Een gerichte pauze voor meer focus | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg har siddet og stirret på dette regneark i næsten to timer.

   Ik staar al bijna twee uur naar dit spreadsheet.

   Jeg har

   ik heb

   siddet

   gezeten

   stirret

   gestaard

   på

   naar

   dette

   dit

   regneark

   spreadsheet

   næsten

   bijna

   to

   twee

   timer

   uur

   Uitgebreide uitleg

   Jeg har: Dit is de combinatie van het onderwerp Jeg (“ik”) met har (“hebben”). har is hier de tegenwoordige vorm van have bij jeg; samen vormt het met de daaropvolgende deelwoorden een voltooide constructie. siddet: Dit is het voltooid deelwoord van sidde (“zitten”). De vorm betekent hier dat de spreker gedurende de genoemde tijd zittend bezig is geweest. Het patroon have + siddet og ... kan een voortgezette activiteit beschrijven: iemand is ergens mee bezig geweest en die situatie loopt mogelijk nog door. stirret: Dit is het voltooid deelwoord van stirre (“staren”). In combinatie met siddet og beschrijft het de activiteit waar de spreker al die tijd mee bezig is geweest. Het Deense patroon sidde og + werkwoord betekent letterlijk “zitten en + werkwoord” en benadrukt vaak een aanhoudende handeling. på: Dit voorzetsel hoort hier bij stirre på: “naar staren” of “ergens naar zitten staren”. Leer dit als een vaste combinatie; stirre krijgt in deze betekenis dus på vóór datgene waarnaar men kijkt. dette: Dit is een aanwijzend woord voor één onzijdig zelfstandig naamwoord: “dit”. Het stemt hier overeen met regneark, dat onzijdig is. De meervoudige vorm is disse (“deze”); dat is een andere vorm en niet alleen een kwestie van afstand. regneark: Dit zelfstandig naamwoord betekent “spreadsheet” of “rekenblad”. Het is onzijdig: daarom staat er dette regneark, niet denne regneark. Voorbeeld: et regneark betekent “een spreadsheet”. næsten: Dit bijwoord betekent “bijna” en plaatst de genoemde hoeveelheid net onder de volledige hoeveelheid. Voorbeeld: næsten færdig betekent “bijna klaar”. 'to: Dit hoofdtelwoord betekent “twee” en geeft hier de hoeveelheid uren aan. Het staat vóór het meervoudige zelfstandig naamwoord timer`. timer: Dit is het meervoud van time, “uur”. De enkelvoudsvorm is en time; na to is het meervoud timer nodig. Het gaat hier om een tijdsduur, niet om twee afzonderlijke voorwerpen. Samen betekent Jeg har siddet og stirret på dette regneark dat de spreker al zittend naar dit spreadsheet heeft zitten staren. i næsten to timer voegt de duur toe: dat duurt bijna twee uur. De vaste Nederlandse vertaling geeft dit weer als: “Ik staar al bijna twee uur naar dit spreadsheet.”

2. Din koncentration er nok ved at forsvinde, selv om du bliver ved.

   Je concentratie neemt waarschijnlijk af, ook al blijf je doorgaan.

