Veilig een boormachine gebruiken | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Må jeg låne din boremaskine for at sætte en lille hylde op?

   Mag ik je boormachine lenen om een klein plankje op te hangen?

   Må jeg

   mag ik?

   låne

   lenen

   din

   je / jouw

   boremaskine

   boormachine

   for at

   om te

   sætte … op

   ophangen

   lille

   klein

   hylde

   plankje / plank

   Uitgebreide uitleg

   Må jeg betekent hier “mag ik?” en vormt een beleefde vraag om toestemming. Må is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord måtte; met jeg staat het onderwerp er direct achter. Het patroon is Må + onderwerp + infinitief ...? Bijvoorbeeld: Må jeg komme ind? — “Mag ik binnenkomen?” låne betekent hier “lenen”, dus iets tijdelijk van iemand gebruiken en later teruggeven. Het is een infinitief na het modale må. Voor “uitlenen” gebruik je een andere constructie: låne ud, bijvoorbeeld Jeg låner min bog ud — “Ik leen mijn boek uit.” din betekent “je/jouw” en verwijst hier naar de aangesprokene. Het is een bezittelijk woord dat overeenkomt met het bezeten zelfstandig naamwoord: din bij een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtwoord, dit bij een enkelvoudig onzijdig woord en dine bij meervoud. In din boremaskine is boremaskine een gemeenschappelijk-geslachtwoord. boremaskine betekent “boormachine”. Het is een samenstelling van bore (“boren”) en maskine (“machine”), maar in deze zin functioneert het als één zelfstandig naamwoord. Het meervoud is boremaskiner: to boremaskiner — “twee boormachines”. for at leidt een doelzin met een infinitief in: “om te ...”. Het doel staat hier na de hoofdzin. Bijvoorbeeld: Jeg går ud for at købe brød — “Ik ga naar buiten om brood te kopen.” sætte ... op betekent hier “ophangen” of letterlijker “omhoog/aanbrengen”. Dit is een werkwoord met een partikel: sætte betekent in de basis “zetten/plaatsen”, terwijl op de richting of het resultaat “omhoog” toevoegt. Het voorwerp kan tussen beide delen staan, zoals in sætte en hylde op. In de verleden tijd staat het werkwoord als satte: Jeg satte hylden op — “Ik hing de plank op.” lille betekent “klein” en beschrijft hier een enkelvoudig zelfstandig naamwoord. De vorm lille wordt gebruikt bij enkelvoud; bij meervoud is de vorm små, bijvoorbeeld små hylder — “kleine planken”. lille staat vóór hylde in en lille hylde. hylde betekent “plank” of, in deze context, “plankje”. Het is een zelfstandig naamwoord van gemeenschappelijk geslacht; het bepaalde enkelvoud is hylden en het meervoud is hylder. De combinatie en lille hylde betekent “een klein plankje”: en markeert hier een onbepaald enkelvoud, niet op zichzelf een specifieke hoeveelheid. Samen vormt Må jeg låne din boremaskine de vraag “Mag ik je boormachine lenen?”. Daarna geeft for at sætte en lille hylde op het doel aan: “om een klein plankje op te hangen”. De volledige zin vraagt dus toestemming om de boormachine te lenen met als doel een klein plankje op te hangen.

2. Ja, det må du. Har du brugt en boremaskine før?

   Ja, dat mag. Heb je eerder met een boormachine gewerkt?

