Een fout in afspraakgegevens corrigeren | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg lagde mærke til, at mit efternavn er stavet forkert på denne formular.

   Ik zag dat mijn achternaam verkeerd op dit formulier staat.

   lagde mærke til

   merkte op

   mit

   mijn

   efternavn

   achternaam

   er stavet

   is gespeld

   forkert

   verkeerd

   denne

   dit

   formular

   formulier

   Uitgebreide uitleg

   lagde mærke til is de verleden tijd van lægge mærke til, een vaste uitdrukking voor iets opmerken of constateren. De vorm lagde past bij het verleden; het is niet het werkwoord se zelf, ook al geeft de vertaling hier de waarneming weer als “zag”. Voorbeeld: Jeg lagde mærke til en fejl. — “Ik merkte een fout op.” mit betekent hier “mijn” en staat vóór efternavn. Het is de vorm die bij een onzijdig enkelvoudig zelfstandig naamwoord hoort. De bezittelijke vorm is dus niet alleen afhankelijk van de bezitter, maar ook van het grammaticale type van het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. efternavn betekent “achternaam”. Het is een zelfstandig naamwoord; in het Deens is het onzijdig: et efternavn, daarom mit efternavn. Het meervoud is efternavne. er stavet betekent “is gespeld”. er is hier de tegenwoordige vorm van være (“zijn”), en stavet is de participiumvorm van stave (“spellen”). Samen drukken ze uit hoe de achternaam op het formulier geschreven is. Een vergelijkbaar voorbeeld is Navnet er stavet rigtigt. — “De naam is juist gespeld.” forkert betekent hier “verkeerd” of “onjuist”. Het beschrijft de manier waarop de naam gespeld is. In het Deens kan forkert ook als bijvoeglijk naamwoord en als bijwoord worden gebruikt; in deze zin staat het bij de spelling, niet bij formular. denne betekent “deze” en wijst naar een enkelvoudig zelfstandig naamwoord. In denne formular is het de aanwijzende bepaler bij formular; de precieze fysieke referent wordt door de zin alleen niet verder omschreven. formular betekent “formulier”. De combinatie på denne formular betekent “op dit formulier”: på geeft hier de plaats of drager aan, en denne formular specificeert welk formulier bedoeld wordt. Het woord staat in het enkelvoud; het meervoud is formularer. De zin wordt zo opgebouwd: Jeg (“ik”) + lagde mærke til (“merkte op”) leidt de vaststelling in. Daarna volgt at (“dat”), met mit efternavn als onderwerp van de bijzin. er stavet forkert zegt dat de achternaam verkeerd gespeld is, en på denne formular lokaliseert die spelling op dit formulier. Het geheel betekent: “Ik merkte op dat mijn achternaam verkeerd op dit formulier staat.”

2. Jeg kan rette papirerne før din aftale.

   Ik kan de papieren vóór uw afspraak corrigeren.

