Een toegankelijke route naar het juiste perron | Leer deens in het Nederlands

Danish lesson set in a contemporary Copenhagen everyday setting: At a station, a traveler asks staff for an accessible route to the platform because the closest elevator is closed..

NL → DA / Niveau: B1

Elke dag 10 minuten gratis

Ga verder met audiolessen in de app

Woorduitleg verschijnt automatisch synchroon met de audio.

Geen login · gesynchroniseerde vertalingen · afspelen met vergrendeld scherm

Kies je leertaal en open deze les in de app.

Audioles en woordnotities in de Kotobridge-app

Over deze les

Met Een toegankelijke route naar het juiste perron oefen je gespreksuitdrukkingen, uitspraak, woordenschat, grammatica en quizzen in het deens.

Dialoog

A

Undskyld, er der en tilgængelig vej til det rigtige perron?

on-sguul, è dè è(n) tel-gèng-uh-li wai tel dee rig-de pe-rong? Pardon, is er een toegankelijke route naar het juiste perron?
B

Den nærmeste elevator er lukket på grund af vedligeholdelse lige nu.

den nè-muhs-duh e-li-wa-to-uh è lo-guhd po gron è we-lie-uh-hol-suh lie-uh noo. De dichtstbijzijnde lift is op dit moment gesloten wegens onderhoud.
A

Det kan være besværligt med min tunge kuffert.

de ken wè-uh be-swè-uh-li me mien tong-uh ko-fuhd. Dat kan lastig zijn met mijn zware koffer.
B

Brug elevatoren ved den nordlige indgang. Så skal du gå et kort stykke ekstra.

broe e-li-wa-to-uhn we den no-uh-li en-gèng. Soo sgèl doe goo uht ko-uhd stök-uh èk-stra. Neem de lift bij de noordelijke ingang. Daarvoor moet u een kort stukje extra lopen.
A

Kan du vise mig vej til den, eller er skiltene nemme at følge?

ken doe wie-suh mai wai tel den, è-luh èr sgè-luh-nuh nem-muh uh feul-uh? Kunt u me de weg wijzen, of zijn de borden gemakkelijk te volgen?
B

Gå forbi billetautomaterne, og følg så de blå skilte.

goo for-bie bel-uh-ow-to-mah-duh-nuh, ow feul soo die bloo sgèl-duh. Loop langs de kaartautomaten en volg daarna de blauwe borden.
A

Kan jeg stadig nå toget, før det kører?

ken yai stè-yi noo toow-uh, feur de keur-uh? Kan ik de trein nog halen voordat hij vertrekt?
B

Hvis du går nu, burde du nå frem i god tid.

wes doe goo noo, boe-jeh doe noo frem ie goo tie. Als u nu gaat, zou u daar nog ruim op tijd moeten zijn.
A

Jeg går den vej nu.

yai goo den wai noo. Ik ga nu die kant op.
B

Spørg personalet ved gaten, hvis du har brug for hjælp undervejs.

speur pèr-so-nè-luh we gè-den, ves doe haa broe fo jèlp on-uh-wais. Vraag het personeel bij de poort om hulp als u onderweg hulp nodig hebt.

Uitleg van de zinnen

  1. Undskyld, er der en tilgængelig vej til det rigtige perron?

    Pardon, is er een toegankelijke route naar het juiste perron?

    Undskyld
    Pardon; excuseer
    er der
    is er
    tilgængelig
    toegankelijk
    vej
    route; weg
    rigtige
    juiste; correcte
    perron
    perron
    Uitgebreide uitleg

