Een wandeling om opnieuw helder te denken | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg kan ikke beslutte, hvilken version af designet der fungerer bedst.

   Ik kan niet beslissen welke versie van het ontwerp beter werkt.

   Jeg

   ik

   kan ikke

   kan niet

   beslutte

   beslissen

   hvilken

   welke

   version

   versie

   designet

   het ontwerp

   fungerer

   werkt

   bedst

   het best

   Uitgebreide uitleg

   Jeg is de Deense persoonlijke vorm voor “ik” en staat hier als onderwerp. De vorm is enkelvoud; Deens verandert deze vorm niet naar grammaticaal geslacht. Voorbeeld: Jeg kommer nu. = “Ik kom nu.” kan ikke bestaat uit de tegenwoordige tijd van kunne (“kunnen”) en de ontkenning ikke (“niet”). Samen drukt het hier uit dat de spreker iets niet kan doen. kan is een modaal werkwoord; het volgende werkwoord staat daarom in de infinitief zonder een apart infinitiefteken. Voorbeeld: Jeg kan ikke vente. = “Ik kan niet wachten.” beslutte is de infinitief van “beslissen”. Na kan verschijnt deze vorm zonder at. Het is hier de handeling die de spreker niet kan uitvoeren. hvilken betekent hier “welke” en hoort bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het en-type. De andere hoofdvormen zijn hvilket bij een enkelvoudig et-woord en hvilke bij meervoud. In hvilken version vraagt het woord naar de gekozen versie. version betekent “versie” en is een zelfstandig naamwoord van het en-type: en version. Het staat hier na hvilken in de woordgroep “welke versie”. Voorbeeld: Jeg vælger en version. = “Ik kies een versie.” designet betekent hier “het ontwerp”. De basisvorm is design; de uitgang -et markeert bij dit et-woord de bepaalde enkelvoudsvorm: et design → designet. In af designet maakt af de relatie “van het ontwerp” duidelijk. fungerer is de tegenwoordige tijd van fungere (“werken”, in de betekenis “functioneren”). De vorm blijft in het Deens gelijk bij verschillende personen en aantallen; het onderwerp in deze bijzin is version. Voorbeeld: Denne løsning fungerer godt. = “Deze oplossing werkt goed.” bedst is de overtreffende trap van godt (“goed”): godt → bedre (“beter”) → bedst (“het best”). Het beschrijft hier hoe goed de versie werkt ten opzichte van de andere mogelijkheden. De vaste Nederlandse vertaling gebruikt “beter”, terwijl de Deense vorm de overtreffende trap is. De combinatie hvilken version af designet der fungerer bedst is een indirecte vraag: “welke versie van het ontwerp het best werkt”. der leidt hier de bijzin in waarin version het onderwerp is. Samen met kan ikke beslutte ontstaat de volledige betekenis van de vaste vertaling: de spreker kan niet beslissen welke versie van het ontwerp beter werkt.

2. Lad os gå udenfor i et par minutter og tale det igennem.

   Laten we een paar minuten naar buiten gaan en het samen bespreken.