   Din

   jouw

   koncentration

   concentratie

   nok

   waarschijnlijk

   ved at forsvinde

   bezig te verdwijnen

   selv om

   ook al

   du

   jij

   bliver ved

   doorgaan

   Uitgebreide uitleg

   Din betekent hier dat de concentratie bij de aangesproken persoon hoort. De vorm is niet gebaseerd op het geslacht van die persoon, maar op het bezittelijke systeem van het Deens: din staat bij één zelfstandig naamwoord van het en-type, zoals en koncentration; bij één zelfstandig naamwoord van het et-type staat dit, en bij meervoud dine. koncentration is het zelfstandig naamwoord voor het vermogen om aandacht gericht te houden. Het is een en-woord: en koncentration. In deze zin is het het onderwerp van de toestand die daarna wordt beschreven. Voorbeeld: Min koncentration forsvinder. — Mijn concentratie verdwijnt. nok heeft hier de betekenis waarschijnlijk, dus het drukt een inschatting uit. Het kan in andere zinnen ook genoeg betekenen, maar die betekenis past hier niet. Voorbeeld: Det er nok rigtigt. — Dat is waarschijnlijk juist. er ved at forsvinde beschrijft iets dat bezig is te gebeuren of op het punt staat te gebeuren. er is de tegenwoordige vorm van at være (zijn), en forsvinde is het infinitief van at forsvinde (verdwijnen). Het patroon være ved at + infinitief maakt van een handeling of verandering een lopend proces. Voorbeeld: Maden er ved at blive kold. — Het eten wordt koud. selv om leidt een bijzin in met een tegenstelling die toch blijft gelden: ook al of hoewel. De bijzin die erop volgt, geeft dus de omstandigheid aan ondanks welke de hoofdmededeling nog steeds geldt. du is de persoonlijke vorm voor één aangesproken persoon wanneer die persoon onderwerp is. Het Deens gebruikt hier dezelfde vorm ongeacht het geslacht van die persoon. Voorbeeld: Du arbejder hurtigt. — Jij werkt snel. bliver ved is een vaste, zeer bruikbare combinatie met de betekenis doorgaan of blijven doorgaan. bliver is de tegenwoordige vorm van at blive; in deze combinatie betekent het niet simpelweg worden, maar vormt het samen met ved de betekenis van voortzetting. Voorbeeld: Hun bliver ved med at læse. — Zij blijft lezen. Na bliver ved kan dus ook med at + infinitief komen; in de vaste zin staat alleen de combinatie zelf, waarbij de voortgezette activiteit uit de context duidelijk is. Samen vormen de delen de hoofdmededeling Din koncentration er nok ved at forsvinde: de concentratie van de aangesproken persoon is waarschijnlijk bezig te verdwijnen of af te nemen. Selv om du bliver ved voegt daaraan toe dat dit zo is ondanks het feit dat die persoon doorgaat. De volledige betekenis is daarom: Je concentratie neemt waarschijnlijk af, ook al blijf je doorgaan.

3. Mine øjne føles trætte, men jeg ville gerne blive færdig før frokost.

   Mijn ogen voelen moe aan, maar ik wilde het voor de lunch afmaken.

   Mine

   mijn

   øjne

   ogen

   føles

   voelen aan

   trætte

   moe

   jeg ville gerne

   ik wilde graag

   blive færdig

   klaar worden

   før

   voor

   frokost

   lunch

   Uitgebreide uitleg

   Mine betekent hier “mijn” en hoort bij het meervoudige øjne. De vorm min wordt gebruikt bij een enkelvoudig gemeenschappelijk woord, mit bij een enkelvoudig onzijdig woord en mine bij het meervoud. Voorbeeld: mine bøger = “mijn boeken”. øjne betekent “ogen”. Dit is het meervoud van øje = “oog”. Het woord is hier het onderwerp van føles; volgens de vaste vertaling gaat het om de ogen van de spreker. føles betekent hier “voelen aan”. Het is de tegenwoordige tijd van føle. De Deense werkwoordsvorm verandert niet naar het onderwerp in het enkelvoud of meervoud: jeg føler en øjnene føles hebben verschillende onderwerpen, maar dezelfde persoonsvorm. Voorbeeld: Det føles koldt = “Het voelt koud aan.” trætte betekent “moe”. Het is de meervoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord træt en past hier bij øjne. De nuttige vormenkoppeling is træt voor enkelvoud en trætte voor meervoud. Voorbeeld: Mine ben er trætte = “Mijn benen zijn moe.” jeg ville gerne drukt hier uit dat de spreker iets graag wilde doen. ville is de verleden tijd van vil; gerne geeft de gewenste handeling aan. Samen staat ville gerne vóór een infinitief. Dit verschilt van jeg vil, dat in het heden “ik wil” betekent. Voorbeeld: Jeg ville gerne hjælpe = “Ik wilde graag helpen.” blive færdig betekent letterlijk “klaar worden” en betekent in deze zin, volgens de vaste vertaling, dat de spreker het wilde afmaken. blive is de infinitief; færdig is het bijvoeglijk naamwoord “klaar”. færdig is dus niet een vorm van blive. Voorbeeld: Jeg vil blive færdig i dag = “Ik wil vandaag klaar zijn.” før betekent hier “voor” in de tijd. Het geeft aan dat de bedoelde handeling vóór het genoemde moment of de genoemde periode moet plaatsvinden. Het kan ook een bijzin inleiden, bijvoorbeeld før vi spiser = “voordat we eten”. frokost betekent “lunch”. In før frokost staat het maaltijdwoord zonder lidwoord; de hele uitdrukking betekent “voor de lunch”. Voorbeeld: Vi mødes før frokost = “We spreken voor de lunch af.” De eerste helft vormt Mine øjne føles trætte: “Mijn ogen voelen moe aan.” men verbindt dit met het tweede deel. jeg ville gerne blive færdig geeft de wens van de spreker weer om het af te maken, en før frokost legt de tijdsgrens vast. Samen betekent de hele zin: “Mijn ogen voelen moe aan, maar ik wilde het voor de lunch afmaken.”

