Een vriend uitnodigen voor een evenement | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Der er et designevent i denne uge.

   Er is deze week een designevenement.

   Der er

   er is

   designevent

   designevenement

   denne

   deze

   uge

   week

   Uitgebreide uitleg

   Der er is een vaste Deense existentiële constructie met de betekenis ‘er is/zijn’. Der is hier een formeel plaatswoord; het wijst niet naar een eerder genoemd zelfstandig naamwoord. er is de tegenwoordige tijd van være (‘zijn’). In een ontkennende zin staat bijvoorbeeld Der er ikke et møde — ‘Er is geen vergadering’. Het aantal blijkt uit het zelfstandig naamwoord: Der er et ... verwijst hier naar één evenement, niet naar een betekenis die door der er zelf wordt uitgedrukt. designevent is een samengesteld zelfstandig naamwoord: design + event, hier ‘designevenement’. Het is het inhoudelijke onderwerp van de existentiële zin. In het Deens komen zulke samenstellingen als één woord voor; behoud dus de aaneengeschreven vorm. Een vergelijkbaar patroon is et sportsevent — ‘een sportevenement’. denne betekent hier ‘deze’ en verwijst naar een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtelijk zelfstandig naamwoord. De vorm staat vóór uge en vormt daarmee de tijdsbepaling ‘deze week’. Bij een onzijdig enkelvoud verschijnt dette, en bij meervoud disse; bijvoorbeeld dette år — ‘dit jaar’. uge betekent ‘week’. De vorm is hier onbepaald en enkelvoudig; samen met denne betekent denne uge ‘deze week’. Het zelfstandig naamwoord is gemeenschappelijk geslacht: en uge — ‘een week’. De bepaalde vorm is ugen — ‘de week’. Samen betekent Der er + et designevent + i denne uge: ‘Er is deze week een designevenement.’ i denne uge geeft aan wanneer het evenement plaatsvindt. De hele uiting meldt dus het bestaan van één designevenement in deze week.

2. Jeg tænkte, at du måske havde lyst til at tage med.

   Ik dacht dat je misschien mee wilde gaan.

   Jeg

   ik

   tænkte

   dacht

   du

   je

   måske

   misschien

   havde lyst til

   zin had om

   tage med

   meegaan

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik” en is de eerste persoon enkelvoud. Het is de vorm voor de spreker; vergelijk in een eenvoudig voorbeeld Jeg kommer. — “Ik kom.” tænkte is de verleden-tijdsvorm van tænke (“denken”). Jeg tænkte betekent hier “ik dacht”: de gedachte wordt als iets in het verleden voorgesteld. De vorm tænkte is in deze zin de verleden tijd; het Deens markeert hier niet afzonderlijk de persoon in deze werkwoordsvorm. Voorbeeld: Jeg tænkte på dig. — “Ik dacht aan je.” du betekent “je/jij” en is hier het onderwerp van de bijzin na at. Het verwijst naar de aangesprokene, zonder dat de vorm zelf extra informatie geeft over diens aantal of identiteit. Voorbeeld: Jeg ved, at du kommer. — “Ik weet dat je komt.” måske betekent “misschien”. Het maakt de inhoud onzeker of voorzichtig, zonder die inhoud te ontkennen. Voorbeeld: Måske kommer hun. — “Misschien komt ze.” havde lyst til is een vaste, veelgebruikte combinatie met de betekenis “zin had om” of “wilde”. havde is de verleden tijd van have (“hebben”); lyst betekent hier “zin” of “verlangen”, en til leidt de daaropvolgende handeling in. In deze zin staat de combinatie in het verleden: du måske havde lyst til ... — “je misschien zin had om ...”. Voorbeeld: Jeg har lyst til kaffe. — “Ik heb zin in koffie.” tage med betekent hier “meegaan” of “mee gaan”. tage is de infinitief van tage (“nemen”); samen met med vormt het hier de relevante uitdrukking voor meegaan. Na lyst til staat de infinitief: lyst til at tage med. Voorbeeld: Vil du tage med? — “Wil je meegaan?” De zin is opgebouwd uit Jeg tænkte (“Ik dacht”) en de bijzin at du måske havde lyst til at tage med (“dat je misschien zin had om mee te gaan”). Samen betekent hij: “Ik dacht dat je misschien mee wilde gaan.” De verleden tijd staat zowel bij de hoofdgedachte (tænkte) als bij havde lyst til; måske verzacht de zekerheid over de veronderstelde wens, terwijl tage med de meegaan-handeling benoemt.

