Opskriften
Opskriften betekent hier ‘het recept’ en is het onderwerp van de zin. Het is de bepaalde vorm van opskrift. Je kunt deze vorm gebruiken wanneer je naar een specifiek recept verwijst.
kræver
kræver betekent hier ‘vereist’ of ‘heeft nodig’: het recept heeft verse basilicum nodig. Het wordt gebruikt met wat vereist wordt, hier frisk basilikum. In een recept kan een ingrediënt bijvoorbeeld iets zijn dat de bereiding kræver.
frisk
frisk betekent hier ‘vers’ en beschrijft basilikum die niet gedroogd is. Het staat vóór het ingrediënt in frisk basilikum. Je gebruikt het bij ingrediënten die in verse toestand worden gebruikt.
basilikum
basilikum betekent hier ‘basilicum’, het kruid dat volgens het recept nodig is. Het staat na frisk als naam van het ingrediënt. Je kunt het gebruiken om dit kruid in een recept of boodschappenlijst te noemen.
men
men betekent ‘maar’ en leidt de tegenstelling in tussen wat het recept nodig heeft en wat er werkelijk beschikbaar is. Het verbindt de twee delen van Opskriften kræver frisk basilikum en vi har kun tørrede krydderurter. Gebruik men wanneer je na een mededeling een tegenstelling toevoegt.
vi
vi betekent ‘wij’ of ‘we’ en verwijst hier naar de twee mensen die samen koken. Het is het onderwerp in vi har en vi kan. Je gebruikt vi als onderwerp wanneer je over jezelf en minstens één andere persoon spreekt.
har
har betekent hier ‘hebben’ in vi har kun tørrede krydderurter. Het geeft aan welke ingrediënten beschikbaar zijn en staat vóór het object. Je kunt har gebruiken met iets wat iemand bezit of beschikbaar heeft.
kun
kun betekent hier ‘alleen’ en beperkt wat er beschikbaar is tot gedroogde kruiden. In kun tørrede krydderurter staat het direct vóór wat er wel is. Je gebruikt kun om aan te geven dat er niets anders of niet meer beschikbaar is.
tørrede
tørrede betekent ‘gedroogde’ en beschrijft de kruiden in tørrede krydderurter. Het maakt duidelijk dat het om gedroogde in plaats van verse kruiden gaat. Je gebruikt het vóór een ingrediënt om de toestand ervan te beschrijven.
krydderurter
krydderurter betekent ‘kruiden’ en verwijst hier naar de gedroogde kruiden die beschikbaar zijn. Het staat in tørrede krydderurter als naam van het ingrediënt. Je kunt het gebruiken als ingrediënt in een recept.
kan
kan betekent hier ‘kunnen’ en drukt mogelijkheid uit in Vi kan stadig lave den en kan smage stærkere. Na kan volgt een infinitief, zoals lave of smage. Je gebruikt kan wanneer iets mogelijk is of wanneer iemand iets kan doen.
stadig
stadig betekent hier ‘nog steeds’: ondanks het ontbrekende verse basilicum kunnen ze het gerecht blijven maken. Het staat in kan stadig lave den. Je gebruikt stadig om aan te geven dat iets ondanks een verandering blijft gelden.
lave
lave betekent hier ‘maken’ of ‘bereiden’ en verwijst naar het bereiden van het gerecht. Het staat na kan in kan stadig lave den. Je gebruikt kan + lave + een object om te zeggen dat je iets kunt maken.
den
den betekent hier ‘het’ of ‘dit’ als voornaamwoord voor het gerecht dat ze willen maken. In lave den vervangt den de naam van dat gerecht. Je gebruikt den wanneer je naar een eerder genoemd of duidelijk bedoeld ding verwijst.
smagen
smagen betekent hier ‘de smaak’ en is wat volgens de spreker anders zal worden. Het is de bepaalde vorm van smag en staat als onderwerp in smagen bliver bare lidt anderledes. Je kunt deze vorm gebruiken wanneer je over de smaak van een specifiek gerecht spreekt.
bliver
bliver betekent hier ‘wordt’ en beschrijft de verwachte verandering van de smaak. In smagen bliver bare lidt anderledes volgt er een beschrijving van het resultaat. Je gebruikt bliver met een beschrijving van iets dat verandert of een bepaalde uitkomst krijgt.
