Veilig blijven op een druk festival | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Denne festival er meget mere overfyldt, end jeg havde forventet.

   Dit festival is veel drukker dan ik had verwacht.

   Denne

   dit

   festival

   festival

   er

   is

   meget

   veel

   mere overfyldt

   drukker

   end

   dan

   jeg

   ik

   havde forventet

   had verwacht

   Uitgebreide uitleg

   Denne betekent hier “dit” en staat bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het en-geslacht: denne festival. Het is een aanwijzend woord; de vorm denne zelf drukt geen meervoud uit. Een vergelijkbaar patroon is denne bog — “dit boek”. festival is hier het zelfstandige naamwoord “festival”. In het Deens staat het na denne in de onbepaalde vorm: denne festival, niet met een apart bepaald lidwoord. er is de tegenwoordige tijd van være (“zijn”). In deze zin verbindt het het onderwerp met de beschrijving: festival er ... — “het festival is ...”. meget betekent hier “veel” en versterkt de daaropvolgende vergelijking. In de combinatie meget mere ... betekent het “veel meer ...”, niet een zelfstandig genoemd aantal. mere overfyldt betekent hier “drukker” in de bedoelde betekenis van voller of meer overbevolkt. mere is de vergelijkende vorm die een hogere graad aangeeft; overfyldt is het bijvoeglijk naamwoord dat wordt vergeleken. De reeks is overfyldt — “overvol”, mere overfyldt — “meer overvol”, mest overfyldt — “het meest overvol”. Het Nederlandse “drukker” is in de vaste vertaling de natuurlijke weergave van deze context. end betekent “dan” en leidt het tweede deel van de vergelijking in: mere ... end ... — “meer ... dan ...”. jeg betekent “ik” en is het onderwerp van het deel dat volgt. Het verwijst hier naar de spreker, zoals ook in de vaste vertaling. havde forventet betekent “had verwacht”. havde is de verleden tijd van have (“hebben”) en forventet is het voltooid deelwoord van forvente (“verwachten”). Samen vormen ze de voltooid verleden tijd: de verwachting ligt vóór een ander moment in het verleden. Een voorbeeld is Jeg havde glemt det — “Ik was het vergeten.” De hele structuur is Denne festival er meget mere overfyldt, end jeg havde forventet: Dit festival is veel drukker dan ik had verwacht. Het eerste deel beschrijft het festival met een versterkte vergelijking; end koppelt die vergelijking aan de eerdere verwachting van de spreker.

2. Opbevar dine værdigenstande i en lomme med lynlås, ikke i den udvendige lomme.

   Bewaar je waardevolle spullen in een vak met rits, niet in het buitenvak.

   Opbevar

   bewaar

   dine

   jouw

   værdigenstande

   waardevolle spullen

   lomme

   vak

   lynlås

   rits

   ikke

   niet

   udvendige

   buitenste

   Uitgebreide uitleg

   Opbevar is de gebiedende wijs van opbevare (“bewaren”). In deze zin is het een directe instructie aan de aangesprokene; de gebiedende wijs markeert hier niet afzonderlijk enkelvoud of meervoud. Voorbeeld: Opbevar billetten her. = “Bewaar het ticket hier.” dine betekent hier “jouw” bij een meervoudig zelfstandig naamwoord. De vorm drukt bezit uit en past bij het meervoud værdigenstande; hij is niet de vorm voor een enkelvoudig bezit. Vergelijk din tas (“jouw tas”) met dine tasker (“jouw tassen”). værdigenstande is het meervoud van værdigenstand en betekent “waardevolle spullen” of “waardevolle bezittingen”. Het meervoud past bij dine. Voorbeeld: Mine værdigenstande er i tasken. = “Mijn waardevolle spullen zitten in de tas.” lomme betekent “vak” of “zak”. Hier staat het in de onbepaalde enkelvoudsvorm na en: en lomme. Het bepaalde enkelvoud is lommen. Voorbeeld: Telefonen er i en lomme. = “De telefoon zit in een vak.” lynlås betekent “rits”. In med lynlås beschrijft het een vak dat een rits heeft: letterlijk “met rits”. med is dus het verbindende voorzetsel; lynlås blijft hier een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Jeg har en taske med lynlås. = “Ik heb een tas met een rits.” ikke betekent “niet” en ontkent hier de tweede plaatsaanduiding: ikke i den udvendige lomme = “niet in het buitenvak”. Het ontkent niet het bevel Opbevar als geheel, maar zet de twee genoemde locaties tegenover elkaar. udvendige is de bepaalde vorm van het bijvoeglijk naamwoord udvendig (“aan de buitenkant”, “buiten-”). Het staat voor lomme in de bepaalde woordgroep den udvendige lomme; de bepaalde vorm wordt hier door de combinatie met den en het bepaalde zelfstandig naamwoord vereist. Voorbeeld: den indvendige lomme = “het binnenvak”; indvendig is hier het relevante tegenovergestelde van udvendig. Samen vormen i en lomme med lynlås en i den udvendige lomme twee locaties. Opbevar dine værdigenstande geeft het bevel om jouw waardevolle spullen te bewaren; i en lomme med lynlås noemt de gewenste locatie. Daarna sluit ikke i den udvendige lomme het buitenvak uit. De volledige betekenis is daarom: “Bewaar je waardevolle spullen in een vak met rits, niet in het buitenvak.”