   Jeg kan

   ik kan

   rette

   corrigeren

   papirerne

   de papieren

   før

   vóór

   din

   uw

   aftale

   afspraak

   Uitgebreide uitleg

   Jeg kan betekent hier “ik kan”. Jeg is de eerste persoon enkelvoud. kan is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord kunne; na kan staat het volgende werkwoord in de infinitief, zonder at. Bijvoorbeeld: Jeg kan hjælpe. — “Ik kan helpen.” rette betekent hier “corrigeren” of “verbeteren”. Dit is de infinitief van rette, en die vorm wordt gebruikt na kan. Dezelfde vorm kan ook in andere constructies voorkomen, bijvoorbeeld at rette en fejl — “een fout corrigeren”. papirerne betekent “de papieren”. Het zelfstandig naamwoord is papir; papirer is het meervoud en papirerne is het bepaalde meervoud. Het achtervoegsel -erne markeert hier dus “de” bij een meervoud. Bijvoorbeeld: Jeg læser papirerne. — “Ik lees de papieren.” før betekent “vóór” wanneer het een tijdsrelatie aanduidt. Hier staat het vóór een zelfstandig naamwoordgroep: før din aftale — “vóór uw afspraak”. Als voegwoord kan før ook een hele bijzin inleiden, bijvoorbeeld før mødet begynder — “voordat de vergadering begint”. din betekent hier “jouw/uw” en is de bezittelijke vorm voor één persoon bij een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslacht zelfstandig naamwoord. De vorm verandert naar dit bij een enkelvoudig onzijdig woord en naar dine bij het meervoud: din aftale, dit brev, dine papirer. In deze vaste vertaling wordt din met “uw” weergegeven; de Deense vorm zelf markeert niet op zichzelf formele aanspreking. aftale betekent “afspraak”. Het is een zelfstandig naamwoord van gemeenschappelijk geslacht: en aftale; de bepaalde vorm is aftalen, het meervoud aftaler en het bepaalde meervoud aftalerne. Bijvoorbeeld: Jeg har en aftale. — “Ik heb een afspraak.” Samen vormt Jeg kan rette papirerne de mededeling “ik kan de papieren corrigeren”. før din aftale geeft aan dat dit vóór de afspraak gebeurt. De volledige betekenis is daarom: “Ik kan de papieren vóór uw afspraak corrigeren.”

3. I journalen står også, hvordan jeg tidligere helst ville kontaktes.

   In het dossier staat ook nog hoe ik vroeger het liefst gecontacteerd wilde worden.

   journalen

   het dossier

   står

   staat

   også

   ook

   hvordan

   hoe

   tidligere

   vroeger

   helst

   het liefst

   ville

   wilde

   kontaktes

   gecontacteerd worden

   Uitgebreide uitleg

   journalen betekent hier “het dossier/de dossiernotitie”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van en journal: journal + -en → journalen. De vorm verwijst dus naar een bepaald dossier of journaal, zonder dat de zin specificeert welk soort dossier het is. står is de tegenwoordige tijd van stå (“staan”). In deze context gaat het niet om fysiek staan, maar om informatie die in een document vermeld staat. De tegenwoordige vorm is in het Deens hetzelfde bij verschillende personen. Voorbeeld: Der står en besked. — “Er staat een bericht.” også voegt deze informatie toe aan andere informatie: “ook”. Het betekent hier niet zelfstandig “nog”; de precieze Nederlandse vertaling kan afhankelijk van de context “ook” of soms “ook nog” zijn. hvordan betekent “hoe” en leidt hier een indirecte vraag in: informatie over de manier waarop iets gebeurt. Voorbeeld: Jeg ved, hvordan det virker. — “Ik weet hoe het werkt.” tidligere is een bijwoord met de betekenis “eerder” of “vroeger”. Het plaatst de voorkeur in een eerdere periode, zonder een exacte datum of periode te noemen. Voorbeeld: Jeg har tidligere arbejdet her. — “Ik heb hier eerder gewerkt.” helst is de overtreffende vorm in de reeks gerne — hellere — helst: “graag” — “liever” — “het liefst”. In deze zin geeft het aan welke manier de voorkeur had. Voorbeeld: Jeg vil helst ringes op. — “Ik wil het liefst gebeld worden.” ville is de verleden vorm van vil. Hier betekent het, in combinatie met jeg en de vertaling, “wilde”: een vroegere wens of voorkeur. Dezelfde vorm kan in andere zinnen ook een voorwaardelijke betekenis hebben, maar dat is hier niet de bedoelde lezing. Na ville staat een infinitief. kontaktes is de infinitief van kontakte in de s-passief: kontakte + -s. Daardoor is jeg in deze bijzin degene die gecontacteerd wordt, niet degene die contact opneemt. ville kontaktes betekent hier “gecontacteerd willen worden”. Een andere gebruikelijke passieve vorm is blive kontaktet; die vorm staat niet in de aangeleverde zin. Voorbeeld: Jeg vil kontaktes på e-mail. — “Ik wil per e-mail gecontacteerd worden.” Samen vormt hvordan jeg tidligere helst ville kontaktes een indirecte vraag: “hoe ik vroeger het liefst gecontacteerd wilde worden”. I journalen står også zegt dat deze informatie in het dossier staat en daarnaast wordt vermeld. De volledige betekenis is: “In het dossier staat ook nog hoe ik vroeger het liefst gecontacteerd wilde worden.”

