Een recept aanpassen met vervangende ingrediënten | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Opskriften kræver frisk basilikum, men vi har kun tørrede krydderurter.

   Het recept heeft verse basilicum nodig, maar we hebben alleen gedroogde kruiden.

   Opskriften

   het recept

   kræver

   heeft nodig

   frisk

   vers

   basilikum

   basilicum

   men

   maar

   vi har

   we hebben

   kun

   alleen

   tørrede

   gedroogde

   krydderurter

   kruiden

   Uitgebreide uitleg

   Opskriften betekent hier “het recept”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van opskrift (“recept”): en opskrift → opskriften. De uitgang -en markeert bij dit zelfstandig naamwoord bepaaldheid, niet meervoud. Voorbeeld: Jeg læser opskriften. — “Ik lees het recept.” kræver is de tegenwoordige tijd van kræve (“nodig hebben”, ook “vereisen”). In deze zin is het recept degene die iets nodig heeft; frisk basilikum is wat nodig is. Voorbeeld: Retten kræver tid. — “Het gerecht heeft tijd nodig.” frisk betekent hier “vers” en beschrijft basilikum. De vorm frisk is de vorm bij een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtelijk woord; bij een onzijdig enkelvoud verschijnt vaak friskt, en bij meervoud friske. In frisk basilikum staat geen lidwoord, wat natuurlijk is bij deze onbepaalde stofhoeveelheid. basilikum is het zelfstandig naamwoord “basilicum”. Het benoemt hier het ingrediënt dat het recept nodig heeft. Voorbeeld: Jeg køber basilikum. — “Ik koop basilicum.” men betekent “maar” en verbindt twee delen met een tegenstelling: wat het recept nodig heeft tegenover wat de sprekers daadwerkelijk hebben. vi har betekent “we hebben”. har is de tegenwoordige tijd van have; die vorm blijft in de tegenwoordige tijd hetzelfde bij verschillende personen, dus vi har betekent letterlijk “wij hebben”. Voorbeeld: Vi har tid. — “We hebben tijd.” kun betekent “alleen” of “slechts”. Hier beperkt het wat vi har: de beschikbare kruiden zijn alleen gedroogde kruiden. Het woord drukt niet op zichzelf een numerieke hoeveelheid uit. tørrede betekent hier “gedroogde”. Het is de meervoudsvorm van het bijvoeglijk gebruikte voltooid deelwoord tørret, van tørre (“drogen”). De uitgang -e past hier bij het meervoud krydderurter; in een enkelvoudige combinatie kan de vorm anders zijn. Voorbeeld: Vi bruger tørrede bønner. — “We gebruiken gedroogde bonen.” krydderurter betekent “kruiden”, meer letterlijk kruidenplanten. Het is het meervoud van krydderurt (“kruid”). Voorbeeld: Krydderurter giver smag. — “Kruiden geven smaak.” Samen vormt Opskriften kræver frisk basilikum de mededeling dat het recept verse basilicum nodig heeft. men zet daar vi har kun tørrede krydderurter tegenover: de aanwezige kruiden zijn alleen gedroogde kruiden. De volledige zin betekent dus: “Het recept heeft verse basilicum nodig, maar we hebben alleen gedroogde kruiden.”

2. Vi kan stadig lave den; smagen bliver bare lidt anderledes.

   We kunnen het nog steeds maken; de smaak zal alleen een beetje anders zijn.

