Na een lange pauze weer aan het werk | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Efter frokost føler jeg mig helt afkoblet fra opgaven.

   Na de lunch voel ik me helemaal losgekoppeld van de taak.

   Efter frokost

   na de lunch

   føler

   voel

   jeg

   ik

   mig

   me

   helt

   helemaal

   afkoblet

   losgekoppeld

   fra

   van

   opgaven

   de taak

   Uitgebreide uitleg

   Efter frokost betekent hier “na de lunch”. efter geeft een tijd aan: efter + zelfstandig naamwoord kan bijvoorbeeld ook in efter mødet (“na de vergadering”) voorkomen. frokost is “lunch”; in deze woordgroep staat het zonder bepaald lidwoord. føler is de tegenwoordige tijd van føle, “voelen”. De Deense werkwoordsvorm verandert hier niet voor de persoon: jeg føler betekent “ik voel”, terwijl bijvoorbeeld de føler “zij voelen” kan betekenen. In deze zin hoort het werkwoord bij de constructie føle sig, “zich voelen”. jeg is het onderwerpelijke eerste-persoonspronomen: “ik”. mig is de objectsvorm van de eerste persoon en is hier reflexief: het verwijst terug naar dezelfde persoon als jeg. Samen vormen jeg ... mig dus “ik voel me”; mig is niet een tweede deelnemer. helt is een bijwoord van graad en versterkt afkoblet: “helemaal” of “volledig”. Het zegt hier hoe sterk de beschreven toestand is. afkoblet betekent hier “losgekoppeld” of “niet meer verbonden”. Het is de adjectivisch gebruikte vorm die bij het werkwoord afkoble (“loskoppelen”) hoort. In deze zin beschrijft het geen fysiek losmaken, maar de verhouding tot de taak. Een herbruikbaar voorbeeld is: Hun føler sig afkoblet fra arbejdet. — “Zij voelt zich losgekoppeld van het werk.” fra is een voorzetsel dat hier de bron of het punt van afscheiding aangeeft: “van”. De vaste combinatie afkoblet fra betekent “losgekoppeld van”. opgaven betekent “de taak”. Het basiswoord is opgave (“taak”); de uitgang -n maakt hier de bepaalde enkelvoudsvorm opgaven, “de taak”. De zin geeft daarmee één specifieke taak aan, zoals ook in de vaste Nederlandse vertaling. Samen bouwen de delen de betekenis op als: Efter frokost (“na de lunch”) + føler jeg mig (“voel ik me”) + helt afkoblet fra opgaven (“helemaal losgekoppeld van de taak”). De volledige zin betekent dus: “Na de lunch voel ik me helemaal losgekoppeld van de taak.”

2. Begynd med en kort gennemgang i stedet for at gå direkte i gang med den sværeste del.

   Begin met een korte herhaling in plaats van meteen aan het moeilijkste deel te beginnen.

