Een printerprobleem in de bibliotheek oplossen | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Mit dokument sidder fast i printerkøen, og der kommer ikke noget ud.

   Mijn document zit vast in de printerwachtrij en er komt niets uit.

   Mit

   mijn

   dokument

   document

   sidder fast

   zit vast

   printerkøen

   de printerwachtrij

   der kommer

   er komt

   ikke noget

   niets

   ud

   eruit

   Uitgebreide uitleg

   Mit betekent hier “mijn” en hoort bij het enkelvoudige onzijdige zelfstandig naamwoord dokument. De vorm van het Deense bezittelijk voornaamwoord hangt hier dus niet alleen van de bezitter af, maar ook van het grammaticale geslacht en getal van het bezit: min bij enkelvoudige gemeenschappelijke woorden, mit bij enkelvoudige onzijdige woorden en mine bij meervoud. Voorbeeld: mit brev = “mijn brief”, maar min bog = “mijn boek”. dokument is het zelfstandig naamwoord “document”. Het meervoud is dokumenter; een bepaalde enkelvoudsvorm is dokumentet. Na mit staat hier geen afzonderlijk lidwoord: de bezitsvorm bepaalt de nominale constructie. sidder fast is een vaste, goed herbruikbare combinatie met de betekenis “zit vast”. sidder is de tegenwoordige tijd van sidde (“zitten”): sidde – sidder – sad – siddet. In deze context beschrijft sidde fast niet gewoon een zithouding, maar iets dat niet verder kan bewegen of doorgaan. Voorbeeld: Filen sidder fast = “Het bestand zit vast.” printerkøen betekent “de printerwachtrij”. Het woord is een samenstelling van printer en kø (“wachtrij”); de hele samenstelling is printerkø. De uitgang -en maakt hier de bepaalde enkelvoudsvorm: printerkø = “een printerwachtrij” of “printerwachtrij”, printerkøen = “de printerwachtrij”. der kommer vormt hier een onpersoonlijke constructie met de betekenis “er komt”. kommer is de tegenwoordige tijd van komme (“komen”): komme – kommer – kom – kommet. Der is in deze constructie een grammaticaal plaatsingswoord voor “er”; het verwijst hier niet naar een concreet genoemd zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Der kommer en besked = “Er komt een bericht.” ikke noget betekent samen “niets” in deze ontkennende zin. ikke draagt de ontkenning; noget betekent in andere contexten onder meer “iets” of “wat”, maar na ikke geeft de combinatie hier de afwezigheid van enig resultaat weer. Voorbeeld: Jeg ser ikke noget = “Ik zie niets.” ud betekent “uit” of “eruit”. Met een werkwoord als komme vormt het de combinatie komme ud, “uitkomen” of “naar buiten komen”. In deze zin staat ud na het andere deel van de zin, maar het hoort inhoudelijk bij kommer: der kommer ... ud = “er komt ... uit”. Samen betekent Mit dokument sidder fast i printerkøen letterlijk dat het document van de spreker vastzit in de printerwachtrij. og verbindt dit met de tweede mededeling. In der kommer ikke noget ud wordt gezegd dat er niets uitkomt. De volledige betekenis is daarom: “Mijn document zit vast in de printerwachtrij en er komt niets uit.”

2. Lad os tjekke skærmen, før vi sender jobbet igen.

   Laten we het scherm controleren voordat we de opdracht opnieuw versturen.

