Dieetwensen vóór het koken | Leer deens in het Nederlands

Danish lesson set in a contemporary Copenhagen everyday setting: At home, two adults check guests' dietary restrictions and adjust a dinner plan before cooking..

NL → DA / Niveau: B1

Over deze les

Met Dieetwensen vóór het koken oefen je gespreksuitdrukkingen, uitspraak, woordenschat, grammatica en quizzen in het deens.

Dialoog

A

Før jeg laver aftensmad, bør jeg tjekke alles kosthensyn.

Fuur jaj lee-we awf-dens-me, beur jaj tsjek-ke alles kos-hen-sun. Voordat ik het avondeten maak, moet ik de dieetbeperkingen van iedereen nagaan.
B

Det er værd at tjekke, for den ene gæst undgår mejeriprodukter, og den anden spiser ikke svinekød.

Dee air weur e tsjek-ke, for den ee-ne gest un-goor meejerie-prodoek-ter, oo den an-ne spie-ser ek-ke swee-ne-keut. Het is de moeite waard om het te controleren, want de ene gast vermijdt zuivel en de andere eet geen varkensvlees.
A

Jeg havde planlagt at lave cremet pasta, så jeg har brug for en erstatning.

Jaj heh-de plan-lekt e lee-we kree-met pasta, soo jaj haa broe for en air-stèd-ning. Ik was van plan romige pasta te maken, dus ik heb een vervanger nodig.
B

Du kunne bruge olivenolie og grøntsager i stedet for en mælkebaseret sauce.

Doe ko-ne broe-we o-li-we-no-lie oo greun-saa-wer ie stee for en mel-ke-ba-se-ret sau-se. Je zou in plaats van een saus op basis van melk olijfolie en groenten kunnen gebruiken.
A

Ville det stadig føles som et ordentligt måltid for gæsterne?

Wie-le dee stæ-de feur-les som et oor-den-lie moal-tie for gest-er-ne? Zou het voor de gasten dan nog steeds als een volwaardige maaltijd aanvoelen?
B

Det ville det, især hvis du tilføjer champignoner og en frisk salat.

Dee wie-le dee, ee-seur wes doe tel-feur-je sjampie-jong-er oo en fresk sa-lat. Dat zou het zeker, vooral als je champignons en een frisse salade toevoegt.
A

Jeg sender en kort besked, hvor jeg spørger om eventuelle andre ønsker.

Jaj sen-ner en kort be-skee, voor jaj spoe-jer om e-wen-tuel-le an-re eun-sker. Ik stuur een kort bericht waarin ik naar eventuele andere voorkeuren vraag.
B

Hold spørgsmålet enkelt, ellers kan folk måske føle, at de er til besvær.

Hol spoe-maa-let en-kelt, eel-les kan folk mas-ke feur-le, e dee air tel be-sweur. Houd de vraag eenvoudig, anders kunnen mensen zich misschien bezwaard voelen.
A

Beskeden kan ganske enkelt sige, at jeg gerne vil lave noget, der passer til alle.

Be-skee-en kan gan-ske en-kelt sie, e jaj gerne wil lee-we noo-et, de pas-ser tel alle. In het bericht kan gewoon staan dat ik iets wil maken dat voor iedereen geschikt is.
B

Det lyder hensynsfuldt og giver dem mulighed for at svare tydeligt.

Dee luu-er hen-suns-foelt oo gie-wer dem moe-lie-heet for e swaa-re tue-lie. Dat klinkt attent en geeft hun de kans om duidelijk te antwoorden.