4. En kort pause kan måske hjælpe dig med at blive hurtigere færdig bagefter.

   Een korte pauze kan je misschien helpen om daarna sneller klaar te zijn.

   kort

   kort

   pause

   pauze

   kan

   kan

   måske

   misschien

   hjælpe

   helpen

   dig

   jou

   blive

   worden

   hurtigere

   sneller

   færdig

   klaar

   bagefter

   daarna

   Uitgebreide uitleg

   kort betekent hier dat de pauze weinig tijd duurt. Het is een bijvoeglijk naamwoord: kort, kortere, kortest. Voorbeeld: en kort pause — een korte pauze. pause is een zelfstandig naamwoord voor een onderbreking van een activiteit. Het is een woord met het lidwoord en; het meervoud is pauser. Voorbeeld: Vi tager en pause. — We nemen een pauze. kan is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord kunne. Het drukt hier mogelijkheid uit: de pauze kan helpen. Na kan staat het volgende werkwoord in de infinitief, zonder at: kan hjælpe. Voorbeeld: Det kan hjælpe. — Dat kan helpen. måske betekent misschien en maakt de mogelijkheid minder stellig. Het kan vóór het hoofdwerkwoord staan, zoals hier vóór hjælpe. hjælpe is de infinitief van hjælpe, helpen. In deze zin helpt iets een persoon met een doel of resultaat: hjælpe dig med at .... Voorbeeld: Musik kan hjælpe mig med at koncentrere mig. — Muziek kan me helpen me te concentreren. dig is de objectsvorm van het persoonlijke voornaamwoord voor één aangesproken persoon: du is de vorm voor het onderwerp, dig voor het object. Hier is de aangesproken persoon degene die geholpen wordt. Voorbeeld: Jeg hjælper dig. — Ik help je. blive is de infinitief van blive. In blive færdig betekent het niet eenvoudigweg worden als losse woordbetekenis, maar deel van de uitdrukking klaar raken/afkomen. Na med at staat deze infinitiefconstructie. Voorbeeld: Jeg vil gerne blive færdig. — Ik wil graag klaar komen. hurtigere is de vergrotende trap van hurtig (snel): hurtig, hurtigere, hurtigst. Het beschrijft hier dat het klaar komen sneller gebeurt dan anders of dan op een niet nader genoemde vergelijking. Voorbeeld: Hun går hurtigere nu. — Zij loopt nu sneller. færdig betekent hier klaar of af. Het staat na blive als een beschrijvend woord voor de toestand die bereikt wordt. Færdig is de vorm bij een enkelvoudig gemeenschappelijk zelfstandig naamwoord of in deze persoonsgerichte uitdrukking; bij een onzijdig enkelvoud verschijnt bijvoorbeeld færdigt, en in het meervoud of bepaalde vormen færdige. Voorbeeld: Maden er færdig. — Het eten is klaar. bagefter is een bijwoord dat daarna of naderhand betekent. Het verwijst naar een tijd ná de genoemde activiteit; hier gaat het om na de pauze. Voorbeeld: Vi taler bagefter. — We praten daarna. De delen bouwen de zin als volgt op: En kort pause is het onderwerp. kan måske hjælpe dig zegt dat deze pauze je misschien kan helpen. med at blive færdig benoemt het doel of resultaat: klaar raken. hurtigere maakt dat resultaat sneller, en bagefter plaatst het klaar raken daarna. Samen betekent de hele zin: Een korte pauze kan je misschien helpen om daarna sneller klaar te zijn.

5. Måske burde jeg strække mig og hente vand i stedet for at tjekke min telefon.

   Misschien moet ik me uitrekken en water halen in plaats van op mijn telefoon te kijken.

