Nodige spullen kiezen en extra aankopen vermijden | Leer deens in het Nederlands

Over deze les

Met Nodige spullen kiezen en extra aankopen vermijden oefen je gespreksuitdrukkingen, uitspraak, woordenschat, grammatica en quizzen in het deens.

Dialoog

Jeg kom efter sko, men de andre varer, der står fremme, distraherer mig.

yai kom efter sgoo, men die anre veerer, dea stoo fremuh, distrahee-ah mai. Ik kwam voor schoenen, maar de andere spullen die hier uitgestald zijn leiden me af.

Begynd med det, du kom efter, før du lægger noget andet til.

begeun mee de, doe kom efter, feur doe legger noo-uh anneh tel. Begin met waarvoor je gekomen bent voordat je iets anders toevoegt.

Skoene er nødvendige, men jakken frister bare.

sgoo-uh-nuh è-ah neuth-ven-die-uh, men yaggen frestuh baa-ah. De schoenen zijn nodig, maar het jasje is alleen maar verleidelijk.

Så lad jakken blive ude af din kurv indtil videre.

soo lèth yaggen bliewuh oethuh è dien koeuw en-tel wie-thuh-ruh. Houd het jasje dan voorlopig uit je mand.

De her sokker ville passe til skoene og erstatte mit slidte par.

die hè-ah sokker wille pasuh tel sgoo-uh-nuh o èr-stèd-uh met sliethuh paa. Deze sokken zouden bij de schoenen passen en mijn versleten paar vervangen.

De passer bedre til din plan end jakken.

die pasuh bedthruh tel dien plaan en yaggen. Ze passen beter bij je plan dan het jasje.

Jeg tager skoene og sokkerne med og går så.

yai teeh sgoo-uh-nuh o sogger-nuh mee o gooh soo. Ik neem de schoenen en sokken mee en vertrek dan.

Så bliver din indkøbstur målrettet og praktisk.

soo bliewuh dien en-keubs-toer mol-retted o pragdesk. Zo blijft je winkeltrip doelgericht en praktisch.

Woord voor woord

Jeg “Jeg” betekent hier “ik”: de spreker verwijst naar zichzelf in “Jeg kom efter sko”. Je gebruikt “Jeg” als onderwerp wanneer je over jezelf zegt wat je doet of hebt gedaan, bijvoorbeeld in een nieuwe zin: “Jeg køber sko.”

kom “kom” betekent hier “kwam” in “Jeg kom efter sko”: de spreker zegt dat hij naar de winkel kwam om schoenen te halen. Dit is de vorm van “komme” die bij deze eerdere handeling hoort. Een bruikbaar patroon is “Jeg kom efter …” voor het doel waarvoor je ergens kwam.

efter “efter” betekent hier “voor” in de betekenis van iets komen halen, zoals in “kom efter sko”. Na “kom efter” volgt het artikel of de zaak waarvoor je kwam. Je kunt dit patroon gebruiken met een ander gewenst product.

sko “sko” betekent hier “schoenen” in “Jeg kom efter sko”. Het woord staat zonder voorafgaand bepaald lidwoord omdat de spreker schoenen als soort product noemt. Een bruikbaar patroon is “købe sko” wanneer je zegt dat je schoenen wilt kopen.

men “men” betekent “maar” en verbindt in “men de andre varer” twee tegengestelde delen: de spreker kwam voor schoenen, maar ziet ook andere waren. Je gebruikt “men” om na een eerste mededeling een tegenstelling of beperking toe te voegen.

de “de” heeft hier twee functies in de exacte dialoogvormen “de andre varer” en “De passer”. In “de andre varer” betekent het “de”, terwijl “De passer” betekent “ze passen”. De betekenis blijkt hier uit de plaats in de zin en uit het woord dat erop volgt.

andre “andre” betekent “andere” in “de andre varer”: het verwijst naar waren die niet de oorspronkelijk bedoelde schoenen zijn. Een bruikbaar patroon is “andre + zelfstandig naamwoord” wanneer je andere zaken binnen dezelfde groep aanwijst.

varer “varer” betekent hier “waren” of “artikelen” in “de andre varer”. Het gaat om de andere producten die in de winkel zichtbaar zijn. Je kunt “varer” gebruiken wanneer je in een winkel over producten in het algemeen spreekt.

der “der” betekent hier “die” in “varer, der står fremme” en leidt de beschrijving van de waren in. De bijzin na “der” vertelt welke waren bedoeld worden. Een bruikbaar patroon is “zelfstandig naamwoord, der …” om een persoon of zaak nader te beschrijven.

står “står” betekent hier “staat opgesteld” in “der står fremme”: de waren bevinden zich zichtbaar in de winkel. Het is de vorm van “stå” die in deze zin bij de beschreven waren hoort. Je kunt “står” gebruiken voor iets dat ergens rechtop staat of opgesteld staat.