3. Måske tager jeg med. Hvilken slags arrangement er det?

   Misschien ga ik mee. Wat voor evenement is het?

   Måske

   misschien

   tager … med

   gaat mee

   Hvilken slags

   wat voor soort

   arrangement

   evenement

   er det

   is het

   Uitgebreide uitleg

   Måske betekent hier “misschien” en drukt onzekerheid uit zonder te zeggen dat iets zeker gebeurt. Het staat vooraan en geldt voor de hele mededeling. Een bruikbaar patroon is Måske + zin, bijvoorbeeld: Måske kommer hun senere. — “Misschien komt ze later.” tager med komt van tage med. Met jeg betekent het hier dat de spreker meegaat. tager is de tegenwoordige tijd van tage. In deze mededeling staat de werkwoordsvorm vóór het onderwerp jeg: tager jeg med. Zonder een genoemd voorwerp kan tage med dus “meegaan” betekenen; met een voorwerp kan het ook “iets of iemand meenemen” betekenen. Voorbeeld: Jeg tager bogen med. — “Ik neem het boek mee.” Hvilken slags is een vraagpatroon voor “wat voor soort”. slags is een zelfstandig naamwoord met het lidwoord en; daarom staat hier de vorm hvilken. Die vorm stemt in dit patroon af op slags, niet op het daaropvolgende arrangement. Het patroon is Hvilken slags + zelfstandig naamwoord?, bijvoorbeeld: Hvilken slags film ser du? — “Wat voor soort film kijk je?” arrangement is hier een zelfstandig naamwoord voor een georganiseerd evenement of programma. Het meervoud is arrangementer. Voorbeeld: Arrangementet begynder klokken syv. — “Het evenement begint om zeven uur.” er det bevat er, de tegenwoordige tijd van være (“zijn”), en det, het voornaamwoord “het”. In deze vraag verwijst det, volgens de vaste vertaling, naar het bedoelde evenement. De volgorde er det plaatst het werkwoord vóór het voornaamwoord, zoals in deze vraag. Samen met Hvilken slags arrangement ontstaat de vraag Hvilken slags arrangement er det? — “Wat voor evenement is het?” Samen betekent Måske tager jeg med “Misschien ga ik mee”. Daarna vraagt Hvilken slags arrangement er det? wat voor evenement het is. De volledige uiting is dus: “Misschien ga ik mee. Wat voor evenement is het?”

4. Der er et par korte oplæg og en lille udstilling.

   Er zijn een paar korte lezingen en een kleine tentoonstelling.

   Der er

   er zijn

   et par

   een paar

   korte

   korte

   oplæg

   lezingen

   lille

   kleine

   udstilling

   tentoonstelling

   Uitgebreide uitleg

   Der er is de Deense constructie om aan te geven dat iets er is of aanwezig is: hier “er zijn”. Er is de tegenwoordige tijd van at være (“zijn”); der hoort bij deze constructie en is hier geen zelfstandig benoemde plaats. Een bruikbaar patroon is Der er + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld: Der er kaffe. — “Er is koffie.” et par betekent hier “een paar”. Het duidt op een kleine hoeveelheid; de vaste zin legt niet zelfstandig een exact aantal vast. Et hoort grammaticaal bij par in deze uitdrukking en is hier niet op zichzelf een expliciete telwaarde. korte betekent hier “korte”. Het is de meervoudsvorm van kort (“kort”) en hoort bij het meervoudige oplæg. In deze vorm krijgt het bijvoeglijk naamwoord de meervoudsvorm op -e: kort → korte. oplæg betekent hier “lezingen”. De vorm is in het Deens zowel enkelvoud als meervoud: et oplæg — “een lezing”, oplæg — “lezingen”. Een nieuw voorbeeld is: Hun holder et oplæg. — “Zij geeft een lezing.” lille betekent hier “kleine” en beschrijft udstilling. Lille is de vorm voor een enkelvoudig zelfstandig naamwoord, zowel bij gemeenschappelijk als bij onzijdig geslacht: en lille udstilling — “een kleine tentoonstelling” en et lille hus — “een klein huis”. In het meervoud staat de vorm små, bijvoorbeeld: små udstillinger — “kleine tentoonstellingen”. udstilling betekent “tentoonstelling”. Het is een zelfstandig naamwoord van gemeenschappelijk geslacht: en udstilling; de bepaalde vorm is udstillingen — “de tentoonstelling”. Samen betekent Der er et par korte oplæg og en lille udstilling: “Er zijn een paar korte lezingen en een kleine tentoonstelling.” Der er introduceert wat aanwezig is; et par korte oplæg vormt het eerste deel en en lille udstilling het tweede, verbonden door og (“en”).