   Lad os

   laten we

   tjekke

   controleren

   skærmen

   het scherm

   før

   voordat

   sender

   versturen

   jobbet

   de opdracht

   igen

   opnieuw

   Uitgebreide uitleg

   Lad os is een vaste manier om een voorstel of gezamenlijke aansporing uit te drukken: “laten we …”. Het onderwerp is daarbij “wij”; os verwijst dus naar de spreker samen met minstens één andere persoon. Het daaropvolgende werkwoord staat in de infinitief: Lad os tjekke = “laten we controleren”. tjekke betekent hier “controleren” of “nakijken”. De infinitief eindigt in het Deens vaak op -e. Een bruikbaar voorbeeld is: Lad os tjekke listen. — “Laten we de lijst controleren.” skærmen betekent “het scherm”. De uitgang -en markeert hier de bepaalde enkelvoudsvorm van skærm (“scherm”): skærm = “een scherm”, skærmen = “het scherm”. De context ondersteunt hier het scherm waarop informatie over het afdrukken verschijnt. før betekent “voordat” en leidt een bijzin in. In før vi sender ... is vi het onderwerp van die bijzin. De volgorde is dus: eerst de hoofdhandeling, daarna de voorwaarde in de tijd. sender betekent hier “versturen”. Het is de tegenwoordige tijd van sende (“versturen”): jeg sender = “ik verstuur”, vi sender = “wij versturen”. De vorm sender verandert in de tegenwoordige tijd niet naar persoon of enkelvoud/meervoud; vi maakt duidelijk wie de handeling uitvoert. In de bijzin staat dit werkwoord na vi. jobbet betekent hier “de opdracht” of “het werk”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van job (“opdracht/werk”): et job = “een opdracht”, jobbet = “de opdracht”. De vorm op -et draagt hier de bepaaldheid; dat is niet dezelfde uitgang als de bepaalde vorm skærmen. igen betekent “opnieuw” of “weer”. Het geeft aan dat het versturen nogmaals gebeurt. Bijvoorbeeld: Vi sender filen igen. — “We versturen het bestand opnieuw.” Samen betekent Lad os tjekke skærmen “Laten we het scherm controleren”. før vi sender jobbet igen betekent “voordat we de opdracht opnieuw versturen”. De volledige uiting is dus: “Laten we het scherm controleren voordat we de opdracht opnieuw versturen.”

3. Jeg valgte dobbeltsidet udskrivning, men displayet viser en fejl.

   Ik heb dubbelzijdig afdrukken gekozen, maar op het scherm staat een foutmelding.

   Jeg

   ik

   valgte

   koos

   dobbeltsidet

   dubbelzijdig

   udskrivning

   afdrukken

   displayet

   het scherm

   viser

   toont

   fejl

   fout

   Uitgebreide uitleg

   Jeg is het onderwerp: de spreker verwijst naar zichzelf. De vorm blijft hier gelijk als onderwerp in de eerste persoon enkelvoud. Voorbeeld: Jeg læser. — Ik lees. valgte betekent hier dat de spreker een keuze heeft gemaakt. Het is de verleden tijd van vælge — kiezen. De vorm valgte kan bij verschillende onderwerpen in de verleden tijd voorkomen; het onderwerp Jeg maakt duidelijk wie koos. Voorbeeld: Jeg valgte den blå knap. — Ik koos de blauwe knop. dobbeltsidet beschrijft udskrivning: het gaat om afdrukken op beide zijden. Het betekent “dubbelzijdig” en beschrijft hier de gekozen afdrukinstelling. Voorbeeld: Dokumentet er dobbeltsidet. — Het document is dubbelzijdig. udskrivning is een zelfstandig naamwoord voor afdrukken of het afdrukken als handeling/instelling. Het staat hier als datgene wat gekozen werd. Het werkwoord udskrive betekent “afdrukken”; udskrivning is daarvan de zelfstandignaamwoordelijke vorm. Voorbeeld: Udskrivning tager tid. — Afdrukken kost tijd. displayet betekent hier “het scherm”. De uitgang -et markeert de bepaalde enkelvoudsvorm van display: et display wordt displayet. Het is dus het scherm als onderwerp van de volgende werkwoordsvorm. Voorbeeld: Displayet er tændt. — Het scherm staat aan. viser betekent hier “toont” of “geeft weer”. Het is de tegenwoordige tijd van vise — tonen. In deze zin is displayet het onderwerp van viser; het scherm toont dus iets. Voorbeeld: Skærmen viser tiden. — Het scherm toont de tijd. fejl betekent “fout”. In en fejl verwijst het in deze context naar de fout die op het scherm wordt weergegeven; fejl betekent op zichzelf niet “melding”. Voorbeeld: Der er en fejl. — Er is een fout. De eerste betekenisvolle combinatie is Jeg valgte dobbeltsidet udskrivning: “Ik koos voor dubbelzijdig afdrukken.” men verbindt daarna een tegenstelling. displayet viser en fejl betekent letterlijk dat het scherm een fout toont, wat volgens de vaste vertaling neerkomt op “op het scherm staat een foutmelding”. Samen betekent de hele zin: “Ik heb dubbelzijdig afdrukken gekozen, maar op het scherm staat een foutmelding.”

4. Der kan sidde papir fast, så lad knapperne være i fred indtil videre.

   Er zit misschien papier vast, dus laat de knoppen voorlopig met rust.