   Ja

   ja

   det må du

   dat mag je

   Har du

   heb je …?

   brugt

   gebruikt

   boremaskine

   boormachine

   før

   eerder

   Uitgebreide uitleg

   Ja is een bevestiging: “ja”. Het staat hier als zelfstandig antwoord op het verzoek uit de voorafgaande context. det må du betekent hier “dat mag je”. må is de tegenwoordige vorm van måtte en drukt in deze context toestemming uit; het betekent dus niet noodzakelijk “moeten”. du is het onderwerp en betekent “je/jij”. det verwijst hier naar de handeling waarover toestemming werd gevraagd, niet naar een specifiek zelfstandig naamwoord. De constructie det må du is een herbruikbare manier om toestemming te geven. Voorbeeld: Må jeg komme ind? – Ja, det må du. = “Mag ik binnenkomen? – Ja, dat mag je.” Har du is de vraagvorm “heb je …?”. har is de tegenwoordige vorm van have, “hebben”. In deze vraag staat het werkwoord vóór het onderwerp: har + du. Dat is de gebruikelijke woordvolgorde in een directe ja-neevraag. Voorbeeld: Har du tid? = “Heb je tijd?” brugt betekent hier “gebruikt” of, in combinatie met een machine, “ermee gewerkt”. Het is het voltooid deelwoord van bruge, “gebruiken”: bruge – bruger – brugte – brugt. Met har vormt het de voltooide tijd: har brugt, “heeft/hebt gebruikt”. Het deelwoord blijft in deze constructie brugt; het verandert hier niet mee met du. boremaskine betekent “boormachine”. Het is een zelfstandig naamwoord met het lidwoord en: en boremaskine. Het woord benoemt een machine om te boren. Voorbeeld: Jeg bruger en boremaskine. = “Ik gebruik een boormachine.” før betekent hier “eerder” of “ooit tevoren”. In har brugt ... før verwijst het naar een moment vóór nu en vraagt de zin naar eerdere ervaring. Dat is een andere functie dan een voorzetselbetekenis zoals “voor” in een tijds- of doelbepaling. Voorbeeld: Har du set filmen før? = “Heb je de film eerder gezien?” Samen vormen Har du brugt en boremaskine før? de vraag “Heb je eerder met een boormachine gewerkt?”: har du maakt de vraag, brugt geeft de eerdere voltooide handeling aan, en boremaskine noemt het gebruikte hulpmiddel en før plaatst die ervaring vóór nu. De volledige uiting is dus: “Ja, dat mag je. Heb je eerder met een boormachine gewerkt?”

3. Jeg har kun brugt en boremaskine én gang, så nogle grundlæggende instruktioner ville hjælpe.

   Ik heb maar één keer met een boormachine gewerkt, dus wat basisinstructies zouden helpen.

   Jeg

   ik

   kun

   alleen; maar

   brugt

   gebruikt

   boremaskine

   boormachine

   én gang

   één keer

   grundlæggende

   basis-; fundamenteel

   instruktioner

   instructies

   ville hjælpe

   zou helpen

   Uitgebreide uitleg

   Jeg is de eerste persoon enkelvoud: “ik”. Het is hier het onderwerp van de zin. Voorbeeld: Jeg lærer dansk. = “Ik leer Deens.” kun beperkt hier de frequentie: de spreker heeft het slechts één keer gedaan. Het is dus niet op zichzelf een ontkenning. Voorbeeld: Jeg har kun tid nu. = “Ik heb nu alleen tijd.” brugt is de voltooid deelwoordsvorm van bruge (“gebruiken”). Samen met har vormt het de voltooide tijd: har brugt = “heeft/heb gebruikt”. Voorbeeld: Jeg har brugt værktøjet. = “Ik heb het gereedschap gebruikt.” boremaskine betekent “boormachine”. Het is een zelfstandig naamwoord; en ervoor markeert hier een onbepaald enkelvoud. Die bepaler legt op zichzelf niet de nadruk op het aantal. Voorbeeld: En boremaskine kan være tung. = “Een boormachine kan zwaar zijn.” én gang betekent hier “één keer”. én maakt het aantal expliciet, terwijl gang het aantal keer uitdrukt. Voorbeeld: Jeg har været der én gang. = “Ik ben daar één keer geweest.” grundlæggende betekent hier “basis-” of “fundamenteel” en beschrijft instruktioner. Deze adjectiefvorm blijft hier hetzelfde bij het meervoud: grundlæggende instruktioner; het is instruktioner dat het meervoud draagt. Voorbeeld: Vi læser grundlæggende regler. = “We lezen basisregels.” instruktioner is het meervoud van instruktion en betekent “instructies”. In de zin wordt het voorafgegaan door nogle, dus het gaat om enkele of wat instructies, zonder precies aantal. Voorbeeld: Jeg følger instruktionerne. = “Ik volg de instructies.” ville hjælpe drukt hier uit dat iets zou helpen. ville is de verleden tijd van vil, maar in deze constructie heeft het een voorwaardelijke betekenis (“zou”); hjælpe staat erna in de infinitief. Na deze vorm staat dus niet at. Voorbeeld: Det ville hjælpe meget. = “Dat zou veel helpen.” Samen vormen Jeg har kun brugt en boremaskine én gang en så nogle grundlæggende instruktioner ville hjælpe de betekenis: “Ik heb maar één keer met een boormachine gewerkt, dus wat basisinstructies zouden helpen.” har brugt plaatst de ervaring in het verleden met relevantie voor het heden, kun ... én gang beperkt haar tot één keer, en så verbindt die ervaring met de gevolgtrekking. Nogle grundlæggende instruktioner is het onderwerp van het tweede deel; ville hjælpe zegt dat zulke instructies nuttig zouden zijn.

