Efficiënt inpakken voor een zakenreis | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg vil kun tage en håndbagagetaske med på forretningsrejsen.

   Ik wil alleen een handbagagetas meenemen voor de zakenreis.

   Jeg vil

   ik wil

   kun

   alleen

   tage … med

   meenemen

   en

   een

   håndbagagetaske

   handbagagetas

   på

   voor

   forretningsrejsen

   de zakenreis

   Uitgebreide uitleg

   Jeg vil betekent hier “ik wil” en vormt een veelgebruikt patroon: jeg vil + infinitief. vil is de tegenwoordige vorm van ville; na vil staat in het Deens normaal de infinitief zonder at. Voorbeeld: Jeg vil læse. — “Ik wil lezen.” De vorm vil kan in andere contexten ook “zal” uitdrukken, maar hier geeft de vaste vertaling duidelijk een wens weer. kun betekent “alleen” en beperkt hier wat de spreker wil meenemen. Het staat vóór het werkwoordelijke deel dat door tage ... med wordt gevormd. Voorbeeld: Jeg tager kun en bog med. — “Ik neem alleen een boek mee.” tage ... med is een onderbroken, herbruikbaar patroon voor “meenemen”: tage betekent “nemen” en med voegt het idee “mee” toe. tage is de infinitief; de tegenwoordige vorm is tager, bijvoorbeeld Jeg tager tasken med. — “Ik neem de tas mee.” In de bron staat tage na vil, en med staat later achter het lijdend voorwerp. en is hier het onbepaalde lidwoord bij het enkelvoudige zelfstandig naamwoord håndbagagetaske. Het markeert een niet nader bepaalde enkelvoudige tas en kan in het Nederlands met “een” worden weergegeven; het lidwoord beweert op zichzelf geen nadruk op het aantal. Voorbeeld: en tas — “een tas”. håndbagagetaske betekent “handbagagetas”. Het is een enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het meervoud is håndbagagetasker; met bepaald enkelvoud krijgt het woord de uitgang -en: håndbagagetasken — “de handbagagetas”. på draagt in de woordgroep på forretningsrejsen hier, volgens de vaste vertaling, de relatie “voor” uit. De Nederlandse weergave van de volledige woordgroep is “voor de zakenreis”. Voorbeeld: Hun er på forretningsrejse. — “Zij is op zakenreis.” forretningsrejsen betekent “de zakenreis”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van forretningsrejse: de uitgang -en maakt het zelfstandig naamwoord bepaald. forretning betekent “bedrijf/zaak” en rejse “reis”; samen vormt forretningsrejse het relevante woord “zakenreis”. Voorbeeld: Forretningsrejsen begynder i morgen. — “De zakenreis begint morgen.” Samen vormen de delen: Jeg vil (“ik wil”) + kun (“alleen”) + tage ... med (“meenemen”) + en håndbagagetaske (“een handbagagetas”) + på forretningsrejsen (“voor de zakenreis”). De hele zin betekent dus: “Ik wil alleen een handbagagetas meenemen voor de zakenreis.”

2. Så planlæg ud fra tøjet til mødet, og hold ekstra ting på et minimum.

   Plan dan alles rond de outfit voor de vergadering en houd extra spullen tot een minimum.

