Nieuwe woorden leren met voorbeeldzinnen | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg husker nye ord, når jeg studerer.

   Ik onthoud nieuwe woorden tijdens het studeren.

   Jeg

   ik

   husker

   onthoud

   nye

   nieuwe

   ord

   woorden

   når

   wanneer; als

   jeg

   ik

   studerer

   studeer

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik”. Dezelfde vorm wordt gebruikt als onderwerp in de hoofdzin en later opnieuw als onderwerp in de bijzin; de vorm verandert dus niet omdat dezelfde persoon opnieuw onderwerp is. husker betekent hier “onthoud”. De basisvorm is huske; husker is de tegenwoordige tijd. In het Deens krijgt de tegenwoordige tijd bij verschillende personen doorgaans niet zulke aparte persoonsuitgangen als in het Nederlands: jeg husker = “ik onthoud”, maar ook du husker = “jij onthoudt”. nye betekent “nieuwe”. Het is een verbogen vorm van ny, niet een vergrotende vorm. ny staat bijvoorbeeld bij een onbepaald enkelvoudig en-woord, nyt bij een onbepaald enkelvoudig et-woord, en nye bij meervoud of bepaalde vormen. Hier hoort nye bij het meervoudige ord. ord betekent hier “woorden”. Het zelfstandig naamwoord heeft dezelfde vorm voor het onbepaalde enkelvoud en het onbepaalde meervoud: et ord = “een woord”, ord = “woorden”. In deze zin maakt nye duidelijk dat het om meervoud gaat. når betekent hier “wanneer” of natuurlijker “als”, en leidt de bijzin når jeg studerer in. In deze betekenis verwijst het naar het moment waarop de handeling plaatsvindt. Bijvoorbeeld: Jeg læser, når jeg har tid. — “Ik lees als ik tijd heb.” Het tweede jeg betekent opnieuw “ik” en is het onderwerp van de bijzin. Een herhaald onderwerp kan in het Deens gewoon opnieuw worden uitgedrukt; het wordt hier niet weggelaten. studerer betekent hier “studeer”. De basisvorm is studere; studerer is de tegenwoordige tijd. Bijvoorbeeld: Jeg studerer dansk. — “Ik studeer Deens.” Samen vormen Jeg husker nye ord en når jeg studerer de betekenis: “Ik onthoud nieuwe woorden als ik studeer.” Når verbindt de hoofdzin met de tijdsbepalende bijzin. De volledige uiting zegt dus dat het onthouden van nieuwe woorden plaatsvindt tijdens het studeren.

2. Men jeg glemmer dem, når jeg prøver at tale.

   Maar ik vergeet ze als ik probeer te spreken.

   Men

   maar

   jeg

   ik

   glemmer

   vergeet

   dem

   ze

   når

   als

   prøver

   probeer

   at tale

   spreken

   Uitgebreide uitleg

   Men verbindt deze zin met wat eraan voorafgaat en betekent hier “maar”. Het is een voegwoord; het verandert niet van vorm. Voorbeeld: Jeg læser, men jeg skriver ikke. — “Ik lees, maar ik schrijf niet.” jeg is het Deense persoonlijk voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud: “ik”. Het blijft dezelfde vorm als onderwerp, ongeacht de tijd. Voorbeeld: Jeg taler dansk. — “Ik spreek Deens.” glemmer is de tegenwoordige tijd van glemme, “vergeten”. De vorm op -er is hier de persoonsvorm bij jeg; in het Deens verandert het werkwoord in de tegenwoordige tijd doorgaans niet per persoon: jeg glemmer, du glemmer. Voorbeeld: Jeg glemmer navnet. — “Ik vergeet de naam.” dem is het meervoudige voorwerpsvoornaamwoord, hier “ze” of “hen”. In deze context verwijst het, overeenkomstig de omringende zinnen, naar de woorden. Het onderwerp en voorwerp hebben verschillende vormen: de betekent “ze” als onderwerp, terwijl dem “ze” als voorwerp betekent. Voorbeeld: Jeg ser dem. — “Ik zie ze.” når leidt een bijzin in en betekent hier “wanneer” of “als” bij een tijdstip of terugkerende situatie. Het introduceert dus de situatie waarin het vergeten gebeurt; het is hier niet het voorwaardelijke “als” in de betekenis van “indien”. Voorbeeld: Jeg lytter, når du taler. — “Ik luister wanneer je spreekt.” prøver is de tegenwoordige tijd van prøve, “proberen” of “proberen te”. Net als glemmer heeft het hier de vorm op -er; het werkwoord staat in de bijzin bij jeg. Voorbeeld: Jeg prøver igen. — “Ik probeer het opnieuw.” at tale bestaat uit het infinitiefmerkteken at en het infinitief tale, “spreken”. Na prøve gebruikt het Deens dit patroon: prøve at + infinitief, vergelijkbaar met “proberen te spreken”. Voorbeeld: Jeg prøver at læse. — “Ik probeer te lezen.” Samen vormt jeg glemmer dem de hoofdzin “ik vergeet ze”. når jeg prøver at tale geeft de terugkerende situatie aan: “wanneer ik probeer te spreken”. Met Men ervoor ontstaat de volledige betekenis: “Maar ik vergeet ze wanneer ik probeer te spreken.”

