Samen een restaurant kiezen | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Vi skal vælge en restaurant til vores gruppe på lørdag.

   We moeten voor zaterdag een restaurant voor onze groep kiezen.

   Vi skal

   wij moeten

   vælge

   kiezen

   restaurant

   restaurant

   gruppe

   groep

   på lørdag

   op zaterdag

   Uitgebreide uitleg

   Vi skal betekent hier “wij moeten”. Vi is de eerste persoon meervoud: de spreker rekent zichzelf samen met anderen tot de groep. Skal is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord skulle; bij alle personen blijft deze vorm gelijk. In deze zin drukt het een plan of noodzaak uit. Na skal staat het volgende werkwoord in de infinitief. vælge betekent “kiezen”. Dit is de infinitief van vælge; na een modaal werkwoord zoals skal gebruik je deze vorm zonder extra infinitiefmarkering. Vergelijk: Vi skal vælge. — “Wij moeten kiezen.” Het gekozen object volgt verderop in de zin. restaurant is een zelfstandig naamwoord voor een restaurant. Het is hier enkelvoud en onbepaald: en restaurant betekent “een restaurant”. En geeft hier geen specifiek aantal als leerpunt, maar markeert bij dit woord de onbepaalde enkelvoudsvorm. Een bruikbaar patroon is en + enkelvoudig zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld en bog — “een boek”. gruppe betekent “groep”. In vores gruppe betekent het “onze groep”: vores geeft de bezitsrelatie aan en gruppe blijft als zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. De vorm gruppe zelf draagt hier niet de betekenis “onze”; die betekenis komt uit de combinatie met vores. på lørdag betekent “op zaterdag” en geeft aan wanneer de handeling gepland is. Lørdag is het zelfstandig naamwoord “zaterdag”; in deze tijdsaanduiding staat het na på. Het patroon på + dagnaam kan ook in een nieuw voorbeeld voorkomen: Vi mødes på søndag. — “Wij spreken elkaar op zondag.” Samen vormen de delen: Vi skal vælge — “wij moeten kiezen” — gevolgd door en restaurant, het object van vælge, en til vores gruppe, dat aangeeft voor wie de keuze bedoeld is. På lørdag plaatst het plan op zaterdag. De volledige betekenis is daarom: “Wij moeten voor zaterdag een restaurant voor onze groep kiezen.”

2. Så bør vi tjekke alles madpræferencer, før vi reserverer.

   Dan moeten we ieders voedselvoorkeuren controleren voordat we reserveren.