   Så

   dus

   planlæg

   plan

   ud fra

   op basis van

   tøjet

   de kleding; de outfit

   mødet

   de vergadering

   hold

   houd

   ekstra

   extra

   ting

   spullen

   på et minimum

   tot een minimum

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “dus” en verbindt deze aanwijzing met wat eraan voorafgaat. Het kan in andere contexten ook “zo” betekenen, maar die betekenis past hier niet. planlæg is de gebiedende wijs van planlægge (“plannen”). De vorm richt zich niet op een uitgedrukte persoon; het is een directe aansporing. Voorbeeld: Planlæg turen i god tid. — “Plan de reis ruim van tevoren.” ud fra betekent “op basis van” of “uitgaande van”. De constructie geeft aan waarop de planning wordt gebaseerd. Hier volgt daarna tøjet, dus de kleding vormt het uitgangspunt. tøjet is de bepaalde vorm van het onzijdige woord tøj (“kleding”). tøj wordt vaak als een massawoord gebruikt; tøjet betekent “de kleding” of, afhankelijk van de context, “de outfit”. De uitgang -et markeert hier de bepaaldheid van tøj, niet een meervoud. mødet is de bepaalde enkelvoudsvorm van møde (“vergadering” of “meeting”): et møde → mødet. Het woord verwijst hier naar de vergadering die in de vaste vertaling wordt genoemd. Samen vormen tøjet til mødet de betekenis “de kleding voor de vergadering”. til geeft hier het doel of de gelegenheid aan: kleding die voor die vergadering bedoeld is. hold is de gebiedende wijs van holde (“houden”). In deze zin betekent het “houd” in de constructie holde ... på et minimum: iets zo beperkt mogelijk houden. Voorbeeld: Hold støjen på et minimum. — “Houd het lawaai tot een minimum beperkt.” ekstra betekent “extra” en beschrijft hier ting. Deze vorm verandert niet mee met enkelvoud of meervoud. Het zegt dat het om aanvullende spullen gaat, niet om de kleding die al als uitgangspunt is genoemd. ting is het meervoud van ting (“ding”, “spul” of “zaak”). In deze context betekent het “spullen”. Het onbepaalde meervoud heeft geen bepaaldheidsuitgang; tingene zou “de spullen” betekenen. på et minimum is de vaste uitdrukking “tot een minimum”. et is hier het onzijdige onbepaalde lidwoord bij minimum; het drukt op zichzelf geen aantal uit. Met hold ervoor ontstaat de betekenis “tot een minimum beperken”. De hele zin combineert de aansporing planlæg met het uitgangspunt ud fra tøjet til mødet: plan de zaken dus rond de kleding voor de vergadering. Daarna geeft hold ... på et minimum de tweede aansporing: houd extra spullen tot een minimum. De vaste Nederlandse vertaling geeft dit samen als: “Plan dan alles rond de outfit voor de vergadering en houd extra spullen tot een minimum.”

3. Jeg har ét møde og én uformel middag på programmet.

   Ik heb één vergadering en één informeel diner op het programma.

   Jeg har

   ik heb

   ét

   één

   møde

   vergadering

   én

   één

   uformel

   informeel

   middag

   diner

   på programmet

   op het programma

   Uitgebreide uitleg

   Jeg har betekent hier “ik heb”. har is de tegenwoordige tijd van have (“hebben”): jeg har, du har, han/hun har. In deze zin drukt de constructie bezit of opname in iemands programma uit; het is niet alleen een hulpwerkwoord voor een verleden tijd. ét is de nadrukkelijke vorm van “één” bij een onzijdig woord. møde is onzijdig: et møde = “een vergadering/afspraak”. De vorm ét benadrukt hier het aantal: precies één. Zonder nadruk staat vaak et als onbepaald lidwoord, maar ét maakt de telwaarde duidelijk. Voorbeeld: Jeg har ét spørgsmål. — “Ik heb één vraag.” møde betekent hier “vergadering”. Het zelfstandig naamwoord heeft ook de bredere betekenis “afspraak” of “bijeenkomst”, afhankelijk van de context. Het bepaalde enkelvoud is mødet (“de vergadering/het overleg”); de uitgang -et markeert daar de bepaaldheid. én is eveneens de nadrukkelijke vorm van “één”, maar bij een gemeenschappelijk-geslachtelijk woord. middag is hier zo’n woord: en middag. Het verschil tussen ét møde en én middag volgt dus niet alleen uit het getal, maar ook uit het grammaticale geslacht van het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Jeg har én aftale. — “Ik heb één afspraak.” uformel betekent “informeel” en beschrijft hier middag. In deze vorm staat het bijvoeglijk naamwoord bij een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtelijk zelfstandig naamwoord: en uformel middag. Bij een onzijdig zelfstandig naamwoord krijgt het vaak de vorm uformelt, bijvoorbeeld et uformelt møde — “een informele vergadering”. middag betekent hier “diner”, dus de maaltijd of gelegenheid in de avondcontext die door de vertaling wordt bevestigd. In andere contexten kan het ook “middag” als tijd van de dag betekenen; die betekenis past hier niet bij de vaste vertaling. på programmet is een vaste uitdrukking met de betekenis “op het programma” of “ingepland”. på betekent letterlijk “op”, en programmet is de bepaalde vorm van program (“het programma”): program → programmet. De uitdrukking kan zowel een formeel programma als iemands geplande activiteiten aanduiden. Samen vormen de delen: Jeg har (“ik heb”) + ét møde (“één vergadering”) + og (“en”) + én uformel middag (“één informeel diner”) + på programmet (“op het programma”). De hele zin betekent daarom: “Ik heb één vergadering en één informeel diner op het programma.”