Woord voor woord

Før Før betekent hier voordat en opent de tijdsbepaling vóór het koken. In Før jeg laver aftensmad geeft het aan wat eerst gebeurt; hetzelfde patroon gebruik je om de volgorde van twee handelingen aan te geven.
jeg Jeg betekent hier ik en is degene die kookt en controleert. In Før jeg laver aftensmad staat jeg als onderwerp vóór de handeling; het kan in dezelfde positie voor andere handelingen worden gebruikt.
laver Laver komt van lave en betekent hier maak, in de combinatie laver aftensmad. De gebruikelijke combinatie laver + iets gebruik je voor het bereiden of maken van eten.
aftensmad Aftensmad betekent hier avondeten, het eten dat voor de avond wordt klaargemaakt. In laver aftensmad is het wat iemand maakt; het woord gebruik je om de avondmaaltijd aan te duiden.
bør Bør is de vorm van burde en betekent hier zou moeten: de spreker vindt controleren verstandig. In bør jeg tjekke staat het vóór de handeling; het is bruikbaar om een aanbeveling of verantwoordelijke keuze uit te drukken.
tjekke Tjekke betekent hier controleren of nagaan of alles geschikt is. Het staat na bør in bør jeg tjekke alles kosthensyn; tjekke + onderwerp of informatie gebruik je wanneer je iets wilt verifiëren.
alles Alles betekent hier ieders en geeft bezit aan bij kosthensyn. In alles kosthensyn gaat het om de dieetwensen van iedereen; dezelfde bezitsvorm kan vóór een zelfstandig naamwoord staan.
kosthensyn Kosthensyn betekent hier dieetwensen of rekening houden met iemands dieet. In alles kosthensyn verwijst het naar informatie die je vóór het koken controleert; je gebruikt het bij vragen over wat iemand wel of niet eet.
Det Det verwijst hier naar het feit dat controleren de moeite waard is. In Det er værd at tjekke vormt het de vaste opening voor een algemene beoordeling; det kan naar een eerder genoemde handeling of situatie verwijzen.
er Er is hier de vorm van være en maakt samen met Det en værd de beoordeling het is de moeite waard. In Det er værd at tjekke staat er in de vaste constructie er ... værd at + handeling, waarmee je het nut van iets beoordeelt.
værd Værd betekent hier de moeite waard in er værd at tjekke. De combinatie værd at + handeling gebruik je wanneer een handeling volgens de spreker de inspanning verdient.
at At markeert hier de handeling tjekke in de combinatie at tjekke. Het staat vóór een infinitief, zoals in værd at tjekke; dit patroon helpt om een handeling na een beoordeling te noemen.
for For betekent hier want in for den ene gæst, maar in for gæsterne betekent het voor. In deze dialoog verbindt for een reden met de vorige uitspraak en geeft het elders de personen aan voor wie de maaltijd bedoeld is.
den Den helpt hier de twee gasten van elkaar te onderscheiden in den ene gæst en den anden. Het staat vóór ene en anden in een vaste tegenstelling tussen twee personen; je gebruikt dit patroon wanneer je de ene en de andere noemt.
ene Ene betekent hier de ene, namelijk de eerste van twee gasten. In den ene gæst vormt het samen met den een aanduiding van één lid van een paar dat daarna met den anden wordt aangevuld.
gæst Gæst betekent hier gast, iemand die aan het diner deelneemt. In den ene gæst gaat het om één van de uitgenodigde personen; het woord gebruik je voor iemand die ergens op bezoek is of wordt ontvangen.
undgår Undgår komt van undgå en betekent hier vermijdt: de gast eet geen zuivelproducten. In undgår mejeriprodukter staat het vóór datgene wat wordt vermeden; die combinatie gebruik je om een voedingsmiddel of andere zaak uit te sluiten.
mejeriprodukter Mejeriprodukter betekent hier zuivelproducten, de producten die de ene gast vermijdt. Het staat als object na undgår; je gebruikt het om zuivel als groep voedingsmiddelen aan te duiden.
og Og betekent en en verbindt hier twee informatie-eenheden over de gasten. In undgår mejeriprodukter, og den anden spiser ikke svinekød koppelt het twee verschillende dieetbeperkingen aan elkaar.
anden Anden betekent hier de andere, namelijk de tweede gast. In den anden spiser niet svinekød vormt het samen met den een paar met den ene; dit patroon gebruik je om twee personen of zaken tegenover elkaar te plaatsen.
spiser Spiser komt van spise en betekent hier eet. In spiser ikke svinekød staat het bij wat de andere gast niet eet; spiser + voedingsmiddel gebruik je om eetgewoonten of keuzes te beschrijven.
ikke Ikke maakt de uitspraak negatief: de andere gast eet geen varkensvlees. In spiser ikke staat ikke direct bij de handeling; je gebruikt het om een ontkenning te vormen.
svinekød Svinekød betekent hier varkensvlees, het voedingsmiddel dat de andere gast niet eet. Het staat na spiser ikke als het uitgesloten eten; je gebruikt het wanneer je specifiek naar varkensvlees verwijst.