3. Ordene er måske ikke forbundet med situationer, hvor du faktisk ville bruge dem.

   De woorden zijn misschien niet verbonden met situaties waarin je ze echt zou gebruiken.

   Ordene

   de woorden

   er … forbundet

   zijn verbonden

   måske

   misschien

   ikke

   niet

   situationer

   situaties

   hvor

   waarin

   du

   je

   faktisk

   echt

   ville

   zou

   bruge

   gebruiken

   dem

   ze

   Uitgebreide uitleg

   Ordene betekent hier “de woorden”. Het is de bepaalde meervoudsvorm van ord (“woord”): ord → ord (meervoud) → ordene (bepaald meervoud). De uitgang -ene markeert hier het bepaalde meervoud. er forbundet betekent “zijn verbonden”. er is de tegenwoordige tijd van være (“zijn”). forbundet is het voltooid deelwoord van forbinde (“verbinden”), hier gebruikt om een toestand te beschrijven. Samen geven ze aan dat de woorden met iets verbonden zijn. Voorbeeld: De to dele er forbundet. — “De twee delen zijn verbonden.” måske betekent “misschien” en maakt de bewering onzeker, zonder haar te ontkennen. Voorbeeld: Måske kommer hun senere. — “Misschien komt ze later.” ikke is de gewone ontkenning “niet”. Hier ontkent het de verbinding die door er forbundet wordt beschreven: de woorden zijn misschien niet verbonden met zulke situaties. situationer betekent “situaties”. Het is het onbepaalde meervoud van situation: en situation → situationer. Voorbeeld: Vi taler om forskellige situationer. — “We praten over verschillende situaties.” hvor betekent hier “waarin” en leidt een bijzin in die situationer nader beschrijft. Het verwijst hier naar situaties, niet naar een concrete plaats. Voorbeeld: Det er en situation, hvor jeg skal vælge. — “Dat is een situatie waarin ik moet kiezen.” du betekent “je/jij” en is het onderwerp van de bijzin. Deze vorm verandert niet voor persoon of getal in de manier waarop hij hier wordt gebruikt; de precieze aanspreekvorm hangt van de context af. faktisk betekent hier “echt” of “daadwerkelijk”. Het benadrukt dat het gebruik werkelijk zou plaatsvinden, niet alleen theoretisch wordt genoemd. Voorbeeld: Jeg bruger det faktisk hver dag. — “Ik gebruik het echt elke dag.” ville is hier de verleden-tijdsvorm van vil, het modale werkwoord met de infinitief ville (“willen”). In combinatie met de infinitief bruge drukt het hier een voorwaardelijke of voorgestelde handeling uit: “zou gebruiken”. ville verandert in deze betekenis niet naar persoon of getal. Voorbeeld: Jeg ville købe bogen. — “Ik zou het boek kopen.” bruge betekent “gebruiken”. Het is de infinitief na het modale werkwoord ville; na zo’n modaal werkwoord staat in het Deens geen at vóór de infinitief. Voorbeeld: Du kan bruge ordet her. — “Je kunt het woord hier gebruiken.” dem betekent “ze/hen” en is hier het meervoudige object van bruge: iemand zou de woorden gebruiken. Het is de objectvorm van het persoonlijke voornaamwoord; als onderwerp staat de overeenkomstige vorm de (“ze”). Voorbeeld: Jeg ser dem. — “Ik zie ze.” De zin wordt opgebouwd als Ordene er måske ikke forbundet med situationer: “De woorden zijn misschien niet verbonden met situaties”. Daarna beperkt hvor du faktisk ville bruge dem de betekenis van situationer: het gaat om situaties waarin je de woorden echt zou gebruiken. Het geheel betekent daarom: “De woorden zijn misschien niet verbonden met situaties waarin je ze echt zou gebruiken.”