4. Pak tøj, der kan bruges til begge dele.

   Neem kleding mee die voor beide gelegenheden geschikt is.

   Pak

   pak in

   tøj

   kleding

   kan bruges

   kan worden gebruikt

   begge dele

   beide gelegenheden

   Uitgebreide uitleg

   Pak is hier de gebiedende wijs van pakke (“inpakken/meenemen”). De vorm geeft een rechtstreeks advies of verzoek aan de aangesprokene; het onderwerp “jij” staat niet apart. Bijvoorbeeld: Pak en jakke. — “Pak een jas in.” tøj betekent hier “kleding” en is een massanaamwoord: het verwijst naar kleding als geheel, niet naar één afzonderlijk kledingstuk. Een telbaar kledingstuk kan bijvoorbeeld et stykke tøj (“een kledingstuk”) zijn. In deze zin is tøj het materiaal dat moet worden ingepakt. der leidt de bijzin in die tøj nader beschrijft. In deze bijzin is der het onderwerp: de kleding is datgene wat geschikt kan zijn voor beide gelegenheden. De vorm der wordt in het Deens vaak gebruikt als betrekkelijk voornaamwoord voor een onderwerp, zonder dat hij hier zelfstandig het geslacht of getal van tøj uitdrukt. kan bruges bestaat uit kan en bruges. kan is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord kunne (“kunnen”). Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief; bruges is hier de passieve vorm van bruge (“gebruiken”), dus letterlijk “gebruikt kunnen worden”. Het passieve -s laat zien dat de kleding niet zelf iemand gebruikt, maar door iemand gebruikt kan worden. Bijvoorbeeld: Denne taske kan bruges hver dag. — “Deze tas kan elke dag worden gebruikt.” til geeft hier het doel of de geschiktheid aan: iets is bruikbaar til een bepaalde situatie. begge dele betekent hier “beide gelegenheden”. begge betekent “beide” en verwijst naar twee zaken; dele is het meervoud van del (“deel/zaak”). Door de voorafgaande context gaat het om de twee genoemde activiteiten: de vergadering en het informele diner. De uitdrukking hoeft daarom niet letterlijk twee fysieke delen te betekenen. Samen betekent Pak tøj “Neem kleding mee/in”. De relatieve bijzin der kan bruges til begge dele beperkt die kleding tot kleding die voor beide genoemde gelegenheden geschikt is. De volledige betekenis is: “Neem kleding mee die voor beide gelegenheden geschikt is.”

5. Ellers bliver tasken hurtigt fyldt op.

   Anders zit de tas snel vol.

