Achterstand na gemiste lessen | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg har for nylig misset nogle lektioner og føler mig bagud.

   Ik heb onlangs een paar lessen gemist en loop achter.

   Jeg har

   ik heb

   for nylig

   onlangs

   misset

   gemist

   nogle

   enkele

   lektioner

   lessen

   føler mig

   voel me

   bagud

   achter

   Uitgebreide uitleg

   Jeg har betekent hier “ik heb”. har is de tegenwoordige vorm van have en staat als hulpwerkwoord vóór een voltooid deelwoord. Het patroon is Jeg har + voltooid deelwoord: Jeg har arbejdet. — “Ik heb gewerkt.” for nylig betekent “onlangs” of “recentelijk”. Het is een vaste tijdsbepaling en kan bijvoorbeeld ook aan het begin staan: For nylig købte jeg en bog. — “Onlangs kocht ik een boek.” misset betekent hier “gemist”, in de zin van lessen niet hebben bijgewoond. De basisvorm is misse; misset is het voltooid deelwoord dat na har staat. Jeg har misset toget. — “Ik heb de trein gemist.” nogle betekent hier “enkele” of “sommige” en staat bij een meervoudig, niet nader bepaald zelfstandig naamwoord. Het drukt niet noodzakelijk precies twee uit. Jeg har nogle spørgsmål. — “Ik heb enkele vragen.” lektioner betekent “lessen”. De enkelvoudsvorm is lektion, en lektioner is het meervoud. De vorm maakt hier duidelijk dat het om meer dan één les gaat: en lektion — “een les”, flere lektioner — “meerdere lessen”. føler mig betekent “voel me”. føler is de tegenwoordige vorm van føle (“voelen”), en mig is de eerste-persoonsvorm die bij jeg hoort wanneer de persoon zelf het gevoelde ondervindt. In het patroon jeg føler mig + beschrijving beschrijft het laatste deel de toestand van de spreker: Jeg føler mig træt. — “Ik voel me moe.” bagud betekent hier “achter” in de betekenis “achterlopen” of “een achterstand hebben”, niet noodzakelijk een plaats achter iets. Jeg er bagud. — “Ik loop achter.” In de gegeven zin is de achterstand verbonden met de gemiste lessen. Samen vormen de delen: Jeg har for nylig misset nogle lektioner = “Ik heb onlangs enkele lessen gemist”, en føler mig bagud = “ik voel me achterlopen/ik loop achter”. Og verbindt die twee mededelingen. De volledige betekenis is dus: “Ik heb onlangs een paar lessen gemist en loop achter.”

2. Du kan godt indhente det.

   Je kunt de achterstand inhalen.

   Du kan

   je kunt

   godt

   wel

   indhente

   inhalen

   det

   het; de achterstand

   Uitgebreide uitleg

   Du kan betekent hier ‘je kunt’. Du is de tweede persoon enkelvoud: je spreekt één persoon aan. kan is de tegenwoordige vorm van kunne (‘kunnen’) bij du; na dit modale werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief. Vergelijk: Jeg kan komme. — ‘Ik kan komen.’ godt versterkt hier de mogelijkheid op een geruststellende manier: ‘wel’ of ‘zeker’. In deze combinatie betekent het niet letterlijk ‘goed’ als beoordeling van een handeling. Du kan godt ... is een bruikbaar patroon om uit te drukken dat iets zeker mogelijk is. indhente betekent hier ‘inhalen’, namelijk een achterstand inlopen. Het is de infinitief die na kan komt. Het werkwoord kan ook in andere contexten iets concreets betekenen dat je inhaalt, maar hier gaat het volgens de vertaling en context om de leerachterstand. det is hier een enkelvoudig onzijdig Deens voornaamwoord. In deze zin verwijst het, in overeenstemming met de vaste vertaling, naar de achterstand. Het voornaamwoord staat als object bij indhente; het is dus datgene wat wordt ingehaald. Samen vormen de delen Du kan godt + indhente + det: ‘Je kunt de achterstand wel inhalen.’ De voorafgaande context maakt duidelijk dat het om een achterstand door gemiste lessen gaat. De zin drukt mogelijkheid en aanmoediging uit, niet een bewering dat de achterstand al is ingehaald.

3. Men hvis du prøver at lære det hele på én gang, bliver det sværere.

   Maar als je alles tegelijk probeert te leren, wordt het moeilijker.