   Så

   dan

   bør vi

   zouden we moeten

   tjekke

   controleren

   alles

   ieders

   madpræferencer

   voedselvoorkeuren

   før

   voordat

   reserverer

   reserveren

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “dan” en verwijst naar de volgende stap in de situatie: eerst moet de groep een restaurant kiezen, en dan volgt deze handeling. Aan het begin van een Deense hoofdzin staat het finiete werkwoord daarna vóór het onderwerp: Så bør vi .... Het woord kan in andere contexten ook “zo” betekenen, maar dat is hier niet de bedoelde lezing. bør vi vormt samen met het daaropvolgende werkwoord een modale constructie: “zouden we moeten”. bør is de tegenwoordige vorm van bør (met de basisvorm bør); deze vorm verandert niet naar persoon of getal. Het onderwerp vi betekent “wij/we”. Na bør staat het volgende werkwoord in de infinitief zonder at: Vi bør tjekke ... = “We zouden ... moeten controleren.” In de vaste zin veroorzaakt Så bovendien de inversie bør vi, niet vi bør. tjekke betekent hier “controleren” of “nakijken”. Dit is de infinitief; de tegenwoordige vorm is tjekker: Vi tjekker præferencerne. = “We controleren de voorkeuren.” Het werkwoord beschrijft hier het nagaan van informatie, niet bijvoorbeeld het fysiek inspecteren van een voorwerp. alles geeft bezit aan: “ieders” of “van iedereen”. Het is de genitiefvorm van alle (“allemaal/iedereen” in de relevante nominale functie), met -s. alles staat vóór het zelfstandig naamwoord dat erbij hoort: alles madpræferencer = “ieders voedselvoorkeuren”. Deze vorm drukt bezit uit; hij is niet zelf een vertaling van een bepaald aantal personen. madpræferencer betekent “voedselvoorkeuren”. Het is het meervoud van madpræference (“voedselvoorkeur”). Het meervoud past bij het idee dat er meerdere voorkeuren worden gecontroleerd; het woord zelf zegt niet welke personen precies welke voorkeur hebben. Voorbeeld: Vi noterer gæsternes madpræferencer. — “We noteren de voedselvoorkeuren van de gasten.” før is hier een onderschikkend voegwoord met de betekenis “voordat”. Het leidt de tijdsbepalende bijzin før vi reserverer in. Voorbeeld: Ring, før du kommer. — “Bel voordat je komt.” reserverer betekent “reserveren” en is de tegenwoordige vorm van reservere. In før vi reserverer is vi het onderwerp van deze bijzin, terwijl reserverer de handeling aanduidt die later moet plaatsvinden. De tegenwoordige vorm kan in zo’n tijdsbijzin naar een toekomstige handeling verwijzen: Vi reserverer i morgen. — “We reserveren morgen.” Samen betekent Så bør vi tjekke alles madpræferencer “Dan zouden we ieders voedselvoorkeuren moeten controleren”. før vi reserverer voegt de grens in de tijd toe: dit moet gebeuren voordat wij reserveren. De volledige zin is dus: “Dan moeten we ieders voedselvoorkeuren controleren voordat we reserveren.”

3. Nogle vil have sushi, men andre foretrækker et varmt måltid.

   Sommige mensen willen sushi, maar anderen geven de voorkeur aan een warme maaltijd.

   Nogle

   sommige

   vil have

   willen / graag willen

   sushi

   sushi

   andre

   anderen

   foretrækker

   de voorkeur geven aan

   varmt

   warm

   måltid

   maaltijd

   Uitgebreide uitleg

   Nogle betekent hier “sommige” en verwijst, zoals de vertaling aangeeft, naar sommige mensen. Het staat tegenover andre (“anderen”): nogle … andre … is een herbruikbaar patroon om twee groepen tegenover elkaar te zetten. vil have betekent in deze zin “willen hebben” of natuurlijker “willen”. vil is hier de tegenwoordige vorm van ville en werkt als modaal werkwoord; have blijft na dit werkwoord in de infinitief. In een andere context kan vil ook een toekomstige verwachting uitdrukken, maar met have en deze vertaling drukt het een wens of voorkeur uit. sushi is een onveranderd leenwoord voor sushi. Het is hier het object van have: wat sommige mensen willen hebben of eten. andre betekent “anderen” en vormt het tweede lid van het patroon nogle … andre …. De vorm is hier meervoud; hij staat zelfstandig en vervangt een eerder genoemde groep personen, zonder dat die personen opnieuw worden benoemd. foretrækker betekent hier “de voorkeur geven aan”. Het is de tegenwoordige tijd van foretrække. De tegenwoordige vorm heeft in het Deens geen aparte uitgang voor enkelvoud tegenover meervoud: zowel een enkelvoudig onderwerp als het meervoudige andre kan foretrækker krijgen. Een bruikbaar patroon is foretrække X frem for Y (“X verkiezen boven Y”), hoewel in deze zin alleen de gekozen optie wordt genoemd. varmt betekent “warm”. Het is de vorm van het bijvoeglijk naamwoord varm die bij het onzijdige zelfstandig naamwoord måltid past. Vergelijk: en varm … bij een gemeenschappelijk geslacht, et varmt … bij een onzijdig woord, en varme bij meervoud of bepaalde vormen. De vorm varmt hoort dus bij varm, niet bij måltid. måltid betekent “maaltijd”. Het is hier onzijdig, wat zichtbaar is in et måltid en in de vorm varmt. Het patroon et varmt måltid betekent “een warme maaltijd”; et markeert hier een onbepaald zelfstandig naamwoord en drukt op zichzelf geen specifiek aantal uit. De delen worden verbonden door men, “maar”. Eerst zegt Nogle vil have sushi: sommige mensen willen sushi. Daarna contrasteert men andre foretrækker et varmt måltid daarmee: anderen geven de voorkeur aan een warme maaltijd. Samen betekent de zin: “Sommige mensen willen sushi, maar anderen geven de voorkeur aan een warme maaltijd.”