4. Jeg kan opdatere begge oplysninger nu, hvis du viser mig dit id.

   Ik kan beide gegevens nu aanpassen als u uw identiteitsbewijs laat zien.

   Jeg kan

   ik kan

   opdatere

   aanpassen; bijwerken

   begge

   beide

   oplysninger

   gegevens; informatie

   nu

   nu

   hvis

   als

   du

   u

   viser

   laat zien

   mig

   mij

   dit

   uw

   id

   identiteitsbewijs

   Uitgebreide uitleg

   Jeg kan betekent hier “ik kan”. kan is de tegenwoordige vorm van kunne en drukt mogelijkheid of vermogen uit. Na kan staat het volgende werkwoord in de infinitief, zonder extra infinitiefmarker: kan opdatere = “kan aanpassen/bijwerken”. Voorbeeld: Jeg kan læse = “Ik kan lezen”. opdatere betekent hier “aanpassen” of “bijwerken”. Het is een regelmatig werkwoord; de infinitief eindigt op -e, en de tegenwoordige vorm is opdaterer: Jeg opdaterer oplysningerne = “Ik werk de gegevens bij”. In deze zin is opdatere de vorm die na kan wordt gebruikt. begge betekent “beide” en verwijst naar twee zaken samen. Het staat hier vóór het meervoudige zelfstandig naamwoord oplysninger. begge oplysninger betekent dus “beide gegevens”. Een bruikbaar contrast is begge “beide” tegenover alle “alle”; begge is specifiek voor twee. oplysninger betekent hier “gegevens” of “informatie”. Dit is het meervoud van oplysning (“gegeven”, “informatiepunt”). Het meervoud heeft hier wel een zichtbare uitgang: en oplysning → oplysninger, met het meervoudssuffix -er. Voorbeeld: Jeg gemmer oplysningerne = “Ik bewaar de gegevens.” nu betekent “nu” en plaatst de handeling in het huidige moment. Het verandert niet mee met persoon of getal. In kan opdatere ... nu hoort het bij het moment waarop de gegevens kunnen worden bijgewerkt. hvis betekent “als” en leidt hier de voorwaarde in. De bijzin hvis du viser mig dit id zegt onder welke voorwaarde de handeling mogelijk is. Voorbeeld: Jeg kommer, hvis du ringer = “Ik kom als je belt.” du is de Deense persoonlijke vorm voor de tweede persoon enkelvoud: “jij/je”. In de vaste Nederlandse vertaling is dit met u weergegeven, maar de Deense vorm zelf is du; die vorm markeert geen formele aanspreekvorm. Hier is de aangesprokene de persoon die het identiteitsbewijs moet tonen. viser is de tegenwoordige vorm van vise, “tonen” of “laten zien”. Dezelfde vorm wordt gebruikt bij verschillende onderwerpen in de tegenwoordige tijd; hier is du het onderwerp: du viser = “u/jij laat zien”. De combinatie viser mig betekent “laat mij zien” of “toont aan mij”. Voorbeeld: Du viser mig bogen = “Je laat mij het boek zien.” mig betekent “mij” en is de objectvorm van het eerste-persoonspronomen. Het is degene aan wie iets wordt getoond. Vergelijk jeg “ik” als onderwerp met mig “mij” als object: Jeg ser dig = “Ik zie jou.” dit betekent “jouw/uw” en is hier een bezittelijk woord vóór id. Deze vorm wordt gebruikt bij een onzijdig enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het zegt wie het identiteitsbewijs bezit; het drukt op zichzelf geen beleefdheidsniveau uit. id is hier het identiteitsbewijs dat de aangesprokene moet laten zien. Het wordt in het Deens als zelfstandig naamwoord gebruikt. In dit id staat het als enkelvoudig onzijdig naamwoord, wat de vorm dit verklaart. De delen bouwen de zin als volgt op: Jeg kan opdatere begge oplysninger nu = “Ik kan beide gegevens nu aanpassen”. Daarna geeft hvis du viser mig dit id de voorwaarde: “als u/jij mij uw/jouw identiteitsbewijs laat zien”. Samen betekent de vaste uiting: “Ik kan beide gegevens nu aanpassen als u uw identiteitsbewijs laat zien.”