3. Jeg flytter min telefon, før musikken distraherer mig.

   Ik leg mijn telefoon ergens anders voordat de muziek me afleidt.

   flytter

   verplaatst

   telefon

   telefoon

   før

   voordat

   musikken

   de muziek

   distraherer

   afleidt

   mig

   mij

   Uitgebreide uitleg

   flytter betekent hier dat de spreker de telefoon verplaatst. De basisvorm is flytte; flytter is de tegenwoordige tijd. Deense werkwoorden hebben in de tegenwoordige tijd geen aparte vorm per persoon: jeg flytter en de flytter gebruiken bijvoorbeeld allebei flytter. telefon betekent ‘telefoon’. In min telefon staat het zelfstandig naamwoord in de onbepaalde vorm binnen een bezitsconstructie; de combinatie betekent ‘mijn telefoon’. De zin zegt niet hoeveel telefoons de spreker bezit. før leidt hier een tijdsbepaling in en betekent ‘voordat’. Het verbindt de hoofdzin met een gebeurtenis die later plaatsvindt dan het verplaatsen. Voorbeeld: Læs beskeden, før du svarer. — ‘Lees het bericht voordat je antwoordt.’ musikken betekent hier ‘de muziek’. De basisvorm is musik; musikken is de bepaalde vorm daarvan. Voorbeeld: Musikken er høj. — ‘De muziek staat hard.’ distraherer betekent hier ‘afleidt’. De basisvorm is distrahere; distraherer is de tegenwoordige tijd. Het onderwerp is musikken, terwijl mig degene aanduidt die wordt afgeleid. Voorbeeld: Støjen distraherer mig. — ‘Het lawaai leidt me af.’ mig is de objectvorm van het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud: ‘mij/me’. Jeg is de onderwerpvorm ‘ik’, terwijl mig als object wordt gebruikt: Jeg ser ham. — ‘Ik zie hem.’ Samen vormen Jeg flytter min telefon en før musikken distraherer mig de betekenis: ‘Ik leg mijn telefoon ergens anders voordat de muziek me afleidt.’ Jeg is het onderwerp van flytter, en min geeft bezit aan. In de bijzin na før is musikken het onderwerp en mig het object. De zin zegt dus dat het verplaatsen eerder gebeurt dan het afgeleid worden door de muziek.

4. Gør det nu. Lommetyve holder ofte øje med folk, der ikke længere er opmærksomme.

   Doe het nu. Zakkenrollers letten vaak op mensen die niet meer opletten.