4. Et sted med en varieret menu ville være mere fleksibelt.

   Een plek met een gevarieerd menu zou flexibeler zijn.

   sted

   plek

   varieret

   gevarieerd

   menu

   menu

   ville være

   zou zijn

   mere fleksibelt

   flexibeler

   Uitgebreide uitleg

   sted betekent hier “plek”. Het is een zelfstandig naamwoord: et sted is onbepaald enkelvoud, terwijl steder het meervoud is. Het onbepaalde lidwoord et hoort bij het onzijdige woord sted; het drukt hier niet op zichzelf een aantal uit. varieret betekent hier “gevarieerd”. Het is de vorm van variere die bij menu in en varieret menu past. Vergelijk: en varieret menu, maar et varieret udvalg en varierede menuer in het meervoud of met een bepaalde vorm. Het woord zegt hier dat het menu verschillende soorten mogelijkheden bevat. menu betekent “menu”. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze woordgroep staat het na en als enkelvoudig, onbepaald object van med: med en menu = “met een menu”. ville være betekent “zou zijn”. ville is de verleden tijd van vil en werkt hier samen met het infinitief være (“zijn”) om een voorwaardelijke of veronderstelde uitkomst uit te drukken. Het is dus niet hetzelfde als een eenvoudige tegenwoordige vorm van “zijn”. Herbruikbaar patroon: X ville være Y = “X zou Y zijn”. mere fleksibelt betekent “flexibeler”. mere maakt hier een vergelijking; de basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is fleksibel. In deze zin krijgt fleksibel de onzijdige vorm fleksibelt, omdat het predicaat verwijst naar et sted. Vergelijk bijvoorbeeld en fleksibel løsning, maar et fleksibelt sted. De vergelijking is fleksibel → mere fleksibel (of, met onzijdig zelfstandig naamwoord, mere fleksibelt). Samen betekent Et sted med en varieret menu “een plek met een gevarieerd menu”. ville være mere fleksibelt zegt dat zo’n plek, vergeleken met een niet nader genoemde andere mogelijkheid, flexibeler zou zijn. De volledige zin betekent daarom: “Een plek met een gevarieerd menu zou flexibeler zijn.”

5. Jeg har fundet en afslappet restaurant med vegetariske muligheder og store borde.

   Ik heb een informeel restaurant gevonden met vegetarische opties en grote tafels.

   Jeg har

   ik heb

   fundet

   gevonden

   afslappet

   informeel

   restaurant

   restaurant

   med

   met

   vegetariske

   vegetarische

   muligheder

   mogelijkheden

   store

   grote

   borde

   tafels

   Uitgebreide uitleg

   Jeg har betekent hier “ik heb”. Jeg is de eerste persoon enkelvoud: “ik”. Har is de tegenwoordige vorm van have (“hebben”) en werkt hier als hulpwerkwoord voor het voltooide verleden. Een vergelijkbaar patroon is Jeg har læst — “Ik heb gelezen”. Het hulpwerkwoord draagt hier niet zelfstandig de betekenis “bezitten”; samen met het volgende deel vormt het de voltooid-tegenwoordige tijd. fundet betekent hier “gevonden”. Het is het voltooid deelwoord van finde (“vinden”): finde – fandt – fundet. In combinatie met har beschrijft het een voltooide handeling met relevantie voor het heden. afslappet betekent in deze zin “informeel” of “ongedwongen”. Het is een beschrijvend woord bij restaurant. In een andere context kan het ook letterlijk “ontspannen” betekenen; de vaste vertaling maakt hier de betekenis “informeel” passend. Een herbruikbaar voorbeeld is en afslappet atmosfære — “een ontspannen sfeer”. restaurant betekent “restaurant”. Het is hier het zelfstandig naamwoord dat wordt beschreven door afslappet. Het Deense woord lijkt qua vorm en betekenis op het Nederlandse restaurant. med betekent “met” en introduceert hier wat het restaurant aanbiedt of bevat. Bijvoorbeeld: en salat med ost — “een salade met kaas”. vegetariske betekent “vegetarische”. Het beschrijft muligheder. De vorm op -e is hier de vorm die bij een meervoudig zelfstandig naamwoord staat. Het woord heeft in deze context dus niet zelfstandig de betekenis “vegetariërs”; het is een bijvoeglijk naamwoord. muligheder betekent “mogelijkheden” of, in deze context, “opties”. Het is het meervoud van mulighed (“mogelijkheid”). De combinatie vegetariske muligheder betekent “vegetarische opties”. store betekent “grote”. Het is de meervoudsvorm van stor (“groot”) in deze naamwoordgroep. Vergelijk et stort bord — “een grote tafel” — met store borde — “grote tafels”. De vorm store hoort bij het bijvoeglijk naamwoord stor, niet bij het zelfstandig naamwoord. borde betekent “tafels”. Het is het meervoud van bord (“tafel”). De groep store borde betekent “grote tafels”. Samen vormen Jeg har fundet de betekenis “ik heb gevonden”. Daarna specificeert en afslappet restaurant wat er gevonden is. med vegetariske muligheder og store borde beschrijft het restaurant verder: het heeft vegetarische opties en grote tafels. De volledige zin betekent daarom: “Ik heb een informeel restaurant gevonden met vegetarische opties en grote tafels.”