   Vi kan

   we kunnen

   stadig

   nog steeds

   lave

   maken

   den

   het

   smagen

   de smaak

   bliver

   wordt

   bare

   alleen

   lidt

   een beetje

   anderledes

   anders

   Uitgebreide uitleg

   Vi kan betekent hier “we kunnen”. kan is de tegenwoordige vorm van kunne en is een modaal werkwoord: het drukt mogelijkheid of haalbaarheid uit. Na kan staat het volgende werkwoord in de infinitief, dus kan lave, niet een vervoegde vorm van lave. stadig betekent “nog steeds”. Het geeft aan dat de mogelijkheid uit kan blijft gelden, ondanks de verandering die daarna wordt genoemd. lave betekent hier “maken”. Dit is de infinitief; de tegenwoordige vormen zijn bijvoorbeeld jeg laver en vi laver. Na een modaal werkwoord blijft de infinitief staan. Voorbeeld: Vi kan lave mad. — “We kunnen eten maken.” den is hier het enkelvoudige objectpronomen voor iets dat gemaakt wordt: “het”. Den wordt gebruikt voor een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht; het vaste vertaalde “het” geeft de bedoelde zaak weer, zonder dat de precieze referent in deze zin zelf benoemd wordt. smagen betekent “de smaak”. De basisvorm is smag; de uitgang -en markeert hier de bepaalde enkelvoudsvorm: smag = “smaak”, smagen = “de smaak”. Het woord is het onderwerp van de tweede hoofdzin. bliver betekent hier “wordt” of, in deze toekomstige context, “zal worden”. Het is de tegenwoordige vorm van blive. De constructie blive + een beschrijving geeft een verandering of overgang aan: iets krijgt een andere toestand. bare betekent hier “alleen” of “maar”. Het beperkt de gevolgen van de verandering: er wordt gezegd dat de smaak alleen anders zal zijn, zonder een sterkere extra bewering over wat er verandert. lidt betekent “een beetje” en maakt de verandering kleiner van omvang. Het staat hier bij anderledes en verzacht dus de mate van het verschil. anderledes betekent “anders” of “verschillend”. In bliver ... anderledes is het een beschrijving na bliver: de smaak verandert en krijgt een andere kwaliteit. Het is geen vorm van anden; leer deze vorm daarom als het zelfstandige woord anderledes voor “anders”. Voorbeeld: Farven bliver anderledes. — “De kleur wordt anders.” Samen vormen Vi kan stadig lave den en smagen bliver bare lidt anderledes de betekenis: “We kunnen het nog steeds maken; de smaak zal alleen een beetje anders zijn.” De puntkomma scheidt twee verwante hoofdzinnen: de mogelijkheid blijft bestaan, terwijl de smaak als gevolg daarvan enigszins verandert.

3. Skal vi tilsætte de tørrede krydderurter tidligere, så de når at blive bløde i saucen?

   Moeten we de gedroogde kruiden eerder toevoegen, zodat ze zachter worden in de saus?

   Skal vi

   zullen we

   tilsætte

   toevoegen

   tørrede

   gedroogde

   krydderurter

   kruiden

   tidligere

   eerder

   når at

   tijd hebben om

   bløde

   zacht

   saucen

   de saus

   Uitgebreide uitleg

   Skal vi gebruikt skal met een onderwerp en een infinitief om hier een voorstel of vraag te vormen: “zullen we …?”. Het onderwerp vi betekent “wij”; het is niet hetzelfde als een bevel aan één persoon. Bijvoorbeeld: Skal vi begynde? — “Zullen we beginnen?” tilsætte is de infinitief “toevoegen”, vooral voor iets dat aan een mengsel of gerecht wordt toegevoegd. Na skal vi staat deze vorm zonder infinitiefpartikel. De gebiedende wijs is tilsæt: Tilsæt salt. — “Voeg zout toe.” de tørrede krydderurter vormt samen de bepaalde naamwoordgroep “de gedroogde kruiden”. tørrede is de vorm van tørret bij meervoud of een bepaalde naamwoordgroep; het beschrijft hier de kruiden, niet het werkwoord tilsætte. krydderurt is enkelvoud en krydderurter meervoud. Bijvoorbeeld: friske krydderurter — “verse kruiden”. tidligere betekent hier “eerder”, dus op een vroeger moment dan het besproken moment. Het is de vergelijkende vorm die bij tidlig/tidligt hoort: tidligt — “vroeg”, tidligere — “eerder”. In andere contexten kan tidligere ook “vroeger” betekenen; hier past de betekenis “eerder toevoegen”. In så de når at blive bløde betekent når at dat iemand of iets tijd heeft om iets te doen of erin slaagt het op tijd te doen. Het onderwerp van dit deel is de, dat in de vaste vertaling naar de kruiden verwijst. blive is de infinitief na når at en betekent “worden”. bløde is het bijvoeglijke naamwoord “zacht” in de vorm die bij het meervoudige de past. De basisvorm is blød; bijvoorbeeld grøntsagerne bliver bløde — “de groenten worden zacht”. De constructie blive + bijvoeglijk naamwoord beschrijft een verandering van toestand, niet alleen een bestaande eigenschap. i saucen betekent “in de saus”. saucen is de bepaalde enkelvoudsvorm van sauce: sauce — “saus”, saucen — “de saus”. Het achtervoegsel -en markeert hier bepaaldheid; het zegt niet dat er meerdere sauzen zijn. De volledige opbouw is: Skal vi tilsætte ... tidligere? — “Moeten/zullen we ... eerder toevoegen?” Daarna geeft så het beoogde gevolg aan: de kruiden krijgen tijd om zacht te worden in de saus. Samen betekent de zin: “Moeten we de gedroogde kruiden eerder toevoegen, zodat ze zachter worden in de saus?”

