Lokale geschiedenis onderzoeken in de bibliotheek | Leer deens in het Nederlands

Over deze les

Met Lokale geschiedenis onderzoeken in de bibliotheek oefen je gespreksuitdrukkingen, uitspraak, woordenschat, grammatica en quizzen in het deens.

Dialoog

Jeg forsker i lokalhistorie og har brug for bedre kilder.

jaj FOS-ga i loo-KÈÈL-sto-ree-uh en haa broe-uh fo BÈ-dhra KIL-a. Ik doe onderzoek naar de lokale geschiedenis en heb betere bronnen nodig.

Lad os først afgrænse emnet, så databasesøgningen giver brugbare resultater.

lèè os feurst au-grèn-sa em-na, soo DEE-ta-BEE-sa-seu-wning-en KIE-wa broe-baa-uh re-SEUL-tè-da. Laten we het onderwerp eerst afbakenen, zodat de zoekopdracht in de database bruikbare resultaten oplevert.

Jeg prøvede brede søgeord, men resultaterne gik i alle retninger.

jaj preu-wa-da bree-dha seu-uh-oor, men re-sul-TÈ-da-na gik i ala rèd-ning-a. Ik heb brede zoektermen geprobeerd, maar de resultaten gingen alle kanten op.

Brug navnet på kvarteret, en periode og kildetypen som filtre.

broe nau-nad po kva-TÈÈ-a(d), en pe-ri-oo-da en KIL-da-tüü-m som FIL-tra. Gebruik de naam van de buurt, een periode en het soort bron als filters.

Kan du vise mig, hvordan jeg får adgang til avisarkiverne?

kan doe WIE-sa mai, vo-DAN jaj foo a-kong tel ee-WIES-ar-KIE-wa-na? Kun je me laten zien hoe ik toegang krijg tot de krantenarchieven?

Nogle arkiver er kun tilgængelige via bibliotekets netværk.

noo-la a-KIE-wa èr koen te-LÈNG-a-li wie-a bi-blie-oo-gads nee-wèèg. Sommige archieven zijn alleen toegankelijk via het bibliotheeknetwerk.

Så start på denne katalogside.

soo sdaad po DEN-a ka-ta-LOO-sie-da. Begin dus op deze cataloguspagina.

Så forstår jeg, hvorfor de ikke kunne indlæses hjemme.

soo fo-STOO jaj, vo-FOO dee IK-a KOE-na en-LÈÈ-ses JEM-ma. Dat verklaart waarom ze thuis niet konden laden.

Brug denne computer nu.

broe DEN-a kom-PJOE-da noe. Gebruik nu deze computer.

Eller log ind med dit lånerkort via arkivlinket.

è-la loo en meh die LOO-na-koort wie-a a-KIE-w-lèng-ad. Of log in met je bibliotheekpas via de link naar het archief.

Det burde spare mig for meget tid.

de BOE-uh-da SBAA-uh mai fo MEEDH tie. Dat zou me veel tijd moeten besparen.

Det burde også give dig kilder, der er lettere at citere.

de BOE-uh-da os-a KIE-wa dai KIL-a, dair è LÈ-da-uh a si-TEE-uh. Het zou je ook bronnen moeten geven die gemakkelijker te citeren zijn.

Woord voor woord

Jeg ‘Jeg’ betekent hier ‘ik’ en verwijst naar de persoon die onderzoek doet. Gebruik ‘Jeg’ als onderwerp, bijvoorbeeld in een nieuwe zin als ‘Jeg arbejder på et projekt’.

forsker ‘forsker’ betekent hier ‘onderzoek doen’ en beschrijft de activiteit van de spreker. Je kunt ‘forsker i’ gebruiken vóór het onderwerp waarnaar je onderzoek doet.

i ‘i’ betekent hier ‘naar/in’ en verbindt ‘forsker’ met het onderzoeksgebied ‘lokalhistorie’. Gebruik ‘i’ ook in patronen zoals ‘arbejde i et område’.