   Der kan sidde

   misschien zit er

   papir

   papier

   fast

   vast

   så

   dus

   lad

   laat

   knapperne

   de knoppen

   være

   zijn

   i fred

   met rust

   indtil videre

   voorlopig

   Uitgebreide uitleg

   Der kan sidde introduceert hier de mogelijkheid dat er iets aanwezig en vastgeraakt is. Der is een onpersoonlijk plaatsingswoord in deze constructie; het verwijst niet naar een eerder genoemd zelfstandig naamwoord. kan staat vóór het infinitief sidde en drukt hier, door de context, mogelijkheid uit: “misschien zit …”. Het Deense sidde fast betekent letterlijk dat iets vastzit of ergens klem zit. papir betekent hier papier als materiaal. Het staat zonder bepaald lidwoord, omdat niet een specifiek vel papier als zelfstandig telbaar object wordt aangewezen. Voorbeeld: Der ligger papir på bordet. — “Er ligt papier op tafel.” fast beschrijft in sidde fast de toestand “vast”. Het is hier geen zelfstandig naamwoord en ook niet de betekenis “snel”; in een andere context kan fast wel “vast” in de zin van regelmatig of blijvend betekenen. De combinatie sidde fast is de bruikbare uitdrukking voor “vastzitten”. så verbindt de twee delen met een gevolg: “dus” of “daarom”. Het geeft hier aan dat de instructie in het tweede deel volgt uit de mogelijkheid in het eerste deel. lad is de gebiedende wijs van lade, “laten”. De constructie lad + zelfstandig naamwoord + infinitief geeft de instructie om iemand of iets iets te laten doen of in een bepaalde toestand te laten blijven. Voorbeeld: Lad døren stå åben. — “Laat de deur openstaan.” knapperne betekent “de knoppen”. De vorm is het meervoud met bepaaldheid van knap: knap — “knop”, knapper — “knoppen”, knapperne — “de knoppen”. De uitgang -ne markeert hier het bepaalde meervoud. De vorm zegt op zichzelf niet welke knoppen bedoeld zijn; de concrete verwijzing wordt door de situatie bepaald. være is het infinitief van være, “zijn”. Na de gebiedende constructie met lad staat het hier na knapperne om aan te geven dat de knoppen in een bepaalde toestand moeten blijven. lad knapperne være betekent dus “laat de knoppen zijn/blijven …”, niet dat være de handeling van het indrukken benoemt. i fred is een vaste uitdrukking met de betekenis “met rust”. Lad nogen eller noget være i fred betekent dat men iemand of iets niet moet lastigvallen, aanraken of bedienen. Voorbeeld: Lad telefonen være i fred. — “Laat de telefoon met rust.” indtil videre betekent “voorlopig” of “tot nader order”. Het beperkt de duur van de instructie: de knoppen moeten nu met rust worden gelaten, zonder te beweren dat dat altijd zo blijft. Samen vormt Der kan sidde papir fast de mededeling dat er misschien papier vastzit. så maakt daarvan de reden voor de instructie lad knapperne være i fred: raak de knoppen niet aan of bedien ze niet. indtil videre voegt toe dat dit voorlopig geldt. De volledige betekenis is daarom: “Er zit misschien papier vast, dus laat de knoppen voorlopig met rust.”

5. Jeg vil ikke sende det igen og føje endnu et job til køen.

   Ik wil het niet opnieuw versturen en nog een opdracht aan de wachtrij toevoegen.

