Flexibele pauzes op het werk | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg er ikke sikker på, hvordan dette team holder pauser.

   Ik weet niet precies hoe dit team met pauzes omgaat.

   Jeg er

   ik ben

   ikke

   niet

   sikker på

   zeker van

   hvordan

   hoe

   dette

   dit

   team

   team

   holder

   houdt

   pauser

   pauzes

   Uitgebreide uitleg

   Jeg er bevat jeg (“ik”) en de tegenwoordige vorm er van være (“zijn”). Samen vormt dit een gewone eerste-persoonsconstructie: Jeg er træt. — “Ik ben moe.” De vorm er is in de tegenwoordige tijd hetzelfde bij verschillende personen en aantallen; hij verandert dus niet speciaal door het enkelvoudige onderwerp. ikke betekent “niet” en maakt hier de hele mededeling na Jeg er negatief: de spreker is niet zeker. Vergelijk Jeg er sikker. — “Ik ben zeker” — met Jeg er ikke sikker. — “Ik ben niet zeker.” sikker på betekent hier “zeker zijn van iets”. sikker is een bijvoeglijk naamwoord; på is het vaste voorzetsel in deze verbinding. De combinatie kan gevolgd worden door een zelfstandig naamwoord of door een indirecte vraag: Jeg er sikker på svaret. — “Ik ben zeker van het antwoord.” hvordan is het vraagwoord “hoe”. Hier leidt het een indirecte vraag in na sikker på, niet een zelfstandige directe vraag: Jeg ved, hvordan det virker. — “Ik weet hoe het werkt.” hvordan vraagt naar de manier waarop iets gebeurt; hvad vraagt bijvoorbeeld naar “wat” en hvor naar “waar”. dette is de onzijdige enkelvoudsvorm van het aanwijzende woord en betekent hier “dit”. Het staat vóór team, omdat team in het Deens een onzijdig zelfstandig naamwoord is: et team, dus dette team. Deze vorm drukt grammaticale overeenstemming uit; dette zegt op zichzelf niet wie de teamleden zijn. team is een zelfstandig naamwoord voor een groep die samenwerkt. In het Deens is team enkelvoud in et team; het meervoud is teams, bijvoorbeeld flere teams — “meerdere teams”. In de vaste zin is team het onderwerp van holder. holder is de tegenwoordige tijd van holde. In combinatie met pauser betekent het hier “pauzes houden” of “pauzes nemen”. Dezelfde vorm kan in een andere context ook “vasthouden” of “houden” betekenen; de combinatie bepaalt hier de betekenis. Vi holder en pause. — “Wij nemen een pauze.” pauser is het meervoud van pause (“pauze”). In holde pauser verwijst het naar pauzes in het algemeen, niet naar één bepaalde pauze. En pause betekent “een pauze”, terwijl flere pauser “meerdere pauzes” betekent. De delen worden van links naar rechts samengevoegd als Jeg er ikke sikker på (“Ik ben niet zeker van”), gevolgd door de indirecte vraag hvordan dette team holder pauser (“hoe dit team pauzes houdt/neemt”). De volledige betekenis is: “Ik weet niet precies hoe dit team met pauzes omgaat.” De zin is een neutrale manier om onzekerheid over die werkwijze uit te drukken.

2. Reglerne er fleksible, men der skal stadig være nogen til stede i servicetiden.

   Het beleid is flexibel, maar tijdens de service-uren moet er nog steeds iemand beschikbaar zijn.