   Lad os

   laten we

   gå

   gaan

   udenfor

   naar buiten

   et par

   een paar

   minutter

   minuten

   tale det igennem

   het grondig bespreken

   Uitgebreide uitleg

   Lad os is de vaste Deense aansporing voor “laten we …”. os is de vorm van het persoonlijke voornaamwoord voor “ons”; samen maakt de uitdrukking een voorstel dat de spreker zelf insluit. Voorbeeld: Lad os vente. — “Laten we wachten.” gå betekent hier “gaan” en staat in de infinitief. Na Lad os blijft het werkwoord in deze vorm. De infinitief komt ook terug na het verbindende og, zodat gå … og tale … twee handelingen in hetzelfde voorstel verbindt. Voorbeeld: Lad os gå hjem. — “Laten we naar huis gaan.” udenfor betekent “naar buiten/buitenshuis”. In deze zin geeft het aan waarheen men gaat; het is dus meer dan alleen de plaatsaanduiding “buiten”. Voorbeeld: Vi går udenfor. — “We gaan naar buiten.” et par is de vaste hoeveelheiduitdrukking “een paar”. In et par minutter verwijst ze naar een kleine hoeveelheid minuten, zonder dat de zin een precieze meting geeft. et hoort bij deze uitdrukking; het is niet op zichzelf de bron van de hoeveelheid. minutter is het meervoud van minut (“minuut”): minut → minutter. Met i vormt het een tijdsduur: i et par minutter betekent “een paar minuten lang”. Voorbeeld: Hun læser i ti minutter. — “Zij leest tien minuten lang.” og tale det igennem voegt de tweede handeling toe: tale is de infinitief van het werkwoord “spreken/praten”, en og verbindt die met gå. det is een onzijdig enkelvoudig voornaamwoord met de rol van lijdend voorwerp; hier verwijst het naar de kwestie die al besproken wordt, zonder die opnieuw te benoemen. igennem maakt duidelijk dat men die kwestie grondig doorneemt. Het patroon tale noget igennem betekent dus “iets grondig bespreken”. Dit verschilt van tale om noget, dat eenvoudig “over iets praten” betekent. Voorbeeld: Lad os tale problemet igennem. — “Laten we het probleem grondig bespreken.” In zijn geheel bestaat de zin uit het voorstel Lad os plus twee verbonden infinitieven: gå udenfor en tale det igennem. De tijdsduur hoort bij de eerste activiteit: i et par minutter. De vaste betekenis is daarom: “Laten we een paar minuten naar buiten gaan en het grondig bespreken.”

3. Frisk luft kan måske hjælpe, men jeg vil ikke miste for meget tid.

   Frisse lucht kan misschien helpen, maar ik wil niet te veel tijd verliezen.

   Frisk

   fris(se)

   luft

   lucht

   kan

   kan

   måske

   misschien

   hjælpe

   helpen

   jeg vil ikke

   ik wil niet

   miste

   verliezen

   for meget

   te veel

   tid

   tijd

   Uitgebreide uitleg

   Frisk betekent hier “fris” en beschrijft luft. Het is de vorm voor een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijk geslacht; de vorm verandert bijvoorbeeld naar friskt bij een onzijdig enkelvoudig zelfstandig naamwoord en naar friske in bepaalde andere verbuigingsomgevingen, zoals meervoud of bepaaldheid. Luft betekent “lucht”. Het is een zelfstandig naamwoord: en luft is “een lucht” en luften is “de lucht”. In deze zin gaat het om lucht als iets dat mogelijk helpt. Kan drukt een mogelijkheid of vermogen uit en is de tegenwoordige vorm van kunne; de vorm blijft hier hetzelfde bij verschillende personen. Een bruikbaar patroon is kan + infinitief, bijvoorbeeld: Det kan hjælpe. — “Dat kan helpen.” Hier maakt måske de mogelijkheid nog explicieter. Måske betekent “misschien” en beperkt de zekerheid van de bewering. Het verandert niet mee met het onderwerp en kan ook in andere zinnen een mogelijke situatie markeren. Hjælpe betekent “helpen”. Dit is de infinitief, die na kan staat: kan hjælpe = “kan helpen”. De vorm met at is at hjælpe wanneer de infinitief niet door zo’n modaal werkwoord wordt ingeleid. Jeg vil ikke betekent hier “ik wil niet”. Jeg is “ik”; vil is de tegenwoordige vorm van ville, en de vaste vertaling maakt duidelijk dat het hier om willen gaat, niet om een voorspelling over de toekomst. Ikke maakt de daaropvolgende handeling negatief. Een herbruikbaar patroon is jeg vil ikke + infinitief, bijvoorbeeld: Jeg vil ikke vente. — “Ik wil niet wachten.” Miste betekent “verliezen”. Het is de infinitief na vil: vil miste = “wil verliezen”. Het onderwerp van deze handeling is jeg, en het object is tid; miste betekent hier dus tijd verliezen, niet iemand of iets anders verliezen. For meget betekent “te veel”. For geeft aan dat een hoeveelheid een ongewenste of te hoge grens overschrijdt, terwijl meget de hoeveelheid aanduidt. Samen staat de uitdrukking vóór tid: for meget tid = “te veel tijd”. Tid betekent “tijd”. Het is een zelfstandig naamwoord; en tid is “een tijd/periode” en tiden is “de tijd”. In deze zin is het datgene wat verloren kan gaan. De zin bestaat uit twee delen die door men (“maar”) verbonden zijn. Frisk luft kan måske hjælpe betekent “Frisse lucht kan misschien helpen”: het onderwerp is frisk luft, met kan en het infinitief hjælpe, terwijl måske de mogelijkheid nuanceert. Jeg vil ikke miste for meget tid betekent “ik wil niet te veel tijd verliezen”. Samen: “Frisse lucht kan misschien helpen, maar ik wil niet te veel tijd verliezen.”