5. Så det burde være nemt lige at kigge forbi.

   Dus het moet makkelijk zijn om even langs te komen.

   Så

   dus

   det burde

   het zou moeten

   være

   zijn

   nemt

   gemakkelijk

   lige

   even

   kigge forbi

   langskomen

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “dus” en verbindt deze conclusie met de eerder genoemde korte lezingen en kleine tentoonstelling. Het is een voegwoord/bijwoord van gevolg; het staat hier aan het begin van de zin. det burde: burde is de vorm van het modale werkwoord bør in deze constructie. Het betekent hier dat iets naar verwachting of volgens de omstandigheden zo zou moeten zijn; de vorm drukt niet op zichzelf verleden tijd uit. det is hier een onpersoonlijk onderwerp in de constructie “het zou ... moeten zijn”; uit de gegeven zinnen volgt geen zelfstandig naamwoord dat als specifiek referent van det moet worden aangewezen. Voorbeeld: Det bør være let. — “Het zou gemakkelijk moeten zijn.” være is de infinitief “zijn”. Na het modale werkwoord burde staat de infinitief zonder een extra persoonsuitgang. De combinatie burde være geeft dus “zou moeten zijn”, terwijl burde de modaliteit draagt en være de toestand benoemt. nemt is de onzijdige vorm van het bijvoeglijk naamwoord nem (“gemakkelijk”). In de onpersoonlijke constructie det er nemt krijgt het bijvoeglijk naamwoord deze vorm: nem tegenover nemt. Het zegt hier dat de voorgenomen handeling gemakkelijk is, niet dat een eerder genoemd zelfstandig naamwoord zelf noodzakelijkerwijs onzijdig is. lige is hier een bijwoord met de betekenis “even” of “kort”. Het verzacht of beperkt de handeling in tijd of omvang: men komt slechts even langs. In andere contexten kan lige ook “precies” betekenen, maar dat is niet de betekenis in deze zin. kigge forbi is een vaste, goed herbruikbare combinatie: “langskomen” of “even ergens langsgaan”. kigge is het werkwoord “kijken”; in deze combinatie verwijst het geheel echter naar een kort bezoek, niet alleen naar kijken. Na at — aanwezig vlak vóór deze infinitiefgroep — staat de infinitief kigge; forbi maakt de betekenis “langs” compleet. Voorbeeld: Jeg kigger forbi i morgen. — “Ik kom morgen even langs.” Samen vormt Så det burde være nemt lige at kigge forbi de betekenis: “Dus het zou makkelijk moeten zijn om even langs te komen.” Så markeert de conclusie, det burde være nemt beoordeelt de handeling als naar verwachting gemakkelijk, en lige at kigge forbi benoemt die handeling als een kort bezoek.

6. Skal besøgende tilmelde sig på forhånd?

   Moeten bezoekers zich van tevoren inschrijven?

