Een deadline opnieuw afspreken met duidelijke prioriteiten | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Deadline er i morgen, men projektets omfang blev udvidet i morges.

   De deadline is morgen, maar de omvang van het project is vanochtend uitgebreid.

   Deadline

   deadline

   er i morgen

   is morgen

   men

   maar

   projektets

   van het project

   omfang

   omvang

   blev udvidet

   werd uitgebreid

   i morges

   vanochtend

   Uitgebreide uitleg

   Deadline is een Deens leenwoord voor een uiterste termijn of deadline. Het wordt hier als zelfstandig naamwoord gebruikt. Een bruikbaar voorbeeld is: Deadline er fredag. — “De deadline is vrijdag.” er i morgen betekent hier “is morgen”. er is de tegenwoordige tijd van være (“zijn”); i morgen is de vaste tijdsaanduiding “morgen”. In het Deens staat een tijdsbepaling zoals i morgen vaak zonder een voorzetsel dat overeenkomt met Nederlands “op”. Voorbeeld: Mødet er i morgen. — “De vergadering is morgen.” men betekent “maar” en verbindt hier twee mededelingen met een tegenstelling: de deadline is morgen, en daarnaast is er iets aan het project veranderd. projektets betekent “van het project”. De uitgang -s aan projekt drukt bezit of een nauwe betrekking uit: projektets omfang is “de omvang van het project”. Dit is geen meervoudsvorm; het is de bezitsvorm van het zelfstandig naamwoord projekt. Vergelijk: kundens spørgsmål — “de vraag van de klant”. omfang betekent hier “omvang” of “reikwijdte”. Het woord is een zelfstandig naamwoord; het is niet hetzelfde als del, dat “onderdeel” of “deel” betekent. Voorbeeld: Projektets omfang er stort. — “De omvang van het project is groot.” blev udvidet betekent “werd uitgebreid”. udvidet is het voltooid deelwoord van udvide (“uitbreiden”); blev is een verleden vorm van blive en vormt hier de lijdende vorm. Het patroon blive + voltooid deelwoord beschrijft dat iets een handeling ondergaat: Planen blev ændret. — “Het plan werd gewijzigd.” In de waargenomen vorm is projektets omfang het onderwerp dat de uitbreiding ondergaat; de uitvoerder wordt niet genoemd. i morges is de vaste tijdsaanduiding “vanochtend”. Samen met blev udvidet plaatst zij de uitbreiding in de ochtend van de bedoelde dag. Voorbeeld: Hun ringede i morges. — “Zij belde vanochtend.” De volledige opbouw is: Deadline er i morgen — “De deadline is morgen”; men — “maar”; projektets omfang — “de omvang van het project”; blev udvidet i morges — “werd vanochtend uitgebreid”. Samen betekent de zin: “De deadline is morgen, maar de omvang van het project is vanochtend uitgebreid.”

2. Hvilken del har kunden brug for først?

   Welk onderdeel heeft de klant als eerste nodig?

   Hvilken

   welke

   del

   onderdeel

   har … brug for

   nodig hebben

   kunden

   de klant

   først

   als eerste

   Uitgebreide uitleg

   Hvilken staat hier voor een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht: hvilken del = welk onderdeel. De vorm contrasteert met hvilket bij een onzijdig enkelvoudig woord en hvilke bij meervoud. Voorbeeld: Hvilken bog læser du? — Welk boek lees je? del betekent hier een onderdeel of deel van iets. Het is een zelfstandig naamwoord met de onbepaalde vorm en del en de bepaalde vorm delen. Voorbeeld: Denne del er vigtig. — Dit onderdeel is belangrijk. har brug for is de vaste Deense constructie voor ‘nodig hebben’. har is de tegenwoordige tijd van have; brug for vormt samen met har de betekenis van de constructie. Het zelfstandige werkwoord bruge betekent in andere contexten ‘gebruiken’, maar dat is niet de betekenis van har brug for hier. Voorbeeld: Jeg har brug for hjælp. — Ik heb hulp nodig. kunden betekent ‘de klant’. Dit is de bepaalde enkelvoudsvorm van kunde: en kunde = een klant, kunden = de klant. De uitgang -en markeert hier de bepaaldheid. Voorbeeld: Kunden venter. — De klant wacht. først betekent hier ‘als eerste’ of ‘eerst’. Het geeft de volgorde aan waarin de klant het onderdeel nodig heeft; het verandert niet de betekenis van har brug for zelf. Voorbeeld: Vi spiser først. — We eten eerst. Als geheel is dit een vraag naar welk onderdeel de klant als eerste nodig heeft. Hvilken del is het gevraagde onderdeel, har kunden brug for zegt dat de klant het nodig heeft, en først bepaalt de volgorde. In de Deense vraag staat het werkwoord har vóór het onderwerp kunden: Hvilken del har kunden brug for først? — Welk onderdeel heeft de klant als eerste nodig?