   Reglerne

   de regels

   fleksible

   flexibel

   der skal

   er moet

   stadig

   nog steeds

   være

   zijn

   nogen

   iemand

   til stede

   aanwezig

   servicetiden

   de servicetijd

   Uitgebreide uitleg

   Reglerne betekent hier “de regels” en verwijst in de vertaling naar het beleid of de geldende regels. Het is de bepaalde meervoudsvorm van regel: en regel → regler → reglerne. De uitgang -ne markeert hier bepaald meervoud; het woord zelf draagt niet de betekenis “beleid” als afzonderlijk grammaticaal kenmerk. fleksible beschrijft Reglerne. De vorm is het meervoud van fleksibel; bij een onzijdig enkelvoud staat fleksibelt, en bij meervoud of bepaaldheid staat fleksible. Bijvoorbeeld: Reglen er fleksibel betekent “De regel is flexibel”, terwijl Reglerne er fleksible betekent “De regels zijn flexibel”. der skal begint een constructie voor een noodzakelijke aanwezige persoon of zaak. der is hier een onpersoonlijk/existentieel onderwerp en verwijst niet zelf naar een bepaalde persoon; skal is de vorm van skulle voor de tegenwoordige tijd en drukt hier noodzaak uit. Het daaropvolgende være maakt de constructie af: der skal være ... = “er moet ... zijn”. stadig betekent hier “nog steeds”: de noodzaak blijft gelden ondanks de flexibiliteit die eerder wordt genoemd. Het kan ook in andere zinnen een voortduring aangeven, bijvoorbeeld Hun arbejder stadig — “Ze werkt nog steeds”. være is de infinitief van “zijn”. Na het modale werkwoord skal blijft het werkwoord in de infinitief: skal være, niet een vervoegde tegenwoordige vorm. In deze zin gaat het om aanwezig zijn of beschikbaar zijn, afhankelijk van de gekozen Nederlandse formulering. nogen betekent hier “iemand”, zonder een specifieke persoon aan te wijzen. Het staat in de existentiële constructie der skal være nogen: er moet iemand aanwezig zijn. De precieze referent is hier niet gespecificeerd. til stede is een vaste uitdrukking met de betekenis “aanwezig”. Het is geen enkel werkwoord, maar een combinatie die na være de toestand benoemt: være til stede = “aanwezig zijn”. Bijvoorbeeld: Alle skal være til stede — “Iedereen moet aanwezig zijn.” servicetiden betekent “de servicetijd” of, natuurlijker in deze zin, “de service-uren”. Het is de bepaalde vorm van servicetid; de uitgang -en markeert hier bepaald enkelvoud. In i servicetiden geeft het voorzetsel i de periode aan: “tijdens de service-uren”. Samen vormen Reglerne er fleksible en men der skal stadig være nogen til stede i servicetiden de volledige boodschap: “De regels zijn flexibel, maar tijdens de service-uren moet er nog steeds iemand beschikbaar zijn.” men introduceert de tegenstelling, en der skal være nogen til stede drukt de blijvende noodzakelijke aanwezigheid uit.

3. Så jeg kan gå væk, når det er nødvendigt, så længe der er nogen til rådighed.

   Dus ik kan weggaan wanneer dat nodig is, zolang er iemand beschikbaar is.