    Undskyld betekent hier “pardon” of “excuseer”. Het is een beleefde manier om iemands aandacht te vragen; in andere contexten kan het ook “sorry” betekenen. Voorbeeld: Undskyld, hvor er toilettet? — “Pardon, waar is het toilet?” er der vormt hier de Deense vraagconstructie “is er …?”. er is de tegenwoordige vorm van at være (“zijn”) en blijft in het Deens hetzelfde bij enkelvoud en meervoud. der is hier een expletief plaatsingswoord; het betekent in deze constructie niet zelfstandig “daar”. Het patroon is Er der + iets?, bijvoorbeeld Er der en elevator? — “Is er een lift?” tilgængelig betekent hier “toegankelijk”. Het beschrijft vej. De vorm is commuun enkelvoud; bij een onzijdig enkelvoudig zelfstandig naamwoord is de vorm doorgaans tilgængeligt. Voorbeeld: En tilgængelig indgang — “Een toegankelijke ingang.” vej betekent “weg” of “route”. Het is een commuun zelfstandig naamwoord: en vej, bepaald vejen. Voorbeeld: Denne vej fører til stationen. — “Deze route leidt naar het station.” rigtige betekent hier “juiste”. De basisvorm is rigtig; rigtige is de vorm die onder meer in bepaalde nominale woordgroepen wordt gebruikt, zoals den rigtige vej — “de juiste route”. Het is hier geen superlatief: het betekent niet “meest juiste”. perron betekent “perron”. Het zelfstandig naamwoord is commuun: en perron, bepaald perronen. In de vaste tekst staat de letterlijke woordgroep det rigtige perron: det is de onzijdige vorm van het lidwoord, terwijl rigtige de bepaalde adjectiefvorm is. De vorm rigtige zelf onderscheidt hier dus niet tussen commune en onzijdige woorden. Voor hergebruik is het nuttig de zelfstandige naamwoordsvormen en perron en perronen te onthouden. Samen vormen Undskyld en de vraagconstructie er der een beleefde vraag. en tilgængelig vej betekent “een toegankelijke route”, en til det rigtige perron betekent “naar het juiste perron”. De hele vaste zin betekent: “Pardon, is er een toegankelijke route naar het juiste perron?” til geeft hier de richting of bestemming “naar” aan. De context vermeldt dat de dichtstbijzijnde lift momenteel gesloten is; de vraag zelf specificeert niet welke andere route beschikbaar is.

  2. Den nærmeste elevator er lukket på grund af vedligeholdelse lige nu.

    De dichtstbijzijnde lift is op dit moment gesloten wegens onderhoud.

    nærmeste
    dichtstbijzijnde
    elevator
    lift
    lukket
    gesloten
    på grund af
    wegens
    vedligeholdelse
    onderhoud
    lige nu
    op dit moment
    Uitgebreide uitleg

    nærmeste betekent hier “dichtstbijzijnde”. Het is de overtreffende trap van nær (“dichtbij”): nær – nærmere – nærmest; in deze bepaalde nominale groep verschijnt de vorm nærmeste. Voorbeeld: Den nærmeste station ligger her. — “Het dichtstbijzijnde station ligt hier.” elevator is het zelfstandig naamwoord voor “lift”. Het is een en-woord: en elevator, bepaald elevatoren. In de vaste zin staat den nærmeste elevator: den en de vorm nærmeste maken de groep bepaald, terwijl het zelfstandig naamwoord zelf niet de uitgang -en krijgt. lukket betekent hier “gesloten”. Het is de vorm van lukke (“sluiten”) die met er een toestand uitdrukt: er lukket — “is gesloten”. De vorm kan ook als voltooid deelwoord in andere tijden voorkomen, bijvoorbeeld har lukket — “heeft gesloten”; de betekenis en constructie hangen dan van het hulpwerkwoord en de context af. på grund af is een vaste voorzetseluitdrukking met de betekenis “wegens” of “vanwege”. Ze leidt hier de reden voor de gesloten toestand in. Voorbeeld: Toget er forsinket på grund af sne. — “De trein heeft vertraging wegens sneeuw.” vedligeholdelse betekent “onderhoud”. Het zelfstandig naamwoord is gevormd bij vedligeholde (“onderhouden”); in deze zin noemt het een onderhoudsreden, zonder verdere specificatie van het soort onderhoud. Voorbeeld: Broen er lukket på grund af vedligeholdelse. — “De brug is gesloten wegens onderhoud.” lige nu betekent “op dit moment” of “nu meteen”. Het is een tijdsbepaling: het beperkt de gesloten toestand tot het huidige moment, zonder op zichzelf te zeggen hoe lang die toestand duurt. Voorbeeld: Jeg kan ikke tale lige nu. — “Ik kan nu even niet praten.” Samen vormt Den nærmeste elevator het onderwerp: “de dichtstbijzijnde lift”. er lukket zegt dat die lift gesloten is, på grund af vedligeholdelse geeft de reden, en lige nu plaatst de toestand in het huidige moment. De volledige betekenis is dus: “De dichtstbijzijnde lift is op dit moment gesloten wegens onderhoud.”

