saus op basis van melk. Het bepaalde enkelvoud is saucen — “de saus”. Samen vormen de delen: Du kunne bruge (“je zou kunnen gebruiken”) + olivenolie og grøntsager (“olijfolie en groenten”) + i stedet for (“in plaats van”) + en mælkebaseret sauce (“een melkgebaseerde saus”). De volledige zin stelt dus voor om olijfolie en groenten te gebruiken als vervanging voor een saus op basis van melk. De formulering is een neutrale, voorzichtige suggestie.

5. Ville det stadig føles som et ordentligt måltid for gæsterne?

   Zou het voor de gasten dan nog steeds als een volwaardige maaltijd aanvoelen?

   Ville det

   zou het

   stadig

   nog steeds

   føles

   aanvoelen

   ordentligt

   volwaardig

   måltid

   maaltijd

   gæsterne

   de gasten

   Uitgebreide uitleg

   Ville det opent hier een ja/nee-vraag over een mogelijke situatie: “zou het …?”. ville is hier de verleden tijd van vil en kan in deze constructie een voorwaardelijke betekenis (“zou”) geven. det is het onzijdige voornaamwoord “het”; de precieze referent wordt in deze zin niet als zelfstandig naamwoord genoemd. Voorbeeld: Det ville hjælpe. — “Dat zou helpen.” stadig betekent “nog steeds” en houdt een toestand of beoordeling vast ondanks een verandering. In deze context gaat het om de vraag of iets na de voorgestelde wijziging nog als een volwaardige maaltijd zou aanvoelen. føles betekent hier “aanvoelen” of “voelen”. Het is de s-vorm van føle; in deze gebruikswijze beschrijft die vorm hoe iets ervaren wordt. Voorbeeld: Det føles rigtigt. — “Het voelt goed.” ordentligt betekent hier “volwaardig” of “deugdelijk” in de beoordeling van de maaltijd. Het hoort bij måltid, een onzijdig enkelvoudig woord (et måltid), en daarom staat het bijvoeglijk naamwoord in de vorm ordentligt. De basisvorm is ordentlig; bij een gemeenschappelijk enkelvoud krijg je bijvoorbeeld en ordentlig middag, terwijl ordentlige bij meervoud of bepaalde vormen voorkomt. måltid betekent “maaltijd”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: et måltid; het meervoud is måltider. Voorbeeld: Vi spiser et måltid sammen. — “We eten samen een maaltijd.” gæsterne betekent “de gasten”. Het is de bepaalde meervoudsvorm van gæst (“gast”): gæst → gæster → gæsterne. De uitgang -ne markeert hier bepaald meervoud; gæster zonder die uitgang betekent “gasten” zonder bepaald lidwoord. Met for vormt het de bepaling “voor de gasten”. Samen vormen de delen de vraag Ville det stadig føles som et ordentligt måltid for gæsterne?: “Zou het voor de gasten dan nog steeds als een volwaardige maaltijd aanvoelen?” som leidt de vergelijking in (“als”), et ordentligt måltid benoemt wat als maatstaf wordt ervaren, en for gæsterne geeft aan voor wie die beoordeling geldt. De vraag sluit aan bij een mogelijke aanpassing van het gerecht, zonder zelf te beweren dat de gasten het inderdaad zo zouden ervaren.

6. Det ville det, især hvis du tilføjer champignoner og en frisk salat.

   Dat zou het zeker, vooral als je champignons en een frisse salade toevoegt.