bare
bare betekent hier ‘gewoon’ of ‘alleen maar’ en verzacht de mededeling dat de smaak anders wordt. In bliver bare lidt anderledes maakt het de verandering minder zwaar. Je kunt bare gebruiken om een beperking of een kleine nuance aan te geven.
lidt
lidt betekent ‘een beetje’ en maakt de mate van het verschil kleiner. Het staat vóór anderledes in lidt anderledes. Je gebruikt lidt om een kleine hoeveelheid of geringe mate aan te geven.
anderledes
anderledes betekent ‘anders’ en beschrijft hier de smaak van het gerecht. In smagen bliver bare lidt anderledes geeft het aan dat de smaak niet hetzelfde zal zijn. Je kunt het gebruiken na een werkwoord zoals bliver om een verschil te beschrijven.
Skal
Skal betekent hier ‘zullen we’ en vormt een voorstel of vraag over wat ze nu moeten doen. In Skal vi tilsætte de tørrede krydderurter eerder staat het aan het begin van de vraag. Je gebruikt Skal vi + infinitief om samen een handeling voor te stellen.
tilsætte
tilsætte betekent ‘toevoegen’ en verwijst hier naar het toevoegen van de gedroogde kruiden aan de saus. Het staat na Skal in Skal vi tilsætte de tørrede krydderurter. Je gebruikt het met het ingrediënt dat je aan een bereiding toevoegt.
de
de heeft hier twee functies: in de tørrede krydderurter betekent het ‘de’, en in så de når betekent het ‘ze’. In het eerste geval staat het vóór een genoemde groep kruiden; in het tweede geval is het het onderwerp van de volgende handeling. De betekenis volgt dus uit de woorden die erna komen.
tidligere
tidligere betekent hier ‘eerder’ en geeft aan dat de kruiden eerder in het kookproces moeten worden toegevoegd. Het staat in tilsætte de tørrede krydderurter tidligere. Je gebruikt het om een handeling naar een vroeger moment te verplaatsen.
så
så betekent in så de når at blive bløde ‘zodat’ en leidt het doel of gevolg van het eerder toevoegen in. In Så behøver vi ikke gætte betekent het ‘dan’ en verwijst het naar de volgende keer. Je gebruikt så dus afhankelijk van de context om een gevolg of een volgend moment aan te geven.
når
når betekent hier ‘tijd hebben om’ of ‘erin slagen om’ in så de når at blive bløde: de kruiden krijgen de gelegenheid om zacht te worden. De constructie når at + infinitief wordt gebruikt voor iets wat nog op tijd gebeurt. In deze zin gaat het om het bereiken van een gewenste toestand tijdens het koken.
at
at markeert hier een infinitief in når at blive en for at få. Het hoort bij de werkwoordsvormen blive en få en betekent in deze constructies ongeveer ‘te’. Je gebruikt at vóór een infinitief wanneer die na een passende constructie volgt.
blive
blive betekent hier ‘worden’ in blive bløde. Het beschrijft de verandering van de kruiden naar een zachte toestand. Je gebruikt blive + een beschrijving om een verandering of ontwikkeling aan te geven.
bløde
bløde betekent hier ‘zacht’ in blive bløde: de kruiden moeten zacht worden in de saus. Het staat na blive en beschrijft de toestand die daarna ontstaat. Je kunt het gebruiken om de gewenste textuur van een ingrediënt te beschrijven.
i
i betekent hier ‘in’ en geeft aan dat de kruiden zacht worden in de saus. Het staat in i saucen. Je gebruikt i om de plaats of het mengsel aan te geven waarin iets gebeurt.
saucen
saucen betekent ‘de saus’ en is de bereiding waarin de kruiden zacht moeten worden. Het is de bepaalde vorm van sauce en staat na i in i saucen. Je gebruikt deze vorm wanneer je naar een specifieke saus verwijst.