4. Jeg skriver normalt oversættelsen ned og gennemgår den samme liste igen senere.

   Meestal schrijf ik de vertaling op en bekijk ik dezelfde lijst later opnieuw.

   Jeg

   ik

   skriver … ned

   opschrijven

   normalt

   meestal

   oversættelsen

   de vertaling

   gennemgår

   doornemen

   den

   de (in den samme liste: ‘dezelfde’)

   samme

   zelfde

   liste

   lijst

   igen

   opnieuw

   senere

   later

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik” en is het onderwerp. Het Deense persoonlijke voornaamwoord jeg verwijst naar de spreker; de werkwoordsvorm draagt hierbij geen persoonsuitgang. Vergelijk jeg skriver, du skriver en de skriver: het werkwoord blijft in de tegenwoordige tijd hetzelfde. skriver ... ned betekent “opschrijven”. skriver is de tegenwoordige tijd van skrive (“schrijven”); ned maakt duidelijk dat iets wordt vastgelegd. Voorbeeld: Jeg skriver ordet ned. = “Ik schrijf het woord op.” normalt betekent “meestal” of “gewoonlijk”. Het is een bijwoord dat de gebruikelijke frequentie of gang van zaken aangeeft; het zegt niet dat de handeling zonder uitzondering plaatsvindt. oversættelsen betekent “de vertaling”. oversættelse betekent “een vertaling” en oversættelsen is de bepaalde vorm “de vertaling”. De uitgang -en hoort bij dit zelfstandige naamwoord en is geen apart woord voor “de”. Voorbeeld: Jeg læser oversættelsen. = “Ik lees de vertaling.” gennemgår betekent hier “neemt door” of “bekijkt zorgvuldig”. Het is de tegenwoordige tijd van gennemgå (“doornemen”); ook hier verandert de werkwoordsvorm niet volgens de persoon. Voorbeeld: Jeg gennemgår teksten. = “Ik neem de tekst door.” den staat hier niet zelfstandig voor de eerder genoemde vertaling. Samen met samme liste vormt het den samme liste, “dezelfde lijst”. In deze combinatie is den de bepaalde/demonstratieve vorm voor een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtswoord zoals liste; vergelijk det samme bij een onzijdig enkelvoudig woord en de samme bij het meervoud. samme betekent “zelfde” in de combinatie den samme liste: het gaat om dezelfde lijst als een eerder bedoelde lijst. De vorm samme blijft bijvoorbeeld hetzelfde in samme liste en samme lister; het bepaalde element kan wel veranderen: den samme liste, de samme lister. liste betekent “lijst”. In den samme liste staat het zelfstandig naamwoord in de onbepaalde enkelvoudsvorm; listen betekent “de lijst” wanneer het bepaalde lidwoord aan het woord zelf vastzit. Voorbeeld: Listen er kort. = “De lijst is kort.” igen betekent “opnieuw” of “weer”. Het geeft aan dat het doornemen nogmaals gebeurt. Het verschilt van samme: samme beschrijft welke lijst het is, terwijl igen de herhaling van de handeling beschrijft. senere betekent “later”. Het plaatst het opnieuw doornemen op een later moment dan het opschrijven. Het is de vergrotende vorm van sen (“laat” in de tijd): senere = “later”; hier functioneert het als bijwoord. De zin bouwt zo op: Jeg skriver normalt oversættelsen ned betekent “Meestal schrijf ik de vertaling op”. og verbindt daarmee de tweede handeling: gennemgår den samme liste igen senere betekent “bekijk ik dezelfde lijst later opnieuw”. In dat tweede deel hoort den dus bij samme liste en verwijst het niet zelfstandig naar oversættelsen. Het geheel betekent: “Meestal schrijf ik de vertaling op en bekijk ik dezelfde lijst later opnieuw.”

5. Prøv at tilføje en enkel eksempelsætning til hvert nyttigt ord.

   Probeer voor elk nuttig woord één eenvoudige voorbeeldzin toe te voegen.