   Det ville det

   Dat zou het zeker

   især

   vooral

   hvis

   als

   tilføjer

   toevoegt

   champignoner

   champignons

   frisk

   vers

   salat

   salade

   Uitgebreide uitleg

   Det ville det is hier een korte bevestigende antwoordconstructie met de betekenis “dat zou het zeker” of natuurlijker: “dat zou zeker zo zijn”. De herhaling van det hoort bij deze constructie; de precieze referent van de voornaamwoorden wordt in de aangeleverde zin niet benoemd. ville is hier de hypothetische of voorwaardelijke vorm met de betekenis “zou”. Vergelijk vil in bijvoorbeeld Jeg vil gerne komme — “Ik wil graag komen” — met ville in Det ville være godt — “Dat zou goed zijn”. især betekent “vooral” en legt de nadruk op wat erop volgt. Voorbeeld: Jeg kan især lide suppen. — “Ik houd vooral van de soep.” hvis leidt een voorwaardelijke bijzin in en betekent hier “als”, in de betekenis “op voorwaarde dat”. Voorbeeld: Hvis du kommer tidligt, spiser vi sammen. — “Als je vroeg komt, eten we samen.” tilføjer betekent hier “toevoegt”. De basisvorm is tilføje; de vorm met -r is de tegenwoordige tijd. De tegenwoordige vorm verandert niet naar persoon: jeg tilføjer, du tilføjer en de tilføjer. In deze zin is du het onderwerp van de bijzin. Voorbeeld: Du tilføjer lidt salt. — “Je voegt een beetje zout toe.” champignoner betekent “champignons”. De enkelvoudsvorm is champignon; champignoner is het onbepaalde meervoud. Voorbeeld: Vi køber champignoner. — “We kopen champignons.” frisk betekent hier “vers” en beschrijft salat. De vorm frisk hoort bij een enkelvoudig gemeenschappelijk zelfstandig naamwoord. Vergelijk friskt bij een enkelvoudig onzijdig zelfstandig naamwoord en friske bij meervoud of bepaaldheid. Voorbeeld: en frisk tomat — “een verse tomaat”. salat betekent “salade” en staat hier in het enkelvoud. Samen met en frisk vormt het en frisk salat, “een verse salade”. Voorbeeld: Jeg laver en salat. — “Ik maak een salade.” Samen betekent hvis du tilføjer champignoner og en frisk salat: “als je champignons en een verse salade toevoegt”. De hele uiting betekent volgens de vaste vertaling: “Dat zou het zeker, vooral als je champignons en een frisse salade toevoegt.”

7. Jeg sender en kort besked, hvor jeg spørger om eventuelle andre ønsker.

   Ik stuur een kort bericht waarin ik naar eventuele andere voorkeuren vraag.

   sender

   stuur

   kort

   kort

   besked

   bericht

   spørger … om

   vragen naar

   eventuelle

   eventuele

   andre

   andere

   ønsker

   voorkeuren

   Uitgebreide uitleg

   sender is de tegenwoordige tijd van sende (“sturen/verzenden”). In jeg sender betekent de vorm: “ik stuur”; de uitgangsvorm sende is de vorm die je na at gebruikt. Voorbeeld: Jeg sender en e-mail. — “Ik stuur een e-mail.” kort betekent hier “kort” en beschrijft besked. Het is een bijvoeglijk naamwoord: en kort besked heeft een enkelvoudig zelfstandig naamwoord met het en-woord-geslacht. In deze vorm krijgt kort geen extra uitgang; bij meervoud staat vaak korte, bijvoorbeeld korte beskeder (“korte berichten”). besked betekent “bericht”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is beskeder. De combinatie en besked betekent “een bericht”, terwijl en kort besked “een kort bericht” betekent. spørger om is een vaste, herbruikbare combinatie met de betekenis “vragen naar” of “vragen om”, afhankelijk van wat erop volgt. spørger is de tegenwoordige tijd van spørge (“vragen”). In deze zin gaat de vraag over mogelijke andere voorkeuren. Voorbeeld: Jeg spørger om adressen. — “Ik vraag naar het adres.” eventuelle betekent hier “eventuele” of “mogelijke”. Het is de vorm van eventuel die bij het meervoudige ønsker past. Het woord drukt hier geen zekerheid uit: het gaat om andere voorkeuren als die er zijn. andre betekent “andere” en staat hier vóór het meervoudige zelfstandig naamwoord ønsker. De vorm hoort bij anden (“andere” in het enkelvoud); andre wordt gebruikt bij meervoud. In deze zin betekent het “andere” in de zin van aanvullende of nog niet genoemde voorkeuren, zonder een bepaald aantal voorkeuren vast te leggen. ønsker betekent hier “voorkeuren” of letterlijk “wensen”. Het is het meervoud van het zelfstandig naamwoord ønske (“wens”). Het werkwoord ønske bestaat ook, maar dat is een andere woordsoort; in deze zin is ønsker een zelfstandig naamwoord na andre. De hoofdzin is Jeg sender en kort besked: jeg is “ik”, sender is “stuur”, en en kort besked is “een kort bericht”. Daarna introduceert hvor een bijzin die terugwijst naar het bericht: hvor jeg spørger om ... betekent “waarin ik ... vraag”. Binnen die bijzin is jeg opnieuw het onderwerp en spørger om eventuelle andre ønsker betekent “naar eventuele andere voorkeuren vraag”. Samen ontstaat de betekenis: “Ik stuur een kort bericht waarin ik naar eventuele andere voorkeuren vraag.”

8. Hold spørgsmålet enkelt, ellers kan folk måske føle, at de er til besvær.

   Houd de vraag eenvoudig, anders kunnen mensen zich misschien bezwaard voelen.

