Een adapter lenen voor een presentatie | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Min laptopadapter er væk, og min præsentation begynder snart.

   Mijn laptopadapter is weg, en mijn presentatie begint zo.

   Min

   mijn

   laptopadapter

   laptopadapter

   er væk

   is weg

   præsentation

   presentatie

   begynder

   begint

   snart

   binnenkort

   Uitgebreide uitleg

   Min betekent hier “mijn” en staat vóór het zelfstandig naamwoord. Het is de bezittelijke vorm bij een enkelvoudig fælleskøn-woord, zoals adapter; bij een onzijdig enkelvoud staat mit, en bij meervoud mine. Voorbeeld: min bog = “mijn boek”, maar mit hus = “mijn huis”. laptopadapter is een samengesteld zelfstandig naamwoord: laptop + adapter. Het betekent een adapter voor een laptop. Dezelfde samenstellingswijze is bruikbaar in andere woorden, bijvoorbeeld telefonoplader = “telefoonoplader”. er væk betekent hier “is weg” of “is niet aanwezig”. er is de tegenwoordige tijd van være (“zijn”); væk betekent in deze combinatie dat iets weg of afwezig is. De combinatie være væk is dus “weg zijn”. Voorbeeld: Min taske er væk. = “Mijn tas is weg.” præsentation betekent “presentatie”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan met een bezittelijk woord worden gebruikt: min præsentation = “mijn presentatie”. begynder betekent hier “begint”. De basisvorm is begynde; begynder is de tegenwoordige tijd. De vorm verandert in het Deens niet naar persoon: jeg begynder = “ik begin” en den begynder = “die/het begint”. Voorbeeld: Mødet begynder snart. = “De vergadering begint binnenkort.” snart betekent “binnenkort” of “zo”, dus binnen korte tijd. Het is een bijwoord en verandert niet mee met het onderwerp. Samen vormen Min laptopadapter er væk en min præsentation begynder snart twee hoofdzinnen die met og (“en”) verbonden zijn. De eerste zegt dat de laptopadapter weg is; de tweede zegt dat de presentatie binnenkort begint. De hele zin betekent daarom: “Mijn laptopadapter is weg, en mijn presentatie begint zo.”

2. Jeg har en, du kan bruge.

   Ik heb er een die je kunt gebruiken.

   Jeg har

   ik heb

   en

   één; een exemplaar

   du kan

   je kunt

   bruge

   gebruiken

   Uitgebreide uitleg

   Jeg har betekent hier “ik heb”. har is de tegenwoordige tijd van have; de vorm blijft hetzelfde bij verschillende personen: jeg har, du har, vi har. Voorbeeld: Jeg har tid. — “Ik heb tijd.” en staat hier zelfstandig en betekent “één” of “een exemplaar”. In deze context verwijst het naar een exemplaar van iets dat de aangesprokene kan gebruiken; samen met Jeg har wordt dat in het Nederlands natuurlijk weergegeven als “ik heb er een”. Als lidwoord staat en vóór een zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld en adapter; in deze zin staat het zelfstandig, dus zonder genoemd zelfstandig naamwoord. du kan betekent “je kunt”. kan is de tegenwoordige tijd van kunne (“kunnen”) en verandert niet naar persoon: jeg kan, du kan, de kan. Het drukt hier de mogelijkheid uit om iets te gebruiken. Voorbeeld: Du kan komme i morgen. — “Je kunt morgen komen.” bruge betekent “gebruiken”. Dit is de infinitief van bruge; na het modale werkwoord kan staat de infinitief zonder at: du kan bruge, niet du kan at bruge. Voorbeeld: Jeg kan bruge den. — “Ik kan hem/haar gebruiken.” De reeks du kan bruge vormt een bijzinachtige bepaling bij en: “die je kunt gebruiken”. In het Deens kan het betrekkelijk voornaamwoord hier worden weggelaten: en, du kan bruge komt overeen met en, som du kan bruge. Het weggelaten element is het voorwerp van bruge, terwijl du de uitvoerder van de handeling is. Samen betekent Jeg har en, du kan bruge.: “Ik heb er een die je kunt gebruiken.” De spreker zegt dat er een exemplaar beschikbaar is; de relatieve bepaling specificeert dat dit exemplaar bruikbaar is voor de aangesprokene.