  3. Det kan være besværligt med min tunge kuffert.

    Dat kan lastig zijn met mijn zware koffer.

    Det
    dat
    kan være
    kan zijn
    besværligt
    lastig
    med
    met
    min
    mijn
    tunge
    zware
    kuffert
    koffer
    Uitgebreide uitleg

    Det staat hier als grammaticaal onderwerp in de onpersoonlijke constructie Det kan være .... In deze zin verwijst het niet naar een specifiek genoemd ding; de hele daaropvolgende situatie wordt als mogelijk lastig beoordeeld. Een vergelijkbaar patroon is Det er vigtigt. — “Dat is belangrijk.” kan være combineert kan, de tegenwoordige vorm van kunne, met het infinitief være (“zijn”). kan drukt hier mogelijkheid uit: “kan zijn”, niet een vaststaand feit. Het patroon Det kan være + bijvoeglijk naamwoord is breed herbruikbaar. Voorbeeld: Det kan være svært. — “Dat kan moeilijk zijn.” besværligt betekent hier “lastig” of “omslachtig”. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is besværlig; besværligt is de onzijdige enkelvoudsvorm, passend bij det in deze constructie. Voorbeeld: Det er besværligt. — “Dat is lastig.” med betekent hier “met” en verbindt de genoemde koffer met de situatie die lastig kan zijn. De combinatie besværligt med ... kan worden hergebruikt voor iets dat lastig is in verband met een persoon of voorwerp. min is het bezittelijk voornaamwoord van de eerste persoon enkelvoud: “mijn”. Het verwijst naar de spreker als bezitter. Bij een enkelvoudig en-woord staat min; bij een enkelvoudig et-woord staat mit, en bij meervoud staat mine. In min tunge kuffert hoort min bij kuffert. tunge betekent hier “zware”. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is tung. Na een bezittelijk voornaamwoord krijgt het bijvoeglijk naamwoord in deze naamwoordgroep de bepaalde vorm tunge: min tunge kuffert. Voorbeeld: min tunge taske — “mijn zware tas”. kuffert betekent “koffer”. Het is een enkelvoudig gemeenkunnig zelfstandig naamwoord: en kuffert; het meervoud is kufferter. In deze zin is het de bezeten koffer die samen met med de omstandigheid van de mogelijke moeilijkheid benoemt. Samen betekent Det kan være besværligt med min tunge kuffert.: “Dat kan lastig zijn met mijn zware koffer.” De zin beoordeelt de situatie als mogelijk lastig en noemt de zware koffer als de omstandigheid waarmee die moeilijkheid verband houdt.

  4. Brug elevatoren ved den nordlige indgang. Så skal du gå et kort stykke ekstra.

    Neem de lift bij de noordelijke ingang. Daarvoor moet u een kort stukje extra lopen.