   Måske

   misschien

   burde jeg

   zou ik moeten

   strække mig

   me uitrekken

   hente

   halen

   vand

   water

   i stedet for

   in plaats van

   tjekke

   controleren; checken

   min

   mijn

   telefon

   telefoon

   Uitgebreide uitleg

   Måske betekent hier “misschien” en maakt de uitspraak voorzichtig: de spreker presenteert iets als een mogelijkheid, niet als een zekerheid. Voorbeeld: Måske kommer hun i morgen. — “Misschien komt ze morgen.” burde jeg bestaat uit het modale werkwoord burde en het onderwerp jeg (“ik”). burde drukt hier een advies of milde verplichting uit: “zou ik moeten”. De vorm burde is gebruikelijk in deze voorzichtige formulering; bør kan een directer of algemener “moet” uitdrukken. In deze hoofdzin staat het werkwoord vóór het onderwerp, zonder dat de zin daardoor een vraag wordt. Voorbeeld: Jeg burde hvile. — “Ik zou moeten rusten.” strække mig betekent hier “me uitrekken”. strække is het werkwoord “strekken”; mig is de reflexieve vorm die naar dezelfde persoon verwijst als jeg. De combinatie zegt dus dat de spreker zichzelf uitrekt. Voorbeeld: Jeg strækker mig. — “Ik rek me uit.” hente betekent “halen” of “gaan halen”. Na het modale burde staat het volgende werkwoord in de infinitief zonder at: burde ... hente. Voorbeeld: Jeg går ud for at hente vand. — “Ik ga naar buiten om water te halen.” vand betekent “water”. Het is een stofnaam; in deze zin wordt geen bepaald aantal of afzonderlijk voorwerp genoemd. Voorbeeld: Jeg drikker vand. — “Ik drink water.” i stedet for is een vaste uitdrukking met de betekenis “in plaats van”. Voor een handeling volgt vaak at plus een infinitief, zoals in i stedet for at ...: “in plaats van ... te ...”. tjekke betekent hier, samen met min telefon, “op mijn telefoon kijken”; als werkwoord kan het ook “controleren” of “checken” betekenen. Het is de infinitief na at in at tjekke. Voorbeeld: Hun tjekker sin e-mail. — “Ze controleert haar e-mail.” min betekent “mijn” en geeft aan dat de telefoon van de spreker is. De vorm min hoort bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht; bij een enkelvoudig onzijdig zelfstandig naamwoord staat mit, en bij meervoud mine. De vorm drukt bezit uit en zegt op zichzelf niet dat er maar één telefoon bestaat. Voorbeeld: min taske — “mijn tas”. telefon betekent “telefoon”. In min telefon is het het bezeten zelfstandig naamwoord: “mijn telefoon”. Voorbeeld: Telefonen ligger her. — “De telefoon ligt hier.” Samen vormt burde jeg strække mig og hente vand de keuze die de spreker als verstandiger of wenselijker presenteert: zichzelf uitrekken en water halen. i stedet for at tjekke min telefon noemt de handeling die daarvoor in de plaats komt: op de eigen telefoon kijken. De hele zin betekent daarom: “Misschien moet ik me uitrekken en water halen in plaats van op mijn telefoon te kijken.”

6. Det ville hjælpe dine øjne og din krop med at hvile ordentligt.

   Dat zou je ogen en je lichaam helpen om goed uit te rusten.