4. Tilsæt dem tidligere, og brug mindre, fordi tørrede krydderurter kan smage stærkere.

   Voeg ze eerder toe en gebruik er minder van, want gedroogde kruiden kunnen sterker smaken.

   Tilsæt

   voeg toe

   dem

   ze

   tidligere

   eerder

   brug

   gebruik

   mindre

   minder

   tørrede

   gedroogde

   krydderurter

   kruiden

   kan

   kunnen

   smage

   smaken

   stærkere

   sterker

   Uitgebreide uitleg

   Tilsæt is de gebiedende wijs van tilsætte (“toevoegen”). De vorm spreekt de aangesprokene rechtstreeks aan; het onderwerp “jij” staat er niet bij. Voorbeeld: Tilsæt salt. — “Voeg zout toe.” dem is de objectsvorm van het Deense persoonlijk voornaamwoord in het meervoud. Hier verwijst het, in overeenstemming met de vertaling en de vorige zin, naar de gedroogde kruiden. Het voornaamwoord staat als object bij Tilsæt. tidligere betekent hier “eerder” en vergelijkt het voorgestelde tijdstip met een ander tijdstip. Het kan ook “vroeger” of “voormalig” betekenen, maar die lezingen passen hier niet. Voorbeeld: Kom tidligere. — “Kom eerder.” brug is de gebiedende wijs van bruge (“gebruiken”). De uitgang van het infinitief verdwijnt in deze bevelsvorm: bruge → brug. Voorbeeld: Brug en ren skål. — “Gebruik een schone kom.” mindre is de vergrotende vorm die hier “minder” betekent, in tegenstelling tot mere (“meer”). Het zegt hier dat er een kleinere hoeveelheid van het bedoelde ingrediënt moet worden gebruikt; het beweert niet op zichzelf een exact aantal. Voorbeeld: Brug mindre sukker. — “Gebruik minder suiker.” tørrede is de vorm van tørret (“gedroogd”) die bij krydderurter past. Tørrede krydderurter betekent dus “gedroogde kruiden”; tørrede is hier een beschrijvend deelwoord/adjectief en geen zelfstandig werkwoord. krydderurter is het meervoud van krydderurt, “kruid” of “keukenkruid”. Het samenstellende woord verwijst naar kruiden die als smaakmaker worden gebruikt. Voorbeeld: Friske krydderurter dufter godt. — “Verse kruiden ruiken lekker.” kan is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord kunne (“kunnen”). Na kan staat het volgende werkwoord in de infinitief, zonder at; kan smage betekent “kunnen smaken”. In deze zin drukt kan een mogelijkheid of potentiële eigenschap uit. smage is de infinitief van smage (“smaken”). Na het modale kan blijft deze vorm onveranderd. Hier gaat het om de smaak die de kruiden kunnen geven, niet om proeven als bewuste handeling. Voorbeeld: Suppen kan smage salt. — “De soep kan zout smaken.” stærkere is de vergrotende vorm van stærk (“sterk”): stærk → stærkere (“sterker”). Bij smage beschrijft het de intensiteit van de smaak; het betekent hier niet noodzakelijk “pittiger”. Voorbeeld: Denne sauce smager stærkere. — “Deze saus smaakt sterker.” Samen vormt Tilsæt dem tidligere een bevel om de eerder besproken kruiden eerder toe te voegen. og brug mindre voegt een tweede bevel toe: gebruik er een kleinere hoeveelheid van. In fordi tørrede krydderurter kan smage stærkere geeft fordi de reden: gedroogde kruiden kunnen intenser smaken. De volledige betekenis is daarom: “Voeg ze eerder toe en gebruik er minder van, want gedroogde kruiden kunnen sterker smaken.”

5. Opskriften siger også, at vi skal bruge fløde for at få en glat konsistens.

   Het recept zegt ook dat we room moeten gebruiken voor een gladde textuur.