4. Tjek først, hvilken slags væg det er, og brug sikkerhedsbriller.

   Controleer eerst wat voor muur het is en draag een veiligheidsbril.

   Tjek

   controleer

   først

   eerst

   hvilken slags

   wat voor soort

   væg

   muur

   det er

   het is

   brug

   gebruik

   sikkerhedsbriller

   veiligheidsbril

   Uitgebreide uitleg

   Tjek is de gebiedende wijs van tjekke (“controleren, nakijken”). De vorm geeft een directe instructie; een handige basisreeks is tjekke – tjekker – tjek. Voorbeeld: Tjek døren. = “Controleer de deur.” først betekent hier “eerst” en geeft aan dat deze handeling vóór de volgende handeling komt. Het is een bijwoord en verandert niet naar getal of geslacht. hvilken slags is een vaste vraagconstructie voor “wat voor soort”. hvilken wordt gebruikt vóór een zelfstandig naamwoord en past zich in het Deens aan het grammaticale geslacht en getal van dat zelfstandig naamwoord aan; slags betekent “soort”. Samen vraagt de constructie naar het type, niet naar een specifieke naam. Voorbeeld: Hvilken slags maling bruger du? = “Wat voor soort verf gebruik je?” væg betekent “muur”. Het is een zelfstandig naamwoord; het bepaalde enkelvoud is væggen (“de muur”) en het meervoud is vægge (“muren”). In deze zin staat het onbepaalde enkelvoud na de soortaanduiding: “wat voor soort muur”. det er betekent hier “het is”. er is de tegenwoordige tijd van at være (“zijn”); det is een onzijdig enkelvoudig voornaamwoord. In hvilken slags væg det er staat de woordvolgorde van een ingebedde vraag: het onderwerp det komt vóór het werkwoord er. Voorbeeld: Jeg ved, hvor døren er. = “Ik weet waar de deur is.” brug is de gebiedende wijs van bruge (“gebruiken”). De gebiedende wijs heeft hier geen zichtbaar onderwerp: de aangesprokene moet iets gebruiken. Voorbeeld: Brug en stige. = “Gebruik een ladder.” sikkerhedsbriller betekent “veiligheidsbril” en staat in het meervoud. Het woord is samengesteld uit sikkerhed (“veiligheid”) en briller (“brillen”); in deze samengestelde vorm verwijst het naar beschermende bril. Het meervoud past bij de vaste betekenis van dit soort beschermende bril en zegt hier niet dat er meerdere afzonderlijke brillen worden bedoeld. Samen betekent Tjek først, hvilken slags væg det er letterlijk: “Controleer eerst wat voor soort muur het is.” Daarna volgt de tweede gebiedende wijs brug sikkerhedsbriller: “gebruik een veiligheidsbril.” De volledige instructie is dus: “Controleer eerst wat voor muur het is en draag een veiligheidsbril.”