   Så

   Dus

   jeg kan

   ik kan

   gå væk

   weggaan

   når

   wanneer

   nødvendigt

   nodig

   så længe

   zolang

   der er

   er is

   nogen

   iemand

   til rådighed

   beschikbaar

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “dus” en verbindt deze uitspraak met wat eraan voorafgaat: het is een gevolgtrekking. De vorm kan in andere contexten ook “dan” of “zo” betekenen; die betekenissen horen niet bij deze zin. jeg kan bestaat uit het onderwerp jeg (“ik”) en de modale vorm kan van kunne (“kunnen”). kan drukt hier mogelijkheid of toestemming uit. Na een modaal werkwoord staat in het Deens de infinitief zonder at: jeg kan gå = “ik kan gaan”. Voorbeeld: Jeg kan komme i morgen. — “Ik kan morgen komen.” gå væk betekent hier “weggaan” of “ergens vandaan gaan”. Het werkwoord is gå; væk voegt de richting weg van de huidige plaats of situatie toe. Voorbeeld: Hun går væk fra døren. — “Zij loopt bij de deur weg.” når betekent “wanneer” en leidt hier een bijzin in die aangeeft op welk moment iets gebeurt. Voorbeeld: Jeg ringer, når jeg er hjemme. — “Ik bel wanneer ik thuis ben.” nødvendigt betekent hier “nodig” of “noodzakelijk”. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is nødvendig; nødvendigt is de vorm die hier bij het onzijdige det past in det er nødvendigt (“het is nodig”). De uitgang hoort dus bij nødvendig, niet bij een zelfstandig naamwoord dat ernaast staat. Voorbeeld: Det er nødvendigt at vente. — “Het is nodig om te wachten.” så længe betekent “zolang” en introduceert een voorwaarde: de mogelijkheid geldt gedurende de tijd dat de genoemde voorwaarde vervuld is. Het is een vaste combinatie; het betekent hier niet alleen een losse duur zonder voorwaarde. Voorbeeld: Du må blive, så længe du vil. — “Je mag blijven zolang je wilt.” der er is de Deense existentiële constructie voor “er is” of “er zijn”. der is hier geen verwijzing naar een bepaalde plaats, maar een constructiewoord waarmee het bestaan of aanwezig zijn van iets wordt geïntroduceerd. Het werkwoord er is de tegenwoordige tijd van være (“zijn”). Voorbeeld: Der er kaffe på bordet. — “Er staat koffie op tafel.” nogen betekent hier “iemand”: een niet nader genoemde persoon. Het is geen uitspraak over een specifiek geïdentificeerde persoon. In de ontkenning komt vaak ingen (“niemand”) voor, bijvoorbeeld Der er ingen her. — “Er is hier niemand.” til rådighed is een vaste uitdrukking die “beschikbaar” of “ter beschikking” betekent. In der er nogen til rådighed beschrijft deze uitdrukking de toestand van nogen: er is iemand beschikbaar. Voorbeeld: En medarbejder er til rådighed. — “Er is een medewerker beschikbaar.” Samen vormen jeg kan gå væk (“ik kan weggaan”) en når det er nødvendigt (“wanneer dat nodig is”) de hoofdmededeling met een tijdsvoorwaarde. så længe der er nogen til rådighed voegt de beperking toe dat er iemand beschikbaar moet zijn. De volledige betekenis is dus: “Dus ik kan weggaan wanneer dat nodig is, zolang er iemand beschikbaar is.”

4. Du skal bare give de andre besked, hvis du er væk et stykke tid.

   Laat het de anderen gewoon weten als je een tijdje weg bent.

   Du skal

   je moet

   bare

   gewoon

   give … besked

   iets laten weten

   de andre

   de anderen

   hvis

   als

   du er væk

   je weg bent

   et stykke tid

   een tijdje

   Uitgebreide uitleg

   Du skal betekent hier dat de aangesprokene iets moet doen: “je moet”. skal is de tegenwoordige vorm van skulle; met een daaropvolgend werkwoord drukt het vaak verplichting of een instructie uit. Het onderwerp du is enkelvoud. Voorbeeld: Du skal vente. — “Je moet wachten.” bare betekent hier “gewoon” en verzacht de instructie: de handeling wordt als eenvoudig of voldoende voorgesteld. In andere zinnen kan bare ook “alleen” betekenen; die betekenis past hier niet als beperking van het aantal handelingen. give besked is een vaste, bruikbare verbinding voor “iets laten weten” of “bericht geven”. give is de infinitief na skal; de tegenwoordige vorm is giver. besked is een zelfstandig naamwoord en betekent “bericht” of “mededeling”. Voorbeeld: Jeg giver dig besked. — “Ik laat het je weten.” de andre betekent hier “de anderen”, dus andere betrokken personen. de markeert deze bepaalde meervoudige groep; andre is de vorm van “ander” die hier zelfstandig als aanduiding van personen wordt gebruikt. Voorbeeld: De andre kommer senere. — “De anderen komen later.” hvis leidt een voorwaardelijke bijzin in en betekent “als”. De voorwaarde staat in deze zin na de hoofdzin. Voorbeeld: Jeg ringer, hvis jeg har tid. — “Ik bel als ik tijd heb.” du er væk betekent “je weg bent”. er is de tegenwoordige vorm van være (“zijn”); væk beschrijft hier de toestand van afwezig of weg zijn. Het onderwerp blijft du, enkelvoud. Voorbeeld: Hun er væk i dag. — “Zij is vandaag weg.” et stykke tid is een vaste tijdsaanduiding voor “een tijdje” of “en bepaalde periode”. et hoort bij het onzijdige zelfstandig naamwoord stykke; tid betekent “tijd”. De hele uitdrukking betekent niet noodzakelijk een exact meetbare duur. Voorbeeld: Jeg bliver her et stykke tid. — “Ik blijf hier een tijdje.” Samen vormen de delen: Du skal bare give de andre besked — “Je moet de anderen gewoon iets laten weten” — gevolgd door de voorwaarde hvis du er væk et stykke tid — “als je een tijdje weg bent”. De volledige betekenis is dus: “Laat het de anderen gewoon weten als je een tijdje weg bent.”