    Brug
    gebruik / neem
    elevatoren
    de lift
    ved
    bij
    den
    de
    nordlige
    noordelijke
    indgang
    ingang
    Så skal du
    dan moet u
    gå
    lopen
    kort
    kort
    stykke
    stukje
    ekstra
    extra
    Uitgebreide uitleg

    Brug is de gebiedende wijs van bruge (“gebruiken”). Het is hier een instructie aan de aangesprokene. Voorbeeld: Brug døren. — “Gebruik de deur.” elevatoren betekent hier “de lift”. De basisvorm is elevator; -en markeert hier de bepaalde vorm: “de lift”. ved betekent “bij” en geeft hier de plaatsrelatie aan. Voorbeeld: Caféet ligger ved stationen. — “Het café ligt bij het station.” den nordlige indgang betekent “de noordelijke ingang”. den is hier het bepaalde lidwoord bij het enkelvoudige gemeenschappelijk-geslachtwoord indgang; het is in deze zin niet het aanwijzende “deze”. indgang is de onbepaalde basisvorm voor “ingang”. nordlige is de bepaalde vorm van nordlig (“noordelijk”): bij een bepaalde woordgroep krijgt dit bijvoeglijk naamwoord de vorm nordlige. Så skal du vormt het patroon “dan moet u”. så betekent hier “dan” en leidt de volgende stap in. skal is de tegenwoordige vorm van skulle; met du drukt het hier uit dat de aangesprokene iets moet doen. du is de tweede persoon enkelvoud. De Deense vorm zelf markeert geen Nederlandse beleefdheidsonderscheiding; de vaste vertaling gebruikt hier “u”. Voorbeeld: Så skal du dreje til højre. — “Dan moet u rechtsaf slaan.” gå is de infinitief “lopen” en staat na skal. In skal du gå draagt skal de tijd en modaliteit, terwijl gå de handeling noemt. et kort stykke betekent “een kort stukje”. kort betekent “kort” en beschrijft stykke, dat “stukje” of “stuk” betekent. et hoort bij het onzijdige zelfstandig naamwoord stykke; het drukt hier niet op zichzelf een exact aantal uit. stykke is de onbepaalde enkelvoudsvorm; stykket betekent “het stukje”. Voorbeeld: Vi går et langt stykke. — “We lopen een lang stuk.” ekstra betekent “extra” en maakt duidelijk dat het om een extra stukje lopen gaat. In deze uitdrukking is het een onveranderlijke vorm. Samen betekent de eerste zin: “Gebruik de lift bij de noordelijke ingang.” In de tweede zin geeft Så skal du gå de volgende noodzakelijke stap aan: “Dan moet u lopen”. et kort stykke ekstra specificeert dat dit een kort extra stuk is. De volledige boodschap is: “Neem de lift bij de noordelijke ingang. Daarvoor moet u een kort stukje extra lopen.”

  5. Kan du vise mig vej til den, eller er skiltene nemme at følge?

    Kunt u me de weg wijzen, of zijn de borden gemakkelijk te volgen?

    Kan du
    Kunt u …?
    vise
    wijzen; laten zien
    mig
    mij
    vej
    weg; route
    til den
    ernaartoe; naar die
    skiltene
    de borden
    nemme
    gemakkelijk
    at følge
    te volgen
    Uitgebreide uitleg