   Skal besøgende

   moeten bezoekers …?

   tilmelde sig

   zich inschrijven

   på forhånd

   van tevoren

   Uitgebreide uitleg

   Skal besøgende vormt hier een vraag naar een verplichting: “moeten bezoekers …?” Skal is de tegenwoordige vorm van skulle. In een vraag staat de persoonsvorm voor het onderwerp; daarna volgt de infinitief. Een bruikbaar patroon is Skal + onderwerp + infinitief?, bijvoorbeeld: Skal jeg vente? — “Moet ik wachten?” Besøgende betekent “bezoekers”. De vorm is in het onbepaalde enkelvoud en meervoud hetzelfde; hier is de meervoudslezing expliciet ondersteund door de vertaling “bezoekers”. tilmelde sig betekent “zich inschrijven”. Na het modale werkwoord skal staat tilmelde in de infinitief. Sig is het wederkerende voornaamwoord bij het onderwerp; samen gaat het dus om personen die zichzelf inschrijven. Vergelijkbare vormen zijn tilmelder sig — “schrijft/schrijven zich in” — en tilmeldte sig — “schreef/schreven zich in”. Voor een enkelvoudige gebiedende wijs kun je bijvoorbeeld zeggen: Tilmeld dig på forhånd. — “Schrijf je van tevoren in.” på forhånd is een vaste bijwoordelijke uitdrukking met de betekenis “van tevoren” of “vooraf”. Het geeft aan dat het inschrijven vóór een later relevant moment gebeurt. Voorbeeld: Vi bestiller på forhånd. — “We bestellen vooraf.” Samen betekent Skal besøgende tilmelde sig på forhånd?: “Moeten bezoekers zich van tevoren inschrijven?” De vraag combineert de verplichting met skal, de handeling “zich inschrijven” met tilmelde sig en het tijdstip “vooraf” met på forhånd.

7. Jeg tjekker arrangementets side og sender dig oplysningerne.

   Ik kijk op de evenementpagina en stuur je de details.

   tjekker

   controleer; kijk na

   arrangementets

   van het evenement

   side

   pagina

   sender

   stuur

   oplysningerne

   de details

   Uitgebreide uitleg

   tjekker betekent hier “controleer/kijk na” en is de tegenwoordige tijd van tjekke (“controleren, nakijken”). Met jeg betekent jeg tjekker “ik controleer”. De werkwoordsvorm zelf verandert hier niet door de persoon. Voorbeeld: Jeg tjekker adressen. = “Ik controleer het adres.” arrangementets betekent hier “van het evenement”. Het is de bezitsvorm van arrangementet (“het evenement”): de uitgang -s drukt een bezits- of andere relatie uit. arrangement is het onbepaalde basiswoord; arrangementet is de bepaalde enkelvoudsvorm. Voorbeeld: festivalets side = “de pagina van het festival”. side betekent hier “pagina”. In arrangementets side staat het zelfstandig naamwoord in de onbepaalde enkelvoudsvorm; de bezitsconstructie maakt duidelijk over welke pagina het gaat. De bepaalde enkelvoudsvorm is siden. Voorbeeld: Jeg læser sidens tekst. = “Ik lees de tekst van de pagina.” sender is de tegenwoordige tijd van sende (“sturen”). Met jeg betekent jeg sender “ik stuur”. In het patroon sende nogen noget staat de ontvanger vóór wat wordt gestuurd; hier is dig de ontvanger en oplysningerne wat wordt gestuurd. Voorbeeld: Jeg sender dig adressen. = “Ik stuur je het adres.” oplysningerne betekent hier “de details/informatie”. Het is de bepaalde meervoudsvorm van oplysninger (“gegevens, informatie, details”); -ne markeert hier het bepaalde meervoud. De vorm verwijst naar bepaalde informatie, niet naar een onbepaalde hoeveelheid. Voorbeeld: Jeg læser oplysningerne. = “Ik lees de informatie.” In de volledige zin is Jeg tjekker arrangementets side het eerste deel: “Ik kijk op de evenementpagina”. og verbindt dit met sender dig oplysningerne: “en stuur je de details”. Het onderwerp jeg geldt voor beide werkwoordsvormen. Samen betekent de uiting: “Ik kijk op de evenementpagina en stuur je de details.”

8. Kan du også finde ud af, hvor vi skal mødes?

   Kun je ook uitzoeken waar we elkaar moeten ontmoeten?