   Ellers

   anders

   bliver

   wordt

   tasken

   de tas

   hurtigt

   snel

   fyldt op

   vol

   Uitgebreide uitleg

   Ellers betekent hier ‘anders’ of ‘zo niet’. Het verwijst naar een andere mogelijkheid of een gevolg wanneer de voorafgaande handeling niet volstaat. Voorbeeld: Ellers bliver vi forsinkede. — Anders raken we vertraagd. bliver is de tegenwoordige tijd van blive. In deze zin drukt blive samen met fyldt op een verandering uit: de tas raakt vol. Het kan in andere zinnen ook ‘blijven’ betekenen, dus de betekenis komt hier uit de combinatie met het daaropvolgende deel. Voorbeeld: Hun bliver hjemme. — Zij blijft thuis. tasken betekent ‘de tas’. De basisvorm is taske; tasken is de bepaalde enkelvoudsvorm, dus letterlijk ‘de tas’ in plaats van ‘een tas’. Het zelfstandig naamwoord is hier het onderwerp van de verandering: de tas wordt vol, zonder dat de zin zegt wie haar vult. hurtigt betekent ‘snel’. Het is hier een bijwoord en zegt hoe snel de tas vol raakt. Het hangt samen met het bijvoeglijk naamwoord hurtig (‘snel’); de vorm hurtigt wordt ook gebruikt als bijwoordelijke vorm. Voorbeeld: Bussen kører hurtigt. — De bus rijdt snel. fyldt op betekent samen ‘vol’ of ‘volgestopt’. fyldt is het voltooid deelwoord van fylde (‘vullen’), en op maakt deel uit van de vaste combinatie fylde op, ‘vullen tot er geen of weinig ruimte meer is’. In bliver fyldt op beschrijft die combinatie dat de tas vol raakt. Voorbeeld: Kassen bliver fyldt op. — De doos wordt volgestopt. Samen vormt Ellers bliver tasken hurtigt fyldt op de betekenis: ‘Anders raakt de tas snel vol.’ Ellers geeft de voorwaarde of alternatieve uitkomst aan; tasken is de tas die de verandering ondergaat; bliver fyldt op beschrijft het vol raken; en hurtigt geeft de snelheid daarvan aan.

6. Jeg er bange for, at min skjorte bliver krøllet før mødet.

   Ik ben bang dat mijn overhemd kreukt voordat de vergadering begint.

   Jeg er

   ik ben

   bange for, at

   bang dat

   min

   mijn

   skjorte

   overhemd

   bliver

   wordt / raakt

   krøllet

   gekreukt

   før

   voordat

   mødet

   de vergadering

   Uitgebreide uitleg

   Jeg er bevat jeg, de eerste persoon enkelvoud: “ik”, en er, de tegenwoordige vorm van at være: “zijn”. Samen vormt dit hier de ik-vorm van een toestand. Voorbeeld: Jeg er træt. — “Ik ben moe.” bange for, at betekent hier “bang dat”. bange is het bijvoeglijke woord voor angst; for, at leidt de daaropvolgende dat-zin in. Het is een bruikbaar patroon: Jeg er bange for, at ... — “Ik ben bang dat ...”. Voorbeeld: Hun er bange for, at toget er forsinket. — “Ze is bang dat de trein vertraging heeft.” min betekent “mijn” en hoort bij één zelfstandig naamwoord in de gemeenschappelijke vorm. De vorm verandert naar mit bij een onzijdig enkelvoudig zelfstandig naamwoord en naar mine bij meervoud. In deze zin bepaalt min dus niet wie de eigenaar is: de eigenaar is de spreker, omdat min de eerste persoon enkelvoud aanduidt. skjorte betekent “overhemd”. Het is een zelfstandig naamwoord van de gemeenschappelijke vorm: en skjorte; de bepaalde vorm is skjorten. In min skjorte staat het zelfstandig naamwoord onbepaald na het bezittelijk woord, zoals gebruikelijk in deze combinatie. Voorbeeld: Jeg vasker min skjorte. — “Ik was mijn overhemd.” bliver is de tegenwoordige vorm van at blive, “worden” of “raken”. Hier geeft het samen met krøllet aan dat het overhemd gekreukt raakt: blive + voltooid deelwoord kan een verandering in toestand uitdrukken. Voorbeeld: Papiret bliver vådt. — “Het papier wordt nat.” krøllet betekent hier “gekreukt”. Het is de vorm van het werkwoord at krølle die in deze combinatie als voltooid deelwoord of beschrijvend woord werkt. bliver krøllet betekent daarom niet simpelweg dat iemand het overhemd kreukt, maar dat het overhemd gekreukt raakt. Voorbeeld: Skjorten er krøllet. — “Het overhemd is gekreukt.” før betekent “voordat” en verbindt hier de hoofdzin met een tijdsbepaling. Het woord kan een gebeurtenis plaatsen vóór een andere gebeurtenis. Voorbeeld: Ring til mig, før du går. — “Bel me voordat je weggaat.” mødet betekent “de vergadering” of “de bijeenkomst”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van et møde: “een vergadering/bijeenkomst” → mødet: “de vergadering/bijeenkomst”. In de vaste vertaling wordt deze tijdsrelatie weergegeven als “voordat de vergadering begint”. De delen bouwen de zin als volgt op: Jeg er bange for, at geeft de angst van de spreker aan; min skjorte is het overhemd waarover die angst gaat; bliver krøllet beschrijft de mogelijke verandering van toestand; en før mødet plaatst die verandering vóór de vergadering. Als geheel betekent de zin: “Ik ben bang dat mijn overhemd kreukt voordat de vergadering begint.”