4. Vi kan bare gå en runde rundt om blokken og fokusere på den vigtigste beslutning.

   We kunnen gewoon een rondje om het blok lopen en ons op de belangrijkste beslissing richten.

   Vi kan

   we kunnen

   bare

   gewoon

   gå

   lopen

   runde

   rondje

   rundt om

   rondom

   blokken

   het blok

   fokusere på

   zich richten op

   den

   de

   vigtigste

   belangrijkste

   beslutning

   beslissing

   Uitgebreide uitleg

   Vi kan geeft aan dat de spreker samen met anderen iets kan of voorstelt: Vi is de eerste persoon meervoud, en kan is de tegenwoordige vorm van kunne bij een modaal werkwoord. Na kan staat het volgende werkwoord in de infinitief, zonder at. Voorbeeld: Vi kan vente. — We kunnen wachten. bare betekent hier “gewoon” of “alleen maar” en verzacht het voorstel. Het hoort bij het voorstel als geheel; het betekent hier niet dat er letterlijk een hoeveelheid wordt beperkt. gå is de infinitief van gå. In deze zin betekent het “lopen” in de voorgestelde activiteit. Dezelfde vorm kan in andere contexten ook “gaan” betekenen. Na een modaal werkwoord blijft de infinitief onveranderd: De kan gå. — Zij kunnen lopen. runde is een zelfstandig naamwoord met de betekenis “rondje” of “ronde”. en runde is enkelvoud en onbepaald. Het woord komt hier na gå en benoemt wat men gaat lopen: gå en runde — een rondje lopen. rundt om is een vaste voorzetselcombinatie met de betekenis “rondom” of “om ... heen”. Hier leidt zij het traject in dat rond het volgende zelfstandig naamwoord loopt. Voorbeeld: Vi går rundt om søen. — We lopen om het meer heen. blokken betekent hier “het blok”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van blok: en blok → blokken. De uitgang -en markeert bij dit woord bepaaldheid; zij is geen los voorzetsel of apart woord. fokusere på betekent “zich richten op” of “de aandacht richten op”. fokusere is de infinitief; på hoort bij deze combinatie en leidt datgene in waarop de aandacht gericht wordt. In het Deens staat hier geen afzonderlijk reflexief voornaamwoord, ook al wordt dat in de Nederlandse vertaling weergegeven met ons: Vi fokuserer på opgaven. — We richten ons op de opdracht. den is hier het bepaalde lidwoord bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht dat door een bijvoeglijk naamwoord wordt voorafgegaan. Het maakt samen met vigtigste en beslutning de bedoelde nominale groep bepaald. vigtigste is de overtreffende trap van vigtig (“belangrijk”). De reeks is vigtig — belangrijk, vigtigere — belangrijker, vigtigst — belangrijkst; vóór een bepaald zelfstandig naamwoord verschijnt hier de vorm vigtigste. De vorm beschrijft beslutning, niet het zelfstandig naamwoord als basisvorm. Voorbeeld: Det er den vigtigste del. — Dat is het belangrijkste deel. beslutning betekent “beslissing”. Het is een zelfstandig naamwoord; de onbepaalde enkelvoudsvorm is en beslutning, terwijl beslutningen “de beslissing” betekent. In deze zin wordt het voorafgegaan door de bepaalde groep den vigtigste, waardoor de combinatie den vigtigste beslutning “de belangrijkste beslissing” betekent. Samen vormen Vi kan bare gå en runde rundt om blokken en fokusere på den vigtigste beslutning de betekenis: de spreker stelt voor dat de betrokkenen gewoon een rondje om het blok lopen en hun aandacht op de belangrijkste beslissing richten. kan maakt het een mogelijkheid of voorstel, en de twee infinitiefgroepen na kan beschrijven de activiteiten die daarbij horen.

5. Det ville give mig en pause uden at slippe problemet helt.

   Dat zou me een pauze geven zonder het probleem helemaal los te laten.