   Begynd med

   begin met

   kort

   kort

   gennemgang

   herhaling

   i stedet for

   in plaats van

   gå

   gaan

   direkte

   meteen

   i gang

   aan de slag

   sværeste

   moeilijkste

   del

   deel

   Uitgebreide uitleg

   Begynd med betekent hier “begin met”. Begynd is de gebiedende wijs van begynde (“beginnen”): begynde → begynd. De constructie begynd med + zelfstandig naamwoord geeft aan waarmee iemand start. Voorbeeld: Begynd med den første opgave. — “Begin met de eerste opdracht.” kort betekent hier “kort” en beschrijft gennemgang. De vorm is hier niet verbogen voor een zichtbaar grammaticaal geslacht of getal; het Deense adjectief krijgt in andere contexten wel vormen zoals kort en korte, afhankelijk van de constructie. Voorbeeld: en kort pause — “een korte pauze.” gennemgang betekent hier “herhaling” of “overzichtelijke doorloop”. Het is een zelfstandig naamwoord voor het opnieuw doornemen van materiaal. Het kan ook in andere contexten een bespreking of controle aanduiden; hier ondersteunt de vaste vertaling de betekenis “herhaling”. i stedet for is een vaste constructie met de betekenis “in plaats van”. Wat erna komt, is het alternatief dat niet gekozen wordt. In deze zin leidt de constructie een infinitiefgroep in: i stedet for at .... gå betekent hier “gaan”. Dit is de infinitief; de verleden tijd is gik en het voltooid deelwoord is gået. In gå i gang krijgt het werkwoord samen met de vaste uitdrukking de betekenis “aan de slag gaan” of “beginnen”. Voorbeeld: Vi går i gang nu. — “We gaan nu aan de slag.” direkte betekent “meteen” in deze context: zonder eerst een tussenstap te nemen. Het is een bijwoord en bepaalt hoe het gaan gebeurt. Het kan ook letterlijk “direct” betekenen, maar hier gaat het om onmiddellijk beginnen. i gang vormt met gå de vaste constructie gå i gang: “aan de slag gaan” of “beginnen”. De woorden staan hier uit elkaar omdat dit de Deense uitdrukking is; behandel ze dus als één herbruikbaar patroon, niet als de letterlijke combinatie van “in” en “gang”. sværeste betekent “moeilijkste”. Dit is de overtreffende trap van svær (“moeilijk”): svær → sværere (“moeilijker”) → sværest/sværeste (“moeilijkst(e)”). In deze naamwoordgroep staat sværeste vóór del en heeft het de vorm sværeste, die bij deze bepaalde constructie hoort. Voorbeeld: Det er den sværeste del. — “Dat is het moeilijkste deel.” del betekent “deel”. In den sværeste del verwijst het naar een onderdeel van iets groters; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het om het moeilijkste onderdeel gaat. Samen geeft Begynd med en kort gennemgang de startinstructie “Begin met een korte herhaling”. i stedet for at gå direkte i gang med den sværeste del stelt daartegenover dat je niet meteen aan het moeilijkste deel moet beginnen. De volledige betekenis is daarom: “Begin met een korte herhaling in plaats van meteen aan het moeilijkste deel te beginnen.”

3. Jeg mistede fremdriften, fordi vi holdt pause midt i analysen.

   Ik ben mijn vaart kwijtgeraakt omdat we midden in de analyse een pauze hielden.

   Jeg

   ik

   mistede

   verloor

   fremdriften

   de voortgang

   vi

   we

   holdt

   hielden

   pause

   pauze

   midt i

   midden in

   analysen

   de analyse

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik” en is het onderwerp van de hoofdzin. Het is de eerste persoon enkelvoud; vergelijk in een ander voorbeeld jeg arbejder — “ik werk”. mistede is de verleden tijd van miste (“verliezen”). In deze zin gaat het niet om het verliezen van een voorwerp, maar om het kwijtraken van voortgang of momentum. De tegenwoordige tijd is mister, bijvoorbeeld: Jeg mister tiden — “Ik verlies de tijd.” fremdriften betekent hier “de voortgang” of “het momentum”. De vorm is de bepaalde enkelvoudsvorm van fremdrift: fremdrift = “voortgang”, fremdriften = “de voortgang”. Het woord kan ook in andere contexten vooruitgang in een project of proces aanduiden. vi betekent “we” en is het onderwerp van de bijzin. De vorm verandert niet naar gelang van de tijd; de verleden tijd wordt hier door het werkwoord uitgedrukt, niet door vi. holdt is de verleden tijd van holde. In de vaste combinatie holde pause betekent dit “pauze houden” of “een pauze nemen”. Dezelfde vorm kan in een andere context ook “houden” betekenen, maar hier bepaalt pause de betekenis van de combinatie. Vi holder pause betekent “We houden pauze”; Vi holdt pause betekent “We hielden pauze”. pause is het zelfstandig naamwoord “pauze”. In holde pause staat het zonder lidwoord; de hele combinatie beschrijft de activiteit van pauzeren. Voorbeeld: Vi tager en pause — “We nemen een pauze.” midt i is een vaste voorzetseluitdrukking met de betekenis “midden in”. Ze geeft aan dat iets tijdens het centrale gedeelte van een activiteit of proces gebeurt. Voorbeeld: Han ringede midt i mødet — “Hij belde midden in de vergadering.” analysen betekent “de analyse”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van analyse: analyse = “analyse”, analysen = “de analyse”. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid bij dit zelfstandig naamwoord. Fordi leidt de redengevende bijzin in: “omdat”. Daardoor wordt vi holdt pause midt i analysen de reden voor jeg mistede fremdriften. Samen betekent de zin: “Ik ben mijn vaart kwijtgeraakt omdat we midden in de analyse een pauze hielden.”