   Prøv

   probeer

   tilføje

   toevoegen

   enkel

   eenvoudig

   eksempelsætning

   voorbeeldzin

   hvert

   elk

   nyttigt

   nuttig

   ord

   woord

   Uitgebreide uitleg

   Prøv betekent hier “probeer”. Het is de gebiedende wijs van at prøve (“proberen”): prøv! richt zich tot één of meer aangesproken personen, zonder dat het werkwoord daarvoor een aparte persoonsvorm gebruikt. Voorbeeld: Prøv igen. — “Probeer het opnieuw.” tilføje betekent “toevoegen”. Dit is de infinitief; na prøv at staat de infinitief met het Deense infinitiefmerkteken at: prøv at tilføje = “probeer toe te voegen”. Voorbeeld: Prøv at skrive en kort besked. — “Probeer een kort bericht te schrijven.” enkel betekent hier “eenvoudig”. Het is de basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord; bij het onzijdige enkelvoud krijgt het de vorm enkelt, terwijl enkel bij een gemeenschappelijk-geslacht enkelvoud hoort. In en enkel eksempelsætning hoort enkel bij het gemeenschappelijk-geslachtige zelfstandig naamwoord eksempelsætning. Voorbeeld: Det er en enkel løsning. — “Dat is een eenvoudige oplossing.” eksempelsætning betekent “voorbeeldzin”. Het is een samengesteld zelfstandig naamwoord: eksempel (“voorbeeld”) + sætning (“zin”). Het meervoud is eksempelsætninger. Voorbeeld: Skriv en eksempelsætning. — “Schrijf een voorbeeldzin.” hvert betekent hier “elk”. Het is de onzijdige enkelvoudsvorm van hver; deze vorm staat bij een onzijdig enkelvoudig zelfstandig naamwoord, hier ord. Vergelijk hver bij een gemeenschappelijk-geslachtig zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld hver dag (“elke dag”). Voorbeeld: Hun læser hvert kapitel. — “Zij leest elk hoofdstuk.” nyttigt betekent hier “nuttig”. Het is de onzijdige enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord nyttig en stemt af op ord, dat onzijdig is: et nyttigt ord. Bij een gemeenschappelijk-geslachtig zelfstandig naamwoord staat de vorm nyttig, bijvoorbeeld en nyttig bog (“een nuttig boek”). Voorbeeld: Det er et nyttigt råd. — “Dat is een nuttig advies.” ord betekent “woord”. Dit zelfstandig naamwoord is onzijdig: et ord; het meervoud is ord (“woorden”), dus de vorm verandert daar niet. In hvert nyttigt ord staat het in het enkelvoud, omdat hvert en nyttigt beide het onzijdige enkelvoud aangeven. In de volledige structuur staat eerst de aansporing Prøv at tilføje: “Probeer toe te voegen”. Daarna volgt en enkel eksempelsætning: “een eenvoudige voorbeeldzin”. til hvert nyttigt ord geeft aan waarvoor die voorbeeldzin bedoeld is: bij elk nuttig woord. Samen betekent de zin: “Probeer voor elk nuttig woord één eenvoudige voorbeeldzin toe te voegen.”

6. Jeg kan skrive sætninger om arbejde, indkøb eller beskeder til venner.

   Ik kan zinnen schrijven over werk, winkelen of berichten aan vrienden.