5. Jeg er også bekymret for at ramme elektriske ledninger.

   Ik maak me ook zorgen dat ik elektrische draden raak.

   Jeg

   ik

   er

   ben

   også

   ook

   bekymret

   bezorgd

   for at ramme

   over het raken

   elektriske

   elektrische

   ledninger

   draden

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik”: een persoonlijk voornaamwoord voor de spreker. Het verandert niet naar geslacht; voor “jij” gebruik je bijvoorbeeld du. er is de tegenwoordige vorm van at være (“zijn”). Samen met Jeg vormt het Jeg er — “ik ben”. Voorbeeld: Jeg er klar. = “Ik ben klaar.” også betekent “ook” en voegt deze uitspraak toe aan iets wat al geldt of genoemd is. Het staat hier direct na er: Jeg er også ... = “Ik ben ook ...”. bekymret is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “bezorgd”. De vorm is hier een beschrijving na er. De gebruikelijke vorm van dit bijvoeglijk naamwoord is bekymret; een natuurlijk voorbeeld is Hun er bekymret. = “Zij is bezorgd.” for at ramme bevat ramme, de infinitief “raken”. Na bekymret for geeft deze constructie hier niet een doel aan, maar de handeling waarover iemand bezorgd is. Het onderwerp van ramme wordt uit de hoofdzin begrepen: Jeg er ... maakt daarvan “dat ik raak”. Voorbeeld: Jeg er bange for at falde. = “Ik ben bang om te vallen.” elektriske beschrijft ledninger en betekent “elektrische”. Het bijvoeglijk naamwoord staat hier in de vorm elektriske, passend bij het meervoudige zelfstandig naamwoord. De basisvorm is elektrisk; vergelijk en elektrisk ledning (“een elektrische draad”) met elektriske ledninger (“elektrische draden”). ledninger betekent hier “draden” of “leidingen”. Het is het meervoud van ledning (“draad/leiding”); de meervoudsvorm wordt gevormd met -er: ledning → ledninger. Volgens de vaste vertaling gaat het hier om elektrische draden. Samen vormen de delen: Jeg er også bekymret = “Ik ben ook bezorgd”, for at ramme = “over het raken” en, met Jeg als onderwerp, “dat ik raak”, en elektriske ledninger = “elektrische draden”. De volledige betekenis is: “Ik maak me ook zorgen dat ik elektrische draden raak.”

6. Brug denne detektor, før du borer nogen steder.

   Gebruik deze detector voordat je ergens gaat boren.

   Brug

   gebruik

   denne

   deze

   detektor

   detector

   før du

   voordat je

   borer

   boort

   nogen steder

   ergens / waar dan ook

   Uitgebreide uitleg

   Brug is de gebiedende wijs van bruge (“gebruiken”). De vorm zonder onderwerp geeft hier een directe instructie: “Gebruik …”. In een gewone mededelende zin staat bijvoorbeeld Du bruger denne detektor — “Je gebruikt deze detector.” denne betekent hier “deze” en verwijst naar één aangewezen ding. Het is de vorm voor een enkelvoudig en-woord; detektor is zo’n woord: en detektor. Het meervoud is detektorer; daarbij staat het aanwijzende woord disse (“deze”). detektor betekent “detector”: een apparaat dat iets opspoort of waarneemt. Het zelfstandig naamwoord staat hier na denne, omdat de spreker een specifieke detector aanwijst. før du vormt het begin van een bijzin met de betekenis “voordat je”. før geeft de tijdsrelatie aan en du is het onderwerp “je”. In een ander voorbeeld: Vask hænderne, før du spiser. — “Was je handen voordat je eet.” borer is de tegenwoordige tijd van bore (“boren”). Het onderwerp is du. In het Deens verandert deze tegenwoordige vorm niet naar persoon: jeg borer, du borer, de borer. nogen steder betekent hier “ergens” of “waar dan ook”. steder is het meervoud van sted (“plaats”), en nogen maakt de plaatsaanduiding onbepaald. Samen verwijst deze uitdrukking hier naar om het even welke plaats waar je zou kunnen boren. Samen betekent Brug denne detektor “Gebruik deze detector”. De bijzin før du borer nogen steder bepaalt wanneer: het gebruik van de detector komt vóór het boren, ongeacht de plaats. De volledige betekenis is dus: “Gebruik deze detector voordat je ergens gaat boren.”