7. Rul den forsigtigt sammen, og pak den ud, så snart du kommer til hotellet.

   Rol het voorzichtig op en haal het dan uit de tas zodra je bij het hotel aankomt.

   Rul

   rol op

   den

   het

   forsigtigt

   voorzichtig

   sammen

   samen

   pak … den … ud

   pak het uit

   så snart

   zodra

   du kommer

   je komt

   hotellet

   het hotel

   Uitgebreide uitleg

   Rul is de gebiedende wijs van rulle (“rollen”). De vorm geeft een opdracht; het onderwerp “jij” staat er niet apart bij. Een bruikbaar patroon is Rul ... = “Rol ...”. Voorbeeld: Rul tæppet sammen. — “Rol het kleed op.” den is hier een Deens persoonlijk voornaamwoord als enkelvoudig object: “het”. Den wordt gebruikt voor een zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijk geslacht; de vorm wordt niet door de gebiedende wijs bepaald. De vaste vertaling ondersteunt hier de Nederlandse weergave “het”, maar noemt niet zelfstandig welk voorwerp den aanduidt. forsigtigt is een bijwoord en betekent “voorzichtig”. Het beschrijft hoe het rollen gebeurt. Het bijvoeglijk naamwoord is forsigtig; forsigtigt is daarvan de bijwoordelijke vorm. Voorbeeld: Åbn døren forsigtigt. — “Open de deur voorzichtig.” sammen betekent op zichzelf “samen”. Met rul ... sammen vormt het hier de herbruikbare combinatie “iets oprollen”, letterlijk ongeveer “iets samen rollen”. Het drukt het resultaat van het rollen uit; het is niet een afzonderlijk voorwerp. pak den ud is de combinatie van pak, de gebiedende wijs van pakke, met het partikel ud. In deze context betekent de combinatie “pak het uit” of “haal het eruit”. Het voornaamwoord staat tussen het werkwoord en het partikel. Voorbeeld: Pak bogen ud. — “Pak het boek uit.” så snart is een voegwoordelijke uitdrukking met de betekenis “zodra”. Ze leidt de tijdsbepaling in die aangeeft wanneer het uitpakken gebeurt. du kommer betekent letterlijk “je komt”. kommer is de tegenwoordige tijd van komme (“komen”). In de volledige combinatie du kommer til hotellet betekent dit hier “je bij het hotel aankomt”; de woorden til hotellet maken de bestemming expliciet. In een tijdszin met så snart kan de tegenwoordige tijd naar een toekomstige aankomst verwijzen. Voorbeeld: Ring, så snart du kommer hjem. — “Bel zodra je thuiskomt.” hotellet betekent “het hotel”. De onbepaalde vorm is et hotel, en de bepaalde vorm is hotellet. Het achtervoegsel -et markeert hier de bepaalde vorm van dit onzijdige zelfstandig naamwoord. Samen bestaat de uiting uit twee bevelen: Rul den forsigtigt sammen betekent “Rol het voorzichtig op”, en pak den ud betekent “pak het uit” of “haal het eruit”. så snart du kommer til hotellet bepaalt dat de tweede handeling plaatsvindt zodra je bij het hotel aankomt. De vaste betekenis als geheel is: “Rol het voorzichtig op en haal het dan uit de tas zodra je bij het hotel aankomt.”