   Jeg vil ikke

   ik wil niet

   sende

   versturen

   det

   het

   igen

   opnieuw

   føje

   toevoegen

   endnu

   nog

   job

   opdracht

   køen

   de wachtrij

   Uitgebreide uitleg

   Jeg vil ikke betekent hier dat de spreker iets niet wil doen. vil is de tegenwoordige vorm van ville bij jeg; het drukt hier wil of intentie uit, niet automatisch toekomst uit. Na vil staat de infinitief zonder extra infinitiefmarkeerder: jeg vil sende = ik wil versturen. ikke maakt de bedoeling negatief. Voorbeeld: Jeg vil ikke vente. — Ik wil niet wachten. sende betekent hier versturen. Het is de infinitief; de tegenwoordige tijd is sender. De constructie vil + infinitief is een bruikbaar patroon: Hun vil ringe. — Zij wil bellen. det is hier het objectpronomen voor ‘het’ of ‘dat’ in de bedoelde neutrale enkelvoudige vorm. De vorm verwijst in deze zin naar iets dat opnieuw verstuurd zou worden, zonder dat de zin zelf de precieze referent benoemt. Een nuttig contrast is den voor een enkelvoudig woord met gemeenschappelijk geslacht en de voor meervoud; de keuze hangt af van het grammaticale type en getal van het antecedent, niet alleen van de betekenis ‘het’. igen betekent ‘opnieuw’ of ‘weer’. Het geeft aan dat het versturen nogmaals zou gebeuren. Voorbeeld: Prøv igen. — Probeer het opnieuw. Samen met sende vormt het de betekenis ‘opnieuw versturen’; de herhaling hoort bij de handeling, niet bij het pronomen det. føje betekent ‘toevoegen’. Het is opnieuw een infinitief en staat, net als sende, onder vil; het voegwoord og verbindt de twee handelingen. Een veelgebruikt patroon is føje X til Y = X aan Y toevoegen. Voorbeeld: Hun føjer et navn til listen. — Zij voegt een naam aan de lijst toe. endnu betekent hier ‘nog’ in de combinatie endnu et ...: er komt een extra exemplaar bij. Dat is een ander gebruik dan in bijvoorbeeld endnu ikke, waar het vaak ‘nog niet’ betekent. Het is dus de hele lokale combinatie die hier de betekenis ‘nog een’ oplevert. job betekent hier een opdracht of taak, vooral een afzonderlijke opdracht die verwerkt moet worden. et job is de onbepaalde enkelvoudsvorm; et laat zien dat job een onzijdig zelfstandig naamwoord is. Het onbepaalde lidwoord beweert op zichzelf niet dat er precies één opdracht als hoeveelheid wordt benadrukt. De bepaalde vorm is jobbet = de opdracht/het werk. køen betekent ‘de wachtrij’. De basisvorm is kø; køen is de bepaalde enkelvoudsvorm. In het patroon føje et job til køen is et job wat wordt toegevoegd en køen de bestaande bestemming of verzameling waaraan het wordt toegevoegd. De betekenis bouwt zo op: de spreker wil det niet opnieuw versturen en wil evenmin nog een extra job aan køen toevoegen. De twee infinitieven sende en føje delen dezelfde bedoeling uit Jeg vil ikke, terwijl igen alleen de eerste handeling nader bepaalt. De uiting drukt daarmee een negatieve wens of intentie uit, niet noodzakelijk een feitelijke mededeling dat een van beide handelingen al heeft plaatsgevonden.

6. Jeg kan annullere det mislykkede job, før du prøver igen.

   Ik kan de mislukte opdracht annuleren voordat je het opnieuw probeert.

   Jeg kan

   ik kan

   annullere

   annuleren

   det

   het

   mislykkede

   mislukte

   job

   opdracht

   før

   voordat

   du

   je

   prøver

   probeert

   igen

   opnieuw

   Uitgebreide uitleg

   Jeg kan betekent hier dat de spreker de mogelijkheid of bevoegdheid heeft om iets te doen. Jeg is de eerste persoon enkelvoud: “ik”. kan is de tegenwoordige vorm van kunne; na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief, hier annullere, zonder at. annullere betekent “annuleren”. De vorm is de infinitief, zodat je hetzelfde patroon kunt hergebruiken: Jeg kan [werkwoord] = “Ik kan [werkwoord]”. Voorbeeld: Jeg kan vente. — “Ik kan wachten.” det betekent hier “het” en is het Deense bepaalde lidwoord voor een onzijdig enkelvoudig zelfstandig naamwoord wanneer er een bijvoeglijk naamwoord vóór het zelfstandig naamwoord staat. Het hoort samen met mislykkede job in de woordgroep det mislykkede job; hier gaat die woordgroep volgens de vertaling over de mislukte opdracht. mislykkede betekent hier “mislukte”. De basisvorm is mislykket. In een bepaalde woordgroep vóór het zelfstandig naamwoord krijgt het bijvoeglijk naamwoord deze -e-vorm: det mislykkede job. De vorm drukt hier niet op zichzelf meervoud uit; dezelfde vorm kan ook in andere grammaticale omgevingen voorkomen. job betekent “opdracht” in deze context. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: et job betekent “een opdracht/een klus”. Met een voorafgaand bijvoeglijk naamwoord vormt det mislykkede job de bepaalde woordgroep “de mislukte opdracht”. før leidt de tijdsbepalende bijzin in en betekent “voordat”. Het maakt duidelijk dat de handeling in de bijzin later plaatsvindt dan de handeling in de hoofdzin. Voorbeeld: Ring, før du går. — “Bel voordat je weggaat.” du betekent “je/jij” en is de tweede persoon enkelvoud. In deze bijzin is du degene die de handeling van prøver uitvoert. prøver betekent hier “probeert”. De basisvorm is prøve; prøver is de tegenwoordige tijd. De tegenwoordige vorm heeft hier bij du dezelfde vorm als bij andere personen; de persoon blijkt uit het onderwerp. Voorbeeld: Du prøver igen. — “Je probeert opnieuw.” igen betekent “opnieuw”. Het geeft aan dat het proberen nog een keer gebeurt; het specificeert niet zelfstandig wat er precies opnieuw wordt geprobeerd. Samen vormen Jeg kan annullere det mislykkede job en før du prøver igen de betekenis: “Ik kan de mislukte opdracht annuleren voordat je het opnieuw probeert.” De hoofdzin gebruikt kan plus de infinitief annullere; før maakt duidelijk dat het opnieuw proberen ná de mogelijke annulering plaatsvindt.