7. Jeg scanner stedet, før jeg markerer hullerne.

   Ik scan de plek voordat ik de gaten afteken.

   Jeg

   ik

   scanner

   scan

   stedet

   de plek

   før

   voordat

   markerer

   afteken

   hullerne

   de gaten

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik” en is de vorm voor de spreker als onderwerp. Het Deense persoonlijke voornaamwoord verandert naar de grammaticale rol: jeg is onderwerp, terwijl mig de vorm is voor bijvoorbeeld een object. Voorbeeld: Jeg ser dig. — “Ik zie jou.” scanner betekent hier “scan”. Het is de tegenwoordige tijd van scanne (“scannen”). De tegenwoordige tijd krijgt in het Deens geen aparte vorm voor jeg, du of andere personen: jeg scanner en du scanner gebruiken dezelfde werkwoordsvorm. Voorbeeld: Jeg scanner kortet. — “Ik scan de kaart.” stedet betekent “de plek”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van sted (“plek”): sted → stedet. Het achtervoegsel -et markeert hier een bepaald zelfstandig naamwoord; het zegt op zichzelf niet hoeveel plekken er zijn. Voorbeeld: Stedet er sikkert. — “De plek is veilig.” før betekent “voordat” en leidt hier de bijzin in die aangeeft wat eerder gebeurt. Een bruikbaar patroon is før + onderwerp + werkwoord: før jeg ... — “voordat ik ...”. In deze zin verwijst jeg in beide werkwoordgroepen naar dezelfde spreker. markerer betekent hier “afteken”. Het is de tegenwoordige tijd van markere (“markeren”, hier specifiek aftekenen). Net als scanner verandert deze vorm niet met de persoon: jeg markerer en du markerer hebben dezelfde tegenwoordige vorm. Voorbeeld: Jeg markerer linjen. — “Ik teken de lijn af.” hullerne betekent “de gaten”. Het is de bepaalde meervoudsvorm van hul (“gat”): hul → hullerne. Het achtervoegsel -ene geeft hier bepaald meervoud aan. De vorm noemt dus meerdere specifieke gaten, terwijl et hul “een gat” en hullet “het gat” betekent. Samen vormen Jeg scanner stedet en før jeg markerer hullerne de structuur “Ik scan de plek voordat ik de gaten afteken.” De hoofdzin beschrijft de eerste handeling; de før-bijzin plaatst het aftekenen daarna. De vaste vertaling maakt duidelijk dat stedet “de plek” en hullerne “de gaten” betekenen.

8. Bring boremaskinen tilbage sammen med opladeren og borene.

   Breng de boormachine alsjeblieft terug met de oplader en de boortjes erbij.