havde Havde komt van have en betekent hier had in de eerdere planning. In havde planlagt at lave cremet pasta verwijst het naar een plan dat al bestond voordat er een vervanging nodig was.
planlagt Planlagt komt van planlægge en betekent hier gepland. In havde planlagt at lave cremet pasta benoemt het wat de spreker oorspronkelijk van plan was; de combinatie kan een voorgenomen handeling introduceren.
lave Lave betekent hier maken en staat in at lave cremet pasta. Na at wordt de handeling genoemd die gepland was; lave + gerecht gebruik je voor het bereiden van een gerecht.
cremet Cremet betekent hier romig en beschrijft de pasta die de spreker oorspronkelijk wilde maken. In cremet pasta staat het direct vóór het gerecht; je gebruikt het om de textuur of samenstelling van eten te beschrijven.
pasta Pasta betekent hier pasta, het geplande gerecht. In lave cremet pasta is het het gerecht dat wordt bereid; het woord kan als naam van een maaltijd of ingrediënt worden gebruikt.
så Så betekent hier dus en geeft het gevolg van de vorige informatie aan. In så jeg har brug for en erstatning leidt het van het oorspronkelijke plan naar de noodzakelijke oplossing; je gebruikt het om een conclusie of gevolg te verbinden.
har Har komt van have en betekent hier heb in de vaste combinatie har brug for. In jeg har brug for en erstatning geeft die combinatie aan wat de spreker nodig heeft; het patroon har brug for + iets gebruik je om een behoefte uit te drukken.
brug Brug betekent in har brug for niet zelfstandig gebruik, maar maakt deel uit van de vaste uitdrukking nodig hebben. In har brug for en erstatning staat na for wat nodig is; behoud daarom het patroon har brug for + zaak of persoon.
en En betekent hier een en introduceert de vervanger die nodig is. In en erstatning staat het vóór een enkel genoemd alternatief; het helpt een niet eerder bepaalde zaak aan te duiden.
erstatning Erstatning betekent hier vervanger of alternatief voor de melk in de geplande pasta. In har brug for en erstatning benoemt het de oplossing voor een ingrediënt dat niet geschikt is; je gebruikt het voor iets dat een andere zaak vervangt.
Du Du betekent hier jij en verwijst naar de persoon die het eten bereidt. In Du kunne bruge olivenolie staat het als onderwerp vóór een suggestie; je gebruikt het om iemand rechtstreeks aan te spreken.
kunne Kunne betekent hier zou kunnen en maakt van de zin een voorzichtige suggestie. In Du kunne bruge olivenolie en grøntsager verzacht het advies; het staat vóór de handeling die wordt voorgesteld.
bruge Bruge betekent hier gebruiken, namelijk olijfolie en groenten gebruiken. Het staat na kunne in kunne bruge; bruge + ingrediënt gebruik je om aan te geven wat je in een gerecht inzet.
olivenolie Olivenolie betekent hier olijfolie, een voorgesteld alternatief voor de melkgebonden saus. In bruge olivenolie staat het als ingrediënt bij de bereidingswijze; je gebruikt het om specifiek naar deze olie te verwijzen.
grøntsager Grøntsager betekent hier groenten, het tweede voorgestelde ingrediënt. In olivenolie og grøntsager vormt het samen met olijfolie de basis van het alternatief; je gebruikt het als algemene aanduiding voor groenten.
i I maakt hier deel uit van de vaste uitdrukking i stedet for, die in plaats van betekent. In i stedet for en mælkebaseret sauce introduceert de uitdrukking wat wordt vervangen; gebruik de volledige uitdrukking vóór het alternatief.
stedet Stedet maakt hier samen met i en for deel uit van i stedet for, in plaats van. Het verwijst in deze zin niet naar een gewone plaats, maar naar de vervangingsrelatie tussen de groenten en de saus.
mælkebaseret Mælkebaseret betekent hier op basis van melk en beschrijft de saus. In en mælkebaseret sauce staat het vóór sauce; je gebruikt het om aan te geven waarop iets als voedingsmiddel is gebaseerd.
sauce Sauce betekent hier saus, meer bepaald de melkgebonden saus die wordt vervangen. In en mælkebaseret sauce is het wat niet wordt gebruikt; het woord gebruik je voor een saus bij een gerecht.
Ville Ville betekent hier zou en maakt de vraag hypothetisch: zou het nog als een goede maaltijd aanvoelen? In Ville det stadig føles ... staat het vooraan omdat het een vraag opent over een mogelijk resultaat.
stadig Stadig betekent hier nog steeds en vraagt of het gevoel van een volwaardige maaltijd blijft bestaan ondanks de aanpassing. In Ville det stadig føles versterkt het de vergelijking met de oorspronkelijke maaltijd.
føles Føles komt van føle en betekent hier aanvoelen. In føles som et ordentligt måltid beschrijft het hoe de aangepaste maaltijd wordt ervaren; het patroon føles som + iets gebruik je om een indruk of beoordeling te geven.