lokalhistorie ‘lokalhistorie’ betekent ‘lokale geschiedenis’, het onderwerp van het onderzoek in deze dialoog. Het is een samengesteld woord dat je kunt gebruiken om een plaatselijk historisch onderwerp aan te duiden.

og ‘og’ betekent ‘en’ en verbindt het onderzoek met de behoefte aan betere bronnen. Gebruik ‘og’ om twee gelijkwaardige delen van een zin te verbinden.

har ‘har’ betekent hier ‘heeft’ in de combinatie ‘har brug for’, dus ‘nodig hebben’. Gebruik ‘har’ ook met een zelfstandig naamwoord voor bezit of een toestand, zoals ‘Jeg har tid’.

brug for In ‘har brug for’ betekent ‘brug for’ ‘nodig hebben’. ‘brug’ verwijst hier naar behoefte of nut en ‘for’ verbindt die behoefte met wat nodig is; gebruik het patroon ‘har brug for’ + zelfstandig naamwoord.

bedre ‘bedre’ betekent hier ‘betere’ en beschrijft bronnen die sterker of geschikter zouden zijn. Gebruik ‘bedre’ vóór een meervoudig zelfstandig naamwoord zoals ‘kilder’.

kilder ‘kilder’ betekent hier ‘bronnen’ voor het historische onderzoek. Gebruik ‘kilder’ voor materiaal waaruit je informatie haalt, bijvoorbeeld in ‘bruge kilder’.

Lad ‘Lad’ betekent hier niet een los verzoek, maar vormt met ‘os’ de aansporing ‘Lad os’, oftewel ‘laten we’. Gebruik ‘Lad os’ om samen een activiteit voor te stellen.

os ‘os’ betekent hier ‘ons’ in de vaste aansporing ‘Lad os’. In een nieuwe zin kan ‘os’ ook verwijzen naar een groep waartoe de spreker behoort.

først ‘først’ betekent hier ‘eerst’ en geeft aan dat het onderwerp vóór de databasezoekopdracht moet worden afgebakend. Gebruik ‘først’ om de eerste stap in een volgorde aan te geven.

afgrænse ‘afgrænse’ betekent hier ‘afbakenen’ of ‘beperken’ en verwijst naar het smaller maken van het onderwerp. Gebruik het patroon ‘afgrænse emnet’ wanneer je een onderwerp duidelijker begrenst.

emnet ‘emnet’ betekent hier ‘het onderwerp’ dat eerst smaller moet worden gemaakt. Gebruik ‘emnet’ voor het specifieke thema van een gesprek, onderzoek of tekst.

så ‘så’ verbindt hier het afbakenen met het gevolg dat de databasezoekopdracht bruikbare resultaten geeft. Gebruik ‘så’ om een gevolg of doelgericht verband tussen twee delen te markeren.

databasesøgningen ‘databasesøgningen’ betekent hier ‘de databasezoekopdracht’ of ‘het zoeken in de database’. Gebruik dit woord voor een zoekactie in een database, bijvoorbeeld naast termen als ‘resultater’.

giver ‘giver’ betekent hier ‘geeft’ en beschrijft wat de databasezoekopdracht oplevert. Gebruik ‘giver’ met iets dat een resultaat, voordeel of uitkomst oplevert.

brugbare ‘brugbare’ betekent hier ‘bruikbare’ en beschrijft resultaten die nuttig zijn voor het onderzoek. Gebruik ‘brugbare’ vóór een meervoudig zelfstandig naamwoord, zoals ‘brugbare resultater’.

resultater ‘resultater’ betekent hier ‘resultaten’ van de databasezoekopdracht. Gebruik ‘resultater’ voor uitkomsten van een zoekactie, test of onderzoek.

prøvede ‘prøvede’ betekent hier ‘probeerde’ en verwijst naar een eerdere poging van de spreker. Gebruik ‘prøvede’ met iets wat je hebt geprobeerd, zoals ‘prøvede nye søgeord’.