   Det ville

   dat zou

   give

   geven

   mig

   mij

   pause

   pauze

   uden at

   zonder te

   slippe

   loslaten

   problemet

   het probleem

   helt

   helemaal

   Uitgebreide uitleg

   Det ville betekent hier “dat zou”. ville is de verleden tijd van vil en wordt ook gebruikt om een voorwaardelijk of verondersteld gevolg uit te drukken: Det ville hjælpe = “Dat zou helpen”. Det is hier het aanwijzende/voornaamwoordelijke onderwerp “dat”; de precieze verwijzing wordt door deze zin niet verder benoemd. give is de infinitief “geven”. Na ville staat de infinitief zonder een apart infinitiefpartikel: ville give = “zou geven”. De vorm give zelf markeert hier niet de tijd; ville draagt de modale betekenis. mig betekent “mij” en is de objectsvorm van jeg (“ik”). Vergelijk: Jeg giver ham noget = “Ik geef hem iets”; Han giver mig noget = “Hij geeft mij iets”. pause betekent “pauze” of “onderbreking”. Het is hier een onbepaald zelfstandig naamwoord na en: en pause; de bepaalde vorm is pausen (“de pauze”). en geeft in deze zin niet op zichzelf een numerieke telling weer, maar maakt de naamwoordgroep onbepaald. uden at is een vaste manier om “zonder te” uit te drukken vóór een infinitief: uden at vente = “zonder te wachten”. Het volgende werkwoord blijft in de infinitief. slippe betekent hier “loslaten” of “laten gaan”. Dezelfde vorm kan in andere contexten ook “ontsnappen” betekenen, maar in deze zin gaat het om iets niet langer vasthouden of er niet volledig van loskomen. at slippe = “los te laten” en slipper is een tegenwoordige tijdsvorm, bijvoorbeeld in Hun slipper hånden = “Zij laat de hand los”. problemet betekent “het probleem”. Dit is de bepaalde enkelvoudsvorm van et problem: et problem → problemet. De uitgang -et hoort hier bij het zelfstandig naamwoord problem; hij is niet een vorm van slippe of helt. helt betekent “helemaal” of “volledig”. Het versterkt hier de handeling slippe: het gaat om het probleem helemaal loslaten, niet slechts gedeeltelijk. In helt færdig betekent helt bijvoorbeeld “helemaal” bij een andere beschrijving. Samen geeft Det ville give mig en pause de betekenis “Dat zou mij een pauze geven”. uden at slippe problemet helt voegt de voorwaarde/manier toe: “zonder het probleem helemaal los te laten”. De volledige betekenis is dus: “Dat zou me een pauze geven zonder het probleem helemaal los te laten.”

6. Nogle gange føles beslutningen lettere, når man bevæger sig lidt.

   Soms voelt de beslissing makkelijker als je even beweegt.

   Nogle gange

   soms

   føles

   voelt

   beslutningen

   de beslissing

   lettere

   makkelijker

   når

   als / wanneer

   man

   je / men

   bevæger sig

   beweegt

   lidt

   een beetje

   Uitgebreide uitleg

   Nogle gange betekent hier “soms”. Het is een vaste bijwoordelijke uitdrukking voor iets dat af en toe gebeurt. Voorbeeld: Nogle gange arbejder jeg hjemme. = “Soms werk ik thuis.” føles komt van føle (“voelen”) en betekent hier “voelt aan” in de constructie X føles ...: de beslissing is het onderwerp van de ervaren indruk. Dit is niet dezelfde vorm als føler; jeg føler betekent “ik voel”, terwijl det føles godt betekent “het voelt goed”. beslutningen betekent hier “de beslissing”. Het zelfstandig naamwoord is beslutning; de uitgang -en markeert de bepaalde enkelvoudsvorm: en beslutning = “een beslissing”, beslutningen = “de beslissing”. lettere is de vergrotende trap van let (“makkelijk/licht”): let → lettere → lettest (“het makkelijkst/lichtst”). Hier betekent lettere “makkelijker”, en het drukt uit dat de beslissing relatief makkelijker aanvoelt. Voorbeeld: Denne opgave er lettere. = “Deze opdracht is makkelijker.” når leidt een bijzin in met de betekenis “als” of “wanneer”. Het legt hier uit onder welke omstandigheid de beslissing makkelijker aanvoelt. Een bruikbaar patroon is når + bijzin: Jeg hviler, når jeg er træt. = “Ik rust wanneer ik moe ben.” man is een onbepaald of generiek voornaamwoord: “men” of, zoals in de vaste vertaling, “je” in algemene zin. Het verwijst hier niet noodzakelijk naar één specifiek genoemde persoon. De Deense werkwoordsvorm verandert niet naar persoon of getal; man veroorzaakt dus geen aparte derde-persoonsuitgang. bevæger sig betekent “beweegt” of “zich beweegt”. bevæger is de tegenwoordige vorm van bevæge (“bewegen”); sig is het wederkerende voornaamwoord. Samen betekent bevæge sig letterlijk “zich bewegen”: de persoon zelf is degene die beweegt. Voorbeeld: Hun bevæger sig langsomt. = “Zij beweegt langzaam.” lidt beperkt de mate van de handeling: “een beetje”. Het geeft hier aan dat de beweging beperkt is, zonder een precieze hoeveelheid te noemen. Samen volgt de zin het patroon Nogle gange + X føles + vergrotende trap, når man + werkwoord + sig + lidt: “Soms voelt X makkelijker aan wanneer je een beetje beweegt.” De volledige betekenis is: “Soms voelt de beslissing makkelijker als je even beweegt.”