6. Det lyder som et tryggere valg for en blandet gruppe.

   Dat klinkt als een veiligere keuze voor een gemengde groep.

   Det

   Dat

   lyder

   klinkt

   som

   als

   tryggere

   veiliger

   valg

   keuze

   for en

   voor een

   blandet

   gemengde

   gruppe

   groep

   Uitgebreide uitleg

   Det is hier een onzijdig aanwijzend/voornaamwoordelijk woord met de betekenis ‘dat’. In deze zin verwijst het naar de situatie of keuze die wordt besproken; de precieze referent wordt niet afzonderlijk benoemd. lyder is de tegenwoordige tijd van lyde (‘klinken’). De vorm is dezelfde bij verschillende personen in de tegenwoordige tijd. Samen met som vormt het de herbruikbare constructie lyde som ...: ‘klinken als ...’. Bijvoorbeeld: Det lyder som en god idé. — ‘Dat klinkt als een goed idee.’ som betekent hier ‘als’ in de vergelijking met wat iets lijkt of klinkt. Het is dus niet het voegwoord ‘zoals’ in een andere mogelijke constructie; in lyder som maakt het deel uit van de vaste betekenis ‘klinken als’. tryggere is de vergrotende trap van het bijvoeglijk naamwoord tryg (‘veilig’). De keten is tryg — tryggere — tryggest: ‘veilig’ — ‘veiliger’ — ‘veiligst’. De uitgang -ere staat op het bijvoeglijk naamwoord zelf, niet op valg. Hier wordt deze keuze als veiliger voorgesteld dan een andere relevante optie; de zin zegt niet waarin het verschil precies bestaat. valg is een zelfstandig naamwoord met de betekenis ‘keuze’. Het kan ook verwijzen naar een verkiezing, maar in deze zin gaat het om een optie of beslissing. Bijvoorbeeld: Det er et godt valg. — ‘Dat is een goede keuze.’ for en bestaat uit het voorzetsel for (‘voor’) en het onbepaalde lidwoord en. Samen leiden ze de groep in waarvoor de keuze als geschikt of veiliger wordt beoordeeld. En drukt hier niet op zichzelf een expliciet aantal uit; het markeert het zelfstandig naamwoord gruppe in deze constructie. blandet is hier een bijvoeglijk naamwoord bij gruppe en betekent ‘gemengd’. Het beschrijft een groep die uit verschillende soorten of samenstellingen bestaat; de zin specificeert niet welke verschillen bedoeld zijn. Bijvoorbeeld: en blandet gruppe — ‘een gemengde groep’. gruppe betekent ‘groep’. Het is een zelfstandig naamwoord en vormt met en de woordgroep en blandet gruppe: ‘een gemengde groep’. Samen betekent Det lyder som ‘Dat klinkt als’. Daarna volgt et tryggere valg: ‘een veiligere keuze’. for en blandet gruppe geeft aan voor wie deze keuze als veiliger wordt beoordeeld. De volledige betekenis is daarom: ‘Dat klinkt als een veiligere keuze voor een gemengde groep.’