   Men

   maar

   hvis

   als

   prøver

   probeert

   lære

   leren

   det hele

   alles

   på én gang

   tegelijk

   bliver

   wordt

   sværere

   moeilijker

   Uitgebreide uitleg

   Men betekent hier “maar” en verbindt deze zin met wat eraan voorafgaat. Het is een voegwoord: het tweede deel vormt een tegenstelling of beperking bij het eerste deel. hvis betekent “als” in een voorwaardelijke bijzin. De combinatie hvis ... geeft een voorwaarde: als iets gebeurt, volgt het resultaat in de hoofdzin. Voorbeeld: Hvis du har tid, kan vi begynde. — Als je tijd hebt, kunnen we beginnen. prøver is de tegenwoordige tijd van prøve (“proberen”). Het onderwerp du betekent “je”; bij du staat het werkwoord hier dus als du prøver. De uitgang -r markeert in deze vorm de tegenwoordige tijd. prøve at wordt gebruikt voor “proberen om te ...”: du prøver at lære betekent “je probeert te leren”. lære is de infinitief “leren”. Na at staat deze vorm: at lære = “te leren”. Het is een zelfstandig werkwoord; het zegt hier wat je probeert te doen. det hele betekent hier “alles”. det is een onzijdig enkelvoudig voornaamwoord en hele is de bepaalde vorm van hel (“heel, volledig”). Samen verwijst de uitdrukking naar het geheel van de leerstof of andere inhoud die in deze context wordt bedoeld, zonder dat de zin specificeert wat die inhoud precies is. på én gang is een vaste uitdrukking voor “tegelijk” of “in één keer”. én benadrukt in deze uitdrukking dat de handeling als één geheel of op hetzelfde moment wordt opgevat. Voorbeeld: Hun læser ikke alle kapitler på én gang. — Zij leest niet alle hoofdstukken tegelijk. bliver is de tegenwoordige tijd van blive, “worden”. Het beschrijft hier een verandering van toestand: iets wordt moeilijker. De vorm hangt niet af van een aparte vrouwelijke of mannelijke categorie; bliver is de tegenwoordige vorm bij verschillende onderwerpen. sværere betekent “moeilijker”. Het is de vergrotende trap van svær (“moeilijk”): svær → sværere → sværest (“moeilijk” → “moeilijker” → “moeilijkst”). In deze zin vergelijkt sværere de situatie met de eerdere of verwachte situatie; de zin zegt dat het daardoor moeilijker wordt. De volledige opbouw is: hvis du prøver at lære det hele på én gang — “als je alles tegelijk probeert te leren” — gevolgd door bliver det sværere — “wordt het moeilijker”. Men maakt daar de betekenis van: “Maar als je alles tegelijk probeert te leren, wordt het moeilijker.”

4. Kan du fortælle mig, hvilken opgave jeg skal begynde med?

   Kun je me vertellen welke opdracht ik als eerste moet doen?

   Kan du

   kun je ...?