   Kan du

   kun je

   også

   ook

   finde ud af

   uitzoeken

   hvor

   waar

   vi

   we

   skal

   moeten

   mødes

   elkaar ontmoeten

   Uitgebreide uitleg

   Kan du betekent hier “kun je” en vormt een vraag met du als onderwerp en kan als vorm van kunne (“kunnen”). In een gewone Deense hoofdvraag staat het werkwoord vóór het onderwerp: Kan du ...? In een mededelende zin krijg je bijvoorbeeld Du kan ... (“Je kunt ...”). Kan is hier een modaal werkwoord; het volgende werkwoord blijft in de infinitief. også betekent “ook”. Het voegt deze vraag toe aan een andere handeling of vraag; het verandert niet wie iets moet doen. finde ud af is een vaste werkwoordelijke verbinding met de betekenis “uitzoeken” of “erachter komen”. Het werkwoord is finde (“vinden”); ud af hoort bij deze verbinding en geeft hier niet simpelweg de ruimtelijke betekenis “uit”. Na een modaal werkwoord staat het werkwoord in de infinitief: kan finde ud af = “kan uitzoeken”. Voorbeeld: Jeg vil finde ud af det. — “Ik wil het uitzoeken.” hvor betekent “waar” en leidt hier de ingebedde vraag aan die zegt wat er uitgezocht moet worden. Het is niet zelf het werkwoord “ontmoeten”. Vergelijk als zelfstandig vraagwoord: Hvor mødes vi? — “Waar ontmoeten we elkaar?” vi betekent “we/wij” en is de onderwerpsvorm voor de eerste persoon meervoud. Het staat als onderwerp van de bijzin: vi skal mødes = “we moeten elkaar ontmoeten”. De Nederlandse keuze tussen “we” en “wij” hangt vooral van nadruk af; het Deense vi draagt die Nederlandse nadruk niet op zichzelf. skal is de tegenwoordige vorm van skulle. In deze context drukt het volgens de vaste vertaling verplichting of een afgesproken noodzaak uit: “moeten”. Het onderwerp vi bepaalt wie die verplichting heeft. Skal kan in andere contexten ook een plan of verwachting uitdrukken, maar hier past de betekenis “moeten” bij de gegeven vertaling. mødes betekent hier “elkaar ontmoeten” of “afspreken”. Het is de vorm van mødes, een wederkerig werkwoord: de deelnemers ontmoeten elkaar. Dat wederzijdse element zit in het Deense werkwoord zelf; het Nederlandse elkaar maakt het in de vertaling expliciet. Voorbeeld: Vi mødes ved indgangen. — “We spreken af bij de ingang.” Samen vormt hvor vi skal mødes een ingebedde vraag: “waar we elkaar moeten ontmoeten”. De hele structuur is Kan du også finde ud af, [hvor vi skal mødes]? — “Kun je ook uitzoeken waar we elkaar moeten ontmoeten?” De hoofdvraag vraagt aan du om iets uit te zoeken; de bijzin specificeert welke informatie dat is, namelijk de ontmoetingsplaats. De vraag is beleefd en alledaags geformuleerd.

9. Hvis det er nemt at tilmelde sig, så lad os mødes ved indgangen før det første oplæg.

   Als het inschrijven eenvoudig is, laten we dan bij de ingang afspreken vóór de eerste lezing.