7. Skal jeg spørge gruppen, før jeg bestiller, eller vælge det nu?

   Zal ik het aan de groep vragen voordat ik boek, of het nu kiezen?

   Skal jeg

   zal ik …?

   spørge

   vragen

   gruppen

   de groep

   før

   voordat

   bestiller

   boek

   eller

   of

   vælge

   kiezen

   det

   het

   nu

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Skal jeg vormt hier een vraag met de betekenis “zal ik …?”. skal is de tegenwoordige vorm van skulle; samen met jeg drukt het hier een voorstel of vraag uit over wat de spreker moet doen. Het volgende werkwoord staat in de infinitief: Skal jeg spørge? = “Zal ik vragen?” spørge betekent “vragen”. De infinitief is ook de vorm die na skal staat. Een bruikbaar patroon is skal + persoon + infinitief: Skal du vente? = “Zal je wachten?” gruppen betekent hier “de groep”. De uitgang -en markeert de bepaalde enkelvoudsvorm van gruppe: en gruppe = “een groep”, gruppen = “de groep”. Het woord zegt op zichzelf niet hoeveel personen de groep bevat. før betekent “voordat” en leidt hier een bijzin in. In før jeg bestiller is jeg het onderwerp van die bijzin en bestiller het werkwoord. bestiller betekent hier “boek”. Dit is de tegenwoordige vorm van bestille; bij jeg is de betekenis hier “ik boek”. De Deense tegenwoordige werkwoordsvorm verandert hier niet speciaal door jeg zoals in sommige talen. De infinitief is at bestille. Voorbeeld: Jeg bestiller et bord. = “Ik boek een tafel.” eller verbindt twee mogelijkheden en betekent “of”. Het tweede alternatief begint bij vælge, zodat de vraag twee mogelijke handelingen tegenover elkaar zet. vælge betekent “kiezen”. Het is een infinitief, parallel aan spørge na skal: Skal jeg vælge? = “Zal ik kiezen?” Voorbeeld: Vi må vælge nu. = “We moeten nu kiezen.” det is hier een onzijdig enkelvoudig voornaamwoord met de betekenis “het” en staat als voorwerp bij vælge. De precieze zaak waarnaar het verwijst, wordt in de zin niet afzonderlijk benoemd; de vorm zelf geeft alleen de grammaticale klasse en niet die concrete referent aan. nu betekent “nu” en geeft aan dat de handeling op het huidige moment zou gebeuren. Het wijzigt de werkwoordsvorm van vælge niet. Hier hoort nu inhoudelijk bij de keuze: vælge det nu betekent “het nu kiezen”, niet “het-nu” als één vaste woordgroep. Samen betekent Skal jeg spørge gruppen, før jeg bestiller, eller vælge det nu?: “Zal ik het aan de groep vragen voordat ik boek, of het nu kiezen?” Eerst wordt de mogelijkheid genoemd om de groep te vragen vóór het boeken; daarna volgt, met eller, het alternatief om het nu te kiezen. De vraagvorm met skal jeg maakt van die twee mogelijkheden één vraag over de volgende handeling.

8. Giv dem to muligheder, og bed dem om et hurtigt svar.

   Geef ze twee opties en vraag om een snel antwoord.