brede ‘brede’ betekent hier ‘brede’ en beschrijft zoekwoorden die een groot en weinig afgebakend gebied bestrijken. Gebruik ‘brede’ vóór een meervoudig zelfstandig naamwoord zoals ‘søgeord’.

søgeord ‘søgeord’ betekent hier ‘zoekwoorden’, de termen die voor de zoekopdracht zijn gebruikt. Gebruik ‘søgeord’ bij een database- of internetzoekopdracht.

men ‘men’ betekent ‘maar’ en introduceert hier het probleem met de zoekresultaten. Gebruik ‘men’ om twee delen met een tegenstelling te verbinden.

resultaterne ‘resultaterne’ betekent hier ‘de resultaten’ en verwijst naar de eerder genoemde uitkomsten van de zoekopdracht. Gebruik deze vorm wanneer je naar bepaalde resultaten verwijst die al bekend zijn.

gik ‘gik’ betekent hier dat de resultaten in allerlei richtingen gingen of uiteenliepen. In deze uitdrukking beschrijft ‘gik’ niet letterlijk lopen, maar een ongeordend verloop.

alle ‘alle’ betekent hier ‘alle’ en versterkt dat de resultaten zonder duidelijke beperking uiteenliepen. Gebruik ‘alle’ vóór een meervoudig zelfstandig naamwoord, zoals ‘alle resultater’.

retninger ‘retninger’ betekent hier ‘richtingen’ in de uitdrukking ‘i alle retninger’, dus ‘alle kanten op’. Gebruik de volledige uitdrukking om een verspreid of ongeordend verloop te beschrijven.

Brug ‘Brug’ is hier een aansporing om iets te gebruiken, namelijk de genoemde filters. Gebruik ‘Brug’ aan het begin van een directe instructie, gevolgd door wat iemand moet gebruiken.

navnet ‘navnet’ betekent hier ‘de naam’, namelijk de naam van de buurt. Gebruik ‘navnet på’ om de naam van een persoon, plaats of zaak te noemen.

på ‘på’ betekent hier ‘van’ in de verbinding ‘navnet på kvarteret’, die de naam aan de buurt koppelt. Gebruik ‘navnet på’ als vast patroon bij namen.

kvarteret ‘kvarteret’ betekent hier ‘de buurt’ die als zoekfilter wordt gebruikt. Gebruik dit woord voor een deel van een stad of plaatselijke woonomgeving.

en ‘en’ is hier een onbepaald lidwoord bij ‘periode’. Gebruik ‘en’ vóór een zelfstandig naamwoord van dit type wanneer je naar één niet nader bepaalde zaak verwijst.

periode ‘periode’ betekent hier ‘periode’ of tijdsbereik dat als filter wordt gebruikt. Gebruik ‘en periode’ wanneer je een bepaald tijdsinterval in een onderzoek aangeeft.

kildetypen ‘kildetypen’ betekent hier ‘het brontype’, bijvoorbeeld het soort materiaal dat je wilt vinden. Gebruik ‘kildetypen’ om een broncategorie als zoekcriterium te benoemen.

som ‘som’ betekent hier ‘als’ en verbindt ‘kildetypen’ met de functie van filter. Gebruik ‘som’ om aan te geven welke functie of rol iets heeft.

filtre ‘filtre’ betekent hier ‘filters’, de criteria waarmee de zoekopdracht wordt beperkt. Gebruik ‘filtre’ voor instellingen die zoekresultaten selecteren of verfijnen.

Kan ‘Kan’ betekent hier ‘kun je’ en opent een beleefd verzoek om uitleg. Gebruik ‘Kan du’ gevolgd door een werkwoord om naar iemands mogelijkheid of bereidheid te vragen.

du ‘du’ betekent ‘jij’ en is hier de persoon aan wie de vraag wordt gesteld. Gebruik ‘du’ als onderwerp in een directe vraag of instructie.

vise ‘vise’ betekent hier ‘laten zien’ in het verzoek om uit te leggen hoe toegang tot de archieven werkt. Gebruik het patroon ‘vise nogen, hvordan ...’ wanneer je iemand vraagt iets uit te leggen of te demonstreren.