5. Det lyder rimeligt. Jeg var bange for, at det måske ville se ud, som om jeg bare forsvandt.

   Dat lijkt me eerlijk. Ik was bang dat het misschien zou lijken alsof ik zomaar verdween.

   lyder

   klinkt

   rimeligt

   redelijk

   var

   was

   bange

   bang

   måske

   misschien

   ville se ud

   zou lijken

   som om

   alsof

   bare

   zomaar

   forsvandt

   verdween

   Uitgebreide uitleg

   lyder is de tegenwoordige tijd van lyde (“klinken”). Met det betekent Det lyder ... letterlijk “Dat klinkt ...”; in deze zin wordt het natuurlijk opgevat als “Dat lijkt ...”. Voorbeeld: Det lyder godt. — “Dat klinkt goed.” rimeligt is de onzijdige enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord rimelig, omdat het hoort bij det. Hier betekent het “redelijk” of “billijk”. De vorm rimelig verschijnt bijvoorbeeld bij een en-woord: en rimelig pris — “een redelijke prijs”. var is een verleden tijd van være (“zijn”). Dezelfde vorm wordt gebruikt bij zowel “ik” als “hij/zij/het”: jeg var — “ik was”, det var — “het was”. bange betekent “bang”. In være bange for staat het als het vaste bijvoeglijke patroon “bang zijn voor”. Hier leidt for, at ... de inhoud in waarop de angst betrekking heeft: “bang zijn dat ...”. Voorbeeld: Jeg er bange for hunde. — “Ik ben bang voor honden.” måske is het bijwoord “misschien”. Het maakt de beschreven mogelijkheid onzeker: het zegt niet dat de daaropvolgende situatie zeker zou optreden. ville se ud is een combinatie van ville met het infinitief se en het partikel ud. ville is hier de verleden tijd van ville en geeft in deze afhankelijk gemaakte gedachte de betekenis “zou”; se ud betekent “eruitzien” of “lijken”. Samen betekent het “zou lijken/eruitzien”. Voorbeeld: Det ville se mærkeligt ud. — “Dat zou er vreemd uitzien.” som om is een voegwoordelijke uitdrukking met de betekenis “alsof”. Ze leidt een voorstelling of schijnbare situatie in, niet noodzakelijk een feitelijke situatie. Het patroon is se ud, som om ... — “lijken alsof ...”. bare is hier een bijwoord met de betekenis “gewoon”, “alleen maar” of “zomaar”. In combinatie met forsvandt benadrukt het dat het verdwijnen zonder verdere zichtbare toelichting zou lijken te gebeuren; het voegt geen nieuwe handelende persoon toe. forsvandt is de verleden tijd van forsvinde (“verdwijnen”). Bij jeg is dit de vorm “ik verdween”; in de verleden tijd is de vorm voor de eerste en derde persoon enkelvoud hier hetzelfde. Voorbeeld: Jeg forsvandt ikke. — “Ik verdween niet.” Als geheel bestaat de zin uit eerst een beoordeling: Det lyder rimeligt — “Dat lijkt redelijk/eerlijk.” Daarna volgt Jeg var bange for — “Ik was bang voor”, met de inhoud van die angst: at det måske ville se ud — “dat het misschien zou lijken”, gevolgd door som om jeg bare forsvandt — “alsof ik zomaar verdween”. De volledige betekenis is dus: “Dat lijkt me eerlijk. Ik was bang dat het misschien zou lijken alsof ik zomaar verdween.”

6. En kort besked i teamchatten burde forhindre det.

   Een kort berichtje in de teamchat zou dat moeten voorkomen.