   Hold

   houd

   spørgsmålet

   de vraag

   enkelt

   eenvoudig

   ellers

   anders

   kan folk

   kunnen mensen

   måske

   misschien

   føle

   voelen

   til besvær

   tot last; belastend

   Uitgebreide uitleg

   Hold is de gebiedende wijs van holde (“houden”). Hier betekent het: houd iets op een bepaalde manier. In een bruikbaar patroon staat een object er direct achter: Hold + object + adjective, bijvoorbeeld: Hold svaret kort. — “Houd het antwoord kort.” spørgsmålet betekent hier “de vraag”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van et spørgsmål: et spørgsmål → spørgsmålet. De uitgang -et hoort bij dit onzijdige zelfstandige naamwoord; hij is niet de infinitief of een verbuiging van holde. enkelt betekent hier “eenvoudig” of “simpel”. Het is de vorm van enkel die bij het onzijdige zelfstandige naamwoord spørgsmålet past: enkel → enkelt. De vorm beschrijft dus de vraag, niet Hold. Vergelijk: en enkel forklaring — “een eenvoudige uitleg”; et enkelt svar — “een eenvoudig antwoord”. ellers betekent “anders” in de betekenis “als dat niet zo is”. Het verbindt hier de instructie met een mogelijk gevolg: doe het op deze manier, anders kan er iets gebeuren. kan folk combineert kan, de tegenwoordige vorm van kunne (“kunnen”), met folk (“mensen”). kan drukt hier mogelijkheid uit. Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief zonder at: folk kan føle — “mensen kunnen voelen”. folk heeft hier de betekenis “mensen”; in deze vorm is geen afzonderlijke meervoudsuitgang zichtbaar. måske betekent “misschien” en maakt de mogelijkheid minder stellig. Samen geven kan en måske de betekenis “kunnen ... misschien” in de volgorde van deze zin. føle is de infinitief van føle (“voelen”). Na kan blijft deze vorm onvervoegd. In folk kan føle is kan het vervoegde werkwoord en føle het daaropvolgende infinitief. Voorbeeld: Hun kan føle sig træt. — “Zij kan zich moe voelen.” til besvær is een vaste uitdrukking met de betekenis “tot last” of “belastend zijn”. In deze zin staat zij na er: de er til besvær — “ze zijn tot last”. de verwijst hier, volgens de vertaling, naar folk; het is het meervoudige persoonlijke voornaamwoord voor “zij/ze”. Het patroon føle, at ... introduceert wat iemand voelt: Jeg føler, at jeg er til besvær. — “Ik voel dat ik tot last ben.” De zin bouwt zo op: Hold spørgsmålet enkelt betekent “Houd de vraag eenvoudig”. ellers voegt de voorwaarde “anders” toe, en kan folk måske føle, at de er til besvær betekent “kunnen mensen zich misschien bezwaard voelen”. Het geheel is dus: “Houd de vraag eenvoudig, anders kunnen mensen zich misschien bezwaard voelen.”

9. Beskeden kan ganske enkelt sige, at jeg gerne vil lave noget, der passer til alle.

   In het bericht kan gewoon staan dat ik iets wil maken dat voor iedereen geschikt is.