som Som betekent hier als of zoals en verbindt føles met de beoordeling van de maaltijd. In føles som et ordentligt måltid geeft het aan waarmee de maaltijd wordt vergeleken; dit patroon gebruik je om een indruk te beschrijven.
et Et betekent hier een en introduceert måltid als een maaltijd van een bepaald soort. In et ordentligt måltid staat het vóór de beschrijving van de maaltijd; het vormt samen met het zelfstandig naamwoord één naamwoordgroep.
ordentligt Ordentligt betekent hier behoorlijk of volwaardig en beschrijft de maaltijd als een echte, passende maaltijd. In et ordentligt måltid geeft het een positieve beoordeling van het gerecht.
måltid Måltid betekent hier maaltijd, het geheel dat voor de gasten wordt bereid. In et ordentligt måltid gaat het om de vraag of het aangepaste gerecht nog als een volledige maaltijd voelt.
gæsterne Gæsterne betekent hier de gasten, de personen voor wie het diner wordt gemaakt. In for gæsterne verwijst het naar de al bekende gasten; je gebruikt deze vorm wanneer de bedoelde gasten duidelijk zijn.
især Især betekent hier vooral en legt extra nadruk op de voorwaarde die volgt. In især hvis du tilføjer champignoner en en frisk salat benadrukt het dat deze toevoegingen het resultaat bijzonder verbeteren.
hvis Hvis betekent hier als en leidt de voorwaarde in hvis du tilføjer champignoner en en frisk salat in. Je gebruikt hvis om een mogelijk gevolg aan een voorwaarde te koppelen.
tilføjer Tilføjer komt van tilføje en betekent hier toevoegt aan het gerecht. In tilføjer champignoner og en frisk salat staat het vóór de ingrediënten; tilføjer + ingrediënt gebruik je om een extra onderdeel van een gerecht te noemen.
champignoner Champignoner betekent hier champignons, een voorgestelde toevoeging aan de pasta. In tilføjer champignoner og en frisk salat noemt het één van de ingrediënten die de maaltijd completer maken.
frisk Frisk betekent hier fris en beschrijft de salade. In en frisk salat staat het vóór het gerecht; je gebruikt het om een frisse eigenschap van eten te benadrukken.
salat Salat betekent hier salade, de andere voorgestelde toevoeging aan de maaltijd. In en frisk salat is het een gerecht dat naast de pasta kan worden geserveerd.
sender Sender komt van sende en betekent hier stuur of verstuur in de mededeling dat er een bericht komt. In Jeg sender en kort besked staat het vóór het object; sende + een bericht gebruik je wanneer je iemand schriftelijk contacteert.
kort Kort betekent hier kort en beschrijft de lengte van het bericht. In en kort besked staat het vóór besked; je gebruikt het om aan te geven dat een boodschap weinig tekst bevat.
besked Besked betekent hier bericht, de tekst waarmee naar andere wensen wordt gevraagd. In sender en kort besked is het wat wordt verstuurd; je gebruikt het voor een schriftelijke mededeling.
hvor Hvor betekent hier waarin en leidt de bijzin over de inhoud van het bericht in. In en besked, hvor jeg spørger om eventuelle andre ønsker verwijst het terug naar het bericht en introduceert het wat daarin gebeurt.
spørger Spørger komt van spørge en betekent hier vraag. In spørger om eventuelle andre ønsker staat het in de vaste combinatie spørger om + onderwerp; je gebruikt die combinatie om naar informatie of voorkeuren te vragen.
om Om betekent hier naar of over in de combinatie spørger om eventuelle andre ønsker. Het verbindt de vraag met het onderwerp waarover de spreker informatie wil; gebruik spørger om + zaak of voorkeur.
eventuelle Eventuelle betekent hier eventuele en laat ruimte voor andere wensen die er wel of niet zijn. In eventuelle andre ønsker beschrijft het de mogelijke extra voorkeuren waarnaar wordt gevraagd.
andre Andre betekent hier andere en verwijst naar wensen naast de al genoemde dieetbeperkingen. In eventuelle andre ønsker staat het vóór wensen; je gebruikt het om extra of verschillende zaken aan te duiden.
ønsker Ønsker betekent hier wensen of voorkeuren met betrekking tot het eten. In eventuelle andre ønsker is het waarnaar de spreker vraagt; je gebruikt het om persoonlijke voorkeuren te benoemen.
Hold Hold is de bevelende vorm bij holde en betekent hier houd de vraag eenvoudig. In Hold spørgsmålet enkelt geeft de spreker rechtstreeks een instructie; het staat aan het begin van een kort advies.
spørgsmålet Spørgsmålet betekent hier de vraag, namelijk de vraag die in het bericht wordt gesteld. In Hold spørgsmålet enkelt verwijst de vorm naar die concrete vraag; je gebruikt deze vorm wanneer de bedoelde vraag al bekend is.
enkelt Enkelt betekent hier eenvoudig en beschrijft hoe de vraag moet worden geformuleerd. In Hold spørgsmålet enkelt staat het na de handeling als beoordeling van de gewenste stijl.
ellers Ellers betekent hier anders en waarschuwt voor een ongewenst gevolg als de vraag niet eenvoudig blijft. In enkelt, ellers kan folk måske føle ... verbindt het advies met die mogelijke consequentie.