5. Her er det. Jeg vil gerne have, at oplysningerne er korrekte ved fremtidige besøg.

   Hier is het. Ik wil dat de informatie voor toekomstige bezoeken klopt.

   Her

   hier

   er

   is

   det

   het

   Jeg

   ik

   vil gerne have

   graag willen dat/hebben

   oplysningerne

   de informatie

   er

   is

   korrekte

   correct

   ved

   voor/bij

   fremtidige

   toekomstige

   besøg

   bezoeken

   Uitgebreide uitleg

   Her betekent hier “hier” en geeft de plaats aan. er is de tegenwoordige tijd van at være (“zijn”). In Her er det staat det voor iets dat uit de context begrepen wordt; de zin betekent dus “Hier is het”. Det is hier een zelfstandig gebruikt voornaamwoord en verwijst in deze uiting niet naar een expliciet genoemd zelfstandig naamwoord. Jeg is het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud: “ik”. vil gerne have is een bruikbare manier om een wens uit te drukken: “graag willen hebben” of, met een daaropvolgende at-bijzin, “graag willen dat”. vil hoort bij at ville; na dit werkwoord staat een volgend werkwoord in de infinitief zonder at, zoals in Jeg vil gerne læse (“Ik wil graag lezen”). In Jeg vil gerne have, at ... leidt at vervolgens de bijzin in: “Ik wil graag dat ...”. oplysningerne is de bepaalde meervoudsvorm van oplysning (“informatie”, “gegeven”). De uitgang -ne markeert hier het bepaalde meervoud: oplysninger = “informatie/gegevens” als onbepaald meervoud, oplysningerne = “de informatie/de gegevens”. De vaste vertaling maakt duidelijk dat het hier om de informatie gaat. Het tweede er is opnieuw een vorm van at være, maar nu in de bijzin. Het verbindt oplysningerne met de eigenschap korrekte. korrekte betekent hier “correct” of “juist”. Het bijvoeglijk naamwoord staat in de vorm die bij het meervoudige oplysningerne past. Vergelijk en korrekt oplysning (“een correcte mededeling”) met korrekte oplysninger (“correcte gegevens”). De vorm korrekte hoort dus bij het bijvoeglijk naamwoord korrekt, niet bij het zelfstandig naamwoord. ved betekent in deze combinatie “voor” of “bij”, in de betekenis van een tijdstip of gelegenheid. ved fremtidige besøg betekent “bij toekomstige bezoeken”. fremtidige betekent “toekomstige”. Het is de vorm van fremtidig die hier bij het meervoudige besøg past. Het contrast is bijvoorbeeld et fremtidigt besøg (“een toekomstig bezoek”) tegenover fremtidige besøg (“toekomstige bezoeken”). besøg betekent hier “bezoeken”. Deze vorm kan in het Deens zowel onbepaald enkelvoud als onbepaald meervoud zijn; hier maakt fremtidige en de vaste vertaling het meervoud duidelijk. Het bepaalde meervoud is besøgene (“de bezoeken”). Samen vormen Jeg vil gerne have, at oplysningerne er korrekte ved fremtidige besøg de structuur Ik wil graag dat + bijzin. De bijzin zegt dat de informatie bij toekomstige bezoeken correct is. De volledige uiting betekent daarom: “Ik wil dat de informatie voor toekomstige bezoeken klopt.”