   Bring

   breng

   boremaskinen

   de boormachine

   tilbage

   terug

   sammen med

   samen met

   opladeren

   de oplader

   borene

   de boortjes

   Uitgebreide uitleg

   Bring is de gebiedende wijs van bringe (“brengen”). De vorm richt zich rechtstreeks tot één of meer aangesproken personen; het Deens markeert hier geen verschil tussen enkelvoud en meervoud. In deze zin is het een verzoek of opdracht: “Breng …”. Voorbeeld: Bring bogen. — “Breng het boek.” boremaskinen betekent hier “de boormachine”. Het zelfstandig naamwoord is boremaskine; de uitgang -n maakt er de bepaalde enkelvoudsvorm van: en boremaskine → boremaskinen. Het woord behoort tot de Deense en-klasse, ook wel het gemeenschappelijk geslacht genoemd; dat is de relevante grammaticale categorie, niet alleen het feit dat het om één machine gaat. tilbage betekent “terug” en geeft aan dat iets naar een eerdere plaats of persoon teruggaat. Samen met bringe vormt het de herbruikbare combinatie bringe ... tilbage — “... terugbrengen”. Voorbeeld: Bring nøglen tilbage. — “Breng de sleutel terug.” sammen med is de vaste voorzetselcombinatie “samen met”. Hier voegt ze de zaken toe die met de boormachine mee teruggebracht moeten worden. Voorbeeld: Hun kommer sammen med sin ven. — “Ze komt samen met haar vriend.” opladeren betekent “de oplader”. De basisvorm is oplader; opladeren is de bepaalde enkelvoudsvorm: en oplader → opladeren. Het woord verwijst hier naar de oplader die bij de genoemde spullen hoort. borene betekent “de boortjes” of “de boren”. De onbepaalde meervoudsvorm is bor, en de bepaalde meervoudsvorm is borene: “de boren/boortjes”. De uitgang -ene markeert hier bepaald meervoud. Het is een ander zelfstandig naamwoord dan boremaskine; de boortjes zijn de onderdelen of hulpmiddelen die samen met de machine terug moeten. Samen vormen de delen Bring ... tilbage (“breng ... terug”) en sammen med ... (“samen met ...”). Het lijdend voorwerp is boremaskinen, met daarnaast de mee te brengen zaken opladeren en borene. De volledige betekenis is daarom: “Breng de boormachine terug, samen met de oplader en de boortjes erbij.” In de vaste Nederlandse vertaling is dit als een beleefd verzoek weergegeven met “alsjeblieft”.

9. Jeg tørrer støvet af, før jeg afleverer den igen.

   Ik veeg het stof eraf voordat ik hem terugbreng.

   Jeg

   ik

   tørrer

   veeg droog

   støvet

   het stof

   af

   eraf

   før

   voordat

   afleverer

   terugbreng

   den

   hem

   igen

   opnieuw

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik” en is de eerste persoon enkelvoud. Het is de uitvoerder van beide handelingen in de zin. In het Deens verandert deze vorm niet naar geslacht; een andere persoon krijgt bijvoorbeeld du (“jij”) of han/hun (“hij/zij”). tørrer komt van tørre, “drogen” of “droogvegen”. tørrer is hier de tegenwoordige tijd bij Jeg: “ik veeg droog”. Het doel of oppervlak kan daarna met af worden aangegeven. Voorbeeld: Jeg tørrer bordet. — “Ik veeg de tafel droog.” støvet is de bepaalde vorm van støv, “stof”: letterlijk “het stof”. De uitgang -et markeert hier bepaaldheid, niet een meervoud. Een onbepaalde vorm is støv in een context als Der er støv på bordet. — “Er ligt stof op de tafel.” af vormt samen met tørrer de uitdrukking tørre ... af: iets van een oppervlak afvegen. Het is dus niet nodig om af hier los als een volledig Nederlands voorzetsel te vertalen; samen met het werkwoord geeft het de richting van het wegvegen aan. Het patroon is bijvoorbeeld tørre X af — “X afvegen”. før leidt de bijzin in die de tijd aangeeft: “voordat”. Het daaropvolgende werkwoord staat in het Deens niet in een aparte infinitiefvorm: før jeg afleverer ... betekent “voordat ik ... terugbreng/afgeef”. afleverer komt van aflevere, “afleveren, inleveren of terugbezorgen”. De vorm afleverer is de tegenwoordige tijd en past zowel bij jeg als bij andere enkelvoudige of meervoudige onderwerpen; het Deens heeft hier geen aparte persoonsuitgang zoals het Nederlands. In deze zin bepaalt de vaste vertaling de betekenis als “terugbreng”. Voorbeeld: Jeg afleverer nøglen i morgen. — “Ik lever de sleutel morgen in.” den is een Deens persoonlijk voornaamwoord voor een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtelijk voorwerp of wezen. Hier is het het voorwerp dat wordt teruggebracht; de eerdere context en de vertaling maken duidelijk dat het om het eerder genoemde terug te brengen voorwerp gaat. De vorm den draagt zelf geen informatie over welk concreet voorwerp dat is. Voor een onzijdig enkelvoudig woord wordt in vergelijkbare gevallen det gebruikt. igen betekent “opnieuw” of “weer”. Hier benadrukt het dat het voorwerp opnieuw wordt teruggebracht of teruggegeven. Het hoort bij de handeling afleverer en niet bij het stof: de zin zegt niet dat het stof opnieuw wordt weggeveegd. Samen vormen tørrer støvet af en før jeg afleverer den igen de betekenis: “Ik veeg het stof eraf voordat ik het terugbreng.” De hoofdzin beschrijft eerst het schoonvegen; de bijzin met før plaatst het terugbrengen daarna in de tijd. De volledige zin verwijst dus naar het schoonmaken van een eerder genoemd voorwerp vóórdat dat voorwerp opnieuw wordt teruggebracht.