   Hvis

   als

   nemt

   eenvoudig; gemakkelijk

   tilmelde sig

   zich inschrijven

   lad os

   laten we

   mødes

   elkaar ontmoeten; afspreken

   indgangen

   de ingang

   før

   vóór

   første

   eerste

   oplæg

   lezing; presentatie

   Uitgebreide uitleg

   Hvis opent een voorwaardelijke bijzin: “als”. Het patroon Hvis ..., så ... betekent “als ..., dan ...”. Voorbeeld: Hvis du har tid, så ring til mig. = “Als je tijd hebt, bel me dan.” Hvis staat hier vóór de voorwaarde, die voorafgaat aan het voorstel. nemt betekent hier “gemakkelijk”. Het is de vorm van nem bij het onzijdige det in det er nemt. In deze zin beschrijft het niet rechtstreeks een zelfstandig naamwoord, maar de hele handeling at tilmelde sig. Vergelijk: Det er nemt. = “Het is gemakkelijk.” De tegenhanger is svært = “moeilijk”. tilmelde sig is de infinitief “zich inschrijven”. tilmelde is de basisvorm; na at blijft die infinitief onvervoegd: at tilmelde sig. sig is hier de wederkerende vorm van de derde persoon; in deze onpersoonlijke constructie verwijst die naar degene of degenen die zich inschrijven, zonder dat de zin die persoon of personen benoemt. In andere personen verandert het wederkerende voornaamwoord: Jeg vil tilmelde mig. = “Ik wil me inschrijven.” lad os vormt met het volgende werkwoord een voorstel in de eerste persoon meervoud: “laten we ...”. lad is de gebiedende wijs van lade, en os betekent “ons”. Het gaat hier dus niet om een bevel aan één persoon, maar om een gezamenlijk voorstel. Voorbeeld: Lad os begynde. = “Laten we beginnen.” mødes betekent hier “elkaar ontmoeten” of “afspreken”. De vorm hoort bij het werkwoord mødes; in deze constructie volgt hij op lad os: lad os mødes. Het wederkerige element maakt duidelijk dat de betrokken personen elkaar ontmoeten. Voorbeeld: Vi mødes klokken otte. = “We spreken om acht uur af.” indgangen betekent “de ingang”. De basisvorm is indgang; indgangen is de bepaalde enkelvoudsvorm, dus “de ingang”. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid bij dit gemeenschappelijke geslacht. Voorbeeld: Vi står ved indgangen. = “We staan bij de ingang.” før betekent hier “vóór” in de tijd. Het leidt de tijdsaanduiding før det første oplæg in: de afspraak vindt eerder plaats dan de eerste lezing of presentatie. Voorbeeld: Kom før mødet. = “Kom vóór de vergadering.” første is het rangtelwoord “eerste”, niet het hoofdtelwoord voor een hoeveelheid. Het hoort bij oplæg in det første oplæg. In een reeks kun je bijvoorbeeld zeggen: det første møde = “de eerste vergadering” en det andet møde = “de tweede vergadering”. oplæg betekent hier “lezing” of “presentatie”: een geplande mondelinge uiteenzetting. De vorm is enkelvoud en onbepaald; de volledige woordgroep det første oplæg is door det en første bepaald en betekent “de eerste lezing/presentatie”. Voorbeeld: Hun holder et oplæg. = “Zij geeft een presentatie.” Samen vormt Hvis det er nemt at tilmelde sig de voorwaarde “als het gemakkelijk is om zich in te schrijven”. så lad os mødes geeft daarna het gezamenlijke voorstel “laten we dan afspreken”. ved indgangen betekent “bij de ingang”, en før det første oplæg plaatst die afspraak vóór de eerste lezing of presentatie. De volledige betekenis is: “Als het inschrijven eenvoudig is, laten we dan bij de ingang afspreken vóór de eerste lezing.”

10. Det passer mig fint. Send planen, når du har den.

    Dat komt mij goed uit. Stuur het plan zodra je het hebt.