6. Det vil hjælpe os med at sende påmindelser og resultater via den rigtige kontaktform.

   Dat helpt ons om herinneringen en uitslagen via de juiste contactmethode te sturen.

   Det vil

   Dat zal

   hjælpe

   helpen

   os

   ons

   med at

   om te

   sende

   sturen

   påmindelser

   herinneringen

   resultater

   uitslagen

   via

   via

   rigtige

   juiste

   kontaktform

   contactmethode

   Uitgebreide uitleg

   Det vil betekent hier “dat zal” en vormt samen met het daaropvolgende werkwoord een voorspelling of verwachting. vil is de tegenwoordige vorm van ville; in vil + infinitief staat het volgende werkwoord in de infinitief. In deze zin gaat het dus niet om “willen” als wens. De vertaling geeft dit weer als “Dat helpt”, maar in het Deens markeert vil ook de verwachting of toekomstige gerichtheid van “zal”. Det betekent hier “dat”; de precieze referent wordt door de vaste zin niet uniek benoemd. hjælpe is de infinitief “helpen”. Het kan een persoon als object nemen: hjælpe os = “ons helpen”. Voor “iemand helpen om iets te doen” gebruikt het Deens vaak het patroon hjælpe nogen med at + infinitief, zoals hier in hjælpe os med at sende. os is de objectsvorm van het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon meervoud: vi betekent “wij” als onderwerp, os “ons” als object. Hier verwijst het naar de groep die door de spreker met “ons” wordt aangeduid. med at introduceert hier de handeling waarbij hulp wordt geboden: med at + infinitief komt in deze constructie overeen met “om te + infinitief”. Het is niet nodig om med hier los als “met” te vertalen; de combinatie hoort bij het patroon hjælpe nogen med at gøre noget. sende is de infinitief “sturen”. De vorm blijft hier een infinitief na zowel vil als med at; de tijd en modaliteit komen dus niet door een verbuiging van sende. påmindelser is het onbepaalde meervoud van påmindelse, “herinnering”. Een enkelvoudig voorbeeld is en påmindelse — “een herinnering”; het meervoud is påmindelser — “herinneringen”. resultater is het onbepaalde meervoud van resultat: et resultat — “een resultaat”, resultater — “resultaten”. In deze vaste zin is de bedoelde vertaling “uitslagen”. Het zelfstandig naamwoord staat naast påmindelser als tweede soort zaak die men zal sturen. via is een voorzetsel met de betekenis “via”. Het geeft hier het kanaal of de methode aan waarlangs iets wordt gestuurd. In via den rigtige kontaktform introduceert het dus de contactmethode. rigtige is de vorm van het bijvoeglijk naamwoord rigtig. In het Deens is de basisverdeling bijvoorbeeld rigtig bij een gemeenschappelijk enkelvoudig onbepaald zelfstandig naamwoord, rigtigt bij een onzijdig enkelvoudig onbepaald zelfstandig naamwoord, en rigtige bij een bepaalde woordgroep of meervoud. In den rigtige kontaktform wordt rigtige gebruikt omdat de woordgroep bepaald is; het is de vorm van het bijvoeglijk naamwoord, niet van kontaktform. kontaktform is een zelfstandig naamwoord dat “contactmethode” betekent. Het is een samenstelling voor een vorm of methode van contact. In de volledige woordgroep markeert den de bepaalde vorm: den rigtige kontaktform betekent “de juiste contactmethode”. De delen worden als volgt samengevoegd: Det vil hjælpe os = “Dat zal ons helpen”; med at sende påmindelser og resultater = “om herinneringen en uitslagen te sturen”; en via den rigtige kontaktform = “via de juiste contactmethode”. De volledige betekenis is: “Dat zal ons helpen om herinneringen en uitslagen via de juiste contactmethode te sturen.”