   kort

   kort

   besked

   berichtje

   teamchatten

   de teamchat

   burde

   zou moeten

   forhindre

   voorkomen

   det

   dat

   Uitgebreide uitleg

   kort betekent hier “kort” en staat vóór het zelfstandig naamwoord. In de onbepaalde enkelvoudsvorm blijft dit bij zowel een en-woord als een et-woord kort: en kort besked — “een kort bericht” en et kort svar — “een kort antwoord”. In de bepaalde vorm en in het meervoud krijgt het bijvoeglijk naamwoord doorgaans -e, bijvoorbeeld den korte besked — “het korte bericht”. besked betekent “bericht”. In en kort besked staat het zelfstandig naamwoord in het onbepaalde enkelvoud; het onbepaalde lidwoord en drukt hier niet zelfstandig een getal uit. Het bepaalde enkelvoud is beskeden: Jeg sender en besked. — “Ik stuur een bericht.” teamchatten betekent “de teamchat”. De uitgang -en maakt het zelfstandig naamwoord bepaald enkelvoud: teamchat → teamchatten. De plaatsbepaling i teamchatten betekent dus “in de teamchat”. burde is de verleden tijd van het modale werkwoord bør en betekent hier “zou moeten”. Het drukt in deze zin een verwachting of verondersteld effect uit. Na dit modale werkwoord staat het volgende werkwoord zonder at: Det burde hjælpe. — “Dat zou moeten helpen.” Bør kan in een andere zin ook de tegenwoordige vorm zijn: Det bør hjælpe. — “Dat zou moeten helpen / Dat hoort te helpen.” forhindre betekent “voorkomen” of “verhinderen”. Dit is de infinitief die na burde staat. Het heeft in deze constructie dezelfde grammaticale onderwerpsreferentie als de hoofdzin: het bericht zou iets moeten voorkomen. Een bruikbaar patroon is noget forhindrer noget: Planen forhindrer fejl. — “Het plan voorkomt fouten.” det betekent hier “dat” en is een onzijdig voornaamwoord. De vaste vertaling en de context ondersteunen de betekenis “dat” als verwijzing naar de bedoelde situatie of gebeurtenis; ze leggen niet zelfstandig vast welke concrete zaak precies wordt voorkomen. Det kan ook als onzijdig onderwerp worden gebruikt, bijvoorbeeld in Det er vigtigt. — “Dat is belangrijk.” Samen vormen En kort besked i teamchatten het onderwerp: “een kort bericht in de teamchat”. burde geeft aan dat het verwachte effect “zou moeten” zijn, en forhindre det betekent “dat voorkomen”. De volledige betekenis is daarom: “Een kort berichtje in de teamchat zou dat moeten voorkomen.”

7. Skal vi lave en fælles plan i travle perioder?

   Zullen we tijdens drukke periodes een gezamenlijk schema maken?

   Skal vi

   zullen we

   lave

   maken

   fælles

   gezamenlijk

   plan

   plan

   travle

   drukke

   perioder

   periodes

   Uitgebreide uitleg

   Skal vi bestaat uit skal en vi. In deze vraag vormt het de herbruikbare voorstelstructuur Skal vi + infinitief?, met de betekenis “zullen we ...?”. Hier is skal dus geen verplichting, maar een voorstel. Voorbeeld: Skal vi spise nu? — “Zullen we nu eten?” lave is de infinitief van het werkwoord lave, “maken” of “doen”. Na skal blijft het volgende werkwoord in de infinitief: Skal vi lave ...? betekent “Zullen we ... maken?”. Voorbeeld: Vi skal lave mad. — “We gaan koken.” fælles betekent hier “gezamenlijk”. Het is een bijvoeglijk naamwoord bij plan en heeft in het Deens dezelfde vorm bij enkelvoud, onzijdig enkelvoud en meervoud: fælles plan, fælles mål, fælles planer. Het drukt uit dat iets door meerdere personen wordt gedeeld of gezamenlijk wordt gebruikt. plan is een zelfstandig naamwoord met de basisvorm plan; het betekent hier “plan” of “schema”. De bepaalde vorm is planen en het meervoud is planer. In deze zin gaat het om een niet nader bepaald gezamenlijk plan; en markeert hierbij het grammaticale geslacht en drukt op zichzelf geen expliciete numerieke hoeveelheid uit. travle is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord travl, “druk”. De vorm travle staat bij een bepaald zelfstandig naamwoord of bij een meervoudig zelfstandig naamwoord. Hier hoort hij bij het meervoud perioder: travle perioder, “drukke periodes”. Voorbeeld: Vi har travle dage. — “We hebben drukke dagen.” perioder is het meervoud van periode, “periode”. Het enkelvoud is en periode, de bepaalde enkelvoudsvorm perioden en het meervoud perioder. In deze woordgroep staat het bijvoeglijk naamwoord daarom in de vorm travle. Samen vormen i travle perioder de tijdsbepaling “tijdens drukke periodes”. De volledige structuur is Skal vi lave en fælles plan i travle perioder?: “Zullen we tijdens drukke periodes een gezamenlijk schema maken?” Het is een voorstel om zo’n schema te maken, niet een bewering dat het al bestaat.