    Kan du opent een directe vraag: kan is de tegenwoordige tijd van kunne (“kunnen”) en du is het onderwerp voor één aangesproken persoon. Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief. Bijvoorbeeld: Kan du hjælpe? — “Kun je helpen?” vise is de infinitief van vise (“wijzen; laten zien”). Hier betekent het dat de aangesprokene de weg moet aanwijzen. De combinatie vise nogen vej betekent letterlijk iemand de weg wijzen; nogen is dan degene die de aanwijzing ontvangt. mig is de objectvorm van het persoonlijke voornaamwoord voor de spreker: “mij”. Het onderscheid is jeg als onderwerp tegenover mig als object: Jeg følger dig — “Ik volg jou.” vej betekent “weg” of “route”. Het is een zelfstandig naamwoord met het lidwoord en: en vej; de bepaalde vorm is vejen (“de weg”). In deze zin maakt til met den de bestemming of het doel duidelijk: “ernaartoe” / “naar die”. til den betekent hier “ernaartoe” of “naar die”. til geeft een richting of bestemming aan. den is een enkelvoudige bepaalde aanwijzende vorm/pronominale vorm; de concrete bestemming wordt in deze uiting niet nader benoemd. Een vergelijkbaar patroon is gå til den — “ernaartoe gaan”, wanneer de bedoelde bestemming al uit de context blijkt. skiltene betekent “de borden”. Het enkelvoud is et skilt, het meervoud skilte en het bepaalde meervoud skiltene. De vorm -ene markeert hier het bepaalde meervoud. In de vervolgzinsnede verwijst de Nederlandse vertaling eveneens naar borden, maar de grammaticale vorm zelf wordt bepaald door het Deense zelfstandig naamwoord. nemme betekent hier “gemakkelijk”. De vorm hoort bij skiltene, een meervoudig onderwerp. De basisvorm is nem; de vergelijking is nemmere (“gemakkelijker”) en de overtreffende trap nemmest (“het gemakkelijkst”). Bijvoorbeeld: Denne vej er nem — “Deze weg is gemakkelijk.” at følge is de infinitief “te volgen”. følge betekent “volgen”; at markeert hier de infinitief. In nemme at følge beschrijft de constructie wat gemakkelijk is: de borden zijn gemakkelijk te volgen. Bijvoorbeeld: Instruktionerne er nemme at følge — “De instructies zijn gemakkelijk te volgen.” De eerste vraag bouwt zo op als Kan du vise mig vej til den?: “Kun je mij de weg ernaartoe wijzen?” Daarna volgt een alternatief met eller (“of”): er skiltene nemme at følge? — “zijn de borden gemakkelijk te volgen?” De volledige uiting vraagt dus of de aangesprokene de weg ernaartoe kan aanwijzen, of dat de borden gemakkelijk te volgen zijn.

  6. Gå forbi billetautomaterne, og følg så de blå skilte.

    Loop langs de kaartautomaten en volg daarna de blauwe borden.

    Gå forbi
    loop langs / ga voorbij
    billetautomaterne
    de kaartautomaten
    følg
    volg
    så
    daarna
    blå
    blauwe
    skilte
    borden
    Uitgebreide uitleg

    Gå forbi is hier een bevel: “ga voorbij / loop langs”. De basisvorm is gå (“gaan”); in een bevel staat deze vorm zonder onderwerp. forbi geeft de richting of route aan: langs of voorbij een punt. Voorbeeld: Gå forbi huset. — “Ga langs het huis.” billetautomaterne betekent hier “de kaartautomaten”. Het zelfstandig naamwoord is billetautomat (“kaartautomaat”). De uitgang -erne markeert in het Deens meervoud met bepaaldheid: “de kaartautomaten”. Het is dus niet de uitgang die het bevel uitdrukt. Voorbeeld: Hvor står billetautomaterne? — “Waar staan de kaartautomaten?” følg is het bevel van følge (“volgen”): “volg”. Voorbeeld: Følg vejen. — “Volg de weg.” Het onderwerp “jij” of “u” wordt in dit bevel niet apart genoemd. så betekent hier “daarna” of “vervolgens”. Het verbindt de twee opeenvolgende handelingen: eerst gå forbi ..., vervolgens følg .... Deze betekenis is hier niet het Nederlandse “dus”. blå betekent “blauw”. In deze zin staat het bij het meervoud skilte; blå heeft in het Deens dezelfde vorm bij dit meervoud als bij een zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijk of onzijdig geslacht. Voorbeeld: en blå bil — “een blauwe auto”; blå biler — “blauwe auto’s”. skilte betekent “borden”. Het is het meervoud van skilt (“bord”). In de blå skilte is de het bepaalde meervoudige lidwoord: “de blauwe borden”. Samen vormen de delen een route-instructie met twee bevelen: Gå forbi billetautomaterne = “Loop langs de kaartautomaten”, en følg så de blå skilte = “volg daarna de blauwe borden”. De volledige betekenis is dus: “Loop langs de kaartautomaten en volg daarna de blauwe borden.”