kan Kan komt van kunne en betekent hier kunnen of mogelijk zijn. In kan folk måske føle beschrijft het een mogelijkheid; het patroon kan + handeling gebruik je om uit te drukken wat er mogelijk gebeurt.
folk Folk betekent hier mensen, namelijk de personen die het bericht ontvangen. In kan folk måske føle is het onderwerp van de mogelijke reactie; je gebruikt het als algemene aanduiding voor mensen.
måske Måske betekent hier misschien en maakt de voorspelling voorzichtig. In folk måske føle geeft het aan dat het gevoel van bezwaard zijn mogelijk is, maar niet zeker.
føle Føle betekent hier voelen en staat na kan in kan folk måske føle. Het gaat om de reactie van de mensen op de vraag; je gebruikt het voor een persoonlijke ervaring of indruk.
de De betekent hier zij of ze en verwijst terug naar folk. In de er til besvær is het het onderwerp van de gedachte dat mensen zichzelf als lastig kunnen ervaren.
til Til maakt hier deel uit van de vaste uitdrukking til besvær, tot last of lastig voor anderen. In de er til besvær beschrijft de volledige uitdrukking een sociale last; vertaal til hier dus niet los als alleen tot of voor.
besvær Besvær betekent hier last of moeite in de vaste uitdrukking være til besvær. In de er til besvær gaat het om het gevoel dat iemand anderen tot last is; je gebruikt deze uitdrukking voor een belastende sociale situatie.
Beskeden Beskeden betekent hier het bericht en verwijst naar het bericht waarover net is gesproken. In Beskeden kan ganske enkelt sige ... staat het als onderwerp; je gebruikt deze vorm voor een specifiek, al bekend bericht.
ganske Ganske betekent hier heel of eenvoudigweg en versterkt enkelt in ganske enkelt. De combinatie geeft aan dat het bericht heel eenvoudig kan zeggen wat de spreker wil; je gebruikt den om een formulering extra eenvoudig of duidelijk te presenteren.
sige Sige betekent hier zeggen en staat na kan in kan ganske enkelt sige. In de combinatie kan ... sige benoem je wat een bericht of persoon letterlijk kan uitdrukken.
gerne Gerne betekent hier graag en verzacht of kleurt de wens in gerne vil lave. Samen met vil geeft het aan dat de spreker iets graag wil doen; je gebruikt het om bereidheid of voorkeur uit te drukken.
vil Vil is de vorm van ville en betekent hier wil in gerne vil lave. In deze combinatie geeft het de bedoeling van de spreker aan; vil + handeling gebruik je om te zeggen wat iemand van plan is of wil doen.
noget Noget betekent hier iets en verwijst naar een nog niet nader bepaald gerecht of ding. In lave noget staat het als object van lave; je gebruikt het wanneer je bewust geen specifiek object noemt.
der Der verwijst hier terug naar noget en leidt de beschrijving in van wat voor iedereen geschikt is. In noget, der passer til alle verbindt der het genoemde ding met de bijzin erachter.
passer Passer komt van passe en betekent hier geschikt zijn of passen. In passer til alle geeft het aan dat iets voor iedereen geschikt is; het patroon passer til + persoon of groep gebruik je om geschiktheid uit te drukken.
alle Alle betekent hier iedereen en verwijst naar alle gasten samen. In passer til alle staat het na til als de groep voor wie het gerecht geschikt moet zijn.
lyder Lyder komt van lyde en betekent hier klinkt. In Det lyder hensynsfuldt beoordeelt de spreker hoe de voorgestelde boodschap overkomt; lyder + beschrijving gebruik je om een indruk te geven.
hensynsfuldt Hensynsfuldt betekent hier attent en rekening houdend met anderen. In lyder hensynsfuldt beschrijft het de indruk die de eenvoudige boodschap maakt; je gebruikt het voor gedrag of formuleringen die rekening houden met andere mensen.
giver Giver komt van give en betekent hier geeft. In giver dem mulighed for at svare tydeligt staat het in het patroon giver iemand mulighed for at + handeling; dat gebruik je om aan te geven dat iemand de gelegenheid krijgt iets te doen.
dem Dem betekent hier hun of hen en verwijst naar de gasten die het bericht ontvangen. In giver dem mulighed is dem degene aan wie de mogelijkheid wordt gegeven.
mulighed Mulighed betekent hier mogelijkheid of kans. In giver dem mulighed for at svare benoemt het de gelegenheid die de gasten krijgen; je gebruikt het patroon mulighed for at + handeling om een beschikbare kans te noemen.
svare Svare betekent hier antwoorden en staat in mulighed for at svare. Het beschrijft wat de gasten met de geboden gelegenheid kunnen doen; je gebruikt svare wanneer iemand op een vraag of bericht reageert.
tydeligt Tydeligt betekent hier duidelijk en beschrijft hoe de gasten kunnen antwoorden. In svare tydeligt geeft het aan dat hun reactie begrijpelijk en ondubbelzinnig moet zijn.