   Opskriften

   het recept

   siger

   zegt

   også

   ook

   vi skal

   we moeten

   bruge

   gebruiken

   fløde

   room

   for at få

   om te krijgen

   glat

   glad

   konsistens

   textuur

   Uitgebreide uitleg

   Opskriften betekent hier “het recept”. Het is de bepaalde vorm van opskrift (“recept”); het achtervoegsel -en markeert in het Deens een bepaald enkelvoud: “het recept”. Het zelfstandig naamwoord staat aan het begin en is het onderwerp van de mededeling. siger betekent hier “zegt”. De basisvorm is sige; siger is de tegenwoordige tijd. In het Deens verandert de tegenwoordige tijd niet naar persoon: jeg siger, vi siger en opskriften siger hebben allemaal siger. også betekent “ook” en voegt deze mededeling toe aan andere informatie. In deze zin staat het na de persoonsvorm: Opskriften siger også .... vi skal betekent hier “we moeten”. skal is een modaal werkwoord met de basisvorm skulle. In deze receptinstructie drukt het een vereiste of instructie uit. Het kan in andere contexten ook een geplande toekomstige handeling aangeven, maar hier past de verplichtende betekenis bij de vertaling en de kookinstructie. Na skal staat het volgende werkwoord in de infinitief zonder at. bruge betekent “gebruiken”. Dit is de infinitief van bruge; na het modale skal krijgt het precies deze vorm: vi skal bruge. Voorbeeld: Vi skal bruge en skål. — “We hebben een kom nodig / We moeten een kom gebruiken.” fløde betekent “room”. Het is een zelfstandig naamwoord voor het zuivelproduct; in deze zin is het wat men moet gebruiken. Het Deens kan hier zonder lidwoord een onbepaalde hoeveelheid stof noemen. for at få betekent “om te krijgen” of, in deze context, “om te verkrijgen”. få is de infinitief van få. De combinatie for at leidt een doel aan: for at få ... = “om ... te krijgen”. Voorbeeld: Rør godt rundt for at få en jævn blanding. — “Roer goed om een gelijkmatig mengsel te krijgen.” glat betekent hier “glad”. Het is een beschrijvend bijvoeglijk naamwoord bij konsistens. De vorm glat is hier niet een vergrotende trap; de basisvorm is ook glat. Een vergelijking zou bijvoorbeeld glattere (“gladder”) zijn. konsistens betekent “textuur” of “consistentie”. Het zelfstandig naamwoord benoemt hier de eigenschap die het resultaat moet hebben. Samen vormen en glat konsistens de betekenis “een gladde textuur”; en is het onbepaalde lidwoord bij dit gemeenschappelijke-geslacht-woord en drukt op zichzelf geen numerieke telling uit. De zin bouwt als volgt op: Opskriften siger også = “Het recept zegt ook”, gevolgd door de inhoud van wat het recept zegt: at vi skal bruge fløde = “dat we room moeten gebruiken”. Het doel daarvan is for at få en glat konsistens = “om een gladde textuur te krijgen”. Samen betekent de hele uiting: “Het recept zegt ook dat we room moeten gebruiken om een gladde textuur te krijgen.”

6. Hvis vi bruger yoghurt i stedet, bør vi skrue ned for varmen.

   Als we in plaats daarvan yoghurt gebruiken, kunnen we het vuur beter lager zetten.