   fortælle

   vertellen

   mig

   mij

   hvilken

   welke

   opgave

   opdracht

   skal

   moeten

   begynde

   beginnen

   med

   met

   Uitgebreide uitleg

   Kan du opent een vraag: kan is de tegenwoordige vorm van kunne voor zowel jeg als du; du is hier het onderwerp. In een gewone vraag staat het werkwoord vóór het onderwerp: Kan du ...? Dit patroon betekent “Kun je ...?” en is een bruikbare manier om iemand iets te vragen. fortælle is de infinitief van fortælle (“vertellen”). Na het modale werkwoord kan staat de infinitief zonder extra infinitiefpartikel: Kan du fortælle ...? betekent letterlijk dat de aangesprokene iets kan vertellen. mig betekent “mij” en is hier het object van fortælle: iemand vertelt iets aan mij. Deens gebruikt mig als objectvorm van het persoonlijke voornaamwoord; de bijbehorende onderwerpvorm is jeg. Voorbeeld: Hun hjælper mig. — “Zij helpt mij.” hvilken betekent hier “welke”. Het staat vóór opgave en is de enkelvoudige vorm voor een gemeenschappelijk geslacht. De vorm past bij het zelfstandig naamwoord: hvilket wordt gebruikt bij onzijdig enkelvoud en hvilke bij meervoud. opgave is een zelfstandig naamwoord van gemeenschappelijk geslacht; in deze zin betekent het “opdracht” of “taak”. Voorbeeld: Hvilken opgave vælger du? — “Welke opdracht kies je?” skal is de tegenwoordige vorm van skulle. Hier drukt het uit wat de spreker moet doen: jeg skal begynde betekent “ik moet beginnen”. Het onderwerp van skal is jeg, dat binnen de bijzin staat: hvilken opgave jeg skal .... begynde is de infinitief van begynde, “beginnen”. Samen met med vormt het de herbruikbare combinatie begynde med (“beginnen met”). Het gaat dus om het eerste onderdeel dat iemand kiest of uitvoert, niet alleen om het algemene feit dat er een begin is. med betekent hier “met”. In begynde med hoort het bij het werkwoord. In deze vraag staat hvilken opgave vooraan in de bijzin, terwijl med aan het einde blijft staan: hvilken opgave ... begynde med. Dat is een gangbare manier om te vragen waarmee iemand moet beginnen. De bijzin hvilken opgave jeg skal begynde med betekent als geheel “welke opdracht ik moet beginnen”. De hoofdvraag Kan du fortælle mig ...? vraagt vervolgens of de aangesprokene dat aan de spreker kan vertellen. Samen wordt de volledige betekenis: “Kun je me vertellen welke opdracht ik als eerste moet doen?” De vraag is beleefd en direct; begynde med maakt duidelijk dat het om de eerste opdracht in een volgorde gaat.

5. Den mundtlige opsummering skal snart afleveres, og arbejdsarket kan vente til senere.

   De mondelinge samenvatting moet binnenkort af zijn en het werkblad kan tot later wachten.

   mundtlige

   mondelinge

   opsummering

   samenvatting

   skal

   moet

   snart

   binnenkort

   afleveres

   wordt ingeleverd

   arbejdsarket

   het werkblad

   kan

   kan

   vente

   wachten

   til senere

   tot later

   Uitgebreide uitleg

   mundtlige betekent hier “mondelinge” en beschrijft opsummering. De vorm hoort bij het bijvoeglijk naamwoord mundtlig; de uitgang -e verschijnt hier in de bepaalde vorm na den: den mundtlige opsummering. Vergelijk: en mundtlig opsummering = “een mondelinge samenvatting”. Voorbeeld: en mundtlig aftale — “een mondelinge afspraak”. opsummering betekent “samenvatting”. Het is een zelfstandig naamwoord, gevormd bij het werkwoord opsummere (“samenvatten”). Voorbeeld: Jeg skriver en kort opsummering. — “Ik schrijf een korte samenvatting.” skal geeft hier aan dat iets moet gebeuren: “moet”. skal is de tegenwoordige vorm van skulle en staat bij het daaropvolgende werkwoord. In skal ... afleveres gaat het om een verplichting, niet alleen om een toekomstige gebeurtenis. Voorbeeld: Opgaven skal afleveres i morgen. — “De opdracht moet morgen worden ingeleverd.” snart betekent “binnenkort” of “spoedig”. Het zegt dat de handeling in de nabije toekomst plaatsvindt. Voorbeeld: Toget kommer snart. — “De trein komt binnenkort.” afleveres betekent hier “wordt ingeleverd” of, met skal, “moet worden ingeleverd”. De vorm komt van aflevere (“inleveren”); de uitgang -s vormt hier een passieve constructie. De samenvatting ondergaat de handeling, terwijl degene die haar inlevert niet wordt genoemd. Voorbeeld: Rapporten afleveres fredag. — “Het rapport wordt vrijdag ingeleverd.” arbejdsarket betekent “het werkblad”. Dit is de bepaalde enkelvoudsvorm van et arbejdsark: et arbejdsark = “een werkblad”, arbejdsarket = “het werkblad”. Het achtervoegsel -et draagt hier de bepaaldheid. Voorbeeld: Arbejdsarket ligger på bordet. — “Het werkblad ligt op tafel.” kan betekent hier “kan” in de betekenis van mogelijkheid. Het is de tegenwoordige vorm van kunne; het werkwoord drukt uit dat iets mogelijk is, zonder te zeggen dat het ook moet gebeuren. Voorbeeld: Arbejdet kan vente. — “Het werk kan wachten.” vente betekent “wachten”. Na kan staat het werkwoord in deze basisvorm, zonder persoonsuitgang. Voorbeeld: Vi kan vente lidt. — “We kunnen een beetje wachten.” til senere betekent “tot later”. til geeft hier een later tijdstip als grens aan, en senere betekent “later”. senere is de vergelijkende vorm van sen (“laat”): sen — senere — senest (“laat” — “later” — “het laatst/uiterlijk”). Voorbeeld: Jeg gør det senere. — “Ik doe het later.” De eerste zinshelft is Den mundtlige opsummering skal snart afleveres: “De mondelinge samenvatting moet binnenkort worden ingeleverd.” den en de bepaalde vorm van het bijvoeglijk naamwoord mundtlige markeren hier samen een bepaalde woordgroep; opsummering zelf heeft in deze woordgroep geen afzonderlijk bepaald achtervoegsel. Daarna verbindt og de tweede zinshelft: arbejdsarket kan vente til senere — “het werkblad kan tot later wachten.” Samen betekent de zin dus: “De mondelinge samenvatting moet binnenkort worden ingeleverd, en het werkblad kan tot later wachten.”