   Giv

   geef

   dem

   hen / ze

   to

   twee

   muligheder

   mogelijkheden

   bed dem om

   vraag hen om

   hurtigt

   snel

   svar

   antwoord

   Uitgebreide uitleg

   Giv is de gebiedende wijs van give (“geven”). De vorm richt zich hier rechtstreeks tot de aangesprokene: “Geef …”. Voorbeeld: Giv mig tid. — “Geef me tijd.” dem betekent hier het meervoudige object “hen/ze”: de personen aan wie iets gegeven en gevraagd wordt. De vorm is de objectsvorm; het onderwerpelijke meervoudige pronomen is de (“zij/ze”). Voorbeeld: Jeg ser dem. — “Ik zie hen.” to betekent “twee” en geeft hier expliciet het aantal mogelijkheden aan. Het is een telwoord en verandert niet naar geslacht of getal. muligheder is het meervoud van het zelfstandig naamwoord mulighed (“mogelijkheid”). De keten is en mulighed — “een mogelijkheid”, muligheder — “mogelijkheden”, mulighederne — “de mogelijkheden”. bed dem om is een herbruikbare combinatie: de gebiedende wijs bed van bede (“vragen/verzoeken”) plus dem om. De constructie bede nogen om noget betekent “iemand om iets vragen”. Voorbeeld: Bed hende om hjælp. — “Vraag haar om hulp.” In de gegeven zin wordt pas met het daaropvolgende et hurtigt svar duidelijk wat er gevraagd wordt. hurtigt is hier de vorm van het bijvoeglijk naamwoord hurtig (“snel”) bij svar. Omdat svar een onzijdig zelfstandig naamwoord is en hier enkelvoudig en onbepaald staat met et, krijgt het bijvoeglijk naamwoord de onzijdige vorm hurtigt; dit is dus geen zelfstandige verbuiging van svar. Vergelijk: en hurtig beslutning — “een snelle beslissing”, maar et hurtigt svar — “een snel antwoord”. De vergelijking is hurtig — hurtigere — hurtigst (“snel” — “sneller” — “snelst”). svar betekent “antwoord”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: et svar. De vorm kan ook als onbepaald meervoud voorkomen, maar hier is et hurtigt svar duidelijk één antwoord door et en de enkelvoudige vorm van het bijvoeglijk naamwoord. Samen vormen Giv dem to muligheder en bed dem om et hurtigt svar twee bevelen: geef hun twee mogelijkheden en vraag hen om een snel antwoord. og verbindt de bevelen. De volledige betekenis is daarom: “Geef ze twee opties en vraag om een snel antwoord.”

9. Jeg sender en kort afstemning, så vi kan beslutte os i aften.

   Ik stuur een korte peiling, zodat we vanavond kunnen beslissen.

   sender

   stuur

   kort

   kort

   afstemning

   peiling

   så

   zodat

   vi kan

   we kunnen

   beslutte os

   beslissen

   i aften

   vanavond

   Uitgebreide uitleg

   sender betekent hier “stuur” en is de tegenwoordige tijd van sende (“sturen”). De vorm sender verandert in de tegenwoordige tijd niet naar persoon of getal; Jeg maakt hier duidelijk dat de spreker de handeling uitvoert. Voorbeeld: Jeg sender en besked. — “Ik stuur een bericht.” kort betekent hier “kort” en beschrijft afstemning. De vorm staat vóór het onbepaalde zelfstandige naamwoord in en kort afstemning. Een nuttig contrast is kort tegenover lang: en kort besked — “een kort bericht”; en lang besked — “een lang bericht”. afstemning betekent hier “peiling”: een manier om meningen of voorkeuren te verzamelen. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is afstemninger. Voorbeeld: Vi laver en afstemning. — “We houden een peiling.” Het onbepaalde lidwoord en markeert hier een onbepaald zelfstandig naamwoord, maar zegt op zichzelf niet hoeveel respondenten of opties er zijn. så verbindt hier de hoofdzin met een doelzin. In combinatie met kan betekent het “zodat”, dus het geeft aan waarvoor de peiling wordt verstuurd. Het Deense så kan in andere zinnen ook andere verbindende functies hebben; in deze zin bepaalt de vervolgzinsinhoud de doelbetekenis. Voorbeeld: Jeg skriver det ned, så vi kan huske det. — “Ik schrijf het op, zodat we het kunnen onthouden.” vi kan betekent “we kunnen”. vi is het onderwerp “wij/we”; kan is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord kunne (“kunnen”). Na kan staat het volgende werkwoord in de infinitief zonder at, zoals in kan beslutte. Voorbeeld: Vi kan mødes i morgen. — “We kunnen morgen afspreken.” beslutte os betekent hier “beslissen”. beslutte is de infinitief van beslutte; os is het wederkerende voornaamwoord dat bij vi hoort. Samen vormt dit de wederkerende uitdrukking beslutte sig: afhankelijk van het onderwerp verandert het voornaamwoord, bijvoorbeeld jeg beslutter mig (“ik beslis”) en de beslutter sig (“zij beslissen”). Voorbeeld: Vi skal beslutte os snart. — “We moeten binnenkort beslissen.” i aften betekent “vanavond” en geeft het tijdstip van het beslissen aan. De vaste combinatie gebruikt i plus aften; ze verwijst naar de avond van de betreffende dag. Voorbeeld: Vi ses i aften. — “We zien elkaar vanavond.” Samen betekent Jeg sender en kort afstemning, så vi kan beslutte os i aften.: “Ik stuur een korte peiling, zodat we vanavond kunnen beslissen.” Eerst stuurt de spreker een peiling; het doel daarvan is dat vi vanavond een beslissing kunnen nemen.