7. Skal jeg underskrive den rettede formular igen?

   Moet ik het gecorrigeerde formulier opnieuw ondertekenen?

   Skal jeg

   moet ik …?

   underskrive

   ondertekenen

   den

   het

   rettede

   gecorrigeerde

   formular

   formulier

   igen

   opnieuw

   Uitgebreide uitleg

   Skal jeg vormt hier de vraagopbouw: skal is de tegenwoordige vorm van skulle en drukt in deze context uit wat de spreker geacht wordt te doen of moet doen. jeg betekent “ik”. In een vraag staat deze combinatie vóór de infinitief: Skal jeg ...? = “Moet ik ...?” underskrive betekent “ondertekenen”. Dit is de infinitief na het modale werkwoord skal; de vorm verandert hier niet met jeg. Vergelijk bijvoorbeeld: Jeg skal underskrive. — “Ik moet ondertekenen.” den staat vóór het zelfstandig naamwoord en is hier het bepaalde lidwoord voor een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtwoord: “het/de”. Het verwijst in deze zin naar het formulier dat ondertekend moet worden; de vorm van den komt voort uit het grammaticale geslacht en getal van het zelfstandig naamwoord, niet uit een op zichzelf genoemde hoeveelheid. rettede betekent hier “gecorrigeerde” of “aangepaste”. De vorm is de bepaalde vorm van het bijvoeglijke woord: bij een bepaald zelfstandig naamwoord krijgt het bijvoeglijk naamwoord hier de uitgang -e. De basisvorm is rettet; rettede moet niet worden verward met een willekeurige vorm van het werkwoord rette. Voorbeeld: den rettede tekst — “de gecorrigeerde tekst”. formular betekent “formulier”. Het is een enkelvoudig zelfstandig naamwoord; samen met den en rettede vormt het den rettede formular, “het gecorrigeerde formulier”. Voorbeeld: Jeg udfylder formularen. — “Ik vul het formulier in.” igen betekent “opnieuw” of “weer”. Het geeft aan dat het ondertekenen nogmaals moet gebeuren, maar zegt op zichzelf niet waarom of hoeveel eerdere ondertekeningen er waren. Samen vormen de delen: Skal jeg + underskrive + den rettede formular + igen? De spreker vraagt of die persoon het gecorrigeerde formulier opnieuw moet ondertekenen. De woordvolgorde — modaal werkwoord, onderwerp, infinitief en daarna het voorwerp met igen — maakt er een ja-neevraag van.

8. Skriv venligst under nederst, når jeg har lavet ændringerne.

   Teken alstublieft onderaan nadat ik de wijzigingen heb aangebracht.