7. Kan du tjekke printeren, før jeg sender noget mere?

   Kun je de printer controleren voordat ik nog iets verstuur?

   Kan du

   kun je

   tjekke

   controleren

   printeren

   de printer

   før

   voordat

   jeg

   ik

   sender

   verstuur

   noget

   iets

   mere

   meer

   Uitgebreide uitleg

   Kan du opent een vraag met kan + onderwerp du: letterlijk “kun jij”, dus hier een verzoek: “kun je ...?”. Na een modaal werkwoord staat in het Deens de infinitief zonder at. Het patroon is herbruikbaar: Kan du hjælpe? — “Kun je helpen?” tjekke betekent hier “controleren” en is de infinitief van tjekke. De vorm blijft na kan infinitief: Kan du tjekke ...? Het werkwoord kan ook in andere tijden vervoegd worden, bijvoorbeeld Jeg tjekker printeren — “Ik controleer de printer.” printeren betekent “de printer”. printer is het zelfstandig naamwoord en -en markeert hier de bepaalde enkelvoudsvorm: en printer — “een printer”, printeren — “de printer”. Het bepaalde lidwoord staat dus aan het einde van het woord. før betekent “voordat” en leidt hier de bijzin in die aangeeft wat eerder moet gebeuren. Het patroon is før + onderwerp + werkwoord: før jeg går — “voordat ik ga”. jeg is het persoonlijke voornaamwoord “ik”. Het is hier het onderwerp van de bijzin na før; het verwijst naar de spreker in het vaste voorbeeld. In het Deens blijft jeg dezelfde vorm als onderwerp, terwijl het object bijvoorbeeld mig is: Hun ser mig — “Zij ziet mij.” sender betekent hier “verstuur”. Het is de tegenwoordige tijd van sende — “versturen”; bij deze werkwoordsvorm staat in de tegenwoordige tijd -r: jeg sender, du sender. De vorm sender verandert dus niet naar persoon of getal. In før jeg sender ... beschrijft de tegenwoordige tijd de handeling die op dat moment of daarna nog moet plaatsvinden. noget betekent hier “iets”. Het is een onbepaald voornaamwoord voor een niet nader genoemd ding of een hoeveelheid. Bijvoorbeeld: Jeg sender noget — “Ik verstuur iets.” mere betekent “meer” en voegt hier de betekenis “nog meer” toe aan noget: er is sprake van iets extra’s naast wat al verstuurd kan zijn. Jeg vil have mere betekent “Ik wil meer.” In de combinatie noget mere staat mere na het onbepaalde voornaamwoord. Samen vormen de delen: Kan du tjekke printeren — “Kun je de printer controleren?” en før jeg sender noget mere — “voordat ik nog iets verstuur?”. De hele uiting is dus een verzoek aan de aangesprokene om de printer te controleren vóórdat de spreker nog iets verstuurt.