3. Men lad os tjekke, om den virker med din bærbare computer.

   Maar laten we controleren of hij met jouw laptop werkt.

   Men

   maar

   lad os

   laten we

   tjekke

   controleren

   om

   of

   den

   hij, het bedoelde apparaat

   virker

   werkt

   med

   met

   din

   jouw

   bærbare

   draagbare

   computer

   computer

   Uitgebreide uitleg

   Men betekent hier “maar” en verbindt deze handeling met iets dat eraan voorafgaat. Het is een voegwoord; het verandert de grammaticale vorm van de rest van de zin niet. lad os is een vaste aansporingsconstructie: lad is de gebiedende wijs van lade (“laten”) en os betekent “ons”. Samen betekent dit “laten we …”. Daarna volgt het werkwoord in de infinitief, hier tjekke. Voorbeeld: Lad os gå. — “Laten we gaan.” tjekke betekent “controleren” of “nakijken”. Dit is de infinitief, na lad os. De vorm blijft dus niet in een persoonsvorm zoals bij een gewone mededelende zin. Voorbeeld: Lad os tjekke døren. — “Laten we de deur controleren.” om leidt hier een indirecte ja/nee-vraag in: “of”. Het gaat niet om de betekenis “rondom” die om in andere contexten kan hebben. Het patroon is tjekke, om ... — “controleren of …”. den is hier een Deens persoonlijk voornaamwoord voor een zaak met gemeenschappelijk grammaticaal geslacht; in deze vertaling wordt het als “hij” weergegeven voor het bedoelde apparaat. De vorm zelf geeft niet aan welk concreet apparaat het is; die verwijzing wordt door de vaste betekenis en de context ondersteund. Voor een onzijdig enkelvoudig zaakwoord staat doorgaans det, en voor meervoud de. virker betekent hier “werkt” in de zin van “functioneert”. Het is de tegenwoordige tijd van virke, met dezelfde vorm voor onder meer jeg, du, den en de; er verschijnt hier dus geen aparte persoonsuitgang voor den. Voorbeeld: Den virker. — “Hij/het werkt.” med betekent “met” en geeft hier aan waarmee het apparaat moet functioneren: met de laptop. Het is een voorzetsel en staat vóór de naamwoordgroep din bærbare computer. din betekent “jouw” vóór een enkelvoudig zelfstandig naamwoord met gemeenschappelijk grammaticaal geslacht. Het is een bezittelijk voornaamwoord en drukt bezit of verbondenheid uit, niet op zichzelf een hoeveelheid. Vergelijk dit bij een onzijdig enkelvoudig woord en dine bij meervoud. bærbare betekent hier “draagbare”. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is bærbar; bærbare is de vorm die in deze bepaalde naamwoordgroep staat. Na een bezittelijk woord zoals din krijgt het bijvoeglijk naamwoord in deze constructie de -e-vorm: din bærbare computer. Het zelfstandig naamwoord computer is niet de basisvorm van bærbare. computer betekent “computer”. Het is een zelfstandig naamwoord en vormt samen met bærbare de vaste, begrijpelijke combinatie “draagbare computer”, oftewel “laptop”. Voorbeeld: Min computer virker. — “Mijn computer werkt.” De zin wordt zo opgebouwd: Men (“maar”) + lad os tjekke (“laten we controleren”) + om den virker (“of hij werkt”) + med din bærbare computer (“met jouw laptop”). Als geheel betekent hij: “Maar laten we controleren of hij met jouw laptop werkt.”

4. Den passer i porten. Jeg skal stadig teste projektoren.

   Hij past in de poort. Ik moet de projector nog testen.