Tilsæt
Tilsæt is een directe instructie om iets toe te voegen. In Tilsæt dem tidligere verwijst dem naar de kruiden en geeft eerdere toevoeging het gewenste moment aan. Je gebruikt Tilsæt wanneer je iemand tijdens het koken een concrete opdracht geeft.
dem
dem betekent hier ‘ze’ of ‘hen’ en verwijst naar de gedroogde kruiden. In Tilsæt dem is dem het object van de instructie. Je gebruikt dem om naar eerder genoemde personen of dingen als object te verwijzen.
og
og betekent ‘en’ en verbindt hier twee kookinstructies: Tilsæt dem tidligere en brug mindre. Het voegt de tweede handeling toe zonder tegenstelling of reden uit te drukken. Je gebruikt og om gelijkwaardige handelingen of informatie te verbinden.
brug
brug betekent hier ‘gebruik’ en is een instructie om een kleinere hoeveelheid kruiden te gebruiken. In brug mindre staat de hoeveelheid na het werkwoord. Je kunt Brug + een ingrediënt of Brug mindre gebruiken om een kookhoeveelheid aan te geven.
mindre
mindre betekent hier ‘minder’ en verwijst naar een kleinere hoeveelheid gedroogde kruiden. In brug mindre wordt het object uit de vorige instructie begrepen. Je gebruikt mindre om een hoeveelheid te verlagen.
fordi
fordi betekent ‘omdat’ en introduceert de reden om minder kruiden te gebruiken. In omdat tørrede krydderurter kan smage stærkere verklaart de bijzin de voorafgaande instructie. Je gebruikt X, fordi Y om een reden voor X te geven.
smage
smage betekent hier ‘smaken’ in kan smage stærkere: gedroogde kruiden kunnen een intensere smaak hebben. Het staat na kan als infinitief. Je gebruikt smage om te beschrijven welke smaak iets heeft.
stærkere
stærkere betekent ‘sterker’ en beschrijft hier de intensiteit van de smaak. In smage stærkere geeft het aan dat gedroogde kruiden krachtiger kunnen smaken. Je gebruikt het na smage om een sterkere smaak te beschrijven.
siger
siger betekent hier ‘zegt’ en geeft aan wat het recept vermeldt. In Opskriften siger også, at ... introduceert het de instructie die in het recept staat. Je gebruikt X siger, at ... om weer te geven welke informatie iemand of iets geeft.
også
også betekent ‘ook’ en voegt de informatie over room toe aan wat het recept al zegt. Het staat in Opskriften siger også, at ... na siger. Je gebruikt ook om een extra punt aan eerder genoemde informatie toe te voegen.
bruge
bruge betekent hier ‘gebruiken’ en verwijst naar het gebruiken van room in de bereiding. Het staat na skal in skal bruge fløde. Je gebruikt skal bruge + een ingrediënt om aan te geven wat je volgens een instructie moet gebruiken.
fløde
fløde betekent ‘room’ en is hier het ingrediënt dat een gladde consistentie moet geven. Het staat als object na bruge. Je kunt fløde gebruiken wanneer je room als onderdeel van een recept noemt.
for
for maakt samen met at de doelconstructie for at få en glat konsistens, ‘om een gladde consistentie te krijgen’. Het geeft dus het doel van het gebruik van room aan. Je gebruikt for at + infinitief om een doel te beschrijven.
få
få betekent hier ‘krijgen’ of ‘verkrijgen’ in for at få en glat konsistens. Het gaat om het bereiken van een gewenste textuur door room te gebruiken. Je gebruikt for at få + een gewenst resultaat om het doel van een handeling te noemen.
en
en betekent hier ‘een’ in en glat konsistens. Het introduceert de gewenste consistentie zonder te verwijzen naar een eerder genoemde specifieke consistentie. Je gebruikt en vóór een zelfstandig naamwoord in een dergelijke onbepaalde beschrijving.
glat
glat betekent ‘glad’ en beschrijft de gewenste textuur van de saus. In en glat konsistens staat het vóór het zelfstandig naamwoord. Je gebruikt het om een gladde, egale textuur aan te duiden.
konsistens
konsistens betekent hier ‘consistentie’ of ‘textuur’ van de saus. In en glat konsistens noemt het de gewenste eigenschap van het eindresultaat. Je kunt het gebruiken om de textuur van voedsel te beschrijven.