10. Det burde holde planen i gang uden at spørge for mange mennesker om deres mening.

    Zo blijft het plan vooruitgaan zonder te veel mensen om hun mening te vragen.

    Det

    het/dat

    burde

    zou moeten

    holde

    gaande houden

    planen

    het plan

    i gang

    gaande

    uden at

    zonder te

    spørge

    vragen

    for mange

    te veel

    mennesker

    mensen

    deres

    hun

    mening

    mening

    Uitgebreide uitleg

    Det is hier een neutraal voornaamwoord dat als onderwerp naar een al begrepen situatie of aanpak verwijst; in de vaste vertaling komt dat neer op “zo”. De concrete referent wordt niet verder benoemd. Het staat niet voor een specifiek zelfstandig naamwoord dat in deze zin wordt genoemd. burde is de vorm van het Deense modale werkwoord bør en drukt hier een verwachting of milde aanbeveling uit: iets zou het plan gaande moeten houden. Na een modaal werkwoord volgt de infinitief: burde holde. Vergelijk: Det bør virke. — “Dat zou moeten werken.” holde is de infinitief van holde en betekent hier “gaande houden” of “in stand houden”. De vorm holder is de tegenwoordige tijd en holdt de verleden tijd. In holde ... i gang vormt het werkwoord samen met i gang een herbruikbare constructie: iets actief of voortgaand laten blijven. planen betekent “het plan”. De uitgang -en maakt van het enkelvoudige plan de bepaalde vorm. Het meervoud is planer, en het bepaalde meervoud is planerne. i gang betekent letterlijk “in gang”, maar in deze constructie “gaande” of “in voortgang”. Samen met holde beschrijft het dat het plan verder blijft lopen, niet dat iemand het letterlijk ergens in beweegt. uden at leidt een handeling in die niet gebeurt: “zonder te”. Na deze constructie staat een infinitief, zoals in uden at vente — “zonder te wachten”. spørge is de infinitief “vragen”. In deze zin hoort het bij uden at: “zonder te vragen”. De gebruikelijke combinatie is spørge nogen om noget, dus iemand iets vragen of iemand naar iets vragen. for mange betekent hier “te veel” bij een telbaar meervoud. mange betekent “veel”; for maakt er “te veel” van. Bij een niet-telbare hoeveelheid staat bijvoorbeeld for meget — “te veel”. mennesker betekent “mensen” en is het meervoud van menneske — “mens”. Het staat hier als het object van spørge: de mensen aan wie men iets zou kunnen vragen. deres betekent “hun”. Het is een bezittelijk woord en verandert in het Deens niet mee met het grammaticale geslacht of getal van het bezeten woord. Het geeft hier aan dat mening bij de genoemde mensen hoort. mening betekent “mening” of “opvatting”. In spørge ... om deres mening gaat het om iemand naar diens mening vragen. Het zelfstandig naamwoord staat na een bezittelijk woord in de onbepaalde vorm: deres mening; vergelijk meningen — “de mening”. De delen worden samen Det burde holde planen i gang: “Zo zou het plan gaande moeten blijven”. Daarna beperkt uden at spørge for mange mennesker om deres mening die bewering: dit gebeurt zonder te veel mensen naar hun mening te vragen. De volledige betekenis is daarom: “Zo blijft het plan vooruitgaan zonder te veel mensen om hun mening te vragen.”