   Jeg kan

   ik kan

   skrive

   schrijven

   sætninger

   zinnen

   om

   over

   arbejde

   werk

   indkøb

   boodschappen doen; winkelen

   beskeder

   berichten

   til

   aan

   venner

   vrienden

   Uitgebreide uitleg

   Jeg kan betekent hier “ik kan”. Jeg is de eerste persoon enkelvoud (“ik”); kan is de tegenwoordige vorm van kunne (“kunnen”) voor deze persoon. In deze zin drukt kan bekwaamheid of mogelijkheid uit. De constructie is Jeg kan + infinitief, bijvoorbeeld: Jeg kan læse. — “Ik kan lezen.” skrive betekent hier “schrijven”. Dit is de infinitief; na kan blijft het werkwoord in de infinitief staan, zonder een extra infinitiefmarkeerder. De vorm skrive kan ook na andere modale werkwoorden worden gebruikt, bijvoorbeeld: Hun vil skrive. — “Zij zal/wil schrijven.” sætninger betekent “zinnen”. Dit is het meervoud van sætning (“zin”); het achtervoegsel -er markeert hier het meervoud. Een enkelvoudig voorbeeld is en sætning — “een zin”; to sætninger betekent “twee zinnen”. om betekent hier “over” en leidt het onderwerp van de zinnen in: waarover ze gaan. Het is niet hetzelfde als til in deze uiting: om arbejde is “over werk”, terwijl til venner “aan vrienden” betekent. arbejde betekent hier “werk”. Het woord kan in het Deens zowel een activiteit of bezigheid als werk in bredere zin aanduiden; in deze zin is het het onderwerp waarover de zinnen gaan. Voorbeeld: Jeg skriver om arbejde. — “Ik schrijf over werk.” indkøb betekent hier “boodschappen doen” of “winkelen”, als activiteit. Het is een zelfstandig naamwoord dat naar het doen van inkopen verwijst, niet naar een afzonderlijk voorwerp. Voorbeeld: Vi taler om indkøb. — “Wij praten over boodschappen doen/winkelen.” beskeder betekent “berichten”. Dit is het meervoud van besked (“bericht”). Voorbeeld: Jeg skriver beskeder. — “Ik schrijf berichten.” til betekent hier “aan” en markeert de ontvanger van de berichten. In beskeder til venner betekent het dus “berichten aan vrienden”; het geeft niet aan waarover de berichten gaan. venner betekent “vrienden”. Dit is het meervoud van ven (“vriend”). Het meervoud verwijst naar meer dan één vriend, zonder dat de zin een preciezer aantal noemt. Voorbeeld: Jeg skriver til venner. — “Ik schrijf aan vrienden.” Samen vormen skrive sætninger om arbejde, indkøb eller beskeder til venner de inhoud van wat de spreker kan schrijven: zinnen over werk, boodschappen doen of winkelen, of berichten aan vrienden. eller betekent “of” en verbindt de alternatieven. De volledige structuur is Jeg kan + infinitief + object/onderwerp van de tekst: “Ik kan zinnen schrijven over werk, boodschappen doen of winkelen, of berichten aan vrienden.”

7. De situationer vil gøre det lettere at huske betydningen under en samtale.

   Die situaties zullen het gemakkelijker maken om de betekenis tijdens een gesprek terug te halen.

   De

   die; het bepaalde meervoud

   situationer

   situaties

   vil

   zullen

   gøre

   maken

   det

   het

   lettere

   gemakkelijker

   huske

   onthouden

   betydningen

   de betekenis

   under

   tijdens

   samtale

   gesprek

   Uitgebreide uitleg

   De bepaalt hier samen met situationer de bedoelde meervoudige groep: “die/de situaties”. In het Deens kan de voor een meervoudig zelfstandig naamwoord een aanwijzende betekenis (“die”) hebben; de vaste vertaling ondersteunt hier die lezing. Het is niet de formele aanspreekvorm “u”. situationer is het meervoud van situation. De vorm zelf heeft geen bepaaldheidsuitgang: situationer is onbepaald meervoud, terwijl situationerne “de situaties” is. In De situationer wordt de groep door De bepaald. vil geeft hier toekomst aan: “zullen”. Het staat vóór gøre in de constructie vil + infinitief, zoals in Hun vil komme — “Zij zal komen”. In andere contexten kan vil ook wil of bereidheid uitdrukken; hier past de toekomstige lezing bij de vaste vertaling. gøre is de infinitief van “maken/doen”. Na vil blijft het werkwoord in de infinitief. In gøre det lettere at ... betekent het “gemakkelijker maken”. det betekent hier “het” in de constructie gøre det lettere at .... Het is het element in “het gemakkelijker maken om ...”; de daaropvolgende activiteit wordt als iets voorgesteld dat gemakkelijker wordt gemaakt. Voorbeeld: Det er svært at huske — “Het is moeilijk om te onthouden.” lettere betekent “gemakkelijker”. Het is de vergrotende trap van let: let — lettere — lettest (“gemakkelijk” — “gemakkelijker” — “het gemakkelijkst”). De vergelijking drukt uit dat onthouden gemakkelijker wordt dan zonder de genoemde omstandigheden. huske is “onthouden”. In at huske markeert at de infinitief en is huske de infinitiefvorm. De combinatie lettere at huske betekent “gemakkelijker om te onthouden”. Voorbeeld: Det er svært at huske navne — “Het is moeilijk om namen te onthouden.” betydningen betekent “de betekenis”. De basisvorm is betydning; de uitgang -en maakt het enkelvoud bepaald: betydning is onbepaald en betydningen betekent “de betekenis”. under betekent hier “tijdens”, met een tijdsperiode als betekenis. In andere contexten kan het ook ruimtelijk “onder” betekenen; in deze zin gaat het om de periode waarin iets gebeurt. en samtale betekent “een gesprek”. samtale is een zelfstandig naamwoord van het Deense gemeenschappelijke geslacht en gebruikt daarom het lidwoord en. De vorm en samtale is onbepaald; samtalen betekent “het gesprek”. Het lidwoord zegt hier niet op zichzelf dat er precies één gesprek is. De delen komen samen als De situationer (“die/de situaties”) + vil gøre (“zullen maken”) + det lettere at huske betydningen (“het gemakkelijker maken om de betekenis te onthouden”) + under en samtale (“tijdens een gesprek”). De volledige betekenis is: “Die situaties zullen het gemakkelijker maken om de betekenis tijdens een gesprek terug te halen.” De constructie vil gøre det lettere at + infinitief is herbruikbaar om te zeggen dat een toekomstige omstandigheid een activiteit gemakkelijker maakt.