4. Se på den sidste note, og vælg den næste prioritet.

   Kijk naar de laatste notitie en kies de volgende prioriteit.

   Se på

   kijk naar

   sidste

   laatste

   note

   notitie

   vælg

   kies

   næste

   volgende

   prioritet

   prioriteit

   Uitgebreide uitleg

   Se på is hier een directe opdracht: “kijk naar”. Se is de gebiedende wijs van se (“zien/kijken”); de vorm is in deze opdracht kort en heeft geen zichtbaar persoons- of getalskenmerk. Met på vormt het de herbruikbare combinatie se på + iets (“naar iets kijken”). Voorbeeld: Se på billedet. — “Kijk naar de afbeelding.” sidste betekent hier “laatste” in de zin van de eindpositie in een reeks. Het hoort bij note en staat in den sidste note; den markeert hier samen met het bijvoeglijk naamwoord en het zelfstandig naamwoord een bepaalde enkelvoudige woordgroep. Voorbeeld: den sidste side — “de laatste pagina.” note betekent “notitie”. Het is een zelfstandig naamwoord; note is de onbepaalde enkelvoudsvorm en noten de bepaalde vorm. In de bron staat niet noten, omdat de bepaaldheid al wordt uitgedrukt door de combinatie den sidste note. Voorbeeld: Jeg skriver en note. — “Ik schrijf een notitie.” vælg betekent “kies” en is de gebiedende wijs van vælge (“kiezen”). Enkele nuttige vormen zijn vælger (“kiest”) in de tegenwoordige tijd, valgte (“koos”) in de verleden tijd en valgt (“gekozen”) als voltooid deelwoord. Voorbeeld: Vælg en mulighed. — “Kies een mogelijkheid.” næste betekent “volgende”. Het beschrijft hier prioritet in de woordgroep den næste prioritet. In het Deens heeft næste in deze betekenis dezelfde vorm in zulke enkelvoudige bepaalde combinaties; de vorm betekent hier niet “nieuwste”, maar de eerstvolgende in een volgorde. Voorbeeld: det næste skridt — “de volgende stap.” prioritet betekent “prioriteit”. Het is een zelfstandig naamwoord; prioritet is het onbepaalde enkelvoud en prioriteten het bepaalde enkelvoud. In den næste prioritet maakt den de hele woordgroep bepaald. Voorbeeld: Det er en prioritet. — “Dat is een prioriteit.” De twee opdrachten zijn met og (“en”) verbonden. Eerst geeft Se på den sidste note de opdracht om naar de laatste notitie te kijken. Daarna geeft vælg den næste prioritet de opdracht om de volgende prioriteit te kiezen. Samen betekent de zin dus: “Kijk naar de laatste notitie en kies de volgende prioriteit.” De gebiedende wijs maakt de formulering direct en geschikt voor een concrete instructie.

5. Det næste skridt er at tjekke, om tallene passer med kildefilen.

   De volgende stap is controleren of de cijfers overeenkomen met het bronbestand.