   Den

   hij

   passer

   past

   i porten

   in de poort

   Jeg skal

   ik moet

   stadig

   nog

   teste

   testen

   projektoren

   de projector

   Uitgebreide uitleg

   Den is hier een persoonlijk voornaamwoord als onderwerp, met de betekenis “hij”. In het Deens wordt den gebruikt voor een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht. De vorm legt de concrete referent niet zelf vast; de vertaling ondersteunt hier wel de mannelijke verwijzing “hij”. passer betekent hier “past” in de betekenis dat iets de juiste maat of vorm heeft om ergens in te kunnen. Het is de tegenwoordige tijd van passe. Voorbeeld: Den passer ikke i kassen. — “Hij past niet in de doos.” i porten betekent “in de poort”. i geeft hier de plaats aan. porten is de bepaalde enkelvoudsvorm van port (“poort”): port + -en. Jeg skal betekent hier “ik moet”. Jeg is “ik”; skal is de tegenwoordige vorm van skulle. In deze zin drukt de combinatie een verplichting uit. Na skal staat het volgende werkwoord in de infinitief, zonder at: Jeg skal vente. — “Ik moet wachten.” stadig betekent hier “nog”: de verplichting om te testen geldt op dit moment nog. De vaste vertaling maakt duidelijk dat de test nog moet gebeuren. In andere contexten kan stadig ook “nog steeds” betekenen. teste is de infinitief “testen”. Na het modale werkwoord skal benoemt deze vorm de handeling die de spreker moet uitvoeren. projektoren betekent “de projector”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van projektor, gevormd met het suffix -en; de vorm verwijst dus naar een bepaalde projector. Samen betekent Den passer i porten: “Hij past in de poort.” Daarna betekent Jeg skal stadig teste projektoren: “Ik moet de projector nog testen.” De eerste zin heeft Den als onderwerp; in de tweede zin is Jeg de uitvoerder van de nog uit te voeren test.

5. Gør det nu; små problemer bliver sværere under pres.

   Doe het nu; kleine problemen worden moeilijker onder druk.

   Gør

   doen

   det

   het

   nu

   nu

   små

   kleine

   problemer

   problemen

   bliver

   worden

   sværere

   moeilijker

   pres

   druk

   Uitgebreide uitleg

   Gør is de gebiedende wijs van gøre (“doen”). In een bevel wordt het onderwerp meestal niet uitgesproken: Gør det! betekent “Doe het!”. De vorm gør is hier dus een opdracht, geen gewone tegenwoordige tijd. det is een Deens persoonlijk voornaamwoord in de objectfunctie: “het”. Het verwijst hier naar de handeling of taak die gedaan moet worden; de zin specificeert niet zelfstandig welke taak dat is. Vergelijk: Jeg gør det. — “Ik doe het.” nu betekent “nu” en plaatst de opdracht in het huidige moment. Samen met Gør det maakt het de aansporing concreet: de handeling moet nu gebeuren. små is de meervoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord lille (“klein”). Voor een meervoudig zelfstandig naamwoord staat hier små: små problemer betekent “kleine problemen”. De vorm lille wordt bijvoorbeeld gebruikt bij een enkelvoudig onbepaald zelfstandig naamwoord: et lille problem — “een klein probleem”. problemer is het meervoud van problem (“probleem”): et problem → problemer. In små problemer gaat het dus om problemen in het algemeen, zonder dat een aantal wordt genoemd. bliver is de tegenwoordige tijd van blive (“worden; blijven”). Hier drukt het een verandering uit: de problemen worden moeilijker. In andere contexten kan blive ook “blijven” betekenen, maar die betekenis past hier niet bij de vergelijking met sværere. sværere is de vergrotende trap van svær (“moeilijk”). De reeks is svær → sværere → sværest: “moeilijk” → “moeilijker” → “het moeilijkst”. Omdat er een verandering wordt beschreven, betekent bliver sværere “worden moeilijker”. pres betekent “druk”, vooral de druk of spanning waaronder iemand werkt. In under pres is het een zelfstandig naamwoord na het voorzetsel under; de hele uitdrukking betekent “onder druk”. De eerste zinhelft, Gør det nu, is een directe opdracht: “Doe het nu”. Na de puntkomma