Må
Må betekent hier dat de spreker toestemming vraagt in “Må jeg låne din mellemstore kuffert til min rejse i næste uge?”. De constructie “Må jeg ...?” gebruik je wanneer je beleefd wilt vragen of iets mag.
jeg
jeg verwijst hier naar de persoon die om toestemming vraagt en de koffer wil lenen. Gebruik “Må jeg ...?” om jezelf als handelende persoon aan te geven, bijvoorbeeld bij een verzoek.
låne
låne betekent hier iets van iemand gebruiken en het later teruggeven. Het staat in “Må jeg låne ...?” en volgt daar op de vraag om toestemming; die combinatie is bruikbaar wanneer je iets van een bekende wilt lenen.
din
din betekent hier “jouw” en geeft aan dat de koffer van de aangesproken persoon is. Het staat direct voor “mellemstore kuffert”; gebruik din vóór een zelfstandig naamwoord dat bij de aangesproken persoon hoort.
mellemstore
mellemstore beschrijft de koffer als middelgroot in “din mellemstore kuffert”. De basisvorm is mellemstor; mellemstore is de vorm die hier vóór de bepaalde kofferbeschrijving staat. Je gebruikt dit soort beschrijving wanneer je een voorwerp specifieker wilt aanduiden.
kuffert
kuffert betekent hier “koffer”, het voorwerp dat A wil lenen. Het staat in “låne din mellemstore kuffert”; gebruik het bij gesprekken over bagage en reizen.
til
til geeft hier het doel van de reis aan in “til min rejse”. De combinatie til + zelfstandig naamwoord is bruikbaar om een bestemming of doel te noemen, zoals een reis waarvoor je iets nodig hebt.
min
min betekent hier “mijn” en verwijst naar de reis van de spreker. Het staat voor “rejse”; gebruik min om bezit of betrokkenheid van jezelf aan te geven.
rejse
rejse betekent hier “reis” in “min rejse”. Je gebruikt het bijvoorbeeld om te zeggen waarvoor je bagage nodig hebt of wanneer je een reis plant.
i
i betekent hier “in” en maakt deel uit van de tijdsaanduiding “i næste uge”. Gebruik i met een periode wanneer je zegt wanneer iets plaatsvindt, zoals een reis in de volgende week.
næste
næste betekent hier “volgende” in “næste uge”. Het beschrijft de week die na de huidige week komt; gebruik het in tijdsaanduidingen zoals i næste uge.
uge
uge betekent hier “week” en vormt samen met “næste” de tijdsaanduiding “i næste uge”. Je gebruikt het om een periode van zeven dagen aan te duiden, bijvoorbeeld bij reisplannen.
Det
Det verwijst hier naar wat zojuist gevraagd of gezegd is: in “Det må du godt” verwijst het naar het verzoek om de koffer te lenen, en in “Det vil jeg huske” naar de waarschuwing. Gebruik Det zo om naar een eerdere uitspraak of situatie te verwijzen.
du
du verwijst hier naar de persoon die de koffer wil lenen. Het staat als aangesproken persoon in “Det må du godt”; gebruik du wanneer je rechtstreeks tegen één persoon spreekt.
godt
godt draagt hier bij aan de toestemming in “Det må du godt” en betekent niet alleen “goed” in algemene zin. De hele uitdrukking gebruik je om iemand geruststellend toestemming te geven.
men
men verbindt de toestemming met een waarschuwing in “Det må du godt, men vær forsigtig ...”. Gebruik men om na een bevestiging een beperking of belangrijke aanvulling te geven.
vær
vær is een aansporing om voorzichtig te zijn in “vær forsigtig med håndtaget”. De infinitief is være; vær is de gebiedende vorm. Gebruik het in een directe waarschuwing of instructie aan iemand.
forsigtig
forsigtig betekent hier “voorzichtig” en beschrijft hoe iemand met het handvat moet omgaan. In “vær forsigtig med håndtaget” volgt het op vær; gebruik vær forsigtig med + voorwerp bij een waarschuwing.
med
med betekent hier “met” in “vær forsigtig med håndtaget” en geeft aan waarmee iemand voorzichtig moet zijn. Gebruik vær forsigtig med + zelfstandig naamwoord wanneer je voor zorgvuldig omgaan met iets waarschuwt.