   Det ville

   Dat zou

   hjælpe

   helpen

   dine

   jouw

   øjne

   ogen

   din

   jouw

   krop

   lichaam

   med at

   om te

   hvile

   rusten

   ordentligt

   goed

   Uitgebreide uitleg

   Det ville betekent hier “dat zou”. Det is een onzijdig enkelvoudig voornaamwoord; in deze context kan het verwijzen naar de eerder genoemde handeling of maatregel. Ville is de verleden tijd van vil en geeft hier, met een infinitief, de voorwaardelijke betekenis van “zou” weer. Na een modaal werkwoord zoals ville staat het volgende werkwoord zonder at. Hjælpe betekent “helpen”. Het is de infinitief van hjælpe; na ville blijft die vorm onveranderd. Een bruikbaar patroon is ville hjælpe ... = “zou ... helpen”. Dine betekent “jouw” bij een meervoudig zelfstandig naamwoord. Het hoort hier bij øjne, “ogen”. Øjne is het meervoud van øje, “oog”, met een vormverandering in het meervoud. Din betekent ook “jouw”, maar staat hier bij het enkelvoudige gemeenschappelijk-geslachtwoord krop, “lichaam”. De vorm hangt hier dus samen met het aantal en het grammaticale geslacht van het bezeten zelfstandig naamwoord: dine øjne (“jouw ogen”), maar din krop (“jouw lichaam”). De bepaalde enkelvoudsvorm is kroppen, “het lichaam”. Med at vormt hier met hvile het patroon hjælpe [iemand/iets] med at [werkwoord]: “iemand/iets helpen om te ...”. Hvile betekent “rusten” en staat na at in de infinitief. Hier worden de ogen en het lichaam voorgesteld als datgene wat geholpen wordt om te rusten. Ordentligt is hier een bijwoord en betekent “goed” of “naar behoren”. Het beschrijft hoe het rusten gebeurt. Het verschilt in deze functie van ordentlig, dat als bijvoeglijk naamwoord bijvoorbeeld vóór een zelfstandig naamwoord kan staan. Samen vormen de delen: Det ville hjælpe = “Dat zou helpen”, dine øjne og din krop = “jouw ogen en jouw lichaam”, en med at hvile ordentligt = “om goed uit te rusten”. De volledige betekenis is: “Dat zou je ogen en je lichaam helpen om goed uit te rusten.”

7. Lad os tage en kort pause og komme tilbage med en klarere plan.

   Laten we een korte pauze nemen en terugkomen met een duidelijker plan.

   Lad os

   laten we

   tage

   nemen

   kort

   kort

   pause

   pauze

   komme tilbage

   terugkomen

   klarere

   duidelijker

   plan

   plan

   Uitgebreide uitleg

   Lad os is een vaste manier om een voorstel te doen: “laten we …”. Lad is hier de gebiedende wijs van lade, en os betekent “ons”. Het is geen gewone mededeling over een groep, maar een aansporing waarbij de spreker zichzelf en de aangesprokene(n) insluit. Een herbruikbaar patroon is Lad os + werkwoord: Lad os vente. — “Laten we wachten.” tage betekent hier “nemen” in de vaste combinatie tage en pause, letterlijk “een pauze nemen”. De vorm tage is de infinitief; na Lad os staat het volgende werkwoord in deze basisvorm. In een andere constructie kan dezelfde infinitief bijvoorbeeld na een modaal werkwoord staan: Vi kan tage en pause. — “We kunnen een pauze nemen.” kort beschrijft pause en betekent hier “kort”, dus met een beperkte duur. Het is de basisvorm van het bijvoeglijke naamwoord; in deze woordgroep verschijnt geen aparte verbuigingsuitgang bij kort. Voorbeeld: en kort samtale — “een kort gesprek”. pause is een zelfstandig naamwoord voor een onderbreking van een activiteit. In en kort pause is pause het inhoudelijke hoofdwoord van de woordgroep; en is het onbepaalde lidwoord. Dat lidwoord stelt op zichzelf geen specifiek aantal vast. Voorbeeld: Vi tager en pause. — “We nemen een pauze.” komme tilbage betekent “terugkomen”. komme is de infinitief van komme; tilbage geeft aan dat de beweging terug is gericht. Samen vormen ze een herbruikbare combinatie: Vi kommer tilbage senere. — “We komen later terug.” De combinatie bepaalt hier niet zelfstandig naar welke plaats of activiteit men terugkomt. klarere betekent hier “duidelijker”. Het is de vergrotende trap van klar (“duidelijk”): klar → klarere → klarest (“duidelijkst”). De vergelijking betreft plan: er wordt een plan bedoeld dat duidelijker is dan een eerder of huidig plan, zonder dat hier wordt vastgelegd waarin het verschil precies zit. Voorbeeld: Vi har brug for en klarere forklaring. — “We hebben een duidelijkere uitleg nodig.” plan is een zelfstandig naamwoord voor een plan of aanpak. In en klarere plan wordt het door klarere nader beschreven; en maakt de woordgroep onbepaald, terwijl klarere de vergelijking uitdrukt. Voorbeeld: Vi laver en plan. — “We maken een plan.” Samen vormt Lad os tage en kort pause het voorstel “laten we een korte pauze nemen”. og verbindt dit voorstel met een tweede, gelijkwaardige handeling: komme tilbage med en klarere plan, “terugkomen met een duidelijker plan”. med betekent hier “met” en verbindt de terugkeer met het plan dat bij het terugkomen wordt meegenomen of beschikbaar is. De hele uiting betekent daarom: “Laten we een korte pauze nemen en terugkomen met een duidelijker plan.”