  7. Kan jeg stadig nå toget, før det kører?

    Kan ik de trein nog halen voordat hij vertrekt?

    Kan jeg
    Kan ik ...?
    stadig
    nog
    nå
    halen
    toget
    de trein
    før
    voordat
    det
    hij
    kører
    vertrekt
    Uitgebreide uitleg

    Kan jeg is een vaste vraagopening: kan is de tegenwoordige vorm van kunne en drukt hier mogelijkheid uit, terwijl jeg “ik” betekent. De volgorde Kan jeg ...? is een vraagpatroon voor “Kan ik ...?”. Bijvoorbeeld: Kan jeg komme ind? — “Kan ik naar binnen?” stadig betekent hier “nog”: de mogelijkheid bestaat op dit moment nog. Het verwijst niet naar voortduring van een handeling, maar naar de vraag of iets nog op tijd kan gebeuren. nå is hier het werkwoord “halen” in de betekenis “op tijd bereiken”. Na kan staat het in de infinitief: kan nå. Een bruikbaar contrast is nå toget — “de trein halen” tegenover misse toget — “de trein missen”. toget betekent “de trein”. De basisvorm is tog (“trein”); -et markeert hier de bepaalde enkelvoudsvorm, dus “de trein”. Het woord toget is het zelfstandig naamwoord zelf, niet een vorm van het werkwoord nå. før betekent “voordat” en leidt hier de tijdsbepaling in die aangeeft wat eerder moet gebeuren. Het verbindt nå toget met het vertrek van de trein. det betekent hier “hij” in de Nederlandse vertaling en verwijst, volgens de vaste betekenis, naar de trein. In het Deens is det de vorm die bij een onzijdig referent past; de vorm wordt hier dus bepaald door het grammaticale geslacht van tog, niet door het natuurlijke geslacht van een persoon. kører is de tegenwoordige vorm van køre, “rijden” of “gaan”. In deze context betekent het “vertrekt”: de trein gaat weg. De tegenwoordige vorm kan in een tijdsbepaling na før naar een toekomstige gebeurtenis verwijzen. Bijvoorbeeld: Vi går, før bussen kører. — “We gaan voordat de bus vertrekt.” Samen vormt Kan jeg stadig nå toget de vraag of de spreker de trein nog op tijd kan halen. før det kører specificeert de grens: dat moet gebeuren voordat de trein vertrekt. De volledige betekenis is daarom: “Kan ik de trein nog halen voordat hij vertrekt?”

  8. Hvis du går nu, burde du nå frem i god tid.

    Als u nu gaat, zou u daar nog ruim op tijd moeten zijn.

    Hvis du
    als je/u
    går
    gaat
    nu
    nu
    burde du
    zou je/u moeten
    nå frem
    aankomen
    i god tid
    ruim op tijd
    Uitgebreide uitleg