håndtaget
håndtaget betekent hier “het handvat”, het specifieke onderdeel van de koffer. De basisvorm is håndtag; håndtaget is de bepaalde vorm in “med håndtaget”. Je gebruikt het wanneer je naar een concreet handvat verwijst.
for
for betekent hier “omdat” en introduceert de reden voor de waarschuwing in “for det er lidt skrøbeligt”. Gebruik for om een reden toe te voegen nadat je iets hebt gezegd of gevraagd.
er
er betekent hier “is” in “det er lidt skrøbeligt” en beschrijft de toestand van het handvat. Gebruik er om een eigenschap of toestand met een onderwerp te verbinden.
lidt
lidt verzacht hier de beschrijving “lidt skrøbeligt” en betekent “een beetje”. Gebruik lidt vóór een eigenschap wanneer je die minder sterk wilt formuleren, bijvoorbeeld bij een voorzichtige waarschuwing.
skrøbeligt
skrøbeligt betekent hier dat het handvat gemakkelijk beschadigd kan raken in “det er lidt skrøbeligt”. De basisvorm is skrøbelig; skrøbeligt is de vorm die hier bij det staat. Je gebruikt het om voor kwetsbare voorwerpen te waarschuwen.
vil
vil drukt hier de intentie van de spreker uit in “Det vil jeg huske”: de spreker zal de waarschuwing onthouden. De vorm vil hoort bij ville; gebruik “Det vil jeg ...” om te zeggen wat je zult doen of onthouden.
huske
huske betekent hier “onthouden” in “Det vil jeg huske”. Het staat na vil; gebruik vil + huske wanneer je belooft rekening te houden met een gegeven waarschuwing of informatie.
og
og betekent hier “en” en verbindt twee voornemens in “Det vil jeg huske, og jeg vil undgå ...”. Gebruik og om twee handelingen of plannen van dezelfde spreker te verbinden.
undgå
undgå betekent hier dat de spreker iets zal vermijden in “jeg vil undgå at pakke den for meget”. Het staat vóór “at pakke”; gebruik undgå + at + infinitief wanneer je zegt welke handeling je niet wilt uitvoeren.
at
at markeert in “undgå at pakke den for meget” de infinitief pakke. In “Vil du have, at jeg tager et billede ...?” en “dagen efter, at jeg kommer tilbage” leidt at een bijzin in. Gebruik de vorm dus afhankelijk van de constructie: na een werkwoord met een infinitief of om een inhoudelijke bijzin in te leiden.
pakke
pakke betekent hier de koffer met spullen vullen in “at pakke den for meget”. Het staat na at en krijgt in combinatie met den for meget de betekenis van de koffer te vol inpakken. Gebruik at pakke + voorwerp wanneer je een inpakhandeling beschrijft.
den
den verwijst hier naar de koffer in “pakke den for meget”, “bruger den” en “tager den med indenfor”. Gebruik den als voornaamwoord voor het bedoelde voorwerp wanneer het als object bij het werkwoord staat.
meget
meget betekent hier “te veel” in de combinatie “for meget” en bepaalt hoeveel de koffer wordt ingepakt. Gebruik for meget na een werkwoord om aan te geven dat iets een ongewenst grote hoeveelheid krijgt.
Der
Der is hier een existentiële markering in “Der er også en ridse på siden”: de zin introduceert dat er een kras aanwezig is. Gebruik Der er om te zeggen dat iets ergens is of voorkomt.
også
også betekent hier “ook” en voegt de kras toe aan de eerder genoemde toestand van de koffer. Gebruik het om extra informatie van hetzelfde type toe te voegen.
en
en is hier het onbepaalde lidwoord vóór “ridse” in “en ridse på siden”. Het introduceert een niet eerder genoemde kras; gebruik en vóór een enkelvoudig zelfstandig naamwoord zoals ridse.
ridse
ridse betekent hier “kras”, een beschadiging aan de zijkant van de koffer. Het staat in “en ridse på siden”; je gebruikt het om een zichtbare beschadiging te benoemen.