7. Jeg tager min telefon med, hvis vi får brug for at tjekke mockuppen.

   Ik neem mijn telefoon mee voor het geval we de mock-up moeten bekijken.

   tager … med

   meenemen

   telefon

   telefoon

   hvis

   als / voor het geval dat

   vi får brug for

   nodig hebben

   tjekke

   bekijken, controleren

   mockuppen

   mock-up

   Uitgebreide uitleg

   tager ... med betekent hier dat de spreker de telefoon meeneemt. Het werkwoord is tage; tager is de tegenwoordige tijd. med is hier een partikel dat het idee van meenemen toevoegt. De constructie is bruikbaar met verschillende voorwerpen, bijvoorbeeld: Jeg tager en paraply med. — Ik neem een paraplu mee. telefon betekent hier telefoon. Het is een zelfstandig naamwoord; met het bezittelijk woord min staat het in de vorm voor één gemeenschappelijk-geslachtelijk zelfstandig naamwoord: min telefon. Het bezittelijk woord verwijst naar de spreker, niet naar een eerder genoemd zelfstandig naamwoord. hvis leidt de voorwaardelijke bijzin in: als of voor het geval dat. In deze zin geeft het een mogelijke toekomstige situatie aan. Een vergelijkbaar patroon is Jeg ringer, hvis jeg får tid. — Ik bel als ik tijd krijg. vi får brug for is een vaste constructie voor nodig hebben. Het werkwoord får is de tegenwoordige tijd van få; in deze context gaat het niet om letterlijk krijgen, maar om nodig hebben. vi is het onderwerp ‘wij’, en brug for maakt samen met får de betekenis compleet. Bijvoorbeeld: Vi får brug for hjælp. — We hebben hulp nodig. at tjekke betekent bekijken of controleren. tjekke is de infinitief; at markeert hier die infinitief. Het kan zowel een controle als een gerichte blik op iets aanduiden. Bijvoorbeeld: Jeg skal tjekke planen. — Ik moet het plan controleren. mockuppen betekent de mock-up. Het woord mockup krijgt hier de bepaalde vorm met het achtervoegsel -pen: mockup → mockuppen. De bepaalde vorm wijst naar een specifieke mock-up die in deze situatie relevant is. Samen vormt Jeg tager min telefon med de hoofdmededeling: de spreker neemt zijn of haar telefoon mee. hvis vi får brug for at tjekke mockuppen noemt de voorwaarde: als wij de specifieke mock-up nodig hebben te bekijken of te controleren. De hele zin betekent daarom: ‘Ik neem mijn telefoon mee voor het geval we de mock-up moeten bekijken.’

8. Hold et roligt tempo, så det ikke bliver endnu en opgave.

   Houd een rustig tempo aan, zodat het niet nog een taak wordt.