6. Så skal jeg begynde med den mundtlige opgave.

   Dan moet ik met de spreekopdracht beginnen.

   Så

   dan

   skal jeg

   moet ik

   begynde

   beginnen

   med

   met

   den

   de

   mundtlige

   mondelinge

   opgave

   opdracht

   Uitgebreide uitleg

   Så staat hier aan het begin en betekent dan in de overgang naar de volgende stap. In een andere context kan så ook andere functies hebben, maar hier sluit het aan bij wat nu moet gebeuren. skal jeg combineert skal met het onderwerp jeg. skal is de tegenwoordige vorm van skulle en drukt hier verplichting uit: ik moet. Het onderwerp komt direct na het modale werkwoord. De infinitief die erbij hoort volgt daarna: Så skal jeg arbejde = Dan moet ik werken. begynde is de infinitief van begynde en betekent beginnen. Na skal blijft het werkwoord in de infinitief, zonder een extra infinitiefmarkeerder. Bijvoorbeeld: Jeg skal begynde nu. — Ik moet nu beginnen. med betekent met en leidt hier datgene in waarmee de handeling begint. Het betekent dus niet dat de spreker samen met iemand begint; de combinatie begynde med betekent beginnen met iets. den is hier de bepaalde vorm vóór een bijvoeglijk naamwoord en hoort bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het fælleskøn. In deze constructie wordt de bepaaldheid vóór het bijvoeglijk naamwoord gemarkeerd: den ... opgave, in plaats van alleen de uitgang in opgaven. mundtlige betekent hier mondelinge. Het is de bepaalde vorm van het bijvoeglijk naamwoord mundtlig; na den krijgt het attributieve bijvoeglijk naamwoord de vorm op -e. Bijvoorbeeld: den skriftlige opgave — de schriftelijke opdracht. De vorm mundtlige beschrijft hier opgave, niet begynde. opgave betekent opdracht en staat hier als enkelvoudig zelfstandig naamwoord. De onbepaalde vorm is en opgave; in de bepaalde vorm zonder voorafgaand bijvoeglijk naamwoord verschijnt opgaven. Met een voorafgaand bijvoeglijk naamwoord wordt de bepaaldheid in deze zin weergegeven door den: den mundtlige opgave. Samen vormen den mundtlige opgave de bepaalde nominale groep de mondelinge opdracht. De volledige opbouw is Så + skal jeg + infinitief begynde + med + die nominale groep. De zin betekent daardoor: Dan moet ik met de mondelinge opdracht beginnen.

7. Begynd der, og bed læreren om noter fra de timer, du gik glip af.

   Begin daarmee en vraag de docent om aantekeningen van de lessen die je hebt gemist.