   Hvis vi

   als we

   bruger

   gebruiken

   yoghurt

   yoghurt

   i stedet

   in plaats daarvan

   bør vi

   we kunnen beter

   skrue ned for

   lager zetten

   varmen

   de warmte

   Uitgebreide uitleg

   Hvis vi opent een voorwaardelijke bijzin: “als we”. Hvis betekent hier “als” en leidt de voorwaarde in; vi is het onderwerp “we”. In deze Deense bijzin staat het onderwerp vóór het werkwoord: Hvis vi bruger .... Een herbruikbaar patroon is Hvis + onderwerp + werkwoord, .... bruger betekent hier “gebruiken”. Het is de tegenwoordige tijd van bruge (“gebruiken”): jeg bruger, vi bruger. De vorm bruger verandert hier niet met het enkelvoud of meervoud van het onderwerp. Voorbeeld: Vi bruger en gryde. — “We gebruiken een pan.” yoghurt is het zelfstandig naamwoord “yoghurt”. Het kan hier zonder lidwoord staan omdat het om yoghurt als ingrediënt gaat, niet om één specifiek aangeduid exemplaar. Voorbeeld: Jeg køber yoghurt. — “Ik koop yoghurt.” i stedet is een vaste bijwoordelijke uitdrukking met de betekenis “in plaats daarvan”. Ze geeft aan dat de genoemde handeling of keuze een andere vervangt. Voorbeeld: Vi bruger mælk i stedet. — “We gebruiken in plaats daarvan melk.” bør vi combineert het modale werkwoord bør met het onderwerp vi. Bør is de tegenwoordige vorm van burde en drukt hier een aanbeveling uit: “we kunnen beter” of “we zouden moeten”. Het onderwerp staat na het modale werkwoord omdat dit deel na de voorwaardelijke bijzin de hoofdzin is; dat is inversie na een vooropgeplaatste bijzin. Na bør volgt een infinitief zonder at, zoals in Vi bør vente. — “We kunnen beter wachten.” skrue ned for is een vaste werkwoordelijke uitdrukking: iets lager zetten of verminderen, hier specifiek de warmte lager zetten. Het werkwoord is skrue; ned geeft de neerwaartse vermindering aan en for verbindt de uitdrukking met wat verminderd wordt. Voorbeeld: Skru ned for musikken. — “Zet de muziek zachter.” varmen betekent “de warmte” en is de bepaalde vorm van varme (“warmte”). Het achtervoegsel -en markeert hier bepaaldheid; het is niet de infinitief of een werkwoordsvorm. In deze zin gaat het om de warmte bij het koken. Het patroon skrue ned for + bepaald zelfstandig naamwoord kan ook met andere zaken: skrue ned for lyden — “het geluid zachter zetten”. Samen betekent Hvis vi bruger yoghurt i stedet “Als we in plaats daarvan yoghurt gebruiken”. Daarna geeft bør vi skrue ned for varmen het advies “kunnen we beter de warmte lager zetten”. De volledige zin betekent dus: “Als we in plaats daarvan yoghurt gebruiken, kunnen we het vuur beter lager zetten.”

7. Ellers kan saucen skille og se mærkelig ud.

   Anders kan de saus schiften en er vreemd uitzien.

   Ellers

   anders

   kan

   kan; mogelijk

   saucen

   de saus

   skille

   schiften; uit elkaar gaan

   mærkelig

   vreemd

   se mærkelig ud

   er vreemd uitzien

   Uitgebreide uitleg

   Ellers betekent hier ‘anders’ of ‘zo niet’: het verbindt deze waarschuwing met de voorafgaande handelwijze. Het staat vooraan en geeft aan wat er kan gebeuren wanneer die andere voorwaarde of aanpak niet wordt gevolgd. kan is de vorm van kunne voor de tegenwoordige tijd. In deze zin drukt het een mogelijke uitkomst uit: de saus kan schiften en er vreemd uitzien. Na kan staat de infinitief zonder apart infinitiefwoord: kan skille en kan ... se. saucen betekent hier ‘de saus’. De uitgang -en markeert in het Deens de bepaalde enkelvoudsvorm van sauce: en sauce = ‘een saus’, saucen = ‘de saus’. Het woord is het onderwerp van beide werkwoordelijke delen. skille betekent hier dat een saus schift, dus dat haar bestanddelen uit elkaar gaan in plaats van één geheel te blijven. Dit is de infinitief na kan. Voorbeeld: Saucen kan skille. — ‘De saus kan schiften.’ mærkelig betekent ‘vreemd’ of ‘ongewoon’. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat hier beschrijft hoe de saus eruit kan komen te zien. In se mærkelig ud staat het niet direct vóór een zelfstandig naamwoord; het beschrijft het resultaat van het kijken. se mærkelig ud is de Deense constructie voor ‘er vreemd uitzien’. se betekent hier ‘zien/kijken’, terwijl ud deel uitmaakt van de constructie en het uiterlijk of de indruk aanduidt. Het patroon is se + bijvoeglijk naamwoord + ud, bijvoorbeeld Den ser fin ud. — ‘Die ziet er goed uit.’ In de gegeven zin staat kan vóór de hele werkwoordelijke combinatie: kan se mærkelig ud. Samen vormen de delen: Ellers (‘anders’) + kan (‘kan/mogelijk’) + saucen (‘de saus’) + skille (‘schiften’) + og (‘en’) + se mærkelig ud (‘er vreemd uitzien’). De volledige betekenis is: ‘Anders kan de saus schiften en er vreemd uitzien.’ Beide werkwoordelijke uitkomsten hebben dezelfde saus als onderwerp.