8. Når vi kommer tilbage, kan vi kun gennemgå rækkerne med problemer.

   Als we terug zijn, kunnen we alleen de rijen met problemen bekijken.

   Når

   wanneer; als

   kommer tilbage

   terugkomen

   kan vi

   we kunnen

   kun

   alleen

   gennemgå

   bekijken; doornemen

   rækkerne

   de rijen

   problemer

   problemen

   Uitgebreide uitleg

   Når betekent hier ‘wanneer’ of ‘als’ en opent een voorwaardelijke/tijdelijke bijzin. In combinatie met een gebeurtenis die nog moet plaatsvinden kan de tegenwoordige tijd in het Deens naar de toekomst verwijzen: ‘wanneer we terugkomen’. Een vergelijkbaar begin is Når jeg er klar — ‘Wanneer ik klaar ben.’ kommer tilbage betekent hier ‘terugkomen’. kommer is de tegenwoordige vorm van komme (‘komen’); tilbage voegt de richting ‘terug’ toe. Dezelfde combinatie kan met andere personen worden gebruikt, bijvoorbeeld de kommer tilbage — ‘zij komen terug’. De vorm kommer zelf markeert hier niet het aantal; het onderwerp bepaalt wie terugkomt. kan vi betekent ‘kunnen we’. kan is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord kunne (‘kunnen’), en vi betekent ‘we’. Omdat de zin met de bijzin Når vi kommer tilbage begint, staat het werkwoord vóór het onderwerp in de hoofdzin: kan vi. Na kan volgt het infinitief zonder at, zoals in kan vi vente — ‘kunnen we wachten’. kun betekent ‘alleen’ en beperkt hier wat mogelijk is: het gaat uitsluitend om het doornemen van de rijen met problemen. Het hoort bij de hoofdzin als geheel; de precieze beperking blijkt uit de combinatie met gennemgå rækkerne med problemer. gennemgå betekent hier ‘doornemen’ of ‘bekijken’ met aandacht. Het is een infinitief, omdat het volgt op kan. Dezelfde vorm kan ook in een opdracht voorkomen: Gennemgå planen — ‘Neem het plan door.’ rækkerne betekent ‘de rijen’. Het zelfstandig naamwoord is række (‘rij’); rækker is het meervoud en rækkerne is het bepaalde meervoud, dus ‘de rijen’. Het achtervoegsel -ne markeert hier bepaald meervoud. Een onbepaald meervoud is rækker, bijvoorbeeld tre rækker — ‘drie rijen’. problemer betekent ‘problemen’. Het zelfstandig naamwoord is problem; problemer is het onbepaalde meervoud. In rækkerne med problemer beschrijft med problemer welke rijen bedoeld zijn: de rijen die problemen bevatten of ermee verband houden. med betekent hier ‘met’ en wordt niet afzonderlijk als phrase-entry behandeld. Samen betekent Når vi kommer tilbage ‘Als we terug zijn/terugkomen’. Daarna geeft kan vi kun gennemgå weer dat we alleen kunnen doornemen, en rækkerne med problemer specificeert wat we zullen bekijken. De volledige betekenis is daarom: ‘Als we terug zijn, kunnen we alleen de rijen met problemen bekijken.’

9. Det lyder mere fokuseret end at tvinge mig selv igennem det hele.

   Dat klinkt doelgerichter dan mezelf door alles heen dwingen.