   Gør

   doe

   det

   het; dat

   nu

   nu

   Lommetyve

   zakkenrollers

   holder … øje med

   in de gaten houden

   ofte

   vaak

   folk

   mensen

   ikke længere

   niet meer

   opmærksomme

   oplettend

   Uitgebreide uitleg

   Gør betekent hier “doe” en is de gebiedende wijs van gøre (“doen”). De gebiedende wijs gebruikt deze korte vorm voor een directe aansporing. Voorbeeld: Gør det! — “Doe het!” det is een onzijdig aanwijzend/ persoonlijk voornaamwoord met de betekenis “het” in deze zin. Het verwijst hier naar de handeling die de spreker bedoelt; de zin specificeert niet welke handeling dat is. Samen vormen Gør det een herbruikbaar patroon: “Doe het”. nu betekent “nu” en maakt duidelijk dat de handeling op het moment van spreken moet gebeuren. Gør det nu betekent daardoor “Doe het nu”, niet alleen een algemene aansporing. Lommetyve is het enkelvoud van lommetyv (“zakkenroller”); Lommetyve is hier de meervoudsvorm: “zakkenrollers”. Het woord staat als onderwerp van de tweede zin. De hoofdletter komt doordat het aan het begin van de zin staat. holder øje med is een vaste constructie met holde øje med: “opletten bij” of “iemand in de gaten houden”. In deze zin is holder de tegenwoordige tijd van holde (“houden”) en drukt de constructie uit dat de zakkenrollers mensen observeren. Het is dus niet genoeg om alleen holde als “houden” te vertalen; øje med maakt deel uit van de vaste betekenis. ofte betekent “vaak”. Het geeft aan dat dit gedrag regelmatig voorkomt, zonder te zeggen dat het altijd gebeurt. Voorbeeld: Han kommer ofte for sent. — “Hij komt vaak te laat.” folk betekent hier “mensen”. Het is een zelfstandig naamwoord dat naar personen als groep verwijst. In holder øje med folk is folk het voorwerp van de observatie: de zakkenrollers letten op mensen. ikke længere betekent “niet meer”. ikke ontkent en længere beperkt die ontkenning tot een vroegere toestand die nu niet meer geldt. In de relatieve bijzin staat het vóór er opmærksomme: de bedoelde mensen letten dus niet meer op. opmærksomme betekent hier “oplettend”. Het is de meervoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord opmærksom (“oplettend”), passend bij het meervoudige folk. De vorm staat na er (“zijn”): er opmærksomme betekent “zijn oplettend”. Voorbeeld: De er opmærksomme. — “Zij zijn oplettend.” De tweede zin bestaat uit Lommetyve holder ofte øje med folk (“Zakkenrollers letten vaak op mensen”) en de relatieve bijzin der ikke længere er opmærksomme (“die niet meer opletten”). der verbindt die bijzin met folk; de bijzin beschrijft dus de mensen. Samen betekent de volledige uiting: “Doe het nu. Zakkenrollers letten vaak op mensen die niet meer opletten.”

5. Skal jeg bære min rygsæk foran mig?

   Zal ik mijn rugzak voor me dragen?

   Skal jeg

   zal ik

   bære

   dragen

   min

   mijn

   rygsæk

   rugzak

   foran

   voor

   mig

   mij

   Uitgebreide uitleg

   Skal jeg vormt hier een vraag over wat de spreker moet of zou moeten doen: “zal ik …?” skal is de tegenwoordige vorm van skulle; met een persoonlijk voornaamwoord en een infinitief kan het een voorstel of vraag naar de juiste handelwijze uitdrukken. In deze zin staat jeg voor de spreker. Na skal volgt het werkwoord zonder at. bære betekent hier iets dragen of bij zich dragen. Het is de infinitief; de vorm verandert in het Deens niet met de persoon: jeg bærer is “ik draag”, maar na skal blijft het bære. Voorbeeld: Jeg bærer tasken. — “Ik draag de tas.” min geeft bezit aan en betekent hier “mijn”. Deze vorm hoort bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het type en: en rygsæk, dus min rygsæk. Bij een meervoud staat bijvoorbeeld mine rygsække — “mijn rugzakken”. rygsæk is “rugzak”. Het is een samenstelling: ryg betekent “rug” en sæk “zak”, maar samen benoemt rygsæk het voorwerp als geheel. Het onbepaalde lidwoord is en: en rygsæk. foran betekent “voor” in de ruimtelijke betekenis “aan de voorkant van” of “vóór”. In foran mig geeft het aan waar de rugzak gedragen wordt: vóór de spreker, niet op de rug. Voorbeeld: Cyklen står foran huset. — “De fiets staat voor het huis.” mig is de objectvorm van jeg en betekent hier “mij”. Na een voorzetsel zoals foran gebruikt het Deens deze vorm: foran mig — “voor mij”. De vorm jeg is de onderwerpsvorm, bijvoorbeeld in Jeg går. — “Ik ga.” Samen bestaat de zin uit de vraaginleiding Skal jeg, de handeling bære min rygsæk en de plaatsbepaling foran mig. De volledige betekenis is: “Zal ik mijn rugzak voor me dragen?” De formulering is een neutrale vraag naar de vraag of de spreker deze handelwijze moet kiezen.