8. Det burde hjælpe at røre det langsomt i saucen hen mod slutningen.

   Als we het er tegen het einde langzaam door roeren, zou dat moeten helpen.

   Det

   dat

   burde

   zou moeten

   hjælpe

   helpen

   at røre

   roeren

   det

   het

   langsomt

   langzaam

   saucen

   de saus

   hen mod slutningen

   tegen het einde

   Uitgebreide uitleg

   Det staat hier als formeel onderwerp bij burde hjælpe; de daaropvolgende at-infinitief benoemt de handeling die zou moeten helpen. Het is dus niet nodig om dit det aan één expliciet genoemd zelfstandig naamwoord te koppelen. Hier betekent het ‘dat’ in de zin ‘dat zou moeten helpen’. Det is ook de vorm die in andere contexten voor een onzijdig enkelvoudig referent kan worden gebruikt, maar hier vervult het de formele onderwerp-functie. burde is de vorm van het modale werkwoord burde, met de betekenis ‘zou moeten’. Hier drukt het een verwachting van nut uit, niet een zeker resultaat. Na dit modale werkwoord staat het volgende werkwoord zonder at: burde hjælpe = ‘zou moeten helpen’. hjælpe is de infinitief ‘helpen’. Een bruikbaar patroon is Det burde + infinitief: ‘Dat zou moeten …’. Voorbeeld: Det burde virke. — ‘Dat zou moeten werken.’ at røre betekent hier ‘roeren’ of ‘doorroeren’. at markeert de infinitief; deze infinitief benoemt de handeling die mogelijk helpt. Het werkwoord røre kan in andere contexten ook ‘aanraken’ betekenen, maar hier gaat het om roeren in een saus. Voorbeeld: Jeg begynder at røre. — ‘Ik begin te roeren.’ Het tweede det is het voorwerp van røre: er wordt iets langzaam door de saus geroerd. De vorm is opnieuw det, maar de grammaticale rol is nu object in plaats van formeel onderwerp. De vaste vertaling ondersteunt hier de betekenis ‘het’, zonder een specifieker zelfstandig naamwoord te noemen. langsomt is een bijwoord en betekent ‘langzaam’. Het beschrijft hoe het roeren gebeurt, niet een eigenschap van saucen. saucen betekent ‘de saus’. De uitgang -en markeert hier de bepaalde vorm van het zelfstandig naamwoord sauce: sauce = ‘saus’, saucen = ‘de saus’. In deze zin is de saus de substantie waarin iets wordt geroerd. hen mod slutningen betekent ‘tegen het einde’ of ‘in de richting van het einde’. slutningen is de bepaalde vorm van slutning (‘einde’): slutning → slutningen. De uitdrukking plaatst de handeling tegen het einde van het proces, zonder een exact tijdstip te noemen. Samen vormen at røre det langsomt i saucen de betekenis ‘het langzaam door de saus roeren’. hen mod slutningen bepaalt wanneer dat gebeurt. De structuur Det burde hjælpe + at-infinitief geeft weer dat deze handeling volgens de spreker zou moeten helpen. In de vaste vertaling wordt de handelende groep als ‘we’ weergegeven: ‘Als we het tegen het einde langzaam doorroeren, zou dat moeten helpen.’

9. Hvis resultatet bliver godt, skriver jeg erstatningen ned.

   Als het resultaat goed uitpakt, schrijf ik de vervanging op.