på
på betekent hier “op” en geeft de plaats van de kras aan in “på siden”. Gebruik på + plaatsaanduiding om te zeggen waar een markering of beschadiging zich bevindt.
siden
siden betekent hier “de zijkant” in “på siden”. De basisvorm is side; siden is de bepaalde vorm voor de specifieke zijkant van de koffer. Gebruik het om een concreet deel van een voorwerp aan te duiden.
have
have betekent in “Vil du have, at jeg tager et billede ...?” dat iemand iets wil, niet dat iemand iets bezit. De constructie Vil du have, at ... is bruikbaar om een voorstel of aanbod ter goedkeuring voor te leggen.
tager
tager betekent in “jeg tager et billede af kufferten” een foto maken en in “tager den med indenfor” iets naar binnen meenemen. De basisvorm is tage; tager is de vorm bij jeg. Je gebruikt de betekenis die door het volgende object en de rest van de constructie wordt bepaald.
et
et is hier het onbepaalde lidwoord vóór “billede” in “et billede” en “Et billede”. Het introduceert één foto of afbeelding; gebruik et vóór een onbepaald woord zoals billede.
billede
billede betekent hier “foto” in “tager et billede af kufferten”. Je gebruikt het in deze constructie wanneer je de toestand van een voorwerp wilt vastleggen of documenteren.
af
af betekent in “et billede af kufferten” “van” en geeft aan wat op de foto staat. In “Tør hjulene af” maakt af deel uit van de betekenis “eraf vegen”. Gebruik de betekenis die bij de volledige constructie hoort.
kufferten
kufferten betekent hier “de koffer” in “et billede af kufferten”. De basisvorm is kuffert; kufferten is de bepaalde vorm voor de concrete koffer. Je gebruikt deze vorm wanneer duidelijk is over welke koffer het gaat.
før
før betekent hier “voordat” en verbindt een eerdere handeling met een latere in “før jeg bruger den” en “før du tager den med indenfor”. Gebruik før + bijzin om de volgorde van twee handelingen aan te geven.
bruger
bruger betekent hier “gebruik” in “før jeg bruger den”. De basisvorm is bruge; bruger is de vorm bij jeg. Je gebruikt het met een voorwerp als je zegt dat je het gaat gebruiken, bijvoorbeeld na het controleren ervan.
ville
ville drukt hier een hypothetisch gevolg uit in “Et billede ville gøre kuffertens tilstand tydelig”. Gebruik ville + infinitief om te zeggen wat iets onder een bepaalde voorwaarde zou opleveren, zoals een foto die de toestand duidelijk zou maken.
gøre
gøre betekent hier “duidelijk maken” in de constructie “ville gøre kuffertens tilstand tydelig”. Het staat na ville; gebruik ville gøre + voorwerp + eigenschap wanneer iets een toestand of beoordeling duidelijk maakt.
kuffertens
kuffertens betekent hier “van de koffer” en geeft in “kuffertens tilstand” aan wiens toestand wordt bedoeld. De basisvorm is kuffert; kuffertens is de bezitsvorm. Gebruik deze vorm om bezit of een vaste relatie tussen twee zelfstandige naamwoorden uit te drukken.
tilstand
tilstand betekent hier de toestand of staat van de koffer in “kuffertens tilstand”. Je gebruikt het bijvoorbeeld wanneer je de staat van een geleend voorwerp vóór en na gebruik bespreekt.
tydelig
tydelig betekent hier “duidelijk” en beschrijft hoe de toestand door een foto zichtbaar wordt in “gøre kuffertens tilstand tydelig”. Gebruik gøre + voorwerp + tydelig wanneer iets informatie begrijpelijk of zichtbaar maakt.
os
os betekent hier “ons” in “for os begge” en verwijst naar de twee betrokken personen. Gebruik os na een voorzetsel wanneer je naar jezelf en een andere persoon samen verwijst.
begge
begge betekent hier “beide” in de vaste combinatie “os begge”, dus “ons allebei”. Gebruik os begge wanneer je expliciet wilt maken dat twee personen betrokken zijn.