   Hold

   houd

   roligt

   rustig

   tempo

   tempo

   så

   zodat

   det

   het

   ikke

   niet

   bliver

   wordt

   endnu

   nog

   opgave

   taak

   Uitgebreide uitleg

   Hold is de gebiedende wijs van holde (“houden”). Met het daaropvolgende tempo betekent het hier dat je een tempo moet aanhouden. De tegenwoordige tijd is bijvoorbeeld jeg holder (“ik houd”), terwijl de imperatief hold is. Voorbeeld: Hold døren åben. — “Houd de deur open.” roligt betekent hier “rustig”. Het is de vorm van rolig die bij tempo past: tempo is een onzijdig zelfstandig naamwoord (et tempo), en daarom krijgt het bijvoeglijk naamwoord in deze positie de uitgang -t. Dit is niet de meervoudsvorm; meervoud kan bijvoorbeeld rolige tempi zijn. tempo is een zelfstandig naamwoord voor de snelheid of het ritme waarin iets gebeurt. Samen met et vormt het et roligt tempo: “een rustig tempo”. Et markeert hier een onbepaald zelfstandig naamwoord, maar stelt op zichzelf geen numeriek aantal centraal. så leidt hier het gevolg aan dat in de vertaling met “zodat” wordt weergegeven. Het verbindt het eerste deel met de bijzin det ikke bliver endnu en opgave. det is een onzijdig voornaamwoord. In deze zin is het het onderwerp van bliver en wordt het in de vaste vertaling weergegeven als “het”. De tekst identificeert niet afzonderlijk waar det precies naar verwijst; de relevante grammaticale informatie is dat het hier als onzijdig onderwerp wordt gebruikt. ikke is de ontkenning “niet”. Het ontkent hier de gebeurtenis bliver endnu en opgave, dus niet het eerste verzoek om een rustig tempo aan te houden. bliver is de tegenwoordige tijd van blive (“worden”). De vorm verandert in deze tijd niet voor persoon of getal: jeg bliver, det bliver, de bliver. Hier beschrijft hij een verandering naar een nieuwe toestand: iets wordt een extra taak. endnu betekent hier “nog” in de betekenis van een extra of verdere toevoeging: iets wordt niet nog een taak. Het is niet hetzelfde als stadig, dat doorgaans “nog steeds” betekent en een voortduring uitdrukt. Voorbeeld: Det er stadig svært. — “Het is nog steeds moeilijk.” opgave is een zelfstandig naamwoord voor een taak of opdracht. In en opgave staat het in de onbepaalde vorm; opgaven is de bepaalde vorm “de taak”. De combinatie endnu en opgave betekent hier “nog een taak”, waarbij endnu het idee van iets extra’s toevoegt. Samen vormt Hold et roligt tempo het verzoek om een rustig tempo aan te houden. så introduceert vervolgens het beoogde gevolg: det ikke bliver endnu en opgave, “zodat het niet nog een taak wordt”. De volledige betekenis is dus: “Houd een rustig tempo aan, zodat het niet nog een taak wordt.”

9. Efter en kort gåtur kan vi komme tilbage og vælge én retning.

   Na een korte wandeling kunnen we terugkomen en één richting kiezen.

   Efter

   na

   kort

   kort

   gåtur

   wandeling

   kan vi

   kunnen we

   komme tilbage

   terugkomen

   vælge

   kiezen

   én

   één

   retning

   richting

   Uitgebreide uitleg

   Efter betekent hier “na” en staat vóór de tijdsaanduiding en kort gåtur. Voor een volledige bijzin wordt doorgaans efter at gebruikt, bijvoorbeeld: Efter at mødet er slut, går vi hjem. — “Nadat de vergadering voorbij is, gaan we naar huis.” kort beschrijft gåtur: de wandeling is kort. De basisvorm is kort; bij een meervoud of een bepaalde vorm verschijnt korte, bijvoorbeeld korte gåture — “korte wandelingen”. In deze zin staat het bij een enkelvoudig onbepaald zelfstandig naamwoord, daarom is kort passend. gåtur betekent “wandeling”. Het is een Deens samengesteld zelfstandig naamwoord met de betekenis van een tocht te voet. Het meervoud is gåture, bijvoorbeeld: Vi tager to gåture. — “We maken twee wandelingen.” kan vi bestaat uit kan, de tegenwoordige vorm van kunne, en vi, “we”. kan drukt hier mogelijkheid uit: “kunnen”. Omdat Efter en kort gåtur vooraan staat, komt de persoonsvorm vóór het onderwerp: kan vi; dit is de gebruikelijke woordvolgorde in een Deense hoofdzin met een vooropgeplaatste bepaling. Vergelijk: Vi kan vælge. — “We kunnen kiezen.” komme tilbage betekent hier “terugkomen”. komme is de infinitief van komme; na het modale werkwoord kan staat deze infinitief zonder extra infinitiefmarkeerder. tilbage geeft de terugwaartse richting aan. Bijvoorbeeld: Vi kommer tilbage senere. — “We komen later terug.” vælge betekent “kiezen”. Dit is de infinitief na kan: kan vælge — “kunnen kiezen”. De tegenwoordige vorm is vælger, bijvoorbeeld: Vi vælger en retning. — “We kiezen een richting.” én betekent hier “precies één” en legt nadruk op het aantal. Het accent onderscheidt dit beklemtoonde telwoord van het onbepaalde lidwoord en in en kort gåtur. Het lidwoord en geeft op zichzelf geen expliciete telling; én doet dat hier wel. retning betekent “richting”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is retninger, bijvoorbeeld: Flere retninger er mulige. — “Meerdere richtingen zijn mogelijk.” Samen betekent de zin: “Na een korte wandeling kunnen we terugkomen en één richting kiezen.” De vooropgeplaatste tijdsbepaling Efter en kort gåtur geeft aan wanneer dit mogelijk is. Daarna volgt kan vi met de infinitieven komme en vælge; het tweede werkwoord deelt dezelfde modaliteit. én retning maakt duidelijk dat er precies één richting wordt gekozen.