mig ‘mig’ betekent hier ‘mij’ en is degene aan wie iets wordt getoond. Gebruik ‘mig’ als object na werkwoorden zoals ‘vise’.

hvordan ‘hvordan’ betekent ‘hoe’ en leidt hier de uitleg in over de manier waarop toegang wordt verkregen. Gebruik ‘hvordan’ om naar een werkwijze of procedure te vragen.

får ‘får’ betekent hier ‘krijg’ in ‘får adgang til’, dus toegang krijgen tot iets. Gebruik het patroon ‘få adgang til’ voor toegang tot een systeem, plaats of bron.

adgang ‘adgang’ betekent hier ‘toegang’ tot de krantenarchieven. Gebruik ‘adgang til’ vóór de bron of dienst waartoe iemand toegang krijgt.

til ‘til’ betekent hier ‘tot’ in de vaste verbinding ‘adgang til’. Gebruik ‘til’ na ‘adgang’ om aan te geven waartoe de toegang geldt.

avisarkiverne ‘avisarkiverne’ betekent hier ‘de krantenarchieven’, de verzameling archieven die de onderzoeker wil openen. Gebruik dit woord voor archieven met krantenmateriaal.

Nogle ‘Nogle’ betekent hier ‘sommige’ en verwijst naar een deel van de archieven. Gebruik ‘Nogle’ vóór een meervoudig zelfstandig naamwoord wanneer niet alles in de groep wordt bedoeld.

arkiver ‘arkiver’ betekent hier ‘archieven’ die alleen onder bepaalde voorwaarden toegankelijk zijn. Gebruik ‘arkiver’ voor verzamelingen bewaarde documenten of digitale bronnen.

er ‘er’ betekent hier ‘zijn’ en verbindt ‘arkiver’ met de eigenschap ‘tilgængelige’. Gebruik ‘er’ om een toestand of eigenschap van iets te beschrijven.

kun ‘kun’ betekent ‘alleen’ en beperkt hier de toegang tot het bibliotheeknetwerk. Gebruik ‘kun’ direct vóór het deel dat je wilt beperken.

tilgængelige ‘tilgængelige’ betekent hier ‘toegankelijk’ en beschrijft archieven die geopend kunnen worden via een bepaald netwerk. Gebruik ‘er tilgængelige via’ om aan te geven hoe iets toegankelijk is.

via ‘via’ betekent hier ‘via’ of ‘door middel van’ en noemt het kanaal waardoor toegang mogelijk is. Gebruik ‘via’ vóór een netwerk, link of andere toegangsroute.

bibliotekets ‘bibliotekets’ betekent hier ‘van de bibliotheek’ en specificeert van welk netwerk sprake is. Gebruik deze bezitsvorm vóór een zelfstandig naamwoord, zoals in ‘bibliotekets netværk’.

netværk ‘netværk’ betekent hier ‘netwerk’, de verbinding waarop bepaalde archieven beschikbaar zijn. Gebruik ‘netværk’ voor een technisch of organisatorisch netwerk.

start ‘start’ betekent hier ‘begin’ en geeft de instructie om vanaf een bepaalde cataloguspagina te werken. Gebruik ‘start på’ om aan te geven waar iemand een proces begint.

denne ‘denne’ betekent ‘deze’ en wijst naar de specifieke cataloguspagina die de bibliothecaris bedoelt. Gebruik ‘denne’ vóór een zelfstandig naamwoord voor iets dat dichtbij of duidelijk aangewezen is.

katalogside ‘katalogside’ betekent hier ‘cataloguspagina’, de pagina waarop de gebruiker moet beginnen. Gebruik dit woord voor een pagina in een catalogus of zoeksysteem.

forstår ‘forstår’ betekent hier ‘begrijp’ en drukt uit dat de spreker nu de reden inziet. Gebruik ‘forstår’ ook met een vraagwoordzin om aan te geven wat iemand begrijpt.