afleverer
afleverer betekent hier de koffer teruggeven in “Jeg afleverer den dagen efter ...”. De basisvorm is aflevere; afleverer is de vorm bij jeg. Je gebruikt het wanneer je een geleend of ontvangen voorwerp aan de eigenaar terugbezorgt.
dagen
dagen betekent hier “de dag” in “dagen efter”. De basisvorm is dag; dagen is de bepaalde vorm. Gebruik het in tijdsaanduidingen wanneer je naar een specifieke dag verwijst.
efter
efter betekent hier “na” in “dagen efter, at jeg kommer tilbage”. Gebruik efter om aan te geven dat iets later gebeurt dan een ander moment of een andere handeling.
kommer
kommer betekent hier “terugkomen” in de combinatie “kommer tilbage”. De basisvorm is komme; kommer is de vorm bij jeg. Gebruik kommer tilbage wanneer iemand na een afwezigheid weer aankomt of terug is.
tilbage
tilbage betekent hier “terug” in zowel “kommer tilbage” als “bringer den tilbage”. Gebruik het met een werkwoord om terugkeer of het terugbrengen naar een eerdere plaats of persoon aan te geven.
Tør
Tør is een directe instructie om de wielen af te vegen in “Tør hjulene af”. De infinitief is tørre; Tør is de gebiedende vorm. Gebruik deze vorm wanneer je iemand kort vraagt een voorwerp schoon of droog te maken.
hjulene
hjulene betekent hier “de wielen” van de koffer in “Tør hjulene af”. De basisvorm is hjul; hjulene is de bepaalde meervoudsvorm. Je gebruikt het om naar de concrete wielen van een voorwerp te verwijzen.
indenfor
indenfor betekent hier “naar binnen” in “tager den med indenfor”. Je gebruikt het wanneer iemand of iets van buiten naar een binnenruimte wordt meegenomen.
gør
gør betekent hier “doe” in “Det gør jeg udenfor” en verwijst naar het afvegen van de wielen. De basisvorm is gøre; gør is de vorm bij jeg. Gebruik Det gør jeg om te bevestigen dat je de genoemde handeling zult uitvoeren.
udenfor
udenfor betekent hier “buiten” in “Det gør jeg udenfor”. Gebruik het om de plaats aan te geven waar je een handeling uitvoert, bijvoorbeeld vóórdat je iets naar binnen brengt.
bringer
bringer betekent hier “terugbrengen” in “før jeg bringer den tilbage”. De basisvorm is bringe; bringer is de vorm bij jeg. Gebruik bringer den tilbage wanneer je een voorwerp naar de eigenaar of een eerdere plaats terugbrengt.
Sig
Sig betekent hier “laat het me weten” in de vaste uitdrukking “Sig til”. De infinitief is sige; Sig is de gebiedende vorm. Gebruik Sig til wanneer je iemand vraagt om later informatie of een probleem door te geven.
hvis
hvis betekent hier “als” en introduceert de voorwaarde “hvis håndtaget giver dig problemer”. Gebruik hvis + bijzin om te zeggen onder welke voorwaarde iemand iets moet melden of doen.
giver
giver betekent hier samen met “dig problemer” dat het handvat problemen veroorzaakt: “håndtaget giver dig problemer”. De basisvorm is give; giver is de vorm bij håndtaget. Gebruik give nogen problemer om te beschrijven dat iets voor iemand moeilijkheden veroorzaakt.
dig
dig betekent hier “jou” in “giver dig problemer” en is de persoon die de problemen ervaart. Gebruik dig als object wanneer iets met of voor de aangesproken persoon gebeurt.
problemer
problemer betekent hier “problemen” of “moeilijkheden” in “giver dig problemer”. De basisvorm is problem; problemer is de meervoudsvorm. Je gebruikt het om praktische problemen met een voorwerp of situatie te benoemen.
under
under betekent hier “tijdens” in “under rejsen”. Gebruik under + zelfstandig naamwoord om aan te geven dat iets gedurende een activiteit of periode gebeurt.
rejsen
rejsen betekent hier “de reis” in “under rejsen”. De basisvorm is rejse; rejsen is de bepaalde vorm voor de concrete reis waarover de gesprekspartners spreken. Je gebruikt het om de periode van een specifieke reis aan te duiden.