    Hvis du opent een voorwaardelijke bijzin: “als jij/u”. Hvis leidt de voorwaarde in; du is de tweede-persoonsvorm van het Deense persoonlijke voornaamwoord. De Nederlandse vertaling gebruikt hier “u”, maar het Deense du zelf drukt geen formeel onderscheid uit. går is de tegenwoordige vorm van gå, “gaan”. In deze zin gaat het om nu vertrekken of onderweg gaan. Voorbeeld: Jeg går nu. — “Ik ga nu.” De vorm går kan bij meerdere onderwerpen voorkomen; het onderwerp du maakt hier duidelijk wie gaat. nu betekent “op dit moment” of “meteen”. Het bepaalt hier het moment waarop het gaan plaatsvindt. Voorbeeld: Hun går nu. — “Zij gaat nu.” burde du bevat het modale werkwoord burde, de verleden vorm van bør. In deze constructie verwijst die vorm niet noodzakelijk naar het verleden; hij geeft een verwachting of voorzichtige inschatting weer: “zou ... moeten”. Het onderwerp du staat direct na het modale werkwoord in de hoofdzin. Vergelijk Du bør gå. — “Je zou moeten gaan.” nå frem is een vaste, goed herbruikbare combinatie van nå (“bereiken/halen”) met frem (“naar de bestemming toe”); samen betekent ze “aankomen” of “de bestemming bereiken”. Het gaat hier dus niet alleen om vertrekken, maar om op tijd op de bestemming komen. Voorbeeld: Vi nåede frem før mørket. — “We kwamen vóór het donker aan.” i god tid betekent letterlijk “met voldoende tijd” en idiomatisch “ruim op tijd”. De combinatie beschrijft dat er tijd over is vóór het relevante moment. Voorbeeld: Hun kom i god tid. — “Zij kwam ruim op tijd.” Samen bouwt de zin een voorwaarde en een verwachte uitkomst op: Hvis du går nu betekent “als je nu gaat”, en burde du nå frem i god tid betekent “zou je ruim op tijd moeten aankomen”. De volledige betekenis is: “Als u nu gaat, zou u daar nog ruim op tijd moeten zijn.”

  9. Jeg går den vej nu.

    Ik ga nu die kant op.

    Jeg
    ik
    går
    ga
    den
    die
    vej
    kant; weg
    nu
    nu
    Uitgebreide uitleg

    Jeg betekent hier “ik”: de spreker is degene die gaat. De vorm is een persoonlijk voornaamwoord in de eerste persoon enkelvoud. In het Deens verandert jeg niet volgens het geslacht van de spreker. går is de tegenwoordige tijd van gå (“gaan” of “lopen”). In deze zin betekent het “ga” en verwijst het naar de beweging van de spreker. De tegenwoordige tijd kan in het Deens ook een geplande of onmiddellijk komende handeling uitdrukken. Voorbeeld: Jeg går hjem. — “Ik ga naar huis.” den verwijst hier, samen met vej, naar “die” in de betekenis van een bepaalde richting of route. Het is de vorm die bij een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtwoord zoals vej hoort; den drukt hier dus niet zelfstandig een persoon uit. Het aanwijzende woord voor een onzijdig enkelvoudig woord is det, maar de keuze hangt af van het grammaticale geslacht van het zelfstandig naamwoord. vej betekent “weg”, “route” of “richting”. In den vej gaat het niet noodzakelijk om een concrete weg als object, maar om “die kant op” of “langs die route”. Het zelfstandig naamwoord heeft de basisvorm vej; de bepaalde vorm is vejen (“de weg”). Voorbeeld: Denne vej er kort. — “Deze weg is kort.” nu betekent “nu” en plaatst de handeling in het huidige moment of de onmiddellijke situatie. Voorbeeld: Jeg går nu. — “Ik ga nu.” Samen vormen Jeg går den vej nu de betekenis: “Ik ga nu die kant op.” Jeg geeft de handelende persoon aan, går de beweging, den vej de gekozen richting of route, en nu het tijdstip. Het patroon is bruikbaar als Jeg går [richting/route] nu.

  10. Spørg personalet ved gaten, hvis du har brug for hjælp undervejs.

    Vraag het personeel bij de poort om hulp als u onderweg hulp nodig hebt.

    Spørg
    vraag
    personalet
    het personeel
    ved gaten
    bij de gate
    hvis du
    als je
    har brug for
    nodig hebben
    hjælp
    hulp
    undervejs
    onderweg
    Uitgebreide uitleg