8. Jeg kigger på den, men lad venligst være med selv at åbne maskinen.

   Ik kijk er even naar, maar maak het apparaat alsjeblieft niet zelf open.

   kigger på

   kijkt naar

   den

   het / er

   lad … være med

   laat ... achterwege

   venligst

   alsjeblieft

   selv

   zelf

   åbne

   openen

   maskinen

   de machine

   Uitgebreide uitleg

   kigger på betekent hier dat de spreker ergens naar kijkt of het controleert. Het werkwoord is kigge; kigger is de tegenwoordige tijd. In het Deens blijft de tegenwoordige werkwoordsvorm bij verschillende personen gelijk: jeg kigger en du kigger. På hoort hier bij de vaste combinatie kigge på. Voorbeeld: Jeg kigger på printeren. — Ik kijk naar de printer. den is hier een Deens persoonlijk voornaamwoord voor een enkelvoudig niet-menselijk object met gemeenschappelijk geslacht. In deze zin verwijst het, volgens de vaste vertaling, naar het apparaat dat wordt bekeken. De vorm den verandert niet omdat het object het lijdend voorwerp is; de betekenis van het voornaamwoord komt uit de context. lad ... være med is een bruikbare constructie om iemand te vragen iets niet te doen. Lad is de gebiedende wijs van lade; samen met være med vormt het hier een verbod. Het volgende werkwoord staat in de infinitief. De twee delen van de constructie staan in deze zin niet naast elkaar: lad staat vóór venligst, selv en åbne, en være med staat er direct vóór. Voorbeeld: Lad være med at røre den. — Raak die niet aan. venligst verzacht het verzoek en betekent hier alsjeblieft. Het verandert de grammaticale structuur niet; het maakt de gebiedende formulering beleefder. selv betekent hier zelf. Het benadrukt wie de handeling zou uitvoeren: de aangesprokene moet het apparaat niet eigenhandig openen. Het betekent hier niet dat de spreker zelf de handeling zal uitvoeren. åbne is de infinitief van åbne, openen. Na lad være med komt de constructie at + infinitief: lad være med at åbne. In de gegeven zin staat at tussen med en åbne niet als apart geselecteerd fragment, maar het hoort wel bij deze volledige infinitiefconstructie. Voorbeeld: Hun prøver at åbne døren. — Zij probeert de deur te openen. maskinen betekent hier de machine of, passend bij de vertaling, het apparaat. De basisvorm is maskine; -n markeert de bepaalde enkelvoudsvorm: en maskine — een machine, maskinen — de machine. Het zelfstandig naamwoord is dus drager van deze bepaaldheidsvorm, niet het werkwoord åbne. Samen betekent Jeg kigger på den dat de spreker het apparaat bekijkt. Daarna verbiedt men lad venligst være med selv at åbne maskinen de aangesprokene om het apparaat zelf te openen. De volledige betekenis is: Ik kijk er even naar, maar maak het apparaat alsjeblieft niet zelf open.

9. Jeg venter her, mens du tjekker den.

   Ik wacht hier terwijl jij het controleert.

   venter

   wacht

   her

   hier

   mens

   terwijl

   du

   jij

   tjekker

   controleert

   den

   het

   Uitgebreide uitleg

   venter is de tegenwoordige vorm van vente (“wachten”). De uitgang -r markeert hier de tegenwoordige tijd; de vorm verandert niet door het onderwerp in deze zin: jeg venter = “ik wacht”. Voorbeeld: Jeg venter på bussen. — “Ik wacht op de bus.” her betekent “hier” en verwijst naar de plaats waar de spreker wacht. Het is een plaatsbijwoord en verandert niet naar persoon of getal. mens leidt een bijzin in die gelijktijdigheid uitdrukt: “terwijl”. Het verbindt het wachten met een handeling die op hetzelfde moment plaatsvindt. Voorbeeld: Hun læser, mens jeg laver mad. — “Zij leest terwijl ik kook.” du is het zelfstandige persoonlijk voornaamwoord voor de tweede persoon enkelvoud: “jij”. De vorm is dezelfde als onderwerp in een mededeling en in een vraag; het werkwoord maakt hier de persoonsrelatie duidelijk. tjekker is de tegenwoordige vorm van tjekke, “controleren” of “nakijken”. De uitgang -r markeert de tegenwoordige tijd. In du tjekker is du het uitvoerende onderwerp en betekent de vorm “jij controleert”. Voorbeeld: Du tjekker svaret. — “Jij controleert het antwoord.” den is hier een persoonlijk voornaamwoord voor een enkelvoudig gemeenzaam zelfstandig naamwoord en betekent in de vaste vertaling “het”. Het staat als lijdend voorwerp bij tjekker: het is dus datgene wat gecontroleerd wordt. De concrete referent wordt in deze zin zelf niet opnieuw als zelfstandig naamwoord genoemd; de context ondersteunt dat het om het eerder besproken apparaat of object gaat. Het Deens contrasteert hierbij onder meer den met det; de keuze hangt af van het grammaticale geslacht van het bedoelde zelfstandig naamwoord, niet alleen van het feit dat er één object is. De volledige zin bestaat uit Jeg venter her (“Ik wacht hier”) en de bijzin mens du tjekker den (“terwijl jij het controleert”). Samen betekent hij: “Ik wacht hier terwijl jij het controleert.”