8. Jeg bør nok lære færre ord og bruge dem oftere.

   Ik zou waarschijnlijk minder woorden moeten leren en ze vaker moeten gebruiken.

   Jeg bør nok

   ik zou waarschijnlijk moeten

   lære

   leren

   færre

   minder

   ord

   woorden

   bruge

   gebruiken

   dem

   ze

   oftere

   vaker

   Uitgebreide uitleg

   Jeg bør nok betekent hier dat de spreker waarschijnlijk minder woorden zou moeten leren. Jeg is het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud: “ik”. Bør is de tegenwoordige vorm van het Deense modale werkwoord burde; het drukt hier een aanbeveling of plicht uit, niet een vaststaand feit. Nok kwalificeert die uitspraak hier als waarschijnlijk: “waarschijnlijk”. Samen vormt dit een bruikbaar patroon: Jeg bør ... = “Ik zou ... moeten”. Lære is de infinitief “leren”. Na bør staat de infinitief zonder een extra infinitiefmarkeerder: bør lære. Het kan ook zelfstandig in een voorbeeld staan, bijvoorbeeld: Jeg vil lære dansk. — “Ik wil Deens leren.” Færre betekent hier “minder” bij telbare zaken. Het is de vergelijkende vorm van få (“weinig”): få → færre. De vorm færre hoort bij een meervoudige telbare hoeveelheid, zoals woorden; bij een niet-telbare hoeveelheid gebruikt het Deens doorgaans mindre. Ord betekent “woorden”. Dit is het meervoud van ord; dezelfde spelling komt in het Deens ook voor als enkelvoud, zodat de vorm hier door de context als meervoud wordt begrepen. In færre ord betekent het geheel “minder woorden”. Bruge betekent “gebruiken”. Het staat opnieuw als infinitief, omdat het door de eerdere modale vorm bør wordt gecoördineerd: bør lære og bruge = “zou moeten leren en gebruiken”. Een zelfstandig voorbeeld: Jeg bruger ordet ofte. — “Ik gebruik het woord vaak.” Dem betekent hier “ze” als voorwerp en verwijst, volgens de vaste vertaling en de samenhang, naar ord. Dem is de objectvorm van het meervoudige persoonlijke voornaamwoord; het verschilt dus van het onderwerp de (“zij/ze”). Oftere betekent “vaker”. Het is de vergrotende vorm van het bijwoord ofte (“vaak”): ofte → oftere. Het zegt hier dat het gebruiken met een hogere frequentie moet gebeuren, niet dat er een groter aantal woorden wordt bedoeld. De volledige structuur is Jeg bør nok + lære færre ord + og + bruge dem oftere: “Ik zou waarschijnlijk minder woorden moeten leren en ze vaker moeten gebruiken.” Het onderwerp blijft in het tweede deel begrepen; dem is daar het voorwerp van bruge, en de verwijzing naar de woorden maakt de twee handelingen inhoudelijk één plan.

9. Gentagen brug vil hjælpe ordene med at blive en del af dit aktive ordforråd.

   Door herhaald gebruik worden de woorden onderdeel van je actieve woordenschat.