3. Kunden har først brug for resuméet, men de detaljerede diagrammer kan vente.

   De klant heeft eerst de samenvatting nodig, maar de gedetailleerde grafieken kunnen wachten.

   Kunden

   de klant

   har … brug for

   nodig hebben

   først

   eerst

   resuméet

   de samenvatting

   detaljerede

   gedetailleerde

   diagrammer

   diagrammen

   kan

   kan

   vente

   wachten

   Uitgebreide uitleg

   Kunden betekent hier “de klant”. De vorm is bepaald enkelvoud: kunde is de basisvorm en kunden verwijst naar één al geïdentificeerde klant. In de vorige zin staat dezelfde vorm als degene over wie de vraag gaat. har brug for is een vaste Deense constructie voor “nodig hebben”. Het werkwoord har is de tegenwoordige tijd van have (“hebben”); brug for hoort bij deze constructie en betekent hier niet letterlijk een afzonderlijk soort “gebruik”. Voorbeeld: Jeg har brug for hjælp. — “Ik heb hulp nodig.” først betekent “eerst” en geeft hier de prioriteit aan: de klant heeft het résumé eerder nodig dan wat daarna wordt genoemd. Het is geen onderdeel van har brug for; samen vormen ze de betekenis “eerst nodig hebben”. resuméet betekent “het résumé/de samenvatting”. resumé is de basisvorm; de uitgang -et maakt hier de bepaalde enkelvoudsvorm. De vaste vertaling kiest in deze zin voor “de samenvatting”. Voorbeeld: Jeg læser resuméet først. — “Ik lees de samenvatting eerst.” detaljerede betekent “gedetailleerde”. Deze vorm staat bij diagrammer, een meervoudig zelfstandig naamwoord. De uitgang -e is de vorm die dit bijvoeglijk naamwoord in het meervoud heeft; dezelfde uitgang komt ook voor in bepaalde adjectiefconstructies. Het woord beschrijft hier de diagrammen en draagt niet zelf de betekenis “diagrammen”. diagrammer betekent “diagrammen” en is het meervoud van diagram. Het is hier een meervoudsvorm zonder bepaalde uitgang op het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Diagrammerne er tydelige. — “De diagrammen zijn duidelijk.” kan betekent hier “kan” in de betekenis van mogelijkheid of toelaatbaarheid. Het is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord kunne en verandert niet mee met de persoon: jeg kan en de kan gebruiken beide kan. Een modaal werkwoord wordt gevolgd door een infinitief, hier vente. vente betekent “wachten”. Dit is de infinitief na kan; daarom staat er geen persoonsuitgang op het werkwoord. Voorbeeld: De kan vente. — “Ze kunnen wachten.” De eerste betekenisgroep is Kunden har først brug for resuméet: “De klant heeft eerst de samenvatting nodig.” Daarna komt met men de tegenstelling: de detaljerede diagrammer kan vente betekent “de gedetailleerde diagrammen kunnen wachten”. Samen zegt de zin dus dat de samenvatting prioriteit heeft en dat de diagrammen niet meteen nodig zijn.

4. Bed så om lidt ekstra tid til afsnittene med lavere prioritet.

   Vraag dan om een korte verlenging voor de onderdelen met lagere prioriteit.

   Bed … om

   vragen om

   så

   dan

   lidt

   een beetje

   ekstra

   extra

   tid

   tijd

   afsnittene

   de onderdelen

   lavere

   lager

   prioritet

   prioriteit

   Uitgebreide uitleg

   Bed ... om is een vaste constructie voor iets vragen. Bed is de gebiedende wijs van bede (vragen): bede → bed. De gebiedende wijs markeert hier niet of de aangesprokene één persoon of meerdere personen is. Om hoort bij deze constructie en introduceert wat je vraagt. Voorbeeld: Bed om hjælp. — Vraag om hulp. Så betekent hier dan en verbindt dit verzoek met een eerdere stap of voorwaarde. Het is een bijwoord; het maakt niet deel uit van Bed ... om. Voorbeeld: Læs det først, så spørg. — Lees het eerst en vraag het dan. Lidt betekent een beetje of wat en verzacht de hoeveelheid. Bij tid verwijst het naar een kleine hoeveelheid tijd, niet naar een expliciet geteld aantal. Lidt wordt ook gebruikt met andere niet-telbare hoeveelheden, bijvoorbeeld lidt vand — een beetje water. Ekstra betekent extra en staat hier vóór het zelfstandig naamwoord tid. De vorm ekstra blijft in deze gebruikelijke positie onveranderd; ze draagt dus niet zelf een afzonderlijke meervouds- of geslachtsuitgang. Samen betekenen lidt ekstra tid en wat extra tijd. Tid betekent tijd. Het is hier een enkelvoudig zelfstandig naamwoord in een onbepaalde hoeveelheid: lidt bepaalt de hoeveelheid, waardoor er geen afzonderlijk lidwoord nodig is. Voorbeeld: Jeg har brug for mere tid. — Ik heb meer tijd nodig. Afsnittene betekent hier de onderdelen of de secties. De vorm is de bepaalde meervoudsvorm van afsnit: afsnit → afsnittene. Het achtervoegsel -ene markeert hier het bepaalde meervoud. In deze zin gaat het om de onderdelen waarvoor extra tijd wordt gevraagd; hun precieze inhoud wordt niet verder benoemd. Lavere betekent lager in de vergelijking van lav: lav — laag, lavere — lager, lavest — laagst. De vorm vergelijkt de prioriteit van deze onderdelen met een andere, niet nader genoemde prioriteit. De uitgang -ere hoort bij het bijvoeglijk naamwoord lavere, niet bij afsnittene. Voorbeeld: Denne pris er lavere. — Deze prijs is lager. Prioritet betekent prioriteit. In lavere prioritet beschrijft het bijvoeglijk naamwoord de rangorde van de prioriteit. De combinatie med lavere prioritet betekent met lagere prioriteit; med verbindt de onderdelen met die eigenschap. De zin bouwt zo op: Bed ... om geeft het verzoek, så plaatst dat verzoek als volgende stap, en lidt ekstra tid benoemt wat gevraagd wordt. Til afsnittene geeft aan waarvoor die tijd bedoeld is; med lavere prioritet beperkt dat tot de onderdelen met een lagere prioriteit. Het geheel betekent: Vraag dan om wat extra tijd voor de onderdelen met lagere prioriteit.

5. Jeg vil ikke have, at det lyder, som om jeg ikke har styret min tid godt.

   Ik wil niet dat het klinkt alsof ik mijn tijd niet goed heb beheerd.

   Jeg vil ikke have, at

   Ik wil niet dat

   lyder

   klinkt

   som om

   alsof

   ikke

   niet

   har styret

   heb beheerd

   tid

   tijd

   godt

   goed

   Uitgebreide uitleg

   Jeg vil ikke have, at is een bruikbare Deense constructie voor “ik wil niet dat”. vil is de tegenwoordige vorm van ville (“willen”); met ikke wordt de wens ontkend. Na have volgt hier een at-zin: Jeg vil have, at ... = “Ik wil dat ...”. In deze zin gaat het dus niet om een ontkenning van het hebben van iets, maar om “niet willen”. lyder is de tegenwoordige tijd van lyde, “klinken”. Het onderwerp van dit werkwoord is hier det, terwijl jeg de spreker in de hoofdzin is. Voorbeeld: Det lyder godt. — “Dat klinkt goed.” som om leidt een vergelijking met een veronderstelde situatie in: “alsof”. De vaste combinatie lyde, som om ... betekent “klinken alsof ...”. Voorbeeld: Det lyder, som om han er syg. — “Het klinkt alsof hij ziek is.” Dit voorbeeld introduceert een nieuwe persoon en is geen extra feit uit de gegeven zin. ikke ontkent hier de daaropvolgende verbale inhoud: de spreker wil niet de indruk wekken dat hij zijn tijd niet goed heeft beheerd. De plaats van ikke is belangrijk voor de betekenis van de bijzin; het hoort hier bij har styret. har styret bestaat uit har, de tegenwoordige vorm van have als hulpwerkwoord, en styret, het voltooid deelwoord van styre. De combinatie is de voltooide tijd en betekent hier “heeft beheerd”. styre kan afhankelijk van de context onder meer “besturen” of “beheren” betekenen; met tid past hier “beheren”. Voorbeeld: Jeg har styret projektet godt. — “Ik heb het project goed beheerd.” tid is een zelfstandig naamwoord voor “tijd”. In de brontekst staat het in min tid: min is een bezittend woord en min tid betekent “mijn tijd”. Het woord kan ook in andere combinaties voorkomen, bijvoorbeeld god tid — “voldoende tijd”. godt is hier een bijwoord bij har styret: het zegt hoe de tijd is beheerd, namelijk “goed”. Het is de bijwoordelijke vorm die bij god hoort. Een vergelijkbaar contrast is styre godt — “goed beheren” tegenover styre dårligt — “slecht beheren”. Samen geeft de bijzin som om jeg ikke har styret min tid godt de inhoud van de ongewenste indruk: alsof ik mijn tijd niet goed heb beheerd. De hoofdconstructie Jeg vil ikke have, at maakt duidelijk dat de spreker die indruk niet wil wekken. De volledige betekenis is daarom: “Ik wil niet dat het klinkt alsof ik mijn tijd niet goed heb beheerd.”

6. Fokuser på kvaliteten og de nye oplysninger, du har modtaget.

   Benadruk daarbij de kwaliteit en de nieuwe informatie die je hebt ontvangen.

   Fokuser på

   richt je op

   kvaliteten

   de kwaliteit

   nye

   nieuwe

   oplysninger

   informatie

   modtaget

   ontvangen

   Uitgebreide uitleg

   Fokuser på is hier een aansporing: “richt je op”. Fokuser is de gebiedende wijs van fokusere (“zich richten op”); het onderwerp is in het Deens doorgaans een niet-uitgesproken “je/jullie”. De vaste combinatie fokusere på krijgt daarna datgene waarop de aandacht wordt gericht. Voorbeeld: Fokuser på opgaven. — “Richt je op de opdracht.” kvaliteten betekent hier “de kwaliteit”. Het zelfstandig naamwoord is kvalitet; -en markeert de bepaalde enkelvoudsvorm: “de kwaliteit”. De vorm zegt niet op zichzelf welke concrete kwaliteit bedoeld wordt; dat volgt uit de context. Voorbeeld: Kvaliteten er høj. — “De kwaliteit is hoog.” nye betekent “nieuwe” en beschrijft oplysninger. Het bijvoeglijk naamwoord is ny; nye is de vorm die hier bij een meervoudig zelfstandig naamwoord hoort. Vergelijk en ny oplysning (“een nieuwe inlichting/informatie-eenheid”) met nye oplysninger (“nieuwe informatie/inlichtingen”). oplysninger betekent hier “informatie”. Dit is de meervoudsvorm van oplysning; het Deens gebruikt dit woord vaak voor informatie, mededelingen of inlichtingen. In deze zin staat het zonder bepaald lidwoord, terwijl kvaliteten wel bepaald is. Voorbeeld: Jeg har flere oplysninger. — “Ik heb meer informatie.” modtaget betekent “ontvangen”. Het is het voltooid deelwoord van modtage (“ontvangen”) en staat hier aan het einde van de bijvoeglijke betrekkelijke bijzin du har modtaget: “die je hebt ontvangen”. Na har vormt het samen met dat hulpwerkwoord een voltooide tijd; het deelwoord zelf verandert hier niet mee met du. De zin bouwt zich op als Fokuser på [kvaliteten] og [de nye oplysninger, du har modtaget]. De gebiedende wijs vraagt de aangesproken persoon om zich te richten op twee zaken: de kwaliteit en de nieuwe informatie die die persoon heeft ontvangen. og verbindt deze twee objecten, en du har modtaget beperkt welke informatie wordt bedoeld. Samen betekent de zin: “Richt je op de kwaliteit en de nieuwe informatie die je hebt ontvangen.”

7. Jeg kan sige, at jeg afleverer resuméet i morgen og diagrammerne dagen efter.

   Ik kan zeggen dat ik de samenvatting morgen lever en de grafieken de volgende dag.

   Jeg kan

   ik kan

   sige

   zeggen

   afleverer

   lever in

   resuméet

   de samenvatting

   i morgen

   morgen

   diagrammerne

   de grafieken

   dagen efter

   de volgende dag

   Uitgebreide uitleg

   Jeg kan vormt hier de combinatie van het onderwerp Jeg (“ik”) en de tegenwoordige vorm kan van kunne (“kunnen”). Kan drukt in deze zin uit dat de spreker iets kan zeggen. Na een Deens modaal werkwoord volgt een infinitief zonder at: Jeg kan sige = “ik kan zeggen”. Voorbeeld: Jeg kan hjælpe. = “Ik kan helpen.” Sige is de infinitief van at sige (“zeggen”). De belangrijkste vormen zijn sige (infinitief), siger (tegenwoordige tijd), sagde (verleden tijd) en sagt (voltooid deelwoord). In deze zin staat de infinitief omdat hij volgt op kan. Voorbeeld: Hun siger sandheden. = “Zij zegt de waarheid.” Afleverer is de tegenwoordige vorm van at aflevere (“inleveren” of “afleveren”). Het onderwerp is hier jeg; de vorm drukt dus de handeling van de spreker uit. De tegenwoordige tijd kan in het Deens ook naar een geplande toekomstige handeling verwijzen wanneer er een tijdsbepaling bij staat. Hier maakt i morgen duidelijk dat het inleveren morgen plaatsvindt. Voorbeeld: Jeg afleverer opgaven i morgen. = “Ik lever de opdracht morgen in.” Resuméet betekent hier “de samenvatting”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van et resumé: et resumé → resuméet. Het achtervoegsel -et draagt hier de bepaaldheid; er staat geen afzonderlijk Deens woord voor “het/de” voor het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Jeg læser resuméet. = “Ik lees de samenvatting.” I morgen is de vaste tijdsbepaling “morgen”. Het verwijst naar de dag na vandaag en bepaalt in deze zin wanneer afleverer gebeurt. Voorbeeld: Vi mødes i morgen. = “We spreken morgen af.” Diagrammerne betekent “de grafieken”. De vorm is de bepaalde meervoudsvorm van et diagram: et diagram → diagrammer → diagrammerne. -ne markeert hier het bepaalde meervoud. Het zelfstandig naamwoord zelf, niet een aangrenzend bijvoeglijk naamwoord, draagt deze vorm. Voorbeeld: Jeg sender diagrammerne. = “Ik stuur de grafieken.” Dagen efter is een temporele uitdrukking met de betekenis “de volgende dag” of letterlijk “de dag erna”. Dagen is de bepaalde enkelvoudsvorm van en dag: en dag → dagen; efter betekent “na/erna”. In deze zin duidt de uitdrukking de volgende dag in de genoemde tijdsvolgorde aan. Voorbeeld: Vi rejser dagen efter. = “We reizen de volgende dag.” De bijzin begint met at en bevat eerst jeg afleverer resuméet i morgen: de spreker levert de samenvatting morgen in. Daarna verbindt og de tweede handeling: diagrammerne worden dagen efter ingeleverd; het werkwoord afleverer geldt ook voor dit tweede deel. Samen betekent de hele zin: “Ik kan zeggen dat ik de samenvatting morgen lever en de grafieken de volgende dag.”

8. Det giver dem en realistisk tidsplan og et klart valg.

   Dat geeft hun een realistische tijdsplanning en een duidelijke keuze.

   Det

   dat

   giver

   geeft

   dem

   hun

   realistisk

   realistisch

   tidsplan

   tijdsplanning

   klart

   duidelijk

   valg

   keuze

   Uitgebreide uitleg

   Det betekent hier “dat” en staat als onderwerp. De precieze verwijzing wordt in deze zin niet zelfstandig genoemd, maar de vaste vertaling ondersteunt “dat”. Als aanwijzend voornaamwoord contrasteert det bijvoorbeeld met den: de vorm hangt af van de grammaticale klasse van het bedoelde woord of de bedoelde situatie. giver is de tegenwoordige tijd van give (“geven”): give → giver. Het onderwerp is hier Det, terwijl dem degene aanduidt die iets ontvangt. Voorbeeld: Hun giver ham en plan. — “Zij geeft hem een plan.” dem is de objectvorm van het meervoudige persoonlijke voornaamwoord: de als onderwerp, dem als object. Hier betekent het “hun” en is het de ontvanger van wat giver uitdrukt. Voorbeeld: Jeg hjælper dem. — “Ik help hen.” realistisk is een beschrijvend bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “realistisch”. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord tidsplan en beschrijft dat plan. De vorm realistisk is hier enkelvoud. Bij meervoud wordt het bijvoeglijk naamwoord realistiske; in het enkelvoud blijft realistisk bij zowel een- als et-woorden hetzelfde. tidsplan betekent “tijdsplanning” of “tijdschema”. Het is een samenstelling met tid (“tijd”) en plan (“plan”), maar als geheel benoemt het een plan voor de timing. In en realistisk tidsplan staat het in het enkelvoud met het onbepaalde lidwoord en; dat lidwoord stelt op zichzelf geen specifieke numerieke hoeveelheid centraal. klart betekent hier “duidelijk”. Het is de vorm van klar die bij het onzijdige zelfstandig naamwoord valg past. De uitgang hoort dus bij het bijvoeglijk naamwoord klart, niet bij valg. Vergelijk: en klar plan — “een duidelijk plan” en et klart valg — “een duidelijke keuze”; de vorm volgt de grammaticale klasse van het zelfstandig naamwoord. valg betekent “keuze”. Het staat in et klart valg als een onzijdig zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. Het bijbehorende onbepaalde lidwoord is daarom et; et is hier geen zelfstandig betekenisdragend woord voor een aantal, maar markeert de naamwoordgroep grammaticaal. Samen vormt de zin Det giver dem en realistisk tidsplan og et klart valg: “Dat geeft hun een realistische tijdsplanning en een duidelijke keuze.” Det is het onderwerp, giver drukt het geven uit, dem is de ontvanger, en de twee naamwoordgroepen na het werkwoord zijn wat zij krijgen. og verbindt de tijdsplanning en de keuze.

9. Jeg sender beskeden snart, så de har tid til at svare.

   Ik stuur het bericht snel, zodat ze tijd hebben om te reageren.

   Jeg

   ik

   sender

   stuur

   beskeden

   het bericht

   snart

   binnenkort

   så

   zodat

   de

   ze

   har tid

   tijd hebben

   svare

   reageren

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik” en is de eerste persoon enkelvoud. Het is de onderwerpvorm; vergelijk in een andere rol bijvoorbeeld mig (“mij”), niet als een alternatieve vorm voor het onderwerp. sender komt van sende (“sturen”) en is de tegenwoordige tijd. De vorm kan bij verschillende onderwerpen hetzelfde blijven: jeg sender = “ik stuur”, de sender = “ze sturen”. Voorbeeld: Jeg sender en e-mail. — “Ik stuur een e-mail.” beskeden betekent hier “het bericht”. besked is de basisvorm (“bericht”); de uitgang -en markeert de bepaalde enkelvoudsvorm: “het bericht”. Het is dus het voorwerp van sender. Voorbeeld: Jeg læser beskeden. — “Ik lees het bericht.” snart betekent “binnenkort” of “spoedig”. Het zegt hier wanneer het sturen plaatsvindt. Voorbeeld: Hun kommer snart. — “Ze komt binnenkort.” så verbindt hier de hoofdzin met een doelzin en betekent “zodat”. Het leidt dus niet simpelweg een volgende gebeurtenis in, maar geeft aan met welk doel het bericht binnenkort wordt gestuurd. de betekent hier “ze” en is het onderwerp van de bijzin. De vorm is de meervoudige derde-persoonsvorm; de vaste vertaling identificeert de betrokkenen als “ze”, zonder dat de zin hun verdere identiteit specificeert. Voorbeeld: De svarer senere. — “Ze antwoorden later.” har tid is een vaste, herbruikbare combinatie: letterlijk “hebben tijd”, hier “tijd hebben”. har is de tegenwoordige tijd van have (“hebben”); bij de staat dezelfde vorm als bij andere onderwerpen. Voorbeeld: Vi har tid. — “Wij hebben tijd.” svare komt van svare (“antwoorden, reageren”) en staat hier in de infinitief na til at: til at svare betekent “om te antwoorden/reageren”. De infinitief benoemt de handeling waarvoor ze tijd hebben. Voorbeeld: Hun har tid til at svare. — “Ze heeft tijd om te antwoorden.” Samen betekent Jeg sender beskeden snart “Ik stuur het bericht binnenkort”. Daarna geeft så de har tid til at svare het doel: “zodat ze tijd hebben om te reageren”. De volledige betekenis is daarom: “Ik stuur het bericht binnenkort, zodat ze tijd hebben om te reageren.”

10. Så er ændringen i tidsplanen tydelig inden i morgen.

    Zo is de wijziging in de planning vóór morgen duidelijk.

    Så er

    Zo is

    ændringen

    de wijziging

    tidsplanen

    de planning

    tydelig

    duidelijk

    inden i morgen

    vóór morgen

    Uitgebreide uitleg

    Så er vormt hier een korte constructie: så betekent in deze context “zo” en er is de tegenwoordige tijd van være (“zijn”). Samen leidt het de conclusie of toestand in: “zo is ...”. De vorm er verandert in de tegenwoordige tijd niet naar persoon of getal: jeg er betekent “ik ben” en de er betekent “zij zijn”. Andere vormen van hetzelfde werkwoord zijn bijvoorbeeld være (“zijn”, infinitief) en var (“was/waren”, verleden tijd). ændringen betekent hier “de wijziging”. Het is de bepaalde vorm van ændring (“wijziging”): ændring is onbepaald, ændringen verwijst naar de concrete wijziging die in deze zin bedoeld wordt. De uitgang -en is hier de bepaaldheidsuitgang van een zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijk geslacht; hij drukt niet op zichzelf een meervoud uit. Voorbeeld: en ændring — “een wijziging”; ændringen — “de wijziging”. 'tidsplanen betekent “de planning” of “het tijdschema”. De basisvorm is tidsplan, en tidsplanen is de bepaalde vorm: et tidsplan — “een planning/tijdschema”; tidsplanen — “de planning/het tijdschema”. In deze zin staat het woord na ændringen als het tweede zelfstandig naamwoord in de naamwoordgroep ændringen i tidsplanen`: de wijziging in de planning. tydelig betekent hier “duidelijk”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat na er predicatief staat: het beschrijft hoe de wijziging is. De vorm tydelig past hier bij het enkelvoudige onderwerp ændringen, dat van het gemeenschappelijk geslacht is. Bij een onzijdig enkelvoud kan de vorm tydeligt zijn; bij een meervoudig onderwerp is de vorm tydelige, bijvoorbeeld ændringerne er tydelige — “de wijzigingen zijn duidelijk”. inden i morgen geeft de tijdsgrens “vóór morgen” aan. inden betekent hier “vóór/binnen de grens van”, en i morgen betekent “morgen”. De volledige uitdrukking plaatst het moment waarop de wijziging duidelijk is vóór die grens; zij betekent niet simpelweg dat iets “in morgen” gebeurt. Samen betekent de zin: “Zo is de wijziging in de planning vóór morgen duidelijk.” De kern ændringen ... er tydelig zegt dat de wijziging duidelijk is; i tidsplanen specificeert waar de wijziging zich bevindt; inden i morgen bepaalt de tijdsgrens.