10. Tag dig god tid til det; sikkerhed er vigtigere end fart.

    Neem er de tijd voor; veiligheid is belangrijker dan snelheid.

    Tag dig god tid

    neem de tijd

    til det

    ervoor

    sikkerhed

    veiligheid

    vigtigere

    belangrijker

    fart

    snelheid

    Uitgebreide uitleg

    Tag dig god tid is een vaste aansporing met de betekenis ‘neem rustig de tijd’ of ‘haast je niet’. Tag is de gebiedende wijs van tage (‘nemen’). Dig is hier het wederkerende voornaamwoord dat bij de aangesprokene hoort: letterlijk staat er ongeveer ‘neem voor jezelf’. In deze uitdrukking betekent god tid niet simpelweg ‘goede tijd’, maar voldoende tijd nemen om iets zorgvuldig te doen. Voorbeeld: Tag dig god tid. — ‘Neem rustig de tijd.’ til det bestaat uit til (‘voor’/‘tot’) en det, een onzijdig enkelvoudig aanwijzend of persoonlijk voornaamwoord. In deze zin verwijst det naar hetgeen men aan het doen is, maar de precieze referent wordt hier niet afzonderlijk benoemd. Samen betekent de woordgroep ‘ervoor’ of ‘voor datgene’. Voorbeeld: Jeg har tid til det. — ‘Ik heb daar tijd voor.’ sikkerhed is een zelfstandig naamwoord en betekent hier ‘veiligheid’. Het is een abstract begrip; Deens gebruikt hier geen afzonderlijk lidwoord. Het woord kan ook in andere contexten naar veilige omstandigheden of bescherming verwijzen, maar hier wordt veiligheid tegenover snelheid afgewogen. vigtigere is de vergrotende trap van vigtig (‘belangrijk’): vigtig → vigtigere (‘belangrijker’) → vigtigst (‘belangrijkst’). De vorm vigtigere zelf markeert de vergelijking; het daaropvolgende end betekent ‘dan’. In het Deens verandert deze vergrotende vorm niet naar grammaticaal geslacht of getal. Voorbeeld: Sikkerhed er vigtigere end fart. — ‘Veiligheid is belangrijker dan snelheid.’ fart is een zelfstandig naamwoord voor ‘snelheid’. Het staat hier als het tweede lid van de vergelijking na end. Het gaat dus om snelheid als eigenschap of tempo, niet om een persoon of handeling. De hele zin bestaat uit een aansporing en daarna de reden daarvoor: Tag dig god tid til det betekent ‘Neem er rustig de tijd voor’, en sikkerhed er vigtigere end fart betekent ‘veiligheid is belangrijker dan snelheid’. Samen: ‘Neem er de tijd voor; veiligheid is belangrijker dan snelheid.’