fremme “fremme” betekent hier “in het zicht” of “uitgestald” in “står fremme”. Samen geeft “står fremme” aan dat de waren zichtbaar zijn en daardoor de aandacht trekken. Dit patroon past bij spullen die ergens klaarstaan om bekeken te worden.

distraherer “distraherer” betekent “leidt af” in “distraherer mig”: de andere waren maken het moeilijk om bij het oorspronkelijke doel te blijven. Het is de vorm van “distrahere” in deze mededeling. Een bruikbaar patroon is “distraherer + persoon”, zoals “Det distraherer mig” voor iets dat je afleidt.

mig “mig” betekent “mij” of “me” in “distraherer mig”: de spreker is degene die wordt afgeleid. Het staat hier na het werkwoord als degene op wie de handeling gericht is. Een bruikbaar patroon is “Det distraherer mig” wanneer iets je aandacht wegtrekt.

Begynd “Begynd” betekent “begin” in de aansporing “Begynd med det”. De spreker geeft de ander het advies om eerst met een bepaald punt te starten. Je kunt “Begynd med …” gebruiken om aan te geven waarmee iemand moet beginnen.

med “med” betekent “met” in “Begynd med det”: het geeft aan waarmee de handeling moet starten. Na “Begynd med” volgt hier “det”, dat verwijst naar wat de ander kwam halen. Hetzelfde patroon is bruikbaar bij advies over de volgorde van taken.

det “det” betekent hier “dat” of “het” in “det, du kom efter” en verwijst naar het doel waarvoor de ander kwam. De woorden erna leggen uit welk doel bedoeld wordt. Een bruikbaar patroon is “det, du …” wanneer je verwijst naar iets dat de ander doet of bedoelt.

du “du” betekent “jij” of “je” in “du kom efter”. Het verwijst naar de persoon tegen wie B spreekt. Je gebruikt “du” als onderwerp wanneer je die persoon rechtstreeks aanspreekt.

før “før” betekent hier “voordat” in “før du lægger noget andet til”. Het geeft aan dat het eerste moet gebeuren voordat de andere toevoeging plaatsvindt. Een bruikbaar patroon is “før + zin” om twee handelingen in tijd te ordenen.

lægger “lægger” betekent hier “voegt toe” in de uitdrukking “lægger noget andet til”. De combinatie met “til” geeft de betekenis van iets ergens aan toevoegen. Je kunt het patroon “lægger + iets + til” gebruiken wanneer je een extra zaak toevoegt.

noget “noget” betekent “iets” in “noget andet”. Het verwijst naar een niet nader genoemd extra artikel. Een bruikbaar patroon is “noget + bijvoeglijke bepaling”, zoals hier “noget andet”, voor een onbekende of algemene zaak.

andet “andet” betekent “anders” in de combinatie “noget andet”, dus “iets anders”. Het maakt duidelijk dat het om een extra zaak gaat die niet het oorspronkelijke doel is. Je kunt “noget andet” gebruiken wanneer je naar een andere, nog niet genoemde zaak verwijst.

til “til” hoort hier bij “lægger noget andet til” en draagt de betekenis “toe” bij: er wordt iets extra’s toegevoegd. De volledige uitdrukking, niet alleen “til”, betekent “iets toevoegen”. Behoud in een herbruikbaar patroon zowel het toegevoegde object als “til”.

Skoene “Skoene” betekent “de schoenen” in “Skoene er nødvendige”. De vorm verwijst naar de specifieke schoenen waarvoor de spreker naar de winkel kwam. Je kunt “Skoene er …” gebruiken om iets over die schoenen te zeggen.

er “er” betekent “zijn” in “Skoene er nødvendige”. Het verbindt “de schoenen” met de eigenschap “noodzakelijk”. Een bruikbaar patroon is “X er + beschrijving” om iets te beoordelen of te beschrijven.

nødvendige “nødvendige” betekent “noodzakelijk” of “nodig” in “Skoene er nødvendige”. Het legt uit waarom de schoenen wel bij de geplande aankoop horen. Je kunt “er nødvendige” gebruiken voor zaken die nodig zijn om een doel te bereiken.

jakken “jakken” betekent “het jasje” in “jakken frister” en “lad jakken blive”. Het gaat om het specifieke kledingstuk dat niet noodzakelijk is maar wel aantrekkelijk lijkt. Je kunt “jakken” gebruiken wanneer je naar dit bepaalde jasje verwijst.

frister “frister” betekent hier “verleidt” of “lokt” in “jakken frister bare”. Het jasje maakt de spreker geneigd om het toch te kopen. Dit is de vorm van “friste” in deze zin; een bruikbaar patroon is “X frister mig” voor iets dat je tot een keuze verleidt.

bare “bare” betekent hier “alleen maar” in “frister bare”. Het benadrukt dat het jasje slechts verleidelijk is en niet als noodzakelijk wordt voorgesteld. Je kunt “bare” gebruiken om een beperking of geringe betekenis aan te geven.