   Det

   het

   næste

   volgende

   skridt

   stap

   er

   is

   tjekke

   controleren

   tallene

   de cijfers

   passer

   overeenkomen

   kildefilen

   het bronbestand

   Uitgebreide uitleg

   Det: In Det næste skridt is det het voorafgaande bepaaldheidswoord in het onzijdige enkelvoud bij skridt (et skridt). Samen met het bijvoeglijk naamwoord vormt het “de volgende stap”. Het is hier niet het onbepaalde lidwoord en drukt op zichzelf geen hoeveelheid uit. næste: Dit is de vorm met de betekenis “volgende”. Hier staat het voor een bepaalde naamwoordgroep: den næste prioritet betekent “de volgende prioriteit”, terwijl det næste skridt det heeft omdat skridt onzijdig is. Het bijvoeglijk naamwoord næste is niet een vorm van skridt. skridt: Hier betekent het “stap” in de betekenis van een stap in een proces. De basisvorm is skridt; bruikbare vormen zijn et skridt (“een stap”), skridtet (“de stap”) en skridtene (“de stappen”). er: Dit is de tegenwoordige vorm van være, “zijn”. Het patroon X er at + infinitief kan benoemen welke handeling de relevante taak is: Målet er at lære betekent “Het doel is leren.” tjekke: Na at is dit de infinitief van het werkwoord tjekke, “controleren/nakijken”. In het Deens staat at vóór een infinitief in deze constructie. Voorbeeld: Det er vigtigt at læse betekent “Het is belangrijk om te lezen.” tallene: Dit betekent hier “de cijfers” en verwijst naar numerieke gegevens. Het is het bepaalde meervoud van tal: et tal (“een getal”), tal (“getallen”) en tallene (“de getallen/de cijfers”). De uitgang -ene markeert hier het bepaalde meervoud. passer: Dit is de tegenwoordige vorm van passe, “passen” of “overeenkomen”. Met med, zoals in passer med, drukt het uit dat iets met iets anders overeenkomt of ermee in overeenstemming is. Voorbeeld: Datoen passer med planen. — “De datum komt overeen met het plan.” kildefilen: Dit betekent “het bronbestand”. Het is een bepaald enkelvoud van het samenstellende woord kildefil, “bronbestand”; kildefilen betekent “het bronbestand”. Deense samenstellingen worden als één woord geschreven. Het laatste deel, fil, is het hoofd van de samenstelling. Samen betekent Det næste skridt “de volgende stap”. er at tjekke zegt waaruit die stap bestaat: “is controleren”. De bijzin om tallene passer med kildefilen introduceert wat gecontroleerd moet worden: “of de cijfers overeenkomen met het bronbestand”. De volledige uiting betekent dus: “De volgende stap is controleren of de cijfers overeenkomen met het bronbestand.”

6. Så har du et klart sted at fortsætte fra.

   Dan heb je een duidelijk punt om weer verder te gaan.

   Så

   dan

   har du

   heb je

   klart

   duidelijk

   sted

   plek; punt

   fortsætte

   verdergaan

   fra

   vanaf

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “dan” en verbindt deze zin met de voorafgaande stap. Het kan ook andere betekenissen hebben, maar in deze zin geeft het een gevolg aan. har du bestaat uit de vorm har van have en het voornaamwoord du (“je”). In deze volgorde staat het werkwoord vóór het onderwerp, zoals in een Deense hoofdzin die met een bijwoord als Så begint. Het betekent hier samen “heb je” en is geen zelfstandige vraag. Vergelijk: Du har et sted. — “Je hebt een plek.” klart betekent hier “duidelijk”. Het bijvoeglijk naamwoord heeft de vorm klart omdat het hoort bij het onzijdige zelfstandig naamwoord sted, ingeleid door et. De basisvorm is klar; de vormen zijn klar bij gemeenschappelijk geslacht, klart bij onzijdig enkelvoud en klare in het meervoud of bij bepaaldheid. Bijvoorbeeld: en klar plan — “een duidelijk plan”; et klart svar — “een duidelijk antwoord”. sted betekent letterlijk “plaats”, maar kan in deze context ook een duidelijk punt of aanknopingspunt betekenen. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: et sted. Het onbepaalde lidwoord et geeft hier geen specifiek aantal als leerpunt, maar markeert de onzijdige, onbepaalde vorm van het zelfstandig naamwoord. fortsætte betekent “doorgaan” of “verdergaan”. fortsætte is de infinitief; in deze zin staat hij na het infinitiefmerkteken at. Samen geeft at fortsætte hier het patroon “om verder te gaan” weer, maar at drukt op zichzelf niet altijd een doel uit. Bijvoorbeeld: Jeg vil fortsætte. — “Ik wil doorgaan.” fra betekent “vanaf” of “van”. Het geeft het vertrekpunt aan. In et sted at fortsætte fra hoort fra bij het punt waarvandaan men verdergaat; het staat aan het einde van deze constructie. Een vergelijkbaar patroon is et sted at starte fra — “een plek om vanaf te beginnen”. Samen vormen et klart sted en at fortsætte fra de constructie “een duidelijk punt om vanaf verder te gaan”. De hele zin Så har du et klart sted at fortsætte fra. betekent daarom: “Dan heb je een duidelijk punt om weer verder te gaan.”

7. Jeg er også nødt til at lukke chatapps, fordi jeg hele tiden bliver distraheret.

   Ik moet ook chatapps sluiten, omdat ik steeds word afgeleid.