8. Skal opladerne og dokumenterne ligge i forlommen?

   Moeten de opladers en documenten in het voorvak liggen?

   Skal

   moeten

   opladerne

   de opladers

   dokumenterne

   de documenten

   ligge

   liggen

   forlommen

   het voorvak

   Uitgebreide uitleg

   Skal staat hier vooraan als modaal werkwoord in een ja/nee-vraag. Het drukt hier uit dat de plaatsing vereist is: Skal vi begynde? — “Zullen we beginnen?” Na skal komt het andere werkwoord in de infinitief. In deze zin gaat het om de vereiste plaats van de genoemde spullen. opladerne betekent hier “de opladers”. De vorm is bepaald meervoud: oplader is het onbepaalde enkelvoud (“oplader”), opladere is het onbepaalde meervoud en opladerne het bepaalde meervoud. De uitgang -ne markeert hier het bepaalde meervoud; de vorm is dus niet het enkelvoud. dokumenterne betekent “de documenten”. dokument is het onbepaalde enkelvoud, dokumenter het onbepaalde meervoud en dokumenterne het bepaalde meervoud. Het zelfstandig naamwoord is het tweede deel van hetzelfde onderwerp als opladerne; beide soorten spullen horen bij ligge. ligge is de infinitief van ligge. Het beschrijft een toestand of positie — iets bevindt zich ergens — en niet het plaatsen zelf. Vergelijk Læg dokumenterne i tasken — “Leg de documenten in de tas” — met Dokumenterne ligger i tasken — “De documenten liggen in de tas.” Na skal blijft deze vorm infinitief: skal ligge. forlommen betekent “het voorvak”. Dit is de bepaalde enkelvoudsvorm van forlomme (“een voorvak”): forlomme is het onbepaalde enkelvoud en forlommen het bepaalde enkelvoud. Het woord is samengesteld uit for- (“voor-”) en lomme (“vak” of “zak”), maar de hele vorm is hier het relevante zelfstandig naamwoord. Samen vormen Skal + het onderwerp + ligge een vraag naar de vereiste plaats: moeten de opladers en de documenten in het voorvak liggen? i forlommen geeft de plaats aan; i betekent hier “in” en forlommen is het bepaalde voorvak. De volledige betekenis is: “Moeten de opladers en documenten in het voorvak liggen?”

9. Læg ting, du hurtigt skal bruge, der sammen med en ekstra kopi af dagsordenen.

   Bewaar daar spullen die je snel nodig hebt, samen met een reservekopie van de agenda.