Så “Så” en “så” betekenen in deze dialoog “dan” in “Så lad jakken blive” en “går så”. In de eerste zin leidt het een gevolg of advies in; in de tweede geeft het aan wat daarna gebeurt. De hoofdletter in “Så” komt doordat het woord aan het begin van de zin staat.

lad “lad” betekent hier “laat” in “lad jakken blive ude af din kurv”. B adviseert daarmee om het jasje buiten de mand te laten. Een bruikbaar patroon is “lad + zaak + blive …” wanneer je wilt dat iets ergens blijft.

blive “blive” betekent hier “blijven” in “lad jakken blive ude af din kurv”. Na “lad” geeft het aan dat het jasje niet in de mand terechtkomt. Je kunt “lad … blive” gebruiken om iemand te vragen iets op zijn plaats te laten.

ude “ude” betekent hier “buiten” in “blive ude af din kurv”. Samen met “af” beschrijft het dat het jasje niet in de mand zit. Een bruikbaar patroon is “være ude af …” voor iets dat buiten een bepaalde plaats of situatie is.

af “af” betekent hier “uit” of “buiten” in “ude af din kurv”. Het verbindt de toestand “ude” met de mand waaruit het jasje buiten moet blijven. De volledige combinatie “ude af din kurv” betekent “buiten je mand”.

din “din” betekent “jouw” of “je” in “din kurv”. Het geeft aan dat de mand bij de aangesproken persoon hoort. Je gebruikt “din” vóór een zelfstandig naamwoord wanneer je iets als van die persoon aanduidt.

kurv “kurv” betekent “mandje” in “din kurv”. Het is de plaats waarin de klant artikelen kan leggen tijdens het winkelen. Een bruikbaar patroon is “lægge noget i en kurv” wanneer je iets in een winkelmand legt.

indtil videre “indtil videre” betekent als geheel “voorlopig” of “voor nu” in “indtil videre”. “Indtil” geeft een grens aan tot waar iets geldt, terwijl “videre” het idee van voortgaan toevoegt. Je gebruikt deze uitdrukking wanneer een beslissing of toestand voorlopig blijft.

her “her” betekent in “De her sokker” “deze”, niet “hier”. Het wijst de sokken aan die op dat moment worden bekeken. Een bruikbaar patroon is “de her + zelfstandig naamwoord” om iets dichtbij of in de huidige situatie aan te wijzen.

sokker “sokker” betekent “sokken” in “De her sokker”. Het verwijst naar het paar sokken dat bij de schoenen past en het versleten paar kan vervangen. Je kunt “sokker” gebruiken wanneer je in een winkel naar sokken als product verwijst.

ville “ville” betekent hier “zouden” in “ville passe til skoene”. De spreker presenteert het passen bij de schoenen als een verwachting of mogelijkheid, niet als een vaststaand feit. Een bruikbaar patroon is “ville + werkwoord” om een verwachte of voorgestelde uitkomst te beschrijven.

passe “passe” betekent hier “passen” in “ville passe til skoene”: de sokken zouden goed bij de schoenen aansluiten. Het staat na “ville” in de vorm “ville passe”. Met “passe til” kun je aangeven dat iets bij een ander kledingstuk of plan aansluit.

og “og” betekent “en” in “ville passe til skoene og erstatte mit slidte par”. Het verbindt hier twee dingen die de sokken zouden doen: bij de schoenen passen en een oud paar vervangen. Je gebruikt “og” om gelijkwaardige delen van een zin te verbinden.

erstatte “erstatte” betekent “vervangen” in “erstatte mit slidte par”. De nieuwe sokken nemen de plaats in van het versleten paar. Een bruikbaar patroon is “erstatte + voorwerp” wanneer je zegt welk oud of ongeschikt voorwerp door iets nieuws wordt vervangen.

mit “mit” betekent “mijn” in “mit slidte par”. Het geeft aan dat het versleten paar van de spreker is. Je gebruikt “mit” vóór het bijbehorende zelfstandig naamwoord om bezit aan te geven.

slidte “slidte” betekent “versleten” in “mit slidte par”. Het beschrijft het paar sokken dat door gebruik niet meer goed is. Je kunt “slidte” gebruiken voor iets dat door gebruik zichtbaar of praktisch verslechterd is.