   Jeg er

   ik ben

   også

   ook

   nødt til

   genoodzaakt om

   at lukke

   sluiten

   chatapps

   chatapps

   fordi

   omdat

   hele tiden

   steeds

   bliver distraheret

   word afgeleid

   Uitgebreide uitleg

   Jeg er betekent hier “ik ben”. Jeg is de eerste persoon enkelvoud. er is de tegenwoordige tijd van være (“zijn”): jeg er, du er, vi er. Voorbeeld: Jeg er træt. — “Ik ben moe.” også betekent “ook” en voegt deze uitspraak toe aan iets anders dat eveneens geldt. Hier staat het vóór de verplichting. nødt til is een vaste constructie voor “genoodzaakt zijn om” of natuurlijker “moeten”. nødt is hier het vaste woord in de constructie være nødt til at + infinitief; de vorm wordt niet gekozen omdat jeg een bepaalde grammaticale vorm zou vereisen. Voorbeeld: Jeg er nødt til at gå. — “Ik moet gaan.” De constructie drukt noodzakelijke verplichting uit, niet alleen een wens. at lukke betekent “sluiten”. at markeert hier de infinitief en lukke is de infinitief van het werkwoord. Na nødt til volgt dus at plus de handeling: nødt til at lukke. Voorbeeld: Hun prøver at lukke døren. — “Zij probeert de deur te sluiten.” chatapps betekent “chatapps”. Het is het meervoud van chatapp: in het meervoud krijgt deze samenstelling hier de uitgang -s, dus chatapp → chatapps. In lukke chatapps gaat het om de chatapps die gesloten moeten worden. fordi betekent “omdat” en leidt de redengevende bijzin in. Voorbeeld: Jeg bliver hjemme, fordi jeg er syg. — “Ik blijf thuis, omdat ik ziek ben.” hele tiden betekent “steeds” of “de hele tijd”. Het geeft hier herhaling of voortdurende duur aan: de afleiding gebeurt telkens of voortdurend, niet slechts één keer. bliver distraheret betekent “word afgeleid”. bliver is de tegenwoordige tijd van blive (“worden”); samen met distraheret vormt het hier een passieve constructie. De spreker is degene die de afleiding ondergaat, zonder dat wordt gezegd wie die veroorzaakt. Vergelijk Jeg bliver distraheret. — “Ik word afgeleid.” met Jeg er distraheret. — “Ik ben afgeleid.” De eerste vorm benadrukt het gebeuren of telkens afgeleid raken, terwijl de tweede meer een toestand beschrijft. De zin bouwt zo op: Jeg er også nødt til = “Ik moet ook”, gevolgd door at lukke chatapps = “chatapps sluiten”. fordi introduceert daarna de reden: jeg hele tiden bliver distraheret = “omdat ik steeds word afgeleid”. Als geheel betekent de uiting: “Ik moet ook chatapps sluiten, omdat ik steeds word afgeleid.”

8. Lad dem være lukkede, mens du arbejder uden at blive distraheret, og tjek så dine beskeder.

   Houd ze gesloten terwijl je zonder afleiding werkt en controleer daarna je berichten.