6. Det ville være mere sikkert ved madboderne og indgangene.

   Dat zou veiliger zijn bij de eetkraampjes en de toegangspoorten.

   Det ville

   dat zou

   være

   zijn

   mere sikkert

   veiliger

   madboderne

   de eetkraampjes

   indgangene

   de toegangspoorten

   Uitgebreide uitleg

   Det ville vormt hier de constructie “dat zou”. Det is het grammaticale onderwerp; de vaste gegevens bepalen geen concreet zelfstandig naamwoord waarnaar het verwijst. ville is de verleden vorm van vil, maar heeft hier een hypothetische of voorwaardelijke functie: “zou”. Met være betekent de combinatie “zou zijn”, niet “wilde zijn”. Voorbeeld: Det ville være godt. — “Dat zou goed zijn.” være betekent “zijn”. Het is de infinitief na het modale werkwoord ville; daarom staat hier niet er. Een nuttige reeks is at være — “zijn”, er — “is/zijn”, var — “was/waren”. mere sikkert betekent hier “veiliger”. sikkert is de onzijdige vorm van het bijvoeglijk naamwoord sikker — “veilig”, passend bij det. mere maakt hier een analytische vergrotende trap. De veelgebruikte korte vergrotende vorm is sikrere, die niet voor onzijdig of meervoud verandert; de gewone reeks is sikker — “veilig”, sikrere — “veiliger”, sikrest — “het veiligst”. Voorbeeld: Denne vej er sikrere. — “Deze weg is veiliger.” ved is een voorzetsel met de betekenis “bij” of “in de buurt van”. Voorbeeld: Vi mødes ved indgangen. — “We spreken af bij de ingang.” madboderne betekent “de eetkraampjes”. Het is de bepaalde meervoudsvorm: madbod — “eetkraampje”, madboder — “eetkraampjes”, madboderne — “de eetkraampjes”. Het achtervoegsel -ne markeert hier bepaald meervoud. og betekent “en” en verbindt de twee plaatsaanduidingen. indgangene betekent hier “de toegangspoorten”. Het is de bepaalde meervoudsvorm van indgang: indgang — “ingang/toegang”, indgange — “ingangen”, indgangene — “de ingangen”. Afhankelijk van de context kan indgang algemener “ingang” betekenen; in deze vaste vertaling is de bedoelde betekenis “toegangspoort”. Samen ontstaat de betekenis: “Dat zou veiliger zijn bij de eetkraampjes en de toegangspoorten.” ved leidt de plaatsaanduiding in, en og verbindt de twee bepaalde meervoudige zelfstandige naamwoorden. De formulering drukt een voorzichtige hypothetische inschatting uit.

7. Jeg lægger også min pung i den indvendige lomme.

   Ik stop mijn portemonnee ook in het binnenvak.