   Gentagen

   herhaald

   brug

   gebruik

   vil

   zal

   hjælpe

   helpen

   ordene

   de woorden

   blive

   worden

   en del af

   een deel van

   dit

   je/jouw

   aktive

   actieve

   ordforråd

   woordenschat

   Uitgebreide uitleg

   Gentagen beschrijft hier brug: herhaald gebruik. Dit is de vorm voor een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van gemeenschappelijk geslacht. De onzijdige vorm is gentaget en de meervouds- of bepaalde vorm is gentagne. Het verwante werkwoord in de infinitief is gentage (“herhalen”); dat is niet de basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord zelf. brug betekent hier “gebruik”, dus het toepassen van woorden. Het is een zelfstandig naamwoord; het werkwoord “gebruiken” is bruge. Voorbeeld: Regelmæssig brug hjælper. — “Regelmatig gebruik helpt.” vil staat vóór hjælpe en drukt hier een toekomstige uitwerking uit: herhaald gebruik zal helpen. Het is de tegenwoordige vorm van ville. Na vil staat het volgende werkwoord in de infinitief, zodat vil de toekomstbetekenis draagt en hjælpe de handeling benoemt. hjælpe betekent “helpen” en staat in de infinitief na vil. In hjælpe ... med at betekent de constructie “helpen om ...”. Voorbeeld: Det vil hjælpe dig med at huske ordet. — “Dat zal je helpen het woord te onthouden.” ordene betekent “de woorden”. Het is de bepaalde meervoudsvorm van ord (“woord”): ord → ordene. De uitgang -ene markeert hier het bepaalde meervoud. blive betekent hier “worden” en staat in de infinitief na med at. Het benoemt de nieuwe toestand die de woorden bereiken. Blive kan in andere zinnen ook “blijven” betekenen; hier past “worden” bij de overgang naar een nieuwe toestand. en del af is een productieve uitdrukking voor “een deel van”. Voorbeeld: Det bliver en del af planen. — “Het wordt een deel van het plan.” dit betekent hier “je/jouw” en hoort bij ordforråd, een onzijdig enkelvoudig zelfstandig naamwoord: et ordforråd. De vorm dit is de bezittelijke vorm bij onzijdig enkelvoud; bij gemeenschappelijk geslacht is dat din en bij meervoud dine. aktive betekent “actieve” en beschrijft ordforråd. De basisvorm is aktiv; aktive is hier de vorm die verschijnt bij een bezittelijke bepaling zoals dit. De uitdrukking aktivt ordforråd verwijst naar woorden die je daadwerkelijk kunt gebruiken, niet alleen naar woorden die je herkent; in deze zin staat de vorm aktive. ordforråd betekent “woordenschat”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: et ordforråd. Hier staat het in het enkelvoud, en dit sluit daarop aan. Samen vormt de zin Gentagen brug (“herhaald gebruik”) vil hjælpe (“zal helpen”) ordene med at blive (“de woorden om te worden”) en del af dit aktive ordforråd (“een deel van je actieve woordenschat”). De volledige betekenis is: “Door herhaald gebruik worden de woorden onderdeel van je actieve woordenschat.”

10. Jeg vil vælge et lille udvalg og skrive personlige eksempler efter undervisningen.

    Ik zal een kleine selectie kiezen en na de les persoonlijke voorbeelden schrijven.