Hvis
Hvis betekent ‘als’ en leidt een voorwaarde in: het advies geldt wanneer ze yoghurt gebruiken. In Hvis vi bruger yoghurt i stedet volgt daarna de hoofdzin bør vi skrue ned for varmen. Je gebruikt Hvis + een voorwaarde om een mogelijke situatie en het gevolg ervan te verbinden.
bruger
bruger betekent hier ‘gebruiken’ in Hvis vi bruger yoghurt i stedet. Het beschrijft de voorwaarde dat yoghurt in plaats van room wordt gebruikt. Je kunt bruger met een ingrediënt gebruiken in een voorwaardelijke zin.
yoghurt
yoghurt betekent ‘yoghurt’ en is hier het vervangende ingrediënt voor room. Het staat na bruger als het gebruikte ingrediënt. Je kunt het in een recept noemen als onderdeel van een alternatief voor een ander ingrediënt.
stedet
In i stedet betekent stedet hier samen met i ‘plaats’, maar de volledige uitdrukking i stedet betekent ‘in plaats daarvan’. De uitdrukking geeft aan dat yoghurt de eerder genoemde room vervangt. Je gebruikt i stedet om een alternatief voor iets eerder genoemds aan te geven.
bør
bør betekent hier ‘zou moeten’ en geeft een verstandig kookadvies: de hitte moet lager worden gezet. Het staat vóór skrue in bør vi skrue ned for varmen. Je gebruikt bør + infinitief om een aanbeveling of voorzichtig advies te geven.
skrue
In skrue ned for varmen betekent skrue niet letterlijk alleen ‘draaien’, maar maakt het samen met ned for varmen de betekenis ‘de hitte lager zetten’. De volledige uitdrukking beschrijft het bijstellen van de warmtebron. Je kunt skrue ned for + iets gebruiken wanneer je een niveau of intensiteit verlaagt.
ned
ned betekent hier ‘omlaag’ en geeft in skrue ned for varmen aan dat de hitte verlaagd moet worden. Het vormt samen met skrue en for varmen de kookuitdrukking voor de warmte lager zetten. Je gebruikt ned in zulke combinaties om een daling aan te geven.
varmen
varmen betekent hier ‘de hitte’ of ‘de warmte’ van het fornuis. In skrue ned for varmen is het datgene waarvan het niveau lager wordt gezet. Het is de bepaalde vorm van varme en verwijst hier naar een specifieke kookwarmte.
Ellers
Ellers betekent ‘anders’ of ‘zo niet’ en leidt het mogelijke gevolg in als de hitte niet lager wordt gezet. In Ellers kan saucen skille ... waarschuwt het voor een ongewenst resultaat. Je gebruikt Ellers om een gevolg van het niet uitvoeren van een eerdere handeling te geven.
skille
skille betekent hier ‘schiften’ of ‘scheiden’ en beschrijft wat de saus kan doen bij te hoge hitte. In saucen skille verwijst het naar het uit elkaar vallen van de saus. Je gebruikt het in deze kookcontext om een ongewenste verandering van een saus te beschrijven.
se
se betekent hier samen met ud ‘eruitzien’ in se mærkelig ud. Het beschrijft hoe de saus visueel overkomt. Je gebruikt se + een beschrijving + ud om het uiterlijk van iets te benoemen.
mærkelig
mærkelig betekent ‘vreemd’ en beschrijft in se mærkelig ud hoe de saus eruit kan komen te zien. Het staat tussen se en ud in deze vaste constructie. Je gebruikt het om iets als ongewoon of vreemd uitziend te beschrijven.
ud
ud maakt samen met se mærkelig de uitdrukking se mærkelig ud, ‘er vreemd uitzien’. Op zichzelf betekent ud hier niet dat de saus letterlijk naar buiten gaat. Je gebruikt se + beschrijving + ud om het uiterlijk van iets te beschrijven.
Det
Det betekent hier ‘het’ of ‘dat’ en verwijst naar het langzaam door de saus roeren. In Det burde hjælpe is het datgene waarvan wordt verwacht dat het helpt. Je gebruikt Det als verwijzend onderwerp wanneer de bedoelde handeling al uit de context blijkt.
burde
burde betekent hier ‘zou moeten’ in Det burde hjælpe en drukt een verwachting uit, geen harde verplichting. Het staat vóór hjælpe. Je gebruikt Det burde + infinitief om te zeggen dat iets waarschijnlijk een gewenst effect heeft.