   Jeg

   ik

   lægger

   leg / stop

   også

   ook

   min

   mijn

   pung

   portemonnee

   i

   in

   indvendige

   binnenste

   lomme

   vak / zak

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik” en is de eerste persoon enkelvoud. Het is de vorm voor de spreker als onderwerp. Vergelijk bijvoorbeeld: Jeg kommer. — “Ik kom.” lægger is de tegenwoordige tijd van at lægge, “leggen” of “ergens in stoppen”. In deze zin beschrijft het een handeling waarbij de portemonnee op een plaats wordt gelegd of daarin wordt gestopt. Het onderwerp is Jeg, dus de betekenis is “ik leg/stop”. Deens gebruikt hier lægge voor een handeling; ligge betekent daarentegen “liggen” en beschrijft een toestand. Voorbeeld: Jeg lægger bogen på bordet. — “Ik leg het boek op tafel.” også betekent “ook”. Het voegt deze handeling toe aan iets dat al in de context genoemd is. De plaats van også na lægger is hier natuurlijk: Jeg lægger også ... — “Ik stop ... ook.” min betekent “mijn” en hoort bij een enkelvoudig bezittelijk woord van het en-type, zoals pung. De vorm van het bezittelijk voornaamwoord wordt dus mede bepaald door het zelfstandig naamwoord dat bezit wordt genoemd, niet door de persoon die iets bezit. Voorbeeld: min taske — “mijn tas”. Bij een meervoudig zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld mine: mine tasker — “mijn tassen”. pung betekent “portemonnee”. Het is een zelfstandig naamwoord; het onbepaalde enkelvoud is en pung. In de zin staat geen lidwoord, omdat min al de bezitsbepaling vóór het zelfstandig naamwoord is: min pung betekent “mijn portemonnee”. i betekent hier “in” en geeft de plaats aan waar de portemonnee wordt gestopt. Het vormt samen met de daaropvolgende plaatsbepaling i den indvendige lomme — “in het binnenvak”. indvendige betekent hier “binnenste” of “aan de binnenkant gelegen”. De basisvorm is indvendig. De vorm indvendige is de bepaalde vorm van het bijvoeglijk naamwoord, passend bij den ... lomme: het Deense bepaalde patroon gebruikt hier den plus een adjectief op -e vóór het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: den indvendige lomme — “het binnenvak”. lomme betekent “zak” of, in deze context, “vak”. Het is een zelfstandig naamwoord van het en-type: en lomme, “een zak/vak”. Met den wordt het als een bepaald enkelvoudig woord aangeduid: den ... lomme, “het/de ... zak/vak” in de vaste vertaling hier als “het binnenvak”. Samen vormen Jeg lægger også het patroon “Ik stop ook ...”. min pung is het voorwerp: “mijn portemonnee”. i den indvendige lomme geeft de bestemming aan: “in het binnenvak”. De volledige betekenis is daarom: “Ik stop mijn portemonnee ook in het binnenvak.”

8. På den måde er det sværere at få fat i den.

   Zo is het moeilijker om erbij te komen.

   På den måde

   op die manier

   er det

   is het

   sværere

   moeilijker

   få fat i

   te pakken krijgen

   den.

   het / die

   Uitgebreide uitleg

   På den måde betekent hier “op die manier”. In deze uitdrukking is den een aanwijzend woord bij måde: den måde betekent “die manier”. Måde is een woord van het gemeenschappelijke geslacht, en den past daarbij. Dit is niet hetzelfde als de bepaalde vorm van het zelfstandig naamwoord: “de manier” is måden. er det betekent hier “is het”. Omdat På den måde vooraan staat, staat het werkwoord er vóór het onderwerp det. Zonder die vooropplaatsing staat bijvoorbeeld det er sværere (“het is moeilijker”). Det is hier het formele onderwerp van det er sværere at ...; het hoeft niet naar een concreet zelfstandig naamwoord te verwijzen. sværere betekent hier “moeilijker”. Het is de vergrotende trap van svær (“moeilijk”). De kernreeks is svær → sværere → sværest: moeilijk, moeilijker, moeilijkst. De vergrotende trap kan zonder expliciet tweede vergelijkingspunt worden gebruikt wanneer uit de context duidelijk is waarmee iets wordt vergeleken. få fat i is een vaste uitdrukking met de betekenis “te pakken krijgen”, “bereiken” of, zoals hier, “erbij komen”. Het is geen gewone combinatie waarin fat zelfstandig als het Nederlandse “greep” moet worden vertaald. Na at staat de infinitief få: at få fat i noget betekent “iets te pakken krijgen” of “bij iets kunnen komen”. den betekent hier “het” of “die” als zelfstandig gebruikt enkelvoudig voornaamwoord. De vorm kan naar een eerder genoemd of uit de situatie begrepen object verwijzen; de vaste gegevens leggen niet uniek vast welk concreet object het is. In få fat i den is den het object van de uitdrukking: “erbij komen” of “het te pakken krijgen”. Samen betekent På den måde er det sværere at få fat i den: “Zo is het moeilijker om erbij te komen.” På den måde geeft de manier aan, er det sværere zegt dat de handeling moeilijker is, en at få fat i den benoemt welke handeling moeilijker wordt. De infinitiefconstructie na sværere maakt die handeling expliciet.