   Begynd

   begin

   der

   daarmee

   bed … om

   vragen om

   læreren

   de docent

   noter

   aantekeningen

   timer

   lessen

   gik … glip af

   misten

   Uitgebreide uitleg

   Begynd staat vooraan als gebiedende wijs van begynde (‘beginnen’). De aangesproken persoon wordt niet afzonderlijk genoemd. Voorbeeld: Begynd nu. — ‘Begin nu.’ der verwijst hier, volgens de vaste vertaling, naar het eerder bedoelde beginpunt en wordt weergegeven met ‘daarmee’. Op zichzelf betekent der in het Deens doorgaans ‘daar’; dermed is de gebruikelijke vorm voor ‘daarmee’. In deze zin moet de betekenis dus uit de gegeven context en vertaling worden opgevat. bed ... om is een bruikbare constructie voor ‘iemand om iets vragen’. bed is de gebiedende wijs van bede (‘vragen’), en om leidt datgene in waarom wordt gevraagd. In bed læreren om noter staat læreren tussen beide delen. Voorbeeld: Jeg beder hende om hjælp. — ‘Ik vraag haar om hulp.’ læreren betekent hier ‘de docent’. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van lærer (‘docent, leraar’): en lærer = ‘een docent’, læreren = ‘de docent’. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid bij een woord van het gemeenschappelijke geslacht; ze drukt niet zelf een aantal aantekeningen uit. noter betekent ‘aantekeningen’ en is het meervoud van note (‘aantekening’). Het staat hier voor datgene waarom wordt gevraagd: om noter = ‘om aantekeningen’. timer betekent hier ‘lessen’ of ‘lesuren’. Het is het meervoud van time, dat ook ‘uur’ kan betekenen. In de timer maakt de het meervoud bepaald: ‘de lessen’. gik glip af is de verleden tijd van de uitdrukking gå glip af, ‘missen’ of ‘iets mislopen’. De correcte vaste uitdrukking eindigt op één af, niet op af af. gik is de verleden tijd van gå. Voorbeeld: Hun gik glip af mødet. — ‘Zij miste de vergadering.’ du gik glip af vormt de bijzin die de timer nader bepaalt: het gaat om de lessen die de aangesprokene heeft gemist. gik staat bij du in de verleden tijd; de Nederlandse vertaling gebruikt hier een voltooid tegenwoordige tijd. Samen betekent de zin: ‘Begin daarmee en vraag de docent om aantekeningen van de lessen die je hebt gemist.’ De eerste instructie is Begynd der; daarna volgt de vraag aan læreren, met noter als datgene waarom wordt gevraagd. de timer, du gik glip af betekent ‘de lessen die je hebt gemist’.

8. Jeg føler mig mindre sikker, fordi de andre har øvet sammen.

   Ik voel me minder zeker omdat de anderen samen hebben geoefend.

   Jeg føler mig

   ik voel me

   mindre

   minder

   sikker

   zeker

   fordi

   omdat

   de andre

   de anderen

   øvet

   geoefend

   sammen

   samen

   Uitgebreide uitleg

   Jeg føler mig: føler is the present tense of føle (“voelen”). With mig and an adjective, føle sig describes how someone feels: Jeg føler mig træt = “Ik voel me moe.” Mig is the object form used for the first person; compare jeg as the subject and mig after the verb. mindre: This means “minder” and expresses a lower degree. It is the comparative form related to lidt (“weinig/een beetje”): lidt – mindre – mindst. In this sentence it modifies sikker, so the speaker feels less certain than before or than in a relevant comparison; the comparison itself is not specified. sikker: Here this adjective means “zeker” or “zelfverzekerd” in the sense of confidence. Its comparison can be sikker – sikrere – sikrest: “zeker” – “zekerder” – “het zekerst”. Example: Hun er sikrere nu = “Ze is nu zekerder.” fordi: This conjunction introduces the reason for what comes before it. The clause after fordi explains why the speaker feels less certain. Example: Jeg bliver hjemme, fordi jeg er syg = “Ik blijf thuis omdat ik ziek ben.” de andre: de is the definite plural form “de”, and andre means “andere”. Together they mean “de anderen”: people other than those already relevant in the situation. Andre is the plural form used here; a singular contrast is en anden (“een andere/een ander”). The fixed sentence does not identify these people more specifically. øvet: This is the past participle of øve (“oefenen”). With har, it forms the perfect: har øvet = “hebben geoefend”. The participle does not show the person here; har carries the present-tense form, while øvet remains unchanged: jeg har øvet, de har øvet. sammen: This adverb means “samen” and says that the practicing was done jointly. It modifies the action har øvet, not the adjective sikker. Example: Vi arbejder sammen = “Wij werken samen.” Together, Jeg føler mig mindre sikker means “Ik voel me minder zeker”. fordi de andre har øvet sammen gives the reason: “omdat de anderen samen hebben geoefend.” The complete utterance therefore means: “Ik voel me minder zeker omdat de anderen samen hebben geoefend.”

9. Vi kan gennemgå opgaven efter timen.

   We kunnen de opdracht na de les samen doornemen.