Grammatica

et + bijvoeglijk naamwoord op -t + zelfstandig naamwoord

et ordentligt måltid

et oor-den-lie moal-tie

een volwaardige maaltijd

Bij een onzijdig zelfstandig naamwoord krijgt het bijvoeglijk naamwoord vaak -t: ordentlig wordt ordentligt.

i stedet for + zelfstandig naamwoord

bruge erstatning i stedet for mejeriprodukter

broe-we air-stat-ning ie stee for mee-je-rie-prodoek-ter

een vervanger gebruiken in plaats van zuivelproducten

i stedet for betekent ‘in plaats van’ en wordt direct gevolgd door het zelfstandig naamwoord dat wordt vervangen.

Deens woordenschat

bruge werkwoord
broe-we gebruiken
cremet bijvoeglijk naamwoord
kree-met romig
erstatning zelfstandig naamwoord
air-stèd-ning vervanger
Geslacht
common
gæst zelfstandig naamwoord
gest gast
Geslacht
common
i stedet for uitdrukking
ie stee for in plaats van
kosthensyn zelfstandig naamwoord
kos-hen-sun dieetwensen
Geslacht
neuter
mejeriprodukt zelfstandig naamwoord
meejerie-prodoekt zuivelproduct mejeriprodukter
Geslacht
neuter
planlægge werkwoord
plan-lege plannen planlagt
svinekød zelfstandig naamwoord
swee-ne-keut varkensvlees
Geslacht
neuter
tjekke werkwoord
tsjek-ke controleren
undgå werkwoord
un-goor vermijden undgår
værd bijvoeglijk naamwoord
weur de moeite waard

Quiz

Spelling

Tik op de letters om het woord te spellen.

controleren

Antwoord tonentjekke

gast

Antwoord tonengæst

plannen

Antwoord tonenplanlagt

vermijden

Antwoord tonenundgår