9. Men du kan stadig nyde festivalen.

   Maar je kunt nog steeds van het festival genieten.

   Men

   maar

   du kan

   je kunt

   stadig

   nog steeds

   nyde

   genieten

   festivalen

   het festival

   Uitgebreide uitleg

   Men betekent hier “maar” en verbindt deze zin met een tegenstelling of nuancering. Het is een voegwoord en verandert de vorm van de volgende woorden niet. du kan bestaat uit het persoonlijk voornaamwoord du (“je”) en de tegenwoordige vorm kan van kunne (“kunnen”). du verwijst naar de aangesprokene. kan drukt hier uit dat die persoon de mogelijkheid of gelegenheid heeft om iets te doen. Na een modaal werkwoord zoals kan staat in het Deens het volgende werkwoord in de infinitief zonder at: Du kan nyde ... betekent “Je kunt ... genieten”. stadig betekent “nog steeds”. Het geeft aan dat de genoemde mogelijkheid ondanks de voorafgaande tegenstelling blijft gelden. Een bruikbaar voorbeeld is: Hun er stadig her. — “Ze is er nog steeds.” nyde is de infinitief “genieten”. De vorm blijft hier een infinitief omdat hij volgt op kan. In een gewone tegenwoordige hoofdzin zonder modaal werkwoord krijgt het werkwoord doorgaans de tegenwoordige vorm: Jeg nyder musikken. — “Ik geniet van de muziek.” festivalen betekent “het festival”. Het zelfstandige naamwoord is festival; de uitgang -en maakt hier de bepaalde enkelvoudsvorm festivalen, dus “het festival”. De bepaaldheid zit in het woord zelf en verschijnt niet als een los woord vóór het zelfstandig naamwoord. Samen vormen de delen: Men (“maar”) + du kan (“je kunt”) + stadig (“nog steeds”) + nyde (“genieten”) + festivalen (“het festival”). De volledige betekenis is: “Maar je kunt nog steeds van het festival genieten.”

10. Jeg vil ikke føle mig utryg, bare være forsigtig.

    Ik wil me niet angstig voelen, alleen voorzichtig zijn.

    Jeg vil

    ik wil

    ikke

    niet

    føle

    voelen

    mig

    me

    utryg

    angstig

    bare

    alleen

    være

    zijn

    forsigtig

    voorzichtig

    Uitgebreide uitleg

    Jeg vil betekent hier dat de spreker een bedoeling of wens uitdrukt: “ik wil”. vil is de tegenwoordige vorm van ville; met een infinitief erna vormt het een veelgebruikt patroon: Jeg vil + infinitief = “ik wil …”. Voorbeeld: Jeg vil spise. — “Ik wil eten.” ikke maakt de daaropvolgende handeling of toestand negatief. In deze zin hoort het bij het geheel vil ikke føle: de spreker wil zich niet angstig of ongemakkelijk voelen. De plaats van ikke na vil is kenmerkend voor deze hoofdzin. føle is de infinitief van føle, “voelen”. Na vil blijft het werkwoord in de infinitief: vil føle, niet een vervoegde vorm. In føle sig betekent het “zich voelen”; het kan ook zonder reflexief voorwerp voorkomen, bijvoorbeeld Jeg føler kulden. — “Ik voel de kou.” mig betekent hier “me” en is het reflexieve voornaamwoord dat bij Jeg hoort. Samen vormen føle mig en de daaropvolgende beschrijving het patroon “me … voelen”. De vorm van dit voornaamwoord hangt samen met de persoon: bij een eerste persoon enkelvoud staat mig; bijvoorbeeld Jeg vasker mig. — “Ik was me.” utryg beschrijft de toestand waarin de spreker zich niet wil voelen: angstig, onzeker of ongemakkelijk. Het is een bijvoeglijk naamwoord en staat hier na føle mig; het krijgt in deze positie geen aparte vorm voor het enkelvoudige onderwerp Jeg. Voorbeeld: Jeg føler mig utryg her. — “Ik voel me hier angstig.” bare betekent hier “alleen maar” en beperkt wat de spreker wél wil: niet føle mig utryg, maar være forsigtig. Het is dus geen onderdeel van utryg; het verbindt de twee bedoelde toestanden of handelingen. være is de infinitief van “zijn”. Het staat na bare als tweede infinitief die afhankelijk is van vil: vil ikke føle …, bare være …. Voorbeeld: Jeg vil bare være rolig. — “Ik wil alleen maar rustig zijn.” forsigtig betekent “voorzichtig”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat na være de gewenste toestand beschrijft. In være forsigtig betekent het geheel “voorzichtig zijn”; het zegt niet dat er een zelfstandig naamwoord wordt gekarakteriseerd. De zin bouwt zo op: Jeg vil ikke = “ik wil niet”, føle mig utryg = “me angstig voelen”, en bare være forsigtig = “alleen voorzichtig zijn”. Samen betekent de vaste uiting: “Ik wil me niet angstig voelen, alleen voorzichtig zijn.”