   Vi kan

   we kunnen

   gennemgå

   doornemen

   opgaven

   de opdracht

   efter

   na

   timen

   de les

   Uitgebreide uitleg

   Vi kan betekent hier dat de spreker samen met minstens één andere persoon iets kan doen: “we kunnen”. Vi is de eerste persoon meervoud; kan is de vorm van kunne voor tegenwoordige tijd. Het modale werkwoord kan staat vóór het andere werkwoord. gennemgå betekent hier iets zorgvuldig samen doornemen of bespreken. Het is een werkwoord in de infinitief, omdat het na kan staat. Na een modaal werkwoord gebruikt het Deens doorgaans de infinitief zonder een extra woord zoals “te”. Voorbeeld: Vi kan gennemgå teksten. — “We kunnen de tekst doornemen.” opgaven betekent “de opdracht”. De vorm bestaat uit het zelfstandig naamwoord opgave met de bepaalde uitgang -n: opgave = “een opdracht”, opgaven = “de opdracht”. De uitgang markeert hier bepaaldheid, niet meervoud. efter betekent “na” wanneer het een tijdsrelatie uitdrukt. Voorbeeld: efter mødet — “na de vergadering”. Het woord kan in andere contexten ook een andere relatie uitdrukken, maar hier leidt het een tijdsbepaling in. timen betekent hier “de les” in de vaste context van de vertaling. De basisvorm is time, “lesuur” of “uur”; timen is de bepaalde enkelvoudsvorm: “het lesuur/de les”. Het is dus niet de meervoudsvorm. De combinatie efter timen betekent letterlijk “na het lesuur” en wordt hier natuurlijk vertaald als “na de les”. Samen vormen de delen: Vi kan + gennemgå = “we kunnen doornemen”; opgaven geeft aan wat wordt doorgenomen; efter timen geeft aan wanneer. De volledige betekenis is: “We kunnen de opdracht na de les samen doornemen.”

10. Så ved du, hvad du kan forvente.

    Zo weet je wat je kunt verwachten.

    Så

    zo

    ved

    weet

    du

    je

    hvad

    wat

    kan

    kunt

    forvente

    verwachten

    Uitgebreide uitleg

    Så betekent hier “zo”: het verbindt deze zin met wat eraan voorafgaat en geeft het resultaat aan. In deze vaste zin hoort het bij de daaropvolgende hoofdzin; het is niet het vraagwoord “hoe”. ved is de tegenwoordige tijd van vide (“weten”) voor du: jeg ved, du ved, vi ved. Het is dus een vorm van het werkwoord “weten”, niet van være (“zijn”). Voorbeeld: Jeg ved det. — “Ik weet het.” du betekent “je/jij” en is hier het onderwerp van ved. De vorm du markeert in het Deens geen verschil tussen formeel en informeel “je” in deze zin. hvad betekent “wat” en leidt hier een ingebedde vraag aan: hvad du kan forvente = “wat je kunt verwachten”. In zo’n ingebedde vraag staat het onderwerp du vóór het modale werkwoord kan; dit is anders dan in een zelfstandige vraag zoals Hvad kan du forvente? — “Wat kun je verwachten?” kan is de tegenwoordige tijd van kunne (“kunnen”) en staat hier bij du. Het drukt in deze context mogelijkheid of verwachting uit: “kunnen verwachten”. Na een vorm van kunne volgt een infinitief zonder apart infinitiefteken, dus kan forvente, niet een vervoegde vorm na kan. forvente is de infinitief van “verwachten”. De vorm blijft na kan infinitief. Voorbeeld: Jeg kan forvente et svar. — “Ik kan een antwoord verwachten.” Het zelfstandig naamwoord et svar is in dit voorbeeld nieuw en komt niet uit de vaste zin. Samen vormen hvad du kan forvente de inhoud van wat je weet: “wat je kunt verwachten”. De volledige structuur is Så ved du [hvad du kan forvente]: “Zo weet je wat je kunt verwachten.”

11. Så ville det være nemmere at overskue det næste skridt.

    Dat zou de volgende stap beter te overzien maken.