   Lad dem være

   laat ze zijn

   lukkede

   gesloten

   mens

   terwijl

   arbejder

   werkt

   uden at

   zonder te

   blive distraheret

   afgeleid worden

   tjek

   controleer

   så

   daarna

   dine

   je

   beskeder

   berichten

   Uitgebreide uitleg

   Lad dem være is een herbruikbare constructie met de gebiedende wijs van lade (‘laten’): lad + objectpronomen + infinitief. Hier vormt ze samen met lukkede de betekenis ‘houd ze gesloten’. Het concrete referent van dem wordt in deze zin niet nader aangeduid. Vergelijk: Lad hende gå = ‘Laat haar gaan.’ lukkede betekent hier ‘gesloten’. Het is de meervoudsvorm van lukket in de predicatieve woordgroep være lukkede; de vorm past bij het meervoudige dem, dat als handelende of ondervonden referent bij være fungeert. De bruikbare keten is lukke (‘sluiten’) – lukket (‘gesloten’, enkelvoud) – lukkede (‘gesloten’, meervoud). In de vaste zin beschrijft het woord de toestand waarin dem moet blijven. mens leidt een bijzin in met de betekenis ‘terwijl’. In mens du arbejder gebeurt het werken gelijktijdig met het gesloten houden. arbejder komt van arbejde (‘werken’) en is hier de tegenwoordige tijd bij du: ‘je werkt’. Bijvoorbeeld: Jeg arbejder, mens du læser. = ‘Ik werk terwijl jij leest.’ uden at betekent ‘zonder te’ en leidt hier een infinitiefconstructie in. Na uden at staat blive, de infinitief van blive (‘worden’ of ‘blijven’, afhankelijk van de constructie). blive distraheret betekent hier ‘afgeleid worden’. blive vormt met het voltooid deelwoord distraheret een passieve constructie: de persoon die werkt ondergaat de afleiding, in plaats van die zelf te veroorzaken. distraheret hangt samen met distrahere (‘afleiden’). De hele combinatie na uden at maakt duidelijk wat men probeert te vermijden. tjek is in de bron een exact aangehaald fragment met een voorafgaande spatie; het woord zelf is tjek en betekent ‘controleer’. Het is de gebiedende wijs van tjekke (‘controleren’). De gebiedende wijs kan in het Deens dezelfde vorm hebben als de stam zonder de infinitiefuitgang -e: tjekke → tjek. Bijvoorbeeld: Tjek din kalender. = ‘Controleer je agenda.’ så betekent hier ‘daarna’ of ‘vervolgens’. Het ordent de tweede handeling na de voorafgaande handeling; het betekent in deze zin niet ‘dus’. dine betekent ‘je/jouw’ bij een meervoudig zelfstandig naamwoord. Het is de bezittelijke vorm bij du; bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord zijn vormen als din en dit mogelijk, afhankelijk van het grammaticale geslacht. Dine zelf is de meervoudsvorm. Bijvoorbeeld: dine bøger = ‘je boeken’. beskeder betekent ‘berichten’. Het is het meervoud van besked (‘bericht’): besked – beskeder. In deze zin is het een zelfstandig naamwoord met dine: ‘je berichten’. Samen vormt de zin de volgorde Lad dem være lukkede (‘Houd ze gesloten’), mens du arbejder uden at blive distraheret (‘terwijl je werkt zonder afgeleid te worden’), en tjek så dine beskeder (‘en controleer daarna je berichten’). De gebiedende wijs geeft de instructie; mens koppelt de gelijktijdige werkhandeling eraan, uden at benoemt wat vermeden wordt, en så plaatst het controleren daarna.

9. Det føles overkommeligt. Jeg kan gradvist genopbygge mit fokus.

   Dat voelt haalbaar. Ik kan mijn focus geleidelijk weer opbouwen.

   Det

   dat / het

   føles

   voelt aan

   overkommeligt

   haalbaar

   Jeg kan

   ik kan

   gradvist

   geleidelijk

   genopbygge

   weer opbouwen

   mit

   mijn

   fokus

   focus

   Uitgebreide uitleg

   Det is hier het onderwerp en betekent “dat” of “het”. De vaste vertaling ondersteunt hier de betekenis “dat”, maar de aangeleverde zinnen identificeren niet precies waarnaar det verwijst. De vorm det is de onzijdige enkelvoudsvorm van dit Deense voornaamwoord; de vorm alleen bepaalt dus niet de concrete referent. føles komt van føle en betekent hier “aanvoelen”. Het staat in de tegenwoordige tijd. De tegenwoordige vorm føles verandert in het Deens niet mee met enkelvoud of meervoud: Det føles godt. — “Dat voelt goed aan.” overkommeligt is de onzijdige enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord overkommelig, “haalbaar” of “te doen”. De uitgang -t past hier bij het onzijdige det. Vergelijk: Opgaven er overkommelig. — “De opdracht is haalbaar.” Jeg kan bestaat uit jeg, “ik”, en het modale werkwoord kan, “kan” of “in staat zijn om”. Na kan volgt in het Deens een infinitief zonder at: Jeg kan arbejde. — “Ik kan werken.” Hier drukt kan de mogelijkheid of het vermogen van de spreker uit. gradvist is een bijwoord en betekent “geleidelijk”. Het geeft aan dat het opnieuw opbouwen stap voor stap gebeurt. Het verwante bijvoeglijk naamwoord is gradvis: en gradvis ændring — “een geleidelijke verandering”. genopbygge is de infinitief en betekent “weer opbouwen”. Het is het werkwoord na kan. Het element gen- voegt hier het idee van herhaling of herstel toe aan opbygge, “opbouwen”. Voorbeeld: Hun kan genopbygge sin rutine. — “Zij kan haar routine weer opbouwen.” mit is een bezittelijke vorm van de eerste persoon enkelvoud: “mijn”. Deze vorm staat bij een onzijdig zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. Het nuttige contrast is min bij een gemeenschappelijk-geslacht-woord en mine bij meervoud; de keuze hangt dus af van geslacht en getal van het bezeten woord. fokus is het zelfstandig naamwoord “focus”. Het is hier onzijdig enkelvoud, wat samengaat met mit: mit fokus. In andere contexten kan het ook aandacht of concentratie betekenen; hier gaat het om de focus van de spreker. Samen vormen de eerste woorden Det føles overkommeligt de betekenis “Dat voelt haalbaar”. Daarna zegt Jeg kan gradvist genopbygge mit fokus dat de spreker zijn of haar focus stap voor stap weer kan opbouwen. De combinatie kan + infinitief drukt een mogelijkheid of vermogen uit; genopbygge beschrijft daarom geen al voltooide handeling.