    Jeg vil

    ik zal

    vælge

    kiezen

    lille

    klein

    udvalg

    selectie

    skrive

    schrijven

    personlige

    persoonlijke

    eksempler

    voorbeelden

    efter undervisningen

    na de les

    Uitgebreide uitleg

    Jeg vil betekent hier dat de spreker van plan is iets te doen: “ik zal”. vil is de tegenwoordige vorm van ville; afhankelijk van de context kan die ook “willen” betekenen. In deze zin geeft de vorm een voornemen aan. Na vil staat het volgende werkwoord in de infinitief, zonder at. vælge betekent “kiezen”. Dit is de infinitief; na vil blijft die vorm onveranderd. Een bruikbaar patroon is vil + infinitief: Jeg vil vælge betekent “ik zal kiezen” of “ik ben van plan te kiezen”. lille betekent hier “kleine”. Het bijvoeglijk naamwoord staat bij het onzijdige enkelvoud udvalg, dat met et wordt gebruikt. De vorm contrasteert bijvoorbeeld met små bij een meervoud: et lille udvalg — “een kleine selectie”; små udvalg — “kleine selecties”. udvalg is het zelfstandig naamwoord voor “selectie” of “keuze”. In et lille udvalg is het een onzijdig enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het onbepaalde lidwoord et markeert hier de onzijdige enkelvoudsvorm; het drukt niet op zichzelf een geteld aantal uit. skrive betekent “schrijven”. Ook dit is een infinitief. Het tweede werkwoord valt onder hetzelfde vil als vælge: Jeg vil vælge og skrive betekent “ik zal kiezen en schrijven”. De combinatie maakt dus twee handelingen onder één voornemen duidelijk. personlige betekent “persoonlijke”. De basisvorm is personlig. Hier staat de vorm in het meervoud, omdat hij bij eksempler hoort: personlige eksempler — “persoonlijke voorbeelden”. Het bijvoeglijk naamwoord neemt dus niet zijn vorm over van skrive, maar stemt af op het zelfstandig naamwoord. eksempler betekent “voorbeelden”. Dit is het meervoud van eksempel; het enkelvoud is et eksempel. Voorbeeld: Jeg skriver et eksempel — “Ik schrijf een voorbeeld.” efter undervisningen betekent “na de les”. efter is hier een voorzetsel dat een tijdsrelatie uitdrukt. undervisningen is de bepaalde vorm van undervisning: hier gaat het om de bedoelde les. Voorbeeld: Vi mødes efter undervisningen — “We spreken na de les af.” Samen betekent Jeg vil vælge et lille udvalg og skrive personlige eksempler efter undervisningen: “Ik zal een kleine selectie kiezen en na de les persoonlijke voorbeelden schrijven.” De structuur is Jeg vil + twee gecoördineerde infinitieven: eerst vælge ..., daarna skrive ...; efter undervisningen bepaalt wanneer het schrijven plaatsvindt.

11. Den rutine burde gøre det mere praktisk at øve dit ordforråd.

    Die routine zou het oefenen van je woordenschat praktischer moeten maken.

    Den

    die

    rutine

    routine

    burde

    zou moeten

    gøre

    maken; doen

    mere praktisk

    praktischer

    øve

    oefenen

    ordforråd

    woordenschat

    Uitgebreide uitleg

    Den staat hier vóór een zelfstandig naamwoord en verwijst naar één bepaalde, gemeenschappelijk-geslachtelijke eenheid: die routine. In het Deens kan den zo’n aanwijzende bepaler zijn; het is niet hetzelfde als het aanwijzende det voor onzijdige woorden. rutine betekent hier routine. Het woord is een zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar patroon is en rutine voor “een routine” en rutinen voor “de routine” wanneer de bepaaldheid aan het zelfstandig naamwoord zelf wordt gehecht. burde is de vorm van bør in deze constructie. Hier drukt het uit dat iets naar verwachting of als aanbeveling een bepaald effect zou moeten hebben. Het is dus niet simpelweg een verleden tijd van een gewoon werkwoord. Vergelijk bør (“zou moeten / behoort te”) met burde (“zou moeten”, vaak iets voorzichtiger of als verwachting). Na een modaal werkwoord zoals burde volgt de infinitief zonder at. gøre betekent maken of doen; hier is specifiek “maken” bedoeld. Na burde staat deze infinitiefvorm: burde gøre = “zou moeten maken”. Een herbruikbaar patroon is Det burde gøre ... lettere — “Dat zou ... gemakkelijker moeten maken.” mere praktisk betekent praktischer. praktisk is een bijvoeglijk naamwoord; mere maakt hier de vergrotende trap. De vergelijking is praktisk — mere praktisk — mest praktisk: praktisch — praktischer — het meest praktisch. mere hoort dus bij het bijvoeglijk naamwoord, niet bij het zelfstandig naamwoord. øve betekent oefenen. Het is een infinitief na de constructie gøre det ... at .... In die constructie maakt iets een activiteit gemakkelijker, praktischer of mogelijk: Det gør det lettere at lære betekent “Dat maakt het gemakkelijker om te leren.” ordforråd betekent woordenschat. Het is een zelfstandig naamwoord; het is niet hetzelfde als één afzonderlijk ord (“woord”). In dit ordforråd staat dit als bezittelijke bepaler bij dit onzijdige enkelvoudige woord: dit betekent hier “je/jouw” en stemt met ordforråd overeen. De bezittelijke vorm verandert naar din bij een gemeenschappelijk-geslachtelijk woord, bijvoorbeeld din rutine (“je routine”). Samen vormt gøre det mere praktisk at øve dit ordforråd de constructie “het praktischer maken om je woordenschat te oefenen”. det is hier het vooruitwijzende “het” in die constructie; de activiteit wordt daarna met at øve genoemd. De volledige zin betekent daarom: “Die routine zou het oefenen van je woordenschat praktischer moeten maken.”