   Det lyder

   Dat klinkt

   mere fokuseret

   doelgerichter; meer gefocust

   end

   dan

   at tvinge

   dwingen

   mig selv

   mezelf

   igennem

   erdoorheen

   det hele

   alles

   Uitgebreide uitleg

   Det lyder betekent hier “dat klinkt”. Det is een onzijdig pronomen dat naar de aanpak of handeling als geheel verwijst; lyder is de tegenwoordige tijd van lyde (“klinken”). Dezelfde vorm kan ook letterlijk over geluid gaan. Voorbeeld: Det lyder godt. — “Dat klinkt goed.” mere fokuseret betekent hier “doelgerichter” of letterlijk “meer gefocust”. Fokuseret is een bijvoeglijk naamwoord; mere maakt de vergrotende trap. De vergelijking gaat over de aanpak die in det wordt bedoeld. Voorbeeld: Denne plan virker mere fokuseret. — “Dit plan lijkt doelgerichter.” end is het Deense vergelijkingswoord voor “dan” na een vergrotende trap: mere X end Y = “meer X dan Y”. Hier leidt het de handeling in waarmee de eerste aanpak wordt vergeleken. at tvinge betekent “dwingen”. At markeert hier het infinitief, en tvinge is de infinitief van het werkwoord. Belangrijke vormen zijn tvinger (tegenwoordige tijd), tvang (verleden tijd) en tvunget (voltooid deelwoord). In at tvinge mig selv is de spreker degene die zichzelf dwingt. Voorbeeld: Jeg prøver ikke at tvinge ham. — “Ik probeer hem niet te dwingen.” mig selv betekent “mezelf”. Mig is de objectvorm van “ik”, en selv benadrukt dat het object dezelfde persoon is als de spreker: “ik dwing mezelf”. Voor een andere spreker verandert het pronomen, bijvoorbeeld ham selv = “hemzelf”. igennem betekent “doorheen” of “erdoorheen”. Hier gaat het niet om alleen fysieke beweging, maar om het volhouden van een volledige taak of hoeveelheid werk. Met tvinge ... igennem ontstaat de betekenis “zich ergens doorheen dwingen”. Voorbeeld: Hun arbejder sig igennem bogen. — “Zij werkt zich door het boek heen.” det hele betekent “alles” of “het geheel”. In deze vaste combinatie verwijst det hele naar de volledige taak of hoeveelheid die bedoeld wordt. Det is hier een onzijdige vorm, en hele draagt de betekenis “hele”; samen vormen ze de uitdrukking voor “het geheel” of “alles”. Voorbeeld: Vi skal gøre det hele. — “We moeten alles doen.” De volledige structuur is Det lyder mere fokuseret end at tvinge mig selv igennem det hele: “Dat klinkt doelgerichter dan mezelf door alles heen dwingen.” De eerste aanpak wordt met de tweede vergeleken. Die tweede bestaat uit de infinitiefconstructie at tvinge mig selv plus igennem det hele: jezelf door het geheel heen dwingen.

10. Så sætter vi en timer og starter med de rækker som det første.

    Dan zetten we een timer en beginnen we eerst met die rijen.

    Så

    dan

    sætter

    zetten

    timer

    timer

    starter

    beginnen

    de

    die

    rækker

    rijen

    som det første

    als eerste

    Uitgebreide uitleg

    Så betekent hier “dan” en leidt de volgende stap in de redenering in. In andere zinnen kan het ook “zo” of “dus” betekenen; hier past “dan”. sætter komt van sætte en is de tegenwoordige tijd. Hier betekent het dat we een timer instellen. Voorbeeld: Jeg sætter en timer — “Ik stel een timer in.” timer betekent hier “timer”. In en timer markeert en een enkelvoudig telbaar zelfstandig naamwoord; het betekent niet op zichzelf dat de duur één uur is. Het meervoud is timere. starter komt van starte en staat in de tegenwoordige tijd. Hier betekent het “beginnen”. Het onderwerp is vi (“we”), dat vóór de twee gecoördineerde werkwoorden staat. Een herbruikbaar patroon is vi starter med ... — “we beginnen met ...”. de betekent hier “die” en bepaalt samen met rækker welke rijen bedoeld zijn. In deze zin wordt de precieze verwijzing van die rijen niet verder uitgelegd. Het is hier geen zelfstandig Nederlands lidwoord- of telwoordbegrip, maar een Deense bepaler bij het meervoudige zelfstandig naamwoord. rækker is het meervoud van række, “rij”. Het enkelvoud is en række, het meervoud rækker. Hier gaat het om meerdere rijen. som det første is een vaste uitdrukking voor “als eerste” of “eerst”. først kan ook zelfstandig “eerst” betekenen, maar deze constructie presenteert iets als de eerste stap. Voorbeeld: Som det første åbner vi døren — “Als eerste openen we de deur.” Samen vormen de delen Så (“dan”), sætter vi en timer (“zetten we een timer”), og starter med de rækker (“en beginnen we met die rijen”) en som det første (“als eerste”). De volledige betekenis is: “Dan zetten we een timer en beginnen we eerst met die rijen.”