   Skriv … under

   teken; onderteken

   venligst

   alstublieft

   nederst

   onderaan

   når

   nadat; wanneer

   jeg

   ik

   har lavet

   heb aangebracht

   ændringerne

   de wijzigingen

   Uitgebreide uitleg

   Skriv ... under betekent hier “onderteken”. Skriv is de gebiedende wijs van skrive (“schrijven”); in combinatie met under vormt het de vaste uitdrukking skrive under (“ondertekenen”). De gebiedende wijs heeft hier een niet-uitgesproken aangesproken persoon als onderwerp. Voorbeeld: Skriv under her. — “Onderteken hier.” venligst verzacht het verzoek en betekent “alstublieft”. Het staat vaak bij een gebiedende wijs: Vent venligst. — “Wacht alstublieft.” nederst betekent “onderaan”, dus op het onderste gedeelte van bijvoorbeeld een document. Het is hier een plaatsaanduiding bij de handeling: de ondertekening moet onderaan gebeuren. når betekent letterlijk “wanneer”, maar introduceert hier een tijdsvoorwaarde die in het Nederlands natuurlijk als “nadat” wordt weergegeven: eerst moeten de wijzigingen zijn aangebracht, daarna wordt er ondertekend. In de bijzin staat het onderwerp vóór de werkwoordgroep: når jeg .... jeg is het persoonlijke voornaamwoord voor “ik”, de eerste persoon enkelvoud. Het verwijst hier naar degene die de wijzigingen heeft aangebracht, zoals ook in de vaste vertaling staat. har lavet bestaat uit har, de tegenwoordige vorm van have (“hebben”), en het voltooid deelwoord lavet van lave (“maken/doen”). Deze voltooide vorm geeft aan dat de wijzigingen op dat moment al klaar zijn. Jeg har lavet ændringerne. betekent “Ik heb de wijzigingen aangebracht.” ændringerne betekent “de wijzigingen”. Het is het bepaalde meervoud van ændring (“wijziging”): ændringer is het meervoud en -ne markeert hier het bepaalde meervoud. Het woord is het lijdend voorwerp van har lavet. Samen bestaat de zin uit het verzoek Skriv venligst under nederst (“Onderteken alstublieft onderaan”) en de tijdsbepalende bijzin når jeg har lavet ændringerne (“nadat ik de wijzigingen heb aangebracht”). De volledige betekenis is: “Teken alstublieft onderaan nadat ik de wijzigingen heb aangebracht.”

9. Jeg er lettet over, at vi opdagede det før aftalen.

   Ik ben opgelucht dat we dit vóór de afspraak hebben ontdekt.

   Jeg er

   ik ben

   lettet

   opgelucht

   over

   over

   at

   dat

   vi

   we

   opdagede

   ontdekten

   det

   dit

   før

   vóór

   aftalen

   de afspraak

   Uitgebreide uitleg

   Jeg er betekent hier “ik ben”. Jeg is een persoonlijk voornaamwoord in de eerste persoon enkelvoud; er is de tegenwoordige vorm van være (“zijn”). Samen vormt dit een gewone manier om een toestand te benoemen. lettet betekent hier “opgelucht”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat de toestand van de spreker beschrijft. In deze zin staat het na er en verwijst het naar jeg. De vorm lettet wordt gebruikt bij enkelvoud; bij meervoud staat bijvoorbeeld lettede. De vorm laat hier niet zien of de spreker mannelijk of vrouwelijk is. Een bruikbaar patroon is være lettet over ... — “opgelucht zijn over ...”. over betekent hier “over” en staat in de combinatie være lettet over noget of være lettet over, at ...: opgelucht zijn over iets of over het feit dat iets gebeurt. Het volgende at-deel geeft aan waarover de spreker opgelucht is. at betekent hier “dat”. Het is een voegwoord dat de bijzin vi opdagede det før aftalen inleidt. In deze zin is het dus niet de infinitiefmarkeerder in een vorm als at opdage (“ontdekken”). vi betekent “we”. Dit is het persoonlijke voornaamwoord van de eerste persoon meervoud. Het is in de bijzin het onderwerp van opdagede. opdagede betekent hier “ontdekten” of, in natuurlijk Nederlands, “hebben ontdekt”. Het is de verleden tijd van opdage (“ontdekken”): opdage — opdagede. De vorm plaatst de ontdekking in het verleden; de Nederlandse vertaling gebruikt daarvoor de voltooid tegenwoordige tijd. det betekent hier “dit”. Het is een onzijdig enkelvoudig voornaamwoord en is het lijdend voorwerp van opdagede. De zin specificeert niet zelfstandig welke zaak met dit voornaamwoord wordt bedoeld. før betekent “vóór”. Het geeft aan dat de ontdekking plaatsvond vóór het tijdstip of de gebeurtenis die met aftalen wordt aangeduid. Voorbeelden van hetzelfde patroon zijn før mødet (“vóór de vergadering”) en før ferien (“vóór de vakantie”). aftalen betekent “de afspraak”. De vorm bestaat uit het zelfstandig naamwoord aftale (“afspraak”) met de bepaalde uitgang -n: aftale — aftalen. De bepaalde vorm verwijst naar de afspraak die in de situatie bedoeld is. Samen geeft Jeg er lettet over, at vi opdagede det før aftalen de betekenis: “Ik ben opgelucht dat we dit vóór de afspraak hebben ontdekt.” De hoofdzin Jeg er lettet over benoemt de opluchting; de bijzin na at zegt waardoor die opluchting ontstaat. Binnen die bijzin betekenen vi opdagede det en før aftalen samen dat we dit vóór de afspraak ontdekten.