hjælpe
hjælpe betekent ‘helpen’ en verwijst hier naar het helpen voorkomen of beperken van het probleem met de saus. Het staat na burde in Det burde hjælpe. Je gebruikt het met een onderwerp of handeling die een gewenst resultaat ondersteunt.
røre
røre betekent hier ‘roeren’ of ‘mengen’ in røre det langsomt i saucen. De uitdrukking beschrijft dat je iets geleidelijk door de saus beweegt. Je gebruikt røre + een ingrediënt + i + een mengsel om aan te geven wat je ergens doorheen roert.
langsomt
langsomt betekent ‘langzaam’ en beschrijft hoe het roeren moet gebeuren. In røre det langsomt i saucen staat het als bepaling van de manier waarop je roert. Je gebruikt het om een handeling bewust rustig te laten verlopen.
hen
hen betekent hier ‘heen’ en geeft samen met mod een geleidelijke richting naar een tijdstip aan. In hen mod slutningen betekent de volledige uitdrukking ‘tegen het einde aan’. Je gebruikt hen mod + een tijdstip of punt om een beweging of ontwikkeling daar naartoe te beschrijven.
mod
mod betekent hier ‘naar’ of ‘tegen’ in hen mod slutningen. Samen met hen geeft het aan dat iets richting het einde gebeurt. Je gebruikt hen mod om een benadering van een tijdstip of punt uit te drukken.
slutningen
slutningen betekent ‘het einde’ en verwijst hier naar het laatste deel van de bereiding. In hen mod slutningen geeft het aan wanneer het roeren moet gebeuren. Het is de bepaalde vorm van slutning en wordt gebruikt voor een specifiek einde.
resultatet
resultatet betekent ‘het resultaat’ en verwijst naar hoe het aangepaste gerecht uitpakt. Het is de bepaalde vorm van resultat en staat als onderwerp in Hvis resultatet bliver godt. Je gebruikt het om naar de uitkomst van een handeling of proces te verwijzen.
godt
godt betekent hier ‘goed’ in resultatet bliver godt: het resultaat pakt goed uit. Het beschrijft de gewenste uitkomst na bliver. Je kunt bliver godt gebruiken om te zeggen dat een resultaat goed uitvalt.
skriver
skriver betekent hier ‘schrijf’ of ‘schrijft’: de spreker zal de vervanging noteren als het resultaat goed is. In skriver jeg erstatningen ned staat het object samen met ned. Je gebruikt skriver ... ned om informatie op te schrijven zodat je die later kunt gebruiken.
jeg
jeg betekent ‘ik’ en is de persoon die de vervanging zal opschrijven. Het staat in skriver jeg erstatningen ned als onderwerp van de hoofdzin. Je gebruikt jeg wanneer je naar jezelf verwijst.
erstatningen
erstatningen betekent ‘de vervanging’ en verwijst hier naar de gebruikte vervanging van basilicum door gedroogde kruiden. Het is de bepaalde vorm van erstatning en staat als object in skriver ... ned. Je kunt het gebruiken om een specifieke vervangingskeuze in een recept te benoemen.
behøver
behøver betekent hier ‘nodig hebben’ in behøver vi ikke gætte. Samen met ikke drukt het uit dat raden niet nodig zal zijn. Je gebruikt behøver ikke + infinitief om te zeggen dat iemand iets niet hoeft te doen.
ikke
ikke betekent ‘niet’ en ontkent in behøver vi ikke gætte de noodzaak om te raden. Het staat vóór gætte na behøver. Je gebruikt ikke om een handeling of bewering te ontkennen.
gætte
gætte betekent ‘raden’ en verwijst hier naar proberen te bedenken hoeveel of welke vervanging nodig is zonder notitie. Het staat na behøver ikke in behøver vi ikke gætte. Je gebruikt het wanneer iemand een antwoord probeert te vinden zonder zekere informatie.
næste
næste betekent ‘volgende’ en beschrijft in næste gang de volgende gelegenheid. Het staat vóór gang. Je gebruikt het om de eerstvolgende keer of gelegenheid aan te duiden.
gang
gang betekent hier ‘keer’ in de vaste uitdrukking næste gang, ‘de volgende keer’. Samen met næste verwijst het naar een toekomstige gelegenheid om hetzelfde gerecht te maken. Je gebruikt næste gang wanneer iets bij de eerstvolgende gelegenheid zal gebeuren.