8. Det kan hjælpe, når flere personer vil spise frokost på samme tid.

   Dat kan helpen als meerdere mensen tegelijk willen lunchen.

   Det

   dat; het

   kan

   kan; mogelijkheid

   hjælpe

   helpen

   når

   wanneer; als

   flere

   meerdere; meer dan één

   personer

   personen; mensen

   vil

   willen

   spise

   eten

   frokost

   lunch

   på samme tid

   tegelijkertijd

   Uitgebreide uitleg

   Det betekent hier dat of het en vormt het onderwerp van kan hjælpe. De vorm kan in het Deens naar een situatie of gedachte verwijzen, maar kan ook een onpersoonlijk onderwerp zijn; de vorm alleen bepaalt dus geen concreet zelfstandig naamwoord. In het meegeleverde Nederlands is de bedoelde betekenis Dat kan helpen. Ter vergelijking: Det er vigtigt. — Het is belangrijk. kan is de tegenwoordige vorm van kunne en drukt hier mogelijkheid uit. Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief: kan hjælpe = kan helpen. hjælpe is de infinitief van hjælpe, helpen. Na kan blijft deze vorm infinitief. Voorbeeld: Det kan hjælpe børn. — Het kan kinderen helpen. når leidt hier de omstandigheid in waaronder iets kan helpen: als of wanneer. Voorbeeld: Jeg arbejder, når jeg har tid. — Ik werk wanneer ik tijd heb. flere betekent hier meerdere of meer dan één en staat vóór het telbare meervoud personer. Het is de vergelijkende vorm die bij mange hoort: mange = veel, flere = meer/meerdere. Bij meget hoort in plaats daarvan mere. Flere noemt geen exact aantal. personer is het meervoud van person, persoon. Het geeft hier meerdere personen aan. Voorbeeld: Flere personer venter. — Meerdere mensen wachten. vil is de tegenwoordige vorm van ville. Hier betekent het willen: de personen willen lunchen. Als modaal werkwoord staat daarna de infinitief spise: vil spise = willen eten/lunchen. spise is de infinitief van spise, eten. Met frokost betekent het hier natuurlijk lunchen. Voorbeeld: Vi vil spise nu. — We willen nu eten. frokost betekent lunch. In de combinatie spise frokost vormt het de maaltijd waarover wordt gesproken; de combinatie wordt natuurlijk vertaald als lunchen. Voorbeeld: Hun spiser frokost. — Zij luncht. på samme tid betekent tegelijkertijd of op hetzelfde moment. samme betekent zelfde en tid betekent tijd; samen duiden ze één gedeeld moment aan. Voorbeeld: De kommer på samme tid. — Ze komen tegelijkertijd. De zin wordt opgebouwd als Det kan hjælpe + når flere personer vil spise frokost + på samme tid: Dat kan helpen als meerdere mensen tegelijk willen lunchen. Het modale werkwoord geeft mogelijkheid aan; de bijzin beschrijft de omstandigheid, en på samme tid specificeert dat het lunchen gelijktijdig gebeurt. De formulering is neutraal en bruikbaar in gewone gesprekken en uitleg.

9. Jeg vil foreslå det på det næste teammøde.

   Ik zal het tijdens het volgende teamoverleg voorstellen.