hvorfor ‘hvorfor’ betekent ‘waarom’ en leidt hier de reden in waarom de archieven thuis niet konden worden geladen. Gebruik ‘hvorfor’ om naar een oorzaak of reden te vragen.

de ‘de’ verwijst hier naar de eerder genoemde archieven. Gebruik ‘de’ als onderwerp wanneer je naar meerdere bekende zaken verwijst.

ikke ‘ikke’ betekent ‘niet’ en ontkent hier dat de archieven thuis konden worden geladen. Gebruik ‘ikke’ om een werkwoordelijke handeling of toestand te ontkennen.

kunne ‘kunne’ betekent hier ‘konden’ en geeft aan dat het laden thuis niet mogelijk was. Gebruik ‘kunne’ met een ander werkwoord om mogelijkheid of onmogelijkheid uit te drukken.

indlæses ‘indlæses’ betekent hier ‘worden ingeladen’ en beschrijft wat er met de archieven of pagina’s zou moeten gebeuren. Gebruik deze vorm wanneer een bestand, pagina of inhoud door een systeem wordt geladen.

hjemme ‘hjemme’ betekent hier ‘thuis’ en geeft de plaats aan waar het laden niet lukte. Gebruik ‘hjemme’ voor de locatie waar iemand woont of zich thuis bevindt.

computer ‘computer’ betekent hier ‘computer’, het apparaat dat de bibliothecaris aanbiedt om te gebruiken. Gebruik ‘computer’ voor een apparaat waarmee je digitale informatie bekijkt of verwerkt.

nu ‘nu’ betekent ‘nu’ en geeft aan dat de computer onmiddellijk gebruikt kan worden. Gebruik ‘nu’ om het huidige moment of een onmiddellijke actie aan te geven.

Eller ‘Eller’ betekent ‘of’ en introduceert hier een alternatieve manier om toegang te krijgen. Gebruik ‘Eller’ om een tweede mogelijkheid of instructie toe te voegen.

log ind ‘log ind’ betekent hier ‘log in’ en verwijst naar toegang krijgen via een account of bibliotheekkaart. ‘log’ geeft de aanmeldactie aan en ‘ind’ de toegang naar binnen; gebruik ‘log ind med’ gevolgd door het gebruikte middel.

med ‘med’ betekent hier ‘met’ en noemt het middel waarmee de gebruiker moet inloggen. Gebruik ‘med’ vóór een kaart, hulpmiddel of andere manier waarmee je iets doet.

dit ‘dit’ betekent hier ‘jouw’ en verwijst naar de bibliotheekkaart van de aangesprokene. Gebruik ‘dit’ vóór een zelfstandig naamwoord zoals ‘lånerkort’.

lånerkort ‘lånerkort’ betekent hier ‘bibliotheekkaart’ of ‘leenkaart’, waarmee de gebruiker kan inloggen. Gebruik dit woord voor de kaart die toegang tot bibliotheekdiensten geeft.

arkivlinket ‘arkivlinket’ betekent hier ‘de archieflink’, de link waarlangs de gebruiker kan inloggen. Gebruik dit woord voor een specifieke link naar een digitaal archief.

Det ‘Det’ betekent hier ‘dat’ en verwijst naar de zojuist voorgestelde manier om toegang te krijgen. Gebruik ‘Det’ als onderwerp wanneer je naar een eerder genoemde zaak of handeling verwijst.

burde ‘burde’ betekent hier ‘zou moeten’ en drukt een verwachting uit dat de oplossing tijd bespaart. Gebruik ‘burde’ met een werkwoord in de infinitief om een verwachte of wenselijke uitkomst aan te geven.

spare ‘spare’ betekent hier ‘besparen’ in de verbinding ‘spare mig for meget tid’. Gebruik het patroon ‘spare nogen for tid’ wanneer iets iemand tijd bespaart.

for ‘for’ hoort hier bij de verbinding ‘spare mig for’ en koppelt de persoon aan wat wordt bespaard. In deze uitdrukking geeft ‘for’ niet simpelweg ‘voor’ aan; leer de volledige combinatie samen met ‘spare’.