11. Så lad os være opmærksomme hele eftermiddagen uden at bekymre os.

    Laten we dan de hele middag oplettend blijven zonder ons zorgen te maken.

    Så

    dan

    lad os

    laten we

    være

    zijn

    opmærksomme

    oplettend

    hele

    hele

    eftermiddagen

    middag

    uden at

    zonder te

    bekymre os

    ons zorgen maken

    Uitgebreide uitleg

    Så betekent hier “dan” en sluit aan bij wat eraan voorafgaat. Het kan in andere contexten ook “zo” betekenen, maar hier leidt het de aansporing in. lad os is de vaste Deense aansporing “laten we …”. lad is de gebiedende wijs van lade; samen met os vormt het hier geen gewoon verzoek om iets te laten, maar een constructie waarmee de spreker zichzelf en één of meer aangesproken personen bij de handeling betrekt. Patroon: lad os + infinitief. være is de infinitief “zijn”. Na lad os staat de infinitief: lad os være = “laten we zijn/blijven”. Voorbeeld: Lad os være stille. — “Laten we stil zijn.” opmærksomme betekent hier “oplettend”. Deze vorm is de vorm van opmærksom voor het meervoud en ook voor bepaalde enkelvoudige woordgroepen. Hier is hij meervoud, omdat hij hoort bij de groep die door os wordt aangeduid. De uitgang hoort dus bij het bijvoeglijk naamwoord opmærksom, niet bij een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Vi er opmærksomme. — “Wij zijn oplettend.” hele betekent “hele” en staat bij eftermiddagen. Het bijvoeglijk naamwoord heeft de vormen hel (gemeenschappelijk enkelvoud), helt (onzijdig enkelvoud) en hele (meervoud en bepaalde vormen). Hier is hele de bepaalde enkelvoudsvorm bij eftermiddagen, dus “de hele middag”. eftermiddagen betekent “de middag”. De vorm is de bepaalde enkelvoudsvorm van eftermiddag: en eftermiddag = “een middag”, eftermiddagen = “de middag”. Samen met hele duidt dit de volledige middag aan, niet slechts een deel ervan. uden at betekent “zonder te” en leidt een infinitiefconstructie in. Patroon: uden at + infinitief. Voorbeeld: Hun gik uden at sige noget. — “Zij liep weg zonder iets te zeggen.” bekymre os betekent hier “ons zorgen maken”. bekymre is de infinitief; os is het wederkerende voornaamwoord dat bij de groep van lad os hoort. De constructie bekymre sig betekent “zich zorgen maken”; met os wordt dat “ons zorgen maken”. Voorbeeld: Vi prøver ikke at bekymre os. — “Wij proberen ons geen zorgen te maken.” De delen worden zo samengevoegd: Så (“dan”) + lad os være opmærksomme (“laten we oplettend zijn”) + hele eftermiddagen (“de hele middag”) + uden at bekymre os (“zonder ons zorgen te maken”). De volledige betekenis is: “Laten we dan de hele middag oplettend blijven zonder ons zorgen te maken.”