   Hvis

   als

   resultatet

   het resultaat

   bliver

   wordt

   godt

   goed

   skriver

   schrijft

   erstatningen

   de vervanging

   ned

   op

   Uitgebreide uitleg

   Hvis leidt hier een voorwaardelijke bijzin in: de hoofdzin geldt onder de genoemde voorwaarde. Een bruikbaar patroon is Hvis ..., ... = “Als ..., ...”. resultatet betekent hier “het resultaat”. De basisvorm is resultat; resultatet is de bepaalde enkelvoudsvorm, gevormd met de uitgang -et. Het zelfstandig naamwoord is onzijdig: et resultat, dus ook det gode resultat in een andere constructie. Voorbeeld: Resultatet er godt. — “Het resultaat is goed.” bliver komt van blive en is de tegenwoordige tijd. De vorm verandert in het Deens niet naar persoon: jeg bliver, du bliver en det bliver hebben allemaal bliver. Hier krijgt het samen met godt de betekenis “pakt uit” of “blijkt”: het resultaat pakt goed uit. Voorbeeld: Det bliver godt. — “Het komt goed.” godt betekent hier “goed” en staat als beschrijvend woord bij resultatet. Het heeft de onzijdige enkelvoudsvorm van god, omdat resultat onzijdig is: god bij een gemeenschappelijk-geslachtswoord, godt bij een onzijdig enkelvoud en gode bij meervoud of bepaalde vormen. Voorbeeld: Et godt resultat hjælper. — “Een goed resultaat helpt.” skriver komt van skrive en is de tegenwoordige tijd: “schrijft”. In het Deens verandert deze vorm niet naar persoon: jeg skriver en du skriver hebben allebei skriver. erstatningen betekent hier “de vervanging”. De basisvorm is erstatning; erstatningen is de bepaalde enkelvoudsvorm met -en: en erstatning → erstatningen. De vorm verwijst hier naar de specifieke vervanging die in de vertaling als “de vervanging” wordt weergegeven. Voorbeeld: Vi finder en erstatning. — “We vinden een vervanging.” ned vormt hier samen met skrive de constructie skrive noget ned, “iets opschrijven”. In de tegenwoordige zin staan het werkwoord en het partikel uit elkaar: skriver ... ned; het object kan ertussen staan, zoals in deze zin. Voorbeeld: Jeg skriver adressen ned. — “Ik schrijf het adres op.” Samen vormt Hvis resultatet bliver godt de voorwaarde “als het resultaat goed uitpakt”. Daarna volgt skriver jeg erstatningen ned: “schrijf ik de vervanging op”. Omdat de voorwaardelijke bijzin vooraan staat, komt in de Deense hoofdzin het vervoegde werkwoord vóór het onderwerp: skriver jeg, niet jeg skriver. De volledige betekenis is: “Als het resultaat goed uitpakt, schrijf ik de vervanging op.”

10. Så behøver vi ikke gætte næste gang.

    Dan hoeven we de volgende keer niet te raden.

    Så

    dan

    behøver

    hoeven

    vi

    we

    ikke

    niet

    gætte

    raden

    næste

    volgende

    gang

    keer

    Uitgebreide uitleg

    Så betekent hier dan. In deze context sluit het aan op de voorafgaande voorwaarde en leidt het de daaropvolgende conclusie in. In andere contexten kan så bijvoorbeeld zo betekenen. behøver is de tegenwoordige vorm van behøve, nodig hebben. De vorm verandert in het Deens niet naar persoon of meervoud: jeg behøver, vi behøver. Met ikke betekent behøver ... ikke dat iets niet nodig is. Voorbeeld: Jeg behøver ikke hjælp. = Ik heb geen hulp nodig. vi betekent we en is hier het onderwerp van behøver. ikke is de gewone Deense ontkenning niet. In behøver ... ikke ontkent het de noodzaak: iets hoeft niet te gebeuren. gætte is de infinitief van gætte en betekent hier raden of gissen. Na behøver staat de infinitief. Voorbeeld: Hun gætter svaret. = Zij raadt het antwoord. In dat voorbeeld is gætter de tegenwoordige vorm bij hun, terwijl gætte de infinitief is. næste betekent volgende en staat hier vóór het zelfstandig naamwoord gang. Voorbeeld: næste uge = volgende week. gang betekent hier keer. Samen vormt næste gang de tijdsaanduiding de volgende keer. In andere contexten kan gang bijvoorbeeld een doorgang of een loopwijze aanduiden; dat is hier niet de betekenis. De woorden bouwen de zin op als Så + onderwerp + behøver + ikke + infinitief + tijdsaanduiding: Dan + we + hoeven + niet + raden + de volgende keer. In natuurlijk Nederlands wordt dat Dan hoeven we de volgende keer niet te raden. De volledige uitspraak betekent dus dat wij bij de volgende gelegenheid niet hoeven te raden.