10. En kort pause kan måske spare os for endnu en times overtænkning.

    Een korte reset kan ons misschien nog een uur piekeren besparen.

    kort

    kort

    pause

    pauze

    kan

    kan

    måske

    misschien

    spare os for

    iemand iets besparen

    endnu

    nog

    times

    uur

    overtænkning

    piekeren

    Uitgebreide uitleg

    kort betekent hier “kort” en beschrijft pause. De vorm is kort in het enkelvoud; bij een meervoud of een bepaalde vorm staat vaak korte, bijvoorbeeld: korte pauser — “korte pauzes”. De vorm kort zelf laat hier niet zien of het zelfstandig naamwoord een bepaald grammaticaal geslacht heeft, omdat pause een gemeenschappelijk geslacht heeft en deze vorm ook bij een onzijdig enkelvoud kan voorkomen. pause is “pauze”: een onderbreking of rustperiode. Het is een zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht, zoals blijkt uit en kort pause. Voorbeeld: Vi tager en pause. — “We nemen een pauze.” kan betekent hier “kan” en drukt mogelijkheid uit. Het is de tegenwoordige tijd van kunne (“kunnen”) en verandert niet naar persoon of getal: jeg kan, vi kan — “ik kan”, “wij kunnen”. Na kan staat in het Deens doorgaans een werkwoord in de infinitief; hier is dat spare. måske betekent “misschien”. Het maakt de mogelijkheid minder stellig: Det kan måske hjælpe. — “Dat kan misschien helpen.” In deze zin hoort måske bij de mogelijkheid die met kan wordt uitgedrukt. spare os for is een bruikbare constructie met de betekenis “ons iets besparen” of “ervoor zorgen dat wij iets niet hoeven te ondergaan”. os is de objectvorm van het eerste-persoonsmeervoud: vi betekent “wij”, terwijl os “ons” betekent. In spare os for ... zijn “wij” degenen die van iets worden gevrijwaard. Voorbeeld: Det sparer os for tid. — “Dat bespaart ons tijd.” endnu betekent hier “nog” en geeft aan dat het om een extra hoeveelheid gaat: endnu en — “nog een”. Het staat vóór de hoeveelheid die eraan wordt toegevoegd. In deze zin gaat het dus om een extra uur boven op eerder genoemd of verwacht piekeren; de zin specificeert niet waardoor dat eerdere deel precies is bepaald. times is de vorm van het zelfstandig naamwoord time (“uur”) in de genitief. De uitgang -s geeft hier de relatie “van één uur” aan: en times overtænkning betekent letterlijk ongeveer “één uurs overdenken” en natuurlijker “een uur piekeren”. Het is time, niet overtænkning, dat de vorm times krijgt. In deze vaste vertaling wordt en times inderdaad als “een uur” bedoeld; de numerieke betekenis komt uit de volledige hoeveelheidsexpressie, niet uit het onbepaalde lidwoord alleen. overtænkning betekent “piekeren” of “overdenken”, hier opgevat als een activiteit of toestand. Het woord benoemt niet degene die piekert, maar het piekeren zelf. Voorbeeld: Overtænkning hjælper ikke altid. — “Piekeren helpt niet altijd.” Samen vormt en kort pause het onderwerp: “een korte pauze”. kan måske geeft de mogelijkheid “kan misschien” aan. Met spare os for volgt wat die pauze mogelijk voorkomt, namelijk endnu en times overtænkning: “nog een uur piekeren”. De volledige betekenis is daarom: “Een korte pauze kan ons misschien nog een uur piekeren besparen.”