    Det

    het/dat

    passer

    komt goed uit

    mig

    mij

    fint

    goed

    Send

    stuur

    planen

    het plan

    når

    zodra

    du

    je/jij

    har

    hebt

    den

    het

    Uitgebreide uitleg

    Det is hier een voornaamwoord in de vaste uitdrukking Det passer mig fint; samen verwijst de uitdrukking niet naar een concreet zelfstandig naamwoord, maar betekent ze dat iets voor de spreker goed uitkomt. In andere zinnen kan det wel naar een eerder genoemd onzijdig woord of naar een hele situatie verwijzen. passer komt van passe en is hier de tegenwoordige tijd voor det: “komt uit” of “past”. In deze betekenis gaat het om geschiktheid of timing, niet om iemand die letterlijk ergens in past. Voorbeeld: Det passer mig ikke i morgen. — “Dat komt mij morgen niet uit.” mig is de objectsvorm van het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud: jeg = “ik”, mig = “mij”. In passer mig is de spreker degene voor wie iets geschikt is. Voorbeeld: Hun hjælper mig. — “Zij helpt mij.” fint betekent hier “goed” en versterkt de positieve beoordeling in passer mig fint: iets komt de spreker goed uit. Het is de vorm van fin die in deze constructie als bijwoordelijke bepaling wordt gebruikt. Het betekent hier dus niet noodzakelijk “keurig” of “fijn” in een tastbare betekenis. Send is de gebiedende wijs van sende, “sturen”. Het onderwerp is in een Deense gebiedende wijs normaal niet uitgedrukt; de aangesprokene moet de handeling uitvoeren. Voorbeeld: Send mig adressen. — “Stuur mij het adres.” planen betekent “het plan”. De uitgang -en markeert hier de bepaalde vorm van het gemeenschappelijke geslacht: en plan = “een plan”, planen = “het plan/de planning die al geïdentificeerd is”. Dit is geen meervoudsvorm; het meervoud is planer en de bepaalde meervoudsvorm planerne. når leidt de tijdsbepaling in: “wanneer” of, in deze context, “zodra”. Het verbindt du har den met het moment waarop de planning verstuurd moet worden. De precieze Nederlandse keuze “zodra” komt hier uit de vaste vertaling en de bedoelde tijdsrelatie. du is de vorm voor “jij/je” in de tweede persoon enkelvoud. Het is hier het onderwerp van zowel de bijzin als de uitgedrukte handeling har: de aangesprokene is degene die het plan heeft. har is de tegenwoordige vorm van have bij du: du har = “je hebt”. De vorm har wordt ook bij andere personen gebruikt, bijvoorbeeld jeg har en hun har; de persoon blijkt daar uit het voornaamwoord. Voorbeeld: Du har adressen. — “Je hebt het adres.” den is hier het lijdend voorwerp in har den en betekent “het” voor het eerder genoemde planen. Omdat plan een woord van het gemeenschappelijke geslacht is, gebruikt het Deens daarvoor het voornaamwoord den; bij een onzijdig woord zou het objectvoornaamwoord det zijn. In deze zin is den dus niet het onderwerp maar datgene wat de aangesprokene heeft. Samen betekent Det passer mig fint.: “Dat komt mij goed uit.” Daarna geeft Send planen de opdracht “Stuur het plan”, en når du har den bepaalt wanneer: “zodra je het hebt”. De volledige utterance is daarom: “Dat komt mij goed uit. Stuur het plan zodra je het hebt.”

11. I aften bekræfter jeg reglerne for tilmelding og foreslår et tidspunkt, hvor vi kan mødes.

    Vanavond controleer ik de inschrijfregels en stel ik een tijd voor om af te spreken.