   Læg

   bewaar

   ting

   spullen

   du

   jij

   hurtigt

   snel

   skal bruge

   nodig hebt

   der

   daar

   sammen med

   samen met

   ekstra

   extra

   kopi

   kopie

   dagsordenen

   de agenda

   Uitgebreide uitleg

   Læg is de gebiedende wijs van lægge en vraagt iemand om iets neer te leggen of ergens te plaatsen. Het is een transitief werkwoord: er volgt een object, hier ting. Vergelijk ligge in de vorige zin: ligge beschrijft dat iets ergens ligt, terwijl lægge beschrijft dat iemand iets daar neerlegt. Voorbeeld: Læg bogen her. — Leg het boek hier neer. ting betekent hier “spullen” of “dingen”. Het is het meervoud van ting; het enkelvoud is ook ting: en ting, flere ting. Het woord verwijst hier algemeen naar de spullen die snel nodig zijn, zonder hun soort nader te bepalen. du is het persoonlijke voornaamwoord voor de tweede persoon enkelvoud: “jij” of “je”. In du hurtigt skal bruge is du degene die de spullen nodig heeft. hurtigt is hier een bijwoord met de betekenis “snel”. Het hoort bij skal bruge en geeft aan dat de spullen snel nodig zullen zijn, niet dat de spullen zelf snel zijn. De verwante vorm hurtig is een bijvoeglijk naamwoord: en hurtig løsning — een snelle oplossing. skal bruge bestaat uit skal, de tegenwoordige vorm van skulle, plus bruge, “gebruiken” of “nodig hebben”. In deze context drukt skal bruge uit dat iemand iets nodig heeft. De infinitief bruge staat na skal; het onderwerp du staat ervoor. Voorbeeld: Jeg skal bruge en pen. — Ik heb een pen nodig. der betekent hier “daar” en wijst de plaats aan waar de spullen moeten worden gelegd. Het is hier een plaatsbijwoord, niet het betrekkelijke woord “die/dat”. De combinatie Læg ... der koppelt dus de handeling aan de aangewezen plaats. sammen med is een vaste voorzetselverbinding met de betekenis “samen met”. Het tweede deel van de zin noemt daarmee wat op dezelfde plaats bij de spullen moet komen te liggen. Voorbeeld: Hun rejser sammen med sin ven. — Zij reist samen met haar vriend(in). ekstra betekent “extra” en beschrijft kopi. Het geeft aan dat deze kopie naast de bedoelde agenda aanwezig is; het woord drukt op zichzelf geen exact aantal uit. kopi betekent “kopie”. Het is hier een onbepaald enkelvoud: één kopie wordt genoemd als aanvullend document, zonder dat het woord zelf het aantal verder specificeert. Voorbeeld: Jeg har en ekstra kopi. — Ik heb een extra kopie. dagsordenen betekent “de agenda”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van dagsorden: en dagsorden wordt dagsordenen. De uitgang -en markeert hier de bepaalde vorm. In deze zin gaat het om de agenda die door de context als bekend wordt behandeld. Samen vormt Læg ting, du hurtigt skal bruge de opdracht om spullen neer te leggen die je snel nodig hebt. der geeft de aangewezen plaats aan. Daarna voegt sammen med en ekstra kopi af dagsordenen de extra kopie van de agenda toe als iets dat daar samen met die spullen moet liggen. De volledige betekenis is: “Bewaar daar spullen die je snel nodig hebt, samen met een reservekopie van de agenda.”

10. Så behøver jeg ikke at åbne hele tasken i lufthavnen.

    Dan hoef ik op het vliegveld niet de hele tas open te maken.

    Så

    dan

    behøver

    nodig hebben

    jeg

    ik

    ikke

    niet

    at åbne

    openen

    hele

    hele

    tasken

    de tas

    lufthavnen

    de luchthaven

    Uitgebreide uitleg

    Så betekent hier ‘dan’ en legt een gevolg of conclusie met het voorafgaande vast. Aan het begin van de zin veroorzaakt het bovendien inversie: Så behøver jeg ... heeft de volgorde ‘Dan hoef ik ...’, met het werkwoord vóór het onderwerp. behøver is de tegenwoordige tijd van behøve, ‘nodig hebben’ of ‘nodig vinden’. In behøver ... ikke at åbne betekent het geheel dat iets niet nodig is; het betekent niet automatisch dat de handeling verboden is. Een bruikbaar patroon is jeg behøver ikke at + infinitief: ‘ik hoef niet te + werkwoord’. jeg is de eerste persoon enkelvoud: ‘ik’. Het verwijst hier naar de spreker. De persoon en het aantal worden in deze zin door jeg uitgedrukt; het Deense werkwoord behøver verandert in de tegenwoordige tijd niet mee met de persoon. Een andere persoon krijgt dus bijvoorbeeld du behøver, niet een speciaal persoonsachtervoegsel aan het werkwoord. ikke is de ontkenning ‘niet’. Samen met behøver ontkent het de noodzaak: de spreker hoeft de tas niet open te maken. Dit verschilt van skal ikke, dat doorgaans zegt dat iemand iets niet moet of niet zal doen. at åbne bestaat uit de infinitiefmarkeerder at en de infinitief åbne, ‘openmaken’ of ‘openen’. Na behøver staat deze infinitief in het patroon behøver at + werkwoord. Voorbeeld: Jeg behøver at hvile. — ‘Ik moet rusten / Ik heb rust nodig.’ hele betekent ‘hele’ of ‘volledige’. Het beschrijft hier de omvang van tasken: niet slechts een deel van de tas, maar de tas als geheel. In hele tasken staat het bijvoeglijke woord vóór het bepaalde zelfstandig naamwoord. tasken is de bepaalde enkelvoudsvorm van tas, ‘tas’: en tas = ‘een tas’, tasken = ‘de tas’. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid bij dit gemeenschappelijke geslacht; hij markeert niet op zichzelf een meervoud. lufthavnen is de bepaalde enkelvoudsvorm van lufthavn, ‘luchthaven’ of ‘vliegveld’: en lufthavn = ‘een luchthaven’, lufthavnen = ‘de luchthaven’. In i lufthavnen betekent de combinatie ‘op/in de luchthaven’; de voorzetselkeuze hoort bij de plaatsaanduiding. De volledige structuur is Så behøver jeg ikke at åbne hele tasken i lufthavnen: Så geeft het gevolg aan, behøver jeg ikke at åbne zegt dat de spreker iets niet hoeft te doen, en hele tasken plus i lufthavnen specificeert wat en waar. De betekenis is: ‘Dan hoef ik op het vliegveld niet de hele tas open te maken.’