par “par” betekent “paar” in “mit slidte par”. Het verwijst hier naar het oude paar sokken dat vervangen moet worden. Je kunt “et par” gebruiken wanneer twee bij elkaar horende kledingstukken of voorwerpen samen worden bedoeld.

passer “passer” betekent hier “passen bij” in “De passer bedre til din plan”. Het onderwerp, de sokken, sluit beter aan bij het winkelplan dan het jasje. Een bruikbaar patroon is “passer til + zaak” wanneer iets bij een plan, persoon of ander voorwerp aansluit.

bedre “bedre” betekent “beter” in “passer bedre til din plan end jakken”. Het vergelijkt de sokken met het jasje en zegt dat de sokken beter bij het plan aansluiten. Een bruikbaar patroon is “bedre … end …” voor een vergelijking.

plan “plan” betekent “plan” in “din plan”. Het gaat hier om het voornemen om gericht schoenen en sokken te kopen. Je kunt “en plan” gebruiken voor een voorgenomen aanpak of activiteit.

end “end” betekent hier “dan” in de vergelijking “bedre til din plan end jakken”. Het introduceert waarmee de sokken worden vergeleken: het jasje. Een bruikbaar patroon is “bedre … end …” wanneer je twee mogelijkheden tegenover elkaar zet.

tager “tager” betekent hier “neem” in “Jeg tager skoene og sokkerne med”. Met “med” betekent de volledige uitdrukking dat de spreker de schoenen en sokken meeneemt. Een bruikbaar patroon is “tage + voorwerp + med” wanneer je iets meeneemt.

sokkerne “sokkerne” betekent “de sokken” in “skoene og sokkerne”. Het verwijst naar de specifieke sokken die eerder zijn aangewezen als passend en nuttig. Je kunt “sokkerne” gebruiken wanneer de gesprekspartners al weten over welke sokken het gaat.

går “går” betekent hier “gaat” of “vertrekt” in “Jeg tager skoene og sokkerne med og går så”. In deze winkelsituatie zegt de spreker dat hij daarna weggaat. Een bruikbaar patroon is “gå så” om aan te geven dat je daarna vertrekt of doorgaat.

bliver “bliver” betekent hier “wordt” in “Så bliver din indkøbstur målrettet og praktisk”. Het beschrijft het gevolg van de gerichte keuze: de winkeltrip krijgt een doelgerichte en praktische vorm. Je kunt “bliver + beschrijving” gebruiken om een resultaat of verandering te beschrijven.

indkøbstur “indkøbstur” betekent “winkeltrip” of “winkeltocht” in “din indkøbstur”. Het woord benoemt de activiteit van naar winkels gaan om iets te kopen. Je kunt het gebruiken wanneer je de hele aankoopronde bedoelt, niet alleen één product.

målrettet “målrettet” betekent “doelgericht” in “målrettet og praktisk”. Het beschrijft een winkeltrip die bij het geplande doel blijft en niet wordt uitgebreid met onnodige aankopen. Je kunt “målrettet” gebruiken voor een activiteit die duidelijk op een doel is gericht.

praktisk “praktisk” betekent “praktisch” in “målrettet og praktisk”. Het benadrukt dat de aankoop nuttig en bruikbaar blijft. Je kunt “praktisk” gebruiken om een oplossing, keuze of activiteit te beschrijven die in de praktijk goed werkt.

Grammatica

komme efter → kom efter

Kom efter sko.

kom efter sgoo.

Kom schoenen halen.

In de gebiedende wijs valt de uitgang van komme weg: komme wordt kom.

lad + infinitiv

Lad jakken blive.

lèth yaggen bliewuh.

Laat de jas blijven.

Na lad staat het volgende werkwoord in de infinitief: lad ... blive.

Deens woordenschat

bare bijwoord

baa-ah alleen maar; gewoon

begynde werkwoord

begeunuh beginnen Begynd

distrahere werkwoord

distrahee-ah afleiden distraherer

friste werkwoord

frestuh verleiden frister

før voegwoord

feur voordat

jakke zelfstandig naamwoord

yaguh jas; jasje jakken

komme efter uitdrukking

komuh efter komen voor kom efter

lægge til uitdrukking

leg uh tel toevoegen lægger noget andet til

nødvendig bijvoeglijk naamwoord

neuth-ven-die nodig; noodzakelijk nødvendige

sko zelfstandig naamwoord

sgoo schoenen

stå fremme uitdrukking

stoo fremuh uitgestald staan står fremme

vare zelfstandig naamwoord

veeruh artikel; waar varer

Quiz

Spelling

Tik op de letters om het woord te spellen.

artikel; waar

Antwoord tonen

varer

afleiden

Antwoord tonen

distraherer

nodig; noodzakelijk

Antwoord tonen

nødvendige

beginnen

Antwoord tonen

Begynd