    Spørg is de gebiedende wijs van spørge (“vragen”). De vorm richt zich hier tot één aangesproken persoon; het onderwerp du wordt in deze gebiedende zin niet uitgesproken. Vergelijk: Spørg læreren. — “Vraag het aan de leraar.” personalet betekent hier “het personeel”. Dit is de bepaalde vorm van personale: personale = personeel, personalet = het personeel. Het woord verwijst naar het personeel als groep, niet naar een afzonderlijk personeelslid. ved gaten betekent “bij de gate”. ved geeft nabijheid aan. gaten is de bepaalde vorm van gate, dus “de gate”. De plaatsbepaling hoort bij het personeel: het gaat om het personeel dat bij de gate is. hvis du betekent “als je/u”. hvis leidt een voorwaardelijke bijzin in en du is het Deense persoonlijke voornaamwoord voor de tweede persoon enkelvoud. In het Deens kan dezelfde vorm zowel informeel als in een neutrale aanspreking worden gebruikt; de vaste vertaling kiest hier voor het Nederlandse u. har brug for is een vaste constructie met de betekenis “nodig hebben”. De vorm har is de tegenwoordige tijd van have (“hebben”); brug for vormt samen met het lijdende element de uitdrukking. Het patroon is have brug for + zelfstandig naamwoord: Jeg har brug for hjælp. — “Ik heb hulp nodig.” hjælp betekent “hulp”. Het is een zelfstandig naamwoord dat hier aangeeft wat nodig is. In har brug for hjælp staat het zonder bepaald lidwoord, omdat er niet naar één specifieke, eerder genoemde hulp wordt verwezen. undervejs is een bijwoord met de betekenis “onderweg” of “tijdens de reis”. Het beschrijft de omstandigheden waaronder hulp nodig kan zijn. Het is geen vorm van vej; leer undervejs als een vaste bijwoordelijke vorm. Samen vormen de delen een gebiedende hoofdzin en een voorwaardelijke bijzin: Spørg personalet ved gaten = “Vraag het personeel bij de gate”, en hvis du har brug for hjælp undervejs = “als je/u onderweg hulp nodig hebt”. De volledige betekenis is: “Vraag het personeel bij de gate als je/u onderweg hulp nodig hebt.”

Grammatica

have brug for + substantiv

Du har brug for hjælp.

Doe haa broe fo jèlp.

Je hebt hulp nodig.

In het Deens staat brug for na have. Het vaste patroon betekent ‘nodig hebben’.

nå frem + bijwoordelijke bepaling

Vi når frem i god tid.

Wie noor frem ie goo tie.

We komen ruim op tijd aan.

Het Deense werkwoord nå frem bestaat uit een werkwoord en een vast bijwoordelijk deel: ‘aankomen’.

Deens woordenschat

besværlig bijvoeglijk naamwoord
be-swè-uh-li lastig

Det kan være besværligt

elevator zelfstandig naamwoord
e-li-wa-to-uh lift

Den nærmeste elevator

lige nu bijwoord
lie-uh noo op dit moment

lige nu

lukket bijvoeglijk naamwoord
lo-guhd gesloten

elevatoren er lukket

nærmeste bijvoeglijk naamwoord
nè-muhs-duh dichtstbijzijnde

Den nærmeste elevator

perron zelfstandig naamwoord
pe-rong perron

det rigtige perron

rigtige bijvoeglijk naamwoord
rig-de juiste

det rigtige perron

tilgængelig bijvoeglijk naamwoord
tel-gèng-uh-li toegankelijk

en tilgængelig vej

tunge bijvoeglijk naamwoord
tong-uh zware

min tunge kuffert

undskyld tussenwerpsel
on-sguul pardon

Undskyld, er der en tilgængelig vej?

vedligeholdelse zelfstandig naamwoord
we-lie-uh-hol-suh onderhoud

på grund af vedligeholdelse

vej zelfstandig naamwoord
wai weg

en tilgængelig vej

Quiz

Woordvolgorde

Zet de woorden in de juiste volgorde.

Ik ga nu die kant op.

Antwoord tonenJeg går den vej nu.

Spelling

Tik op de letters om het woord te spellen.

juiste

Antwoord tonenrigtige

gesloten

Antwoord tonenlukket

perron

Antwoord tonenperron

toegankelijk

Antwoord tonentilgængelig