meget ‘meget’ betekent hier ‘veel’ en geeft de hoeveelheid bespaarde tijd aan. Gebruik ‘meget’ vóór een niet-telbare hoeveelheid zoals ‘tid’.

tid ‘tid’ betekent hier ‘tijd’, waarvan de gebruiker veel verwacht te besparen. Gebruik ‘tid’ in patronen zoals ‘have tid’ of ‘spare tid’.

også ‘også’ betekent ‘ook’ en voegt een tweede voordeel van de oplossing toe. Gebruik ‘også’ om extra informatie of een extra gevolg te noemen.

give ‘give’ betekent hier ‘geven’ en verwijst naar het opleveren van bronnen als resultaat. Gebruik het patroon ‘give nogen kilder’ wanneer iets iemand bronnen verschaft.

dig ‘dig’ betekent hier ‘jou’ en is de persoon die de bronnen zou ontvangen. Gebruik ‘dig’ als object na werkwoorden zoals ‘give’.

der ‘der’ verwijst hier naar de eerder genoemde bronnen en leidt de beschrijving ‘der er lettere at citere’ in. Gebruik ‘der’ om een bijzin te verbinden met een zelfstandig naamwoord dat eerder is genoemd.

lettere ‘lettere’ betekent hier ‘gemakkelijker’ en beschrijft bronnen die eenvoudiger te citeren zijn. Gebruik ‘lettere’ vóór een werkwoordelijke uitdrukking zoals ‘at citere’.

at ‘at’ markeert hier de infinitief in ‘at citere’. Gebruik ‘at’ vóór een werkwoord wanneer de infinitief na een constructie zoals ‘lettere’ wordt gebruikt.

citere ‘citere’ betekent hier ‘citeren’, dus bronnen volgens de gebruikelijke regels aanhalen. Gebruik ‘at citere’ wanneer je de handeling van het citeren als activiteit benoemt.

Grammatica

Passiv med -s

indlæses

en-LÈÈ-ses

wordt geladen

In het Deens kan de passieve vorm met -s worden gevormd: indlæse → indlæses.

Bestemt form: -et, -en, -erne

resultaterne

re-sul-TÈ-da-na

de resultaten

Het Deens zet het bepaald lidwoord vaak als achtervoegsel aan het zelfstandig naamwoord: resultater + ne.

Deens woordenschat

afgrænse werkwoord

au-grèn-sa afbakenen

brugbar bijvoeglijk naamwoord

broe-baa bruikbaar brugbare

databasesøgning zelfstandig naamwoord

DEE-ta-BEE-sa-seu-wning databasezoekopdracht databasesøgningen

emne zelfstandig naamwoord

EM-na onderwerp emnet

forske werkwoord

FOS-ga onderzoek doen forsker

gå i alle retninger uitdrukking

goo i ala rèd-ning-a alle kanten op gaan gik i alle retninger

have brug for uitdrukking

HÈ-wa broe-uh fo nodig hebben har brug for

kilde zelfstandig naamwoord

KIL-a bron kilder

kvarter zelfstandig naamwoord

kva-TÈÈ-a buurt, wijk kvarteret

lokalhistorie zelfstandig naamwoord

loo-KÈÈL-sto-ree-uh lokale geschiedenis

resultat zelfstandig naamwoord

re-SEUL-tèd resultaat resultaterne

søgeord zelfstandig naamwoord

SEU-uh-oor zoekwoord

Quiz

Woordvolgorde

Zet de woorden in de juiste volgorde.

Begin dus op deze cataloguspagina.

Antwoord tonen

Så start på denne katalogside.

Gebruik nu deze computer.

Antwoord tonen

Brug denne computer nu.

Spelling

Tik op de letters om het woord te spellen.

onderzoek doen

Antwoord tonen

forsker

resultaat

Antwoord tonen

resultaterne

bruikbaar

Antwoord tonen

brugbare

afbakenen

Antwoord tonen

afgrænse