   Jeg vil

   ik zal

   foreslå

   voorstellen

   det

   het

   på

   tijdens; op

   næste

   volgende

   teammøde

   teamoverleg

   Uitgebreide uitleg

   Jeg vil betekent hier dat de spreker van plan is iets te doen: “ik zal”. Jeg is “ik”, de eerste persoon enkelvoud. vil is de tegenwoordige vorm van ville; met een infinitief erna kan deze combinatie toekomst of intentie uitdrukken. Voorbeeld: Jeg vil hjælpe. — “Ik zal helpen.” foreslå is de infinitief “voorstellen”. Na vil blijft het werkwoord in de infinitief staan: Jeg vil foreslå betekent “ik zal voorstellen”. Hier gaat het om iets ter overweging aandragen, niet om iemand aan iemand voorstellen. Voorbeeld: Jeg vil foreslå en løsning. — “Ik zal een oplossing voorstellen.” det betekent hier “het” en is het onzijdige enkelvoudige objectpronomen. Het is het object van foreslå; de zin specificeert niet zelfstandig waarnaar dit pronomen precies verwijst. De vormen den en det worden onder meer gekozen volgens het grammaticale geslacht van het bedoelde enkelvoudige zelfstandig naamwoord: det hoort bij onzijdig geslacht. Als het antecedent een hele situatie of mededeling is, kan det daar ook naar verwijzen. på staat hier in een tijdsbepaling en betekent in deze context “tijdens/op”. Het verbindt de handeling met het volgende teamoverleg. Voorbeeld: Vi taler om det på mødet. — “We praten er tijdens de vergadering over.” næste betekent “volgende”. In deze vorm verandert het niet mee met enkelvoud of meervoud: næste møde betekent “de volgende vergadering” en næste møder “de volgende vergaderingen”. Het is niet hetzelfde als sidste, “vorige/laatste”. teammøde is een samenstelling van team en møde (“vergadering/bijeenkomst”) en betekent “teamoverleg” of “teamvergadering”. Het meervoud is teammøder. Samen vormen Jeg vil foreslå det de betekenis “ik zal het voorstellen”. på det næste teammøde plaatst die handeling in de tijd: “tijdens het volgende teamoverleg”. De volledige zin betekent: “Ik zal het tijdens het volgende teamoverleg voorstellen.”

10. Så ved alle, hvad de kan forvente.

    Dan weet iedereen wat hij kan verwachten.

    Så

    dan

    ved

    weet

    alle

    iedereen

    hvad

    wat

    de

    zij

    kan

    kan

    forvente

    verwachten

    Uitgebreide uitleg

    Så betekent hier dan: het verbindt deze mededeling met wat eerder is genoemd. Het kan in andere zinnen ook dus of zo betekenen; kies de betekenis uit de context. ved is de tegenwoordige tijd van vide, weten. De vorm is bijvoorbeeld jeg ved en de ved; het werkwoord krijgt in het Deens hier geen persoonsuitgang. Vide gebruik je voor kennis van een feit of informatie. Voor iemand kennen of ergens vertrouwd mee zijn staat vaak kende/kender van kende. alle is hier een zelfstandig gebruikt woord met de betekenis iedereen: de hele betrokken groep is het onderwerp van ved. Het woord drukt een groep uit, ook al vertalen sommige talen dit met een grammaticaal enkelvoud, zoals iedereen. hvad betekent wat en leidt hier een ingebedde vraagzin aan: hvad ... = wat .... Het gaat niet om een losse vraag, maar om de informatie die iedereen weet. Vergelijk: Jeg ved, hvad hun vil. — Ik weet wat zij wil. de is het Deense persoonlijk voornaamwoord van de derde persoon meervoud, hier als onderwerp van de ingebedde zin. Het verwijst in deze zin naar de mensen die door alle worden aangeduid. De Nederlandse vertaling gebruikt voor die algemene betekenis hij in het enkelvoud; het Deense de zelf is hier meervoudig en niet mannelijk of vrouwelijk. kan is de tegenwoordige tijd van kunne, kunnen. Het drukt hier mogelijkheid of verwachting uit: wat iemand mogelijk zal meemaken of doen. De vorm kan blijft in het Deens gelijk bij verschillende personen en aantallen. Na een modaal werkwoord volgt een infinitief zonder at. forvente is de infinitief van forvente, verwachten. In deze zin staat die na kan, dus kan forvente betekent kan verwachten. Voorbeeld: Vi kan forvente regn. — We kunnen regen verwachten. Samen vormen Så ved alle en hvad de kan forvente de betekenis: Dan weet iedereen wat zij kunnen verwachten. Het Deens gebruikt daarbij een hoofdzin waarin alle weet, gevolgd door de ingebedde vraagzin hvad de kan forvente. In de vaste Nederlandse vertaling wordt de algemene groep weergegeven als iedereen ... hij, maar de inhoud en de verwachting blijven hetzelfde.