10. Det hjælper os med at løse problemet uden at tilføje flere printjob.

    Dat helpt ons het probleem op te lossen zonder meer afdrukopdrachten toe te voegen.

    Det

    dat

    hjælper

    helpt

    os

    ons

    med at

    met te

    løse

    oplossen

    problemet

    het probleem

    uden at

    zonder te

    tilføje

    toevoegen

    flere

    meer

    printjob

    afdrukopdrachten

    Uitgebreide uitleg

    Det staat hier als onderwerp en betekent in deze vertaling “dat” of “het”: het verwijst naar wat helpt, zonder dat de zin zelf een specifiek zelfstandig naamwoord noemt. In het Deens kan det ook een grammaticaal onderwerp zijn; het hoeft dus niet automatisch naar het dichtstbijzijnde zelfstandig naamwoord te verwijzen. hjælper is de tegenwoordige tijd van hjælpe (“helpen”). De vorm staat bij een onderwerp in de derde persoon enkelvoud, zoals det. Dezelfde tegenwoordige vorm kan in het Deens bij andere personen voorkomen; het onderwerp maakt duidelijk wie helpt. Voorbeeld: Det hjælper meget. — “Dat helpt veel.” os is de objectsvorm met de betekenis “ons”. Hier zijn wij degenen die door de hulp worden geholpen. Vergelijk het onderwerp vi (“wij”) met het object os (“ons”): Vi hjælper dem. — “Wij helpen hen.” med at leidt hier een activiteit in die door de hulp mogelijk of gemakkelijker wordt gemaakt. Het patroon hjælpe nogen med at + infinitief betekent “iemand helpen om iets te doen”. med at hoort bij de daaropvolgende handeling, niet bij de vertaling van os. løse is een infinitief en betekent “oplossen”. De infinitief volgt hier op at; in de combinatie met hjælpe ... med at benoemt hij wat er wordt geholpen. Voorbeeld: Hun hjælper mig med at finde vejen. — “Zij helpt mij de weg te vinden.” problemet betekent hier “het probleem”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van problem; het achtervoegsel -et markeert bij dit woord de bepaaldheid. Het zelfstandig naamwoord is dus problem, niet problemet als aparte stam. Voorbeeld: Vi løser problemet. — “Wij lossen het probleem op.” uden at betekent “zonder te” en leidt een tweede handeling in. Het patroon uden at + infinitief beschrijft wat niet gebeurt terwijl de hoofdhandeling wel geldt. In deze zin gaat het om oplossen zonder iets extra’s toe te voegen. tilføje is de infinitief van tilføje en betekent “toevoegen”. Hier staat het na uden at, dus als de handeling die wordt vermeden. Voorbeeld: Han fortsætter uden at tilføje noget. — “Hij gaat verder zonder iets toe te voegen.” flere betekent hier “meer” en staat vóór het zelfstandig naamwoord. Het geeft een grotere hoeveelheid aan dan een eerder relevante hoeveelheid, zonder zelf een exact aantal te noemen. Voorbeeld: Vi har brug for flere mapper. — “We hebben meer mappen nodig.” printjob betekent “afdrukopdracht” of, in het meervoudige gebruik hier, “afdrukopdrachten”. De vorm volgt op flere, dat een meervoudige hoeveelheid aanduidt. Het woord kan in het Deens als samenstelling worden gebruikt; de betekenis is een taak voor het afdrukken. Samen vormt Det hjælper os med at løse problemet de betekenis “Dat helpt ons het probleem op te lossen”. Daarna voegt uden at tilføje flere printjob de beperking toe: dit gebeurt zonder meer afdrukopdrachten toe te voegen. De volledige zin betekent dus: “Dat helpt ons het probleem op te lossen zonder meer afdrukopdrachten toe te voegen.”