   Beskeden

   het bericht

   kan

   kan

   ganske enkelt

   gewoon, eenvoudigweg

   sige

   zeggen, vermelden

   gerne vil

   graag willen

   lave

   maken

   noget

   iets

   passer

   passen, geschikt zijn

   til alle

   voor iedereen

   Uitgebreide uitleg

   Beskeden betekent hier “het bericht”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van besked (“bericht”): en besked → beskeden. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid, niet meervoud. kan is de tegenwoordige vorm van kunne (“kunnen”) en drukt hier mogelijkheid uit: het bericht kan deze inhoud vermelden. Een nuttig contrast is vil, de vorm die onder andere “wil” of “zal” kan uitdrukken; dat is niet de vorm die hier staat. ganske enkelt betekent hier “gewoon” of “eenvoudigweg”. Het beschrijft de eenvoudige manier waarop de inhoud kan worden vermeld en vormt samen met het werkwoord de betekenis “gewoon zeggen/vermelden”. sige is de infinitief van sige (“zeggen”). In deze zin kan het, in overeenstemming met de vertaling, natuurlijk worden weergegeven als “erin staan” of “vermelden”: het bericht kan de daaropvolgende inhoud uitdrukken. Voorbeeld: Hun siger sandheden. — “Zij zegt de waarheid.” gerne vil staat hier in de bijzin at jeg gerne vil lave. vil is de tegenwoordige vorm van ville (“willen”), en gerne is een bijwoord met de betekenis “graag”. Samen met de infinitief lave drukken ze uit dat de spreker iets graag wil maken. In een hoofdzin is ook Jeg vil gerne lave ... gebruikelijk; in deze bijzin staat gerne vóór het vervoegde werkwoord: jeg gerne vil lave. lave is de infinitief “maken”. Na het modale werkwoord vil staat het werkwoord in de infinitief, zonder een extra infinitiefmarkeerder. Voorbeeld: Jeg vil lave mad. — “Ik wil eten maken.” noget betekent “iets”. Hier verwijst het naar iets dat de spreker wil maken, zonder het concrete soort te noemen. Het is een onbepaald voornaamwoord; het beweert niet automatisch dat het om “één ding” gaat. passer is de tegenwoordige vorm van passe (“passen” of “geschikt zijn”). In noget, der passer ... betekent het “geschikt zijn voor”. Der is hier het onderwerp van de betrekkelijke bijzin en verwijst naar noget. De tegenwoordige vorm passer verandert in het Deens niet mee met enkelvoud of meervoud. Voorbeeld: Det passer til planen. — “Dat past bij het plan.” til alle betekent hier “voor iedereen”. til geeft de relatie tot datgene waarvoor iets geschikt is aan, en alle betekent in deze uitdrukking “iedereen/allen”. De zin formuleert dit algemeen en noemt geen specifieke groep. De delen bouwen de zin zo op: Beskeden is het onderwerp, kan geeft de mogelijkheid aan, en ganske enkelt sige geeft aan dat de inhoud gewoon kan worden vermeld. Die inhoud is at jeg gerne vil lave noget: “dat ik graag iets wil maken”. De bijzin der passer til alle beschrijft noget. Samen betekent de uiting: “In het bericht kan gewoon staan dat ik iets wil maken dat voor iedereen geschikt is.”

10. Det lyder hensynsfuldt og giver dem mulighed for at svare tydeligt.

    Dat klinkt attent en geeft hun de kans om duidelijk te antwoorden.

    Det lyder

    dat klinkt

    hensynsfuldt

    attent

    giver

    geeft

    dem

    hun

    mulighed

    mogelijkheid

    for at

    om te

    svare

    antwoorden

    tydeligt

    duidelijk

    Uitgebreide uitleg

    Det lyder betekent hier “dat klinkt”. lyder is de tegenwoordige tijd van lyde (“klinken”): jeg lyder, du lyder, det lyder. In deze constructie verwijst det naar de inhoud die als geheel wordt beoordeeld; het is niet nodig om er een specifiek zelfstandig naamwoord aan te koppelen. hensynsfuldt betekent hier “attent” of “rekening houdend met anderen”. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is hensynsfuld. De vorm hensynsfuldt is de onzijdige vorm, passend bij det in det lyder hensynsfuldt. Vergelijk: en hensynsfuld idé, maar et hensynsfuldt forslag. giver betekent hier “geeft”. Het is de tegenwoordige tijd van give; dezelfde vorm wordt gebruikt bij verschillende onderwerpen in de tegenwoordige tijd: jeg giver, hun giver, de giver. In deze zin is het onderwerp nog steeds det, en og verbindt de twee werkwoordelijke delen: det lyder ... og giver .... dem betekent “hun” als meewerkend voorwerp. Het is de voorwerpsvorm van het persoonlijke voornaamwoord van de derde persoon meervoud: de als onderwerp, dem als voorwerp. Voorbeeld: Jeg giver dem tid. — “Ik geef hun tijd.” mulighed betekent “mogelijkheid” of, in deze context, “kans”. Het is een gemeenschappelijk-geslachtelijk zelfstandig naamwoord: en mulighed, meervoud muligheder. De constructie give nogen mulighed for at ... betekent “iemand de mogelijkheid geven om ...”. for at is hier de verbinding vóór een infinitief in mulighed for at svare en betekent “om te”. Hier leidt de verbinding het werkwoord aan dat de inhoud van de mogelijkheid benoemt; het drukt in deze constructie niet zelfstandig een doel uit. Na for at staat de infinitief, niet de tegenwoordige tijd. svare betekent “antwoorden”. Dit is de infinitief; de tegenwoordige tijd is svarer. Voorbeeld: Hun svarer tydeligt. — “Zij antwoordt duidelijk.” tydeligt betekent hier “duidelijk” en beschrijft de manier van antwoorden. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is tydelig; tydeligt is hier de vorm die als bijwoord wordt gebruikt. Vergelijk: et tydeligt svar — “een duidelijk antwoord” — met at svare tydeligt — “duidelijk antwoorden”. Samen betekent Det lyder hensynsfuldt dat iets attent klinkt. og giver dem mulighed for at svare tydeligt voegt toe dat dit hun de mogelijkheid geeft om duidelijk te antwoorden. De volledige betekenis is dus: “Dat klinkt attent en geeft hun de kans om duidelijk te antwoorden.”