    I aften

    vanavond

    bekræfter

    bevestig

    reglerne

    de regels

    tilmelding

    inschrijving

    foreslår

    stel voor

    et tidspunkt

    een tijdstip

    hvor

    waar

    vi

    wij

    kan

    kunnen

    mødes

    afspreken

    Uitgebreide uitleg

    I aften betekent hier “vanavond”. Het is een vaste tijdsaanduiding: i + aften verwijst naar de avond van vandaag. Voor “vanavond” staat niet het Deense woord voor “de” in deze uitdrukking. bekræfter is de tegenwoordige tijd van bekræfte, “bevestigen”. De vorm past bij het onderwerp jeg: “ik bevestig”. In deze zin wordt het in de vaste vertaling weergegeven als “ik controleer”, maar de meest directe betekenis van het Deense werkwoord is dat de spreker de regels bevestigt. jeg betekent “ik” en is de eerste persoon enkelvoud. Het is het onderwerp van zowel bekræfter als foreslår; het Deens herhaalt het onderwerp na og niet. reglerne betekent “de regels”. De basisvorm is regel (“regel”); regler is het meervoud en -ne maakt dit meervoud bepaald: “de regels”. Het bepaalde achtervoegsel staat dus aan het einde van het zelfstandig naamwoord. tilmelding betekent “inschrijving” of “aanmelding”. Het is een zelfstandig naamwoord dat hier na for staat in een algemene betekenis: reglerne for tilmelding betekent “de regels voor inschrijving”. In deze vorm staat geen apart lidwoord. Samen vormen bekræfter jeg reglerne for tilmelding en de daaropvolgende verbinding de eerste hoofdmededeling: de spreker bevestigt de regels die met inschrijving te maken hebben. foreslår is de tegenwoordige tijd van foreslå, “voorstellen”. Het onderwerp blijft jeg, zodat jeg foreslår betekent “ik stel voor”. Het object van dit werkwoord volgt er direct op. et tidspunkt betekent “een tijdstip”. tidspunkt is een onzijdig zelfstandig naamwoord; daarom staat hier het onzijdige onbepaalde lidwoord et. tid betekent “tijd”, maar tidspunkt verwijst specifieker naar een gekozen moment of tijdstip. hvor betekent hier “waarop” of natuurlijker in het Nederlands “om ... af te spreken”. Het leidt een betrekkelijke bijzin in die uitlegt waarvoor het voorgestelde tijdstip dient. In het Deens kan hvor bij een tijdstip worden gebruikt; het verwijst hier naar dat tijdstip, niet naar een concrete plaats. vi betekent “wij” en is de eerste persoon meervoud. Het is het onderwerp van de bijzin na hvor; de bron geeft daarmee geen extra specificatie van wie precies bij vi hoort. kan is de tegenwoordige tijd van het modale werkwoord kunne, “kunnen”. Met vi geeft vi kan de mogelijkheid of gelegenheid aan: “wij kunnen”. Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief. mødes betekent hier “elkaar ontmoeten” of “afspreken”. Het is de vorm van møde met -s; in deze wederkerige betekenis gaat het om elkaar ontmoeten, niet om iemand afzonderlijk te ontmoeten. De combinatie vi kan mødes betekent “wij kunnen afspreken”. De volledige structuur is: I aften + bekræfter jeg ... + og foreslår ... + et tidspunkt, hvor vi kan mødes. In natuurlijk Nederlands komt dat neer op: “Vanavond bevestig ik de inschrijfregels en stel ik een tijdstip voor waarop we kunnen afspreken.” De bijzin maakt duidelijk dat het tijdstip bedoeld is voor de afspraak.

12. Så kan jeg holde den aften fri.

    Dan kan ik die avond vrijhouden.

    Så

    dan

    kan jeg

    kan ik

    holde

    vrijhouden

    den

    die

    aften

    avond

    fri

    vrij

    Uitgebreide uitleg

    Så betekent hier ‘dan’, zoals ook uit de vaste vertaling blijkt. In andere contexten kan het onder meer ‘zo’ of ‘dus’ betekenen; die betekenissen passen hier niet bij de gegeven vertaling. kan jeg bestaat uit kan, de tegenwoordige tijd van kunne (‘kunnen’), en jeg (‘ik’). Kan drukt hier uit dat de spreker die avond kan vrijhouden. Omdat Så vooraan staat, komt het werkwoord vóór het onderwerp: Så kan jeg .... In een neutrale volgorde zonder dat voorop geplaatste element krijg je bijvoorbeeld Jeg kan .... holde is de infinitief van holde (‘houden’). Na het modale werkwoord kan staat het volgende werkwoord in de infinitief. In de combinatie holde ... fri betekent holde hier niet simpelweg ‘vasthouden’, maar ‘vrijhouden’ of ‘beschikbaar houden’. Voorbeeld: Jeg holder fredag fri. — ‘Ik houd vrijdag vrij.’ den betekent hier ‘die’. Het is een vorm die bij een enkelvoudig woord van het gemeenschappelijke geslacht staat; de bijbehorende enkelvoudige onzijdige vorm is det en de meervoudsvorm is de. In deze zin maakt den samen met aften de woordgroep ‘die avond’. aften betekent ‘avond’. Het is een zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht: en aften (‘een avond’), den aften (‘die avond’). Hier is het de tijdsperiode die wordt vrijgehouden. fri betekent hier ‘vrij’ of ‘beschikbaar’. Het beschrijft de toestand waarin den aften wordt gehouden. De vorm fri is de vorm bij een enkelvoudig woord van het gemeenschappelijke geslacht; vergelijk en fri dag (‘een vrije dag’). Het herbruikbare patroon is holde [tijd] fri: ‘[een tijd] vrijhouden’. De volledige opbouw is Så (‘dan’) + kan jeg (‘kan ik’) + holde (‘vrijhouden’) + den aften (‘die avond’) + fri (‘vrij’). Samen betekent de zin: ‘Dan kan ik die avond vrijhouden.’