10. Begynd dér, så vil resten føles mindre tungt.

    Begin daar, en de rest zal minder zwaar aanvoelen.

    Begynd

    begin

    dér

    daar

    så

    dan

    vil

    zal

    resten

    de rest

    føles

    voelt aan

    mindre

    minder

    tungt

    zwaar

    Uitgebreide uitleg

    Begynd is de gebiedende wijs van begynde (‘beginnen’). De vorm geeft hier een aansporing: de aangesprokene krijgt het advies om ergens te starten. Voorbeeld: Begynd nu. — ‘Begin nu.’ dér betekent hier ‘daar’ en verwijst naar een aangewezen plek of een startpunt. Het accent kan in het Deens nadruk of contrast op de plaats aangeven. Voorbeeld: Sæt dig dér. — ‘Ga daar zitten.’ så verbindt de aansporing met het gevolg en betekent hier ‘dan’. Het leidt het volgende gevolg in. Voorbeeld: Gør det roligt, så bliver det lettere. — ‘Doe het rustig, dan wordt het gemakkelijker.’ vil is de tegenwoordige vorm van ville. Met een infinitief, hier føles, drukt het een verwachte toekomstige toestand of gebeurtenis uit. Voorbeeld: Det vil hjælpe. — ‘Dat zal helpen.’ resten is de bepaalde vorm van rest: en rest — ‘een rest’, resten — ‘de rest’. De bepaalde vorm verwijst hier naar het resterende geheel binnen de bedoelde situatie. Voorbeeld: Resten kommer senere. — ‘De rest komt later.’ føles komt van føle (‘voelen’) en betekent hier ‘aanvoelen’. In vil føles is dit de s-vorm van de infinitief na vil; de vorm ziet er hetzelfde uit als een tegenwoordige s-vorm, maar staat hier niet als tegenwoordige tijd. In deze betekenis beschrijft føles hoe iets wordt ervaren, zonder een handelende persoon te noemen. Voorbeeld: Det føles godt. — ‘Het voelt goed aan.’ mindre betekent ‘minder’ en is de vergelijkende vorm in de reeks lidt – mindre – mindst (‘een beetje – minder – het minst’). Het verlaagt hier de mate van de eigenschap; de zin zegt niet dat de rest helemaal licht zal zijn. Voorbeeld: Det bliver mindre svært. — ‘Het wordt minder moeilijk.’ tungt betekent hier ‘zwaar’ in combinatie met føles. Als vorm is het de onzijdige enkelvoudsvorm van tung (‘zwaar’): tung bij een enkelvoudig woord van gemeenschappelijk geslacht en tungt bij een onzijdig woord; tunge wordt onder meer gebruikt in het meervoud en bij bepaalde vormen. In deze vaste zin staat tungt in de uitdrukking føles mindre tungt, die volgens de vaste vertaling ‘minder zwaar aanvoelen’ betekent. Voorbeeld: Det føles tungt. — ‘Het voelt zwaar aan.’ Samen vormt Begynd dér een aansporing om op dat aangewezen punt te beginnen. så leidt het verwachte gevolg in: vil resten føles mindre tungt zegt dat de rest daarna minder zwaar zal aanvoelen. De volledige betekenis is dus: ‘Begin daar, en de rest zal minder zwaar aanvoelen.’