11. Sikkerhedskontrollen bliver lettere, når de ting er lige ved hånden.

    De veiligheidscontrole gaat makkelijker als die spullen binnen handbereik zijn.

    Sikkerhedskontrollen

    veiligheidscontrole

    bliver

    wordt

    lettere

    makkelijker

    når

    als

    de

    die

    ting

    spullen

    er

    zijn

    lige ved hånden

    binnen handbereik

    Uitgebreide uitleg

    Sikkerhedskontrollen betekent hier “de veiligheidscontrole”. Het is een samengesteld woord: sikkerhed betekent veiligheid en kontrol controle. De uitgang -en markeert het volledige samengestelde zelfstandig naamwoord sikkerhedskontrol als bepaald enkelvoud: “de veiligheidscontrole”. In deze zin is Sikkerhedskontrollen het onderwerp. bliver is de tegenwoordige tijd van blive, “worden”. Samen met een bijvoeglijk naamwoord geeft het een verandering aan: iets wordt op een bepaalde manier. Voorbeeld: Det bliver varmt. — “Het wordt warm.” lettere betekent hier “makkelijker”. Dit is de vergrotende trap van let (“makkelijk”). De reeks is let — lettere — lettest: makkelijk — makkelijker — makkelijkst. In bliver lettere beschrijft de vorm dus een verandering in gemak, niet het gewicht van iets. når leidt hier een bijzin in met de omstandigheid waaronder de hoofdzin geldt: “als”. Het kan in andere contexten ook “wanneer” betekenen. Voorbeeld: Jeg går, når du er klar. — “Ik ga wanneer je klaar bent.” de is hier een aanwijzend woord vóór een meervoudig zelfstandig naamwoord en betekent “die”. De vaste vertaling identificeert deze verwijzing als de spullen die binnen handbereik zijn. In deze functie is de de meervoudsvorm; bij een enkelvoudige verwijzing komen andere vormen voor, zoals den of det, afhankelijk van het grammaticale geslacht van het zelfstandig naamwoord. ting betekent “dingen” of, in deze context, “spullen”. Het is het meervoud van ting; het enkelvoud is ook ting, zoals in en ting (“een ding”). In de ting maakt de de verwijzing specifiek: “die spullen”. er is de tegenwoordige tijd van være, “zijn”. In deze bijzin beschrijft het waar de spullen zich bevinden of in welke bereikbaarheidstoestand ze zijn. Voorbeeld: Nøglerne er her. — “De sleutels zijn hier.” lige ved hånden is een vaste uitdrukking met de betekenis “binnen handbereik” of “direct beschikbaar”. ved hånden betekent letterlijk “bij de hand”; lige versterkt dit hier tot “precies/direct bij de hand”. De uitdrukking kan ook figuurlijk aangeven dat iets onmiddellijk beschikbaar is. De hoofdzin Sikkerhedskontrollen bliver lettere zegt dat de veiligheidscontrole makkelijker wordt. når de ting er lige ved hånden geeft de omstandigheid: dat gebeurt als die spullen binnen handbereik zijn. Samen betekent de hele zin: “De veiligheidscontrole gaat makkelijker als die spullen binnen handbereik zijn.”