10. Når du har skrevet under, er den opdaterede journal klar til fremtidige besøg.

    Zodra u tekent, is het bijgewerkte dossier klaar voor toekomstige bezoeken.

    Når

    zodra

    skrevet under

    ondertekend

    den

    het/de

    opdaterede

    bijgewerkte

    journal

    dossier

    klar

    klaar

    til

    voor

    fremtidige

    toekomstige

    besøg

    bezoeken

    Uitgebreide uitleg

    Når leidt hier een tijdsbepaling in: “zodra” of “wanneer” de voorwaarde vervuld is. Het woord staat vaak aan het begin van een bijzin. Voorbeeld: Når du kommer, begynder vi. — “Zodra je komt, beginnen we.” skrevet under is de vaste combinatie “ondertekend”. De vorm skrevet is het voltooid deelwoord van skrive (“schrijven”); samen met har vormt die in deze zin de voltooide tijd: har skrevet under — “heeft ondertekend”. under hoort hier bij het werkwoord en maakt de betekenis “ondertekenen”, niet alleen “onder schrijven”. Voorbeeld: Jeg har skrevet under. — “Ik heb ondertekend.” den is hier het bepaalde lidwoord bij een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtswoord: den opdaterede journal — “het bijgewerkte dossier”. Het geeft bepaaldheid aan; het betekent hier niet zelfstandig “die”. De precieze verwijzing van het dossier wordt door de zin zelf niet verder gespecificeerd. opdaterede betekent “bijgewerkte”. De uitgang -e is de bepaalde vorm van het bijvoeglijk naamwoord vóór een zelfstandig naamwoord: opdateret in onbepaalde vorm, opdaterede in deze bepaalde woordgroep. Voorbeeld: en opdateret journal — “een bijgewerkt dossier”; den opdaterede journal — “het bijgewerkte dossier”. journal betekent hier “dossier” of “medisch dossier”. Het is een zelfstandig naamwoord; de bepaalde vorm is journalen (“het dossier”). In deze zin staat het na den opdaterede als het hoofdwoord van die woordgroep. klar betekent “klaar” of “gereed”. Na er beschrijft het de toestand van het dossier: journalen er klar — “het dossier is klaar”. Het is geen voltooid deelwoord; het is een bijvoeglijk naamwoord. til betekent hier “voor” en introduceert het doel of de bestemming van de gereedheid: iets is klaar til een bepaalde activiteit of gelegenheid. Voorbeeld: Vi er klar til mødet. — “We zijn klaar voor de vergadering.” fremtidige betekent “toekomstige”. Het bijvoeglijk naamwoord staat vóór het meervoudige zelfstandig naamwoord besøg en heeft daar de vorm -e. Vergelijk et fremtidigt besøg — “een toekomstig bezoek” met fremtidige besøg — “toekomstige bezoeken”. besøg betekent “bezoeken” in het meervoud. Het enkelvoud is ook besøg (“een bezoek”); het meervoud wordt dus niet door een andere uitgang onderscheiden. De woordgroep fremtidige besøg betekent hier “toekomstige bezoeken”. Samen betekent Når du har skrevet under “zodra u/je hebt ondertekend”. Daarna geeft er den opdaterede journal klar aan dat het bijgewerkte dossier klaar is, en til fremtidige besøg waarvoor het klaar is. De volledige betekenis is daarom: “Zodra u tekent, is het bijgewerkte dossier klaar voor toekomstige bezoeken.”