    Så

    dan / zo

    ville

    zou

    være

    zijn

    nemmere

    gemakkelijker

    overskue

    overzien

    næste

    volgende

    skridt

    stap

    Uitgebreide uitleg

    Så betekent hier “dan” of “zo” en verbindt de genoemde omstandigheid met het gevolg. Een bruikbaar patroon is så ville ... = “dan zou ...”. ville is de verleden tijd van het Deense werkwoord ville; de tegenwoordige vorm is vil. In deze zin drukt ville samen met de infinitief være een voorwaardelijke of hypothetische betekenis uit: “zou”. Bijvoorbeeld: Det ville hjælpe — “Dat zou helpen.” være is de infinitief van het werkwoord waarvan er de tegenwoordige vorm is. De combinatie ville være betekent hier “zou zijn”. det fungeert in det ville være nemmere als het onpersoonlijke onderwerp van de beoordeling “het zou gemakkelijker zijn”; het verwijst hier niet noodzakelijk naar een afzonderlijk benoemd ding. nemmere is de vergrotende vorm van nem (“gemakkelijk”). De reeks is nem — nemmere — nemmest: gemakkelijk — gemakkelijker — gemakkelijkst. Hier wordt een vergelijking met een impliciete andere mogelijkheid uitgedrukt. Bijvoorbeeld: Det er nemmere sådan — “Zo is het gemakkelijker.” overskue is de infinitief van het werkwoord “overzien” of “een duidelijk overzicht hebben van”. Na at staat de infinitief: at overskue = “te overzien”. In deze zin gaat het om een volgende stap mentaal kunnen begrijpen of in zijn geheel kunnen overzien, niet om letterlijk kijken. næste betekent “volgende”. Het is een bijvoeglijk woord bij skridt en staat ervoor. Het ordent dit onderdeel als het onderdeel dat daarna komt. Bijvoorbeeld: den næste opgave — “de volgende opdracht”. skridt betekent hier “stap”. Het woord kan ook een fysieke stap aanduiden, maar in deze zin is het een figuurlijke stap in een proces. et vóór næste skridt is het onbepaalde lidwoord bij dit onzijdige enkelvoudige zelfstandig naamwoord; het stelt op zichzelf geen numerieke hoeveelheid vast. Samen vormen ville det være nemmere en at overskue det næste skridt de betekenis “het zou gemakkelijker zijn om de volgende stap te overzien”. De vaste Nederlandse vertaling geeft dezelfde bedoeling weer als “Dat zou de volgende stap beter te overzien maken.”

12. En fokuseret øvesession er bedre end at undgå arbejdet.

    Een gerichte oefensessie is beter dan het werk te vermijden.

    fokuseret

    gericht

    øvesession

    oefensessie

    bedre

    beter

    end

    dan

    undgå

    vermijden

    arbejdet

    het werk

    Uitgebreide uitleg

    fokuseret betekent hier “gericht” en beschrijft øvesession. Het is de vorm voor enkelvoud onbepaald bij een woord met en; bij meervoud of bepaalde vorm staat vaak fokuserede. Voorbeeld: en fokuseret indsats — “een gerichte inspanning”. øvesession is een zelfstandig naamwoord voor een sessie waarin je oefent. Het is een samenstelling van øve (“oefenen”) en session (“sessie”), maar wordt als één woord geschreven. Het onbepaalde lidwoord en staat ervoor: en øvesession — “een oefensessie”. bedre is de vergrotende trap van god (“goed”): god → bedre → bedst (“goed” → “beter” → “best”). Hier vergelijkt bedre de oefensessie met de activiteit die erna komt. end betekent in deze vergelijking “dan”. Het patroon is bedre end ... — “beter dan ...”. Het is hier geen werkwoord en geeft zelf geen extra betekenis aan de activiteit na de vergelijking. undgå betekent “vermijden”. Na de infinitiefmarkeerder at staat de infinitief: at undgå — “vermijden”. Voorbeeld: Jeg prøver at undgå støj. — “Ik probeer lawaai te vermijden.” arbejdet betekent hier “het werk”. De vorm bestaat uit arbejde (“werk”) met de bepaalde uitgang -t: arbejde → arbejdet, dus “werk” → “het werk”. Dit is geen afzonderlijk lidwoord vóór het zelfstandig naamwoord; bepaaldheid zit in de uitgang. Samen vormt En fokuseret øvesession het onderwerp: “Een gerichte oefensessie”. er bedre end geeft de vergelijking “is beter dan”. at undgå arbejdet is de vergeleken activiteit: “het werk vermijden”. De volledige betekenis is daarom: “Een gerichte oefensessie is beter dan het werk te vermijden.”