Om duidelijke feedback vragen | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Tilbagemeldingen siger, at forslaget skal være stærkere, men det virker uklart.

   De feedback zegt dat het voorstel sterker moet zijn, maar dat voelt vaag.

   Tilbagemeldingen

   de feedback

   siger

   zegt

   forslaget

   het voorstel

   skal være

   moet zijn

   stærkere

   sterker

   men

   maar

   det virker

   het lijkt / voelt

   uklart

   vaag

   Uitgebreide uitleg

   Tilbagemeldingen betekent hier “de feedback”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van tilbagemelding (een-woord): tilbagemelding → tilbagemeldingen. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid, niet meervoud. Voorbeeld: Jeg læser tilbagemeldingen. = “Ik lees de feedback.” siger is de tegenwoordige tijd van sige (“zeggen”). In het Deens krijgen werkwoorden in de tegenwoordige tijd normaal geen aparte persoonsuitgang voor enkelvoud en meervoud: jeg siger, de siger. Na siger volgt hier een at-zin die weergeeft wat de feedback zegt. forslaget betekent “het voorstel”. De onbepaalde vorm is forslag; dit is een het-woord, en -et maakt het bepaald enkelvoud: forslag → forslaget. Voorbeeld: Forslaget er klart. = “Het voorstel is duidelijk.” skal være geeft hier weer dat het voorstel sterker moet zijn. skal is een modaal werkwoord; være is de infinitief die erop volgt. Het patroon skal + infinitief is herbruikbaar, bijvoorbeeld: Det skal være enkelt. = “Het moet eenvoudig zijn.” In deze zin drukt skal de eis of verwachting uit die in de feedback staat. stærkere is de vergrotende trap van stærk (“sterk”): stærk → stærkere (“sterker”) → stærkest (“sterkst”). De vorm stærkere vergelijkt het voorstel met een eerder of verondersteld niveau; de zin zegt niet waarmee precies. De uitgang -ere verandert hier niet volgens geslacht of getal. men verbindt twee delen met een tegenstelling: “maar”. Het tweede deel zet een probleem tegenover de eis uit het eerste deel. det virker betekent hier “het lijkt” of “het komt over als”. virker is de tegenwoordige tijd van virke (“werken; lijken/overkomen”); in deze context heeft het de tweede betekenis. det is het onderwerp van deze formulering en wordt in de vaste vertaling weergegeven met “dat”. De precieze referent van det wordt in de aangeleverde tekst niet met een zelfstandig naamwoord vastgelegd. Voorbeeld: Det virker rigtigt. = “Het lijkt juist.” uklart betekent hier “vaag” of “onduidelijk”. De basisvorm is uklar; uklart is de vorm met -t bij een onzijdig enkelvoudig element zoals det in deze constructie. Vergelijk: en uklar besked (“een onduidelijke boodschap”), et uklart svar (“een onduidelijk antwoord”). Samen betekent Tilbagemeldingen siger, at forslaget skal være stærkere: “De feedback zegt dat het voorstel sterker moet zijn.” Daarna markeert men de tegenstelling: det virker uklart betekent “dat lijkt vaag/onduidelijk” of, zoals in de vaste vertaling, “dat voelt vaag”. De volledige betekenis is daarom: “De feedback zegt dat het voorstel sterker moet zijn, maar dat voelt vaag.”

2. Spørg, hvilken del der skal revideres: dokumentationen, tonen eller strukturen.

   Vraag welk onderdeel moet worden herzien: het bewijs, de toon of de structuur.

   Spørg

   vraag

   hvilken del

   welk onderdeel

   skal revideres

   moet worden herzien

   dokumentationen

   de documentatie

   tonen

   de toon

   strukturen

   de structuur

   Uitgebreide uitleg

   Spørg is de gebiedende wijs van spørge (“vragen”). De uitgang -e van de infinitief valt hier weg: spørge → spørg. Voorbeeld: Spørg læreren. — “Vraag het aan de leraar.” hvilken del betekent hier “welk onderdeel”. del is een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijk geslacht; daarom staat het bijvoeglijk vragend woord in de vorm hvilken. Vergelijk hvilket bij een onzijdig enkelvoud en hvilke bij meervoud. Voorbeeld: Hvilken del mangler? — “Welk onderdeel ontbreekt?” skal revideres betekent “moet worden herzien”. skal is hier de vorm van skulle voor de tegenwoordige tijd bij alle personen; het drukt een vereiste of noodzakelijke handeling uit. revideres is de passieve vorm van revidere: de nadruk ligt op het onderdeel dat herzien moet worden, niet op degene die dat doet. Voorbeeld: Afsnittet skal revideres. — “De paragraaf moet worden herzien.” Samen vormt hvilken del der skal revideres een ingebedde vraag: “welk onderdeel moet worden herzien”. der maakt deel uit van deze Deense zinsbouw met een passieve handeling; het is niet zelf het onderdeel dat gekozen moet worden. dokumentationen betekent “de documentatie”. De basisvorm is dokumentation; de uitgang -en markeert hier bepaald enkelvoud: “de documentatie”. Voorbeeld: Dokumentationen er klar. — “De documentatie is klaar.” tonen betekent “de toon”. De basisvorm is tone; -n markeert bepaald enkelvoud. Voorbeeld: Tonen er venlig. — “De toon is vriendelijk.” strukturen betekent “de structuur”. De basisvorm is struktur; ook hier markeert -en bepaald enkelvoud. Voorbeeld: Strukturen er enkel. — “De structuur is eenvoudig.” Na de dubbele punt volgt de opsomming van de drie mogelijke onderdelen: dokumentationen, tonen of strukturen. Het voegwoord eller (“of”) verbindt de alternatieven. De volledige zin betekent dus: “Vraag welk onderdeel moet worden herzien: de documentatie, de toon of de structuur.”

3. Jeg tror, at indledningen måske ikke forklarer problemet tydeligt nok.

   Ik denk dat de inleiding het probleem misschien niet duidelijk genoeg uitlegt.

   Jeg

   ik

   tror

   denk

   indledningen

   de inleiding

   måske

   misschien

   ikke

   niet

   forklarer

   legt uit

   problemet

   het probleem

   tydeligt

   duidelijk

   nok

   genoeg

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik”. Het is de eerste persoon enkelvoud; in het Deens blijft deze vorm gelijk als onderwerp van verschillende werkwoorden. tror is de tegenwoordige tijd van tro (“geloven, denken”). De vorm betekent hier dat de spreker een inschatting geeft, niet dat iets als zeker wordt voorgesteld. Voorbeeld: Jeg tror, det regner. — “Ik denk dat het regent.” indledningen is de bepaalde enkelvoudsvorm van indledning (“inleiding”). Het achtervoegsel -en markeert hier een bepaalde vorm: “de inleiding”. Dat is iets anders dan de onbepaalde vorm en indledning (“een inleiding”). måske betekent “misschien” en maakt de bewering onzeker. Het verandert niet mee met het onderwerp. ikke is de gewone Deense ontkenning “niet”. In deze zin ontkent het samen met het werkwoord de bewering dat de inleiding het probleem duidelijk uitlegt. forklarer is de tegenwoordige tijd van forklare (“uitleggen”). In deze zin is het onderwerp indledningen, dus de derde persoon enkelvoud. Het Deense werkwoord krijgt hier geen aparte persoonsuitgang voor enkelvoud tegenover meervoud: indledningen forklarer betekent “de inleiding legt uit”, terwijl de forklarer “zij leggen uit” betekent. problemet is de bepaalde enkelvoudsvorm van problem (“probleem”): “het probleem”. De uitgang -et hoort bij deze vorm van het zelfstandig naamwoord; hij is niet de uitgang van forklarer. tydeligt betekent hier “duidelijk” en beschrijft hoe het uitleggen gebeurt. Het is de vorm van het bijwoord die bij het werkwoord hoort; het bijvoeglijk naamwoord is tydelig (“duidelijk”). Vergelijk: en tydelig forklaring — “een duidelijke uitleg” en forklarer tydeligt — “legt duidelijk uit”. nok betekent hier “genoeg” en versterkt tydeligt: de uitleg is niet duidelijk genoeg. De combinatie ikke ... tydeligt nok betekent dus “niet duidelijk genoeg”, niet simpelweg “niet duidelijk”. De constructie Jeg tror, at ... leidt een bijzin in met de inhoud van de gedachte. In die bijzin staat indledningen vóór forklarer: de inleiding is grammaticaal het onderwerp, en problemet is wat wordt uitgelegd. måske verzacht de zekerheid, terwijl ikke ... tydeligt nok de uitleg ontkent als voldoende duidelijk. Samen betekent de hele zin: “Ik denk dat de inleiding het probleem misschien niet duidelijk genoeg uitlegt.”

4. Så bed om et konkret eksempel på, hvad de gerne vil have ændret.

   Vraag dan om een specifiek voorbeeld van wat ze veranderd willen hebben.

   Så

   dan

   bed om

   vraag om

   konkret

   specifiek

   eksempel

   voorbeeld

   hvad

   wat

   de

   ze

   gerne vil have ændret

   graag veranderd willen hebben

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “dan” en sluit aan op de vorige gedachte: eerst wordt een mogelijk probleem genoemd, en daarna volgt een voorstel. In andere zinnen kan så ook “zo” of “dus” betekenen; de context bepaalt dat. bed om is de gebiedende wijs van bede om: “ergens om vragen”. De vorm bed gebruik je hier voor een aansporing zonder uitgesproken onderwerp. Het voorzetsel om hoort bij deze vaste combinatie. Voorbeeld: Bed om hjælp. — “Vraag om hulp.” konkret beschrijft eksempel en betekent hier “specifiek, concreet”. Het is de basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord; in deze combinatie staat het vóór een onzijdig zelfstandig naamwoord met et. Een nuttig contrast is konkret tegenover generel: een concreet voorbeeld tegenover een algemeen voorbeeld. eksempel betekent “voorbeeld”. Het is een zelfstandig naamwoord met het onzijdige lidwoord et: et eksempel; het meervoud is eksempler. De combinatie et konkret eksempel betekent dus “een concreet/specifiek voorbeeld”. hvad betekent hier “wat” en leidt de inhoud in van waarnaar gevraagd moet worden. Het verwijst in deze zin niet zelfstandig naar een eerder genoemd concreet zelfstandig naamwoord; het introduceert de vraag welke verandering bedoeld wordt. Voorbeeld: Jeg ved ikke, hvad hun mener. — “Ik weet niet wat ze bedoelt.” de betekent hier “ze” of “zij”. Deze vorm is in het Deens niet gemarkeerd voor mannelijk of vrouwelijk; de is de derde-persoonsvorm voor meervoud. In andere contexten kan De met hoofdletter een formeel enkelvoudig “u” zijn, maar dat is hier niet de bedoelde lezing. gerne vil have ændret drukt uit: “graag veranderd willen hebben”. vil is de tegenwoordige vorm van ville en geeft hier willen aan. gerne verzacht of specificeert die wens als “graag”. In have ... ændret staat have als hulpwerkwoord bij een constructie waarin iets een verandering ondergaat: letterlijk willen hebben dat iets veranderd is/wordt. ændret is de vorm van ændre (“veranderen”) die hier als voltooid deelwoord in die constructie staat. Samen vormen de woorden geen bewering dat de verandering al heeft plaatsgevonden; ze benoemen wat men veranderd wil zien. Voorbeeld: De vil have teksten ændret. — “Ze willen de tekst veranderd hebben.” på verbindt eksempel met de inhoud: et eksempel på ... betekent “een voorbeeld van ...”. Daarna volgt hvad de gerne vil have ændret: wat zij graag veranderd willen hebben. De volgorde maakt van hvad ... de inhoud van het gevraagde voorbeeld. De hele zin bouwt zo op: Så (“dan”) + bed om (“vraag om”) + et konkret eksempel på (“een concreet voorbeeld van”) + hvad de gerne vil have ændret (“wat ze graag veranderd willen hebben”). De vaste vertaling is: “Vraag dan om een specifiek voorbeeld van wat ze veranderd willen hebben.”

5. Ville det lyde defensivt?

   Zou dat defensief klinken?

   Ville det

   zou dat

   lyde

   klinken

   defensivt

   defensief

   Uitgebreide uitleg

   Ville det vormt hier de vraagconstructie “zou dat …?”. ville is de verleden tijd van vil (“willen”), maar in deze constructie drukt het geen wens in het verleden uit: samen met een infinitief geeft het een voorwaardelijke of voorzichtige mogelijkheid weer, hier “zou … klinken”. det betekent hier “dat/het” en is een onzijdig enkelvoudig voornaamwoord. De vorm ville zelf verandert niet naar het grammaticale geslacht van det. lyde is de infinitief van lyder (“klinken”). Na ville staat de infinitief zonder een apart infinitiefteken: ville lyde = “zou klinken”. Vergelijk: Det lyder godt. = “Dat klinkt goed.” defensivt beschrijft hier hoe iets klinkt: “defensief”. Het is gebaseerd op het bijvoeglijk naamwoord defensiv. De relevante vormen zijn bijvoorbeeld defensiv bij een gemeenschappelijk-geslachtwoord, defensivt bij een onzijdig enkelvoudig woord en defensive in meervoud of bepaalde combinaties. In lyde defensivt wordt de t-vorm gebruikt in de beschrijving van de manier waarop het klinkt; het betekent hier niet “een defensief [zelfstandig naamwoord]”. Samen geeft Ville det + lyde + defensivt de betekenis: “Zou dat defensief klinken?” De vraag gaat over de indruk die de bedoelde formulering zou kunnen wekken, niet over het feit dat iets daadwerkelijk zo klinkt.

6. Ikke hvis du siger, at du gerne vil leve op til deres forventninger.

   Niet als je zegt dat je aan hun verwachtingen wilt voldoen.

   Ikke hvis

   Niet als

   du siger

   je zegt

   gerne vil

   graag wilt

   leve op til

   voldoen aan

   deres

   hun

   forventninger

   verwachtingen

   Uitgebreide uitleg

   Ikke hvis maakt een voorwaarde negatief: “niet als …”. Hvis leidt een voorwaardelijke bijzin in. In deze zin staat die bijzin voorop; het vervolg na de komma maakt duidelijk wat er volgens de spreker niet geldt. du siger betekent hier “je zegt”. du is de tweede persoon enkelvoud. siger is de tegenwoordige tijd van sige (“zeggen”). In de tegenwoordige tijd blijft siger in het Deens hetzelfde bij verschillende personen: jeg siger, du siger, de siger. De vorm drukt hier dus geen verleden tijd uit. gerne vil geeft een wens of bereidheid weer: “graag wilt” of natuurlijker “wilt”. vil is de tegenwoordige vorm van ville en staat hier vóór het volgende infinitief. gerne maakt de gewenste handeling expliciet. Voorbeeld: Jeg vil gerne hjælpe. — “Ik wil graag helpen.” In de vaste zin hoort gerne vil bij de daaropvolgende handeling, niet bij het voorafgaande siger. leve op til is een vaste uitdrukking met de betekenis “voldoen aan” of “beantwoorden aan” een verwachting, norm of eis. Hoewel leve op zichzelf “leven” betekent, is de combinatie hier niet letterlijk “leven”. Het patroon is leve op til + iets: Hun lever op til kravet. — “Zij voldoet aan de eis.” In de vaste zin staat de infinitief leve na vil. deres betekent hier “hun”. Het is een bezittelijk woord bij wat daarna komt. Deze vorm verandert niet mee met het grammaticale geslacht of getal van het bezeten zelfstandig naamwoord. De vaste vertaling identificeert de bezitters als “hun”; het woord zelf geeft niet aan hoeveel personen dat zijn. forventninger betekent “verwachtingen”. Het is het meervoud van forventning (“verwachting”); de uitgang -er markeert hier het meervoud. Voorbeeld: Vi har høje forventninger. — “We hebben hoge verwachtingen.” Samen betekent du siger, at du gerne vil leve op til deres forventninger: “je zegt dat je aan hun verwachtingen wilt voldoen”. Het voegwoord at verbindt de inhoud van wat je zegt met die bewering. De hele uiting betekent daardoor: “Niet als je zegt dat je aan hun verwachtingen wilt voldoen.”

7. Jeg kan spørge, om de vil have flere data eller en mere selvsikker tone.

   Ik kan vragen of ze meer gegevens willen of een zelfverzekerdere toon.

   Jeg kan

   ik kan

   spørge

   vragen

   om

   of

   de

   ze

   vil

   willen

   have

   hebben

   flere

   meer

   data

   gegevens

   eller

   of

   en

   een

   mere selvsikker

   zelfverzekerder

   tone

   toon

   Uitgebreide uitleg

   Jeg kan betekent hier dat de spreker iets kan of in staat is te doen. Jeg is de eerste persoon enkelvoud: “ik”. kan is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord kunne; na een Deens modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief, zonder at. spørge betekent “vragen”. Het is hier de infinitief na kan. Een bruikbaar patroon is Jeg kan spørge ... — “Ik kan vragen ...”. Voorbeeld: Hun kan spørge læreren. — “Zij kan het aan de leraar vragen.” om leidt hier een indirecte ja/nee-vraag in en betekent “of”. Het heeft hier dus niet de betekenis “over”. Voorbeeld: Jeg spørger, om han kommer. — “Ik vraag of hij komt.” de betekent in deze zin “ze” of “zij”. De vorm hoort bij de derde persoon meervoud; volgens de vaste vertaling gaat het hier om de bedoelde personen. Het is niet dezelfde vorm als het formele enkelvoudige “u” in andere contexten. vil is de tegenwoordige vorm van ville. In deze ingebedde vraag betekent het, overeenkomstig de vertaling, “willen”, niet “zullen”: de vil have betekent “ze willen hebben”. Na dit modale werkwoord staat have in de infinitief. have betekent hier “hebben”. In combinatie met vil vormt het vil have — “willen hebben”. Voorbeeld: De vil have mere tid. — “Ze willen meer tijd.” flere betekent “meer” bij data. Het is de vergelijkende vorm die bij meervoudige of telbare zaken wordt gebruikt; vergelijk mange — “veel” — en flere — “meer”. Voorbeeld: Vi har flere spørgsmål. — “We hebben meer vragen.” data betekent hier “gegevens” of “data”. Het woord staat na flere in de woordgroep flere data, “meer gegevens”. In het Deens kan data ook als een massaal gebruikt woord voor gegevens functioneren; de zin legt hier geen precieze hoeveelheid vast. eller betekent “of” en verbindt de twee mogelijkheden die na vil have volgen: meer gegevens, of een zelfverzekerdere toon. en is het onbepaalde lidwoord bij het gemeenschappelijke grammaticale geslacht, zoals in en tone. Het markeert dat tone als een onbepaalde naamwoordgroep wordt geïntroduceerd; op zichzelf drukt het geen expliciete numerieke telling uit. mere selvsikker betekent “zelfverzekerder”. selvsikker is de basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord “zelfverzekerd”; mere selvsikker is hier een vergelijkende vorm met mere, “meer”. Bij tone, een woord van het gemeenschappelijke geslacht, staat de vorm selvsikker; bij een onzijdig enkelvoud kan het bijvoeglijk naamwoord bijvoorbeeld selvsikkert zijn. Voorbeeld: Hun lyder mere selvsikker nu. — “Ze klinkt nu zelfverzekerder.” 'tone betekent “toon”, hier een manier van formuleren of een stilistische klank. Het is een zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht: en tone; daarom staat ervoor en`. Samen vormt de zin: Jeg kan spørge — “Ik kan vragen” — gevolgd door de indirecte vraag om de vil have flere data eller en mere selvsikker tone — “of ze meer gegevens willen of een zelfverzekerdere toon”. De spreker noemt dus twee alternatieven waarnaar gevraagd kan worden: meer gegevens, of een zelfverzekerdere toon.

8. Det giver dem to tydelige retninger at vælge imellem.

   Daarmee geef je hun twee duidelijke richtingen om uit te kiezen.

   Det

   dat/het

   giver

   geeft

   dem

   hun

   to

   twee

   tydelige

   duidelijke

   retninger

   richtingen

   at vælge imellem

   om uit te kiezen

   Uitgebreide uitleg

   Det is hier de onzijdige enkelvoudsvorm van het Deense aanwijzende/persoonlijke voornaamwoord, met de betekenis ‘dat’ of ‘het’. In deze zin wordt het door de vaste vertaling contextueel weergegeven als ‘daarmee’. De vorm zelf noemt niet wat dat precies is. giver is de tegenwoordige tijd van give, ‘geven’. De vorm eindigt op -r en verandert in deze tijd niet mee met de persoon: jeg giver, de giver, det giver. In de constructie giver nogen noget staat dem bij de ontvanger en volgt daarna wat zij krijgen. dem is de Deense objectvorm van het persoonlijke voornaamwoord voor meervoudige personen; hier betekent het ‘hun’. Het staat bij de ontvangers van wat wordt gegeven. De vaste vertaling identificeert hen als de personen die uit de richtingen kunnen kiezen. to betekent ‘twee’ en noemt hier expliciet het aantal richtingen. tydelige betekent ‘duidelijke’. De basisvorm is tydelig; bij retninger, een meervoudig zelfstandig naamwoord, staat de vorm tydelige. Vergelijk: en tydelig retning — ‘een duidelijke richting’ — en to tydelige retninger — ‘twee duidelijke richtingen’. retninger betekent ‘richtingen’. De enkelvoudsvorm is retning; retninger is het meervoud. Het woord kan afhankelijk van de context ook een koers of oriëntatie aanduiden; hier gaat het om de richtingen waaruit gekozen kan worden. at vælge imellem is een infinitiefconstructie met de betekenis ‘om uit te kiezen’ of letterlijker ‘om tussen te kiezen’. vælge is de infinitief van give? Nee, van vælge, ‘kiezen’, en at markeert de infinitief. imellem betekent ‘tussen’. Voorbeeld: to muligheder at vælge imellem — ‘twee mogelijkheden om uit te kiezen’. Samen vormen Det giver dem en to tydelige retninger de kern ‘daarmee geef je hun twee duidelijke richtingen’. at vælge imellem zegt waarvoor die richtingen dienen: ‘om uit te kiezen’. De volledige betekenis is: ‘Daarmee geef je hun twee duidelijke richtingen om uit te kiezen.’

9. Når jeg kender retningen, kan jeg hurtigt revidere det.

   Zodra ik de richting weet, kan ik het snel herzien.

   Når

   zodra

   kender

   weet; ken

   retningen

   de richting

   kan jeg

   kan ik

   hurtigt

   snel

   revidere

   herzien

   det

   het

   Uitgebreide uitleg

   Når betekent hier ‘zodra’ en leidt de tijdsbepalende bijzin in: Når + ... = ‘zodra ...’. In andere contexten kan når ook ‘wanneer’ betekenen; de vaste vertaling maakt hier de onmiddellijke voorwaarde duidelijk. kender is de tegenwoordige tijd van het Deense werkwoord kende (‘kennen’). In deze zin betekent het, door de combinatie met retningen, praktisch ‘de richting weten/kennen’: zodra die richting bij de spreker bekend is. Het Deens gebruikt hier niet een aparte vorm die letterlijk met Nederlands ‘weet’ overeenkomt. retningen is de bepaalde vorm van retning (‘richting’): en retning → retningen. De bepaalde vorm verwijst naar een specifieke richting die in deze situatie bedoeld is. Het zelfstandig naamwoord staat in het enkelvoud; het achtervoegsel -en markeert hier de bepaalde vorm, niet een extra woord voor ‘de’. kan jeg bestaat uit kan, de tegenwoordige tijd van kunne (‘kunnen’), gevolgd door het onderwerp jeg (‘ik’). In een hoofdzin staat het onderwerp na het werkwoord wanneer de zin met een ander zinsdeel begint; daarom staat hier kan jeg en niet jeg kan. Het modale werkwoord wordt gevolgd door een infinitief: kan revidere = ‘kan herzien’. hurtigt betekent ‘snel’ en beschrijft hier hoe de handeling wordt uitgevoerd. Het is een bijwoord; het zegt dus iets over revidere, niet over jeg of det. revidere is de infinitief (‘herzien’, ‘reviseren’) na het modale werkwoord kan. De vorm blijft na kan een infinitief, zonder persoonsuitgang. Het verwante zelfstandig naamwoord revision is geen vorm van het werkwoord en vervangt revidere niet in deze constructie. det is een onzijdig Deens persoonlijk voornaamwoord met de betekenis ‘het’. In deze zin verwijst het naar datgene wat herzien moet worden, maar de vaste zin identificeert dit niet specifieker. De vorm det past bij een onzijdige referent; daaruit volgt niet dat een bepaald zelfstandig naamwoord uit de context de referent moet zijn. Samen betekent Når jeg kender retningen ‘zodra ik de richting weet’. Daarna geeft kan jeg hurtigt revidere det aan wat dan mogelijk is: ‘kan ik het snel herzien’. De volledige betekenis is dus: ‘Zodra ik de richting weet, kan ik het snel herzien.’

10. Klar vejledning kan spare dig for unødvendig omskrivning.

    Duidelijke aanwijzingen kunnen voorkomen dat je onnodig moet herschrijven.

    Klar

    duidelijke

    vejledning

    aanwijzing; instructie

    kan

    kan

    spare

    besparen

    dig

    jou

    unødvendig

    onnodig

    omskrivning

    herschrijving

    Uitgebreide uitleg

    Klar betekent hier “duidelijk” en staat vóór vejledning. De vorm is de vorm voor enkelvoud onzijdig? Nee: vejledning is een en-woord, dus het bijvoeglijk naamwoord krijgt hier de vorm klar. Vergelijk in een voorbeeld: en klar plan — “een duidelijk plan”. De vorm klart hoort bij een onzijdig zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld et klart svar — “een duidelijk antwoord”. vejledning betekent “aanwijzing” of “instructie”. Het is een zelfstandig naamwoord. Het meervoud is vejledninger. Voor een concreet voorbeeld: Jeg følger vejledningen. — “Ik volg de instructie.” kan drukt hier mogelijkheid of een mogelijk gevolg uit: “kan”. Het is een vorm van kunne. In deze zin staat kan bij het onderwerp Klar vejledning, en daarna volgt het werkwoord spare in de infinitief. Een vergelijkbaar patroon is Det kan hjælpe. — “Dat kan helpen.” spare betekent hier “besparen” of “ervoor zorgen dat iemand iets niet hoeft te ondergaan”. De vaste combinatie spare nogen for noget betekent letterlijk ongeveer “iemand iets besparen”. In de zin is dig degene die iets bespaard wordt; for leidt aan wat die persoon bespaard blijft. spare blijft na kan in de infinitief. Voorbeeld: Det sparer mig for tid. — “Dat bespaart mij tijd.” dig betekent hier “jou” en is de vorm voor de persoon die door spare wordt getroffen. De vorm is dezelfde voor enkelvoudig informeel “jou” als lijdend voorwerp en na een voorzetsel. Als onderwerp gebruik je du: Du kan spare tid. — “Jij kunt tijd besparen.” unødvendig betekent “onnodig”. Het beschrijft omskrivning en staat er direct vóór. In deze combinatie heeft het de vorm unødvendig, passend bij een enkelvoudig en-woord. Een voorbeeld met een andere betekenisdrager is unødvendige ændringer — “onnodige veranderingen”; bij meervoud krijgt het bijvoeglijk naamwoord de vorm unødvendige. omskrivning betekent “herschrijving” of “het opnieuw formuleren van tekst”. Het is een zelfstandig naamwoord dat is gevormd rond het werkwoord omskrive (“herschrijven”); in deze zin verwijst het naar het opnieuw schrijven zelf, niet naar een specifieke genoemde tekst. Voorbeeld: Omskrivningen tager tid. — “De herschrijving kost tijd.” Samen vormen Klar vejledning het onderwerp: duidelijke aanwijzingen kunnen iets voorkomen. kan spare dig for geeft aan dat jij iets bespaard blijft, en unødvendig omskrivning benoemt wat dat is. De volledige betekenis is daarom: “Duidelijke aanwijzingen kunnen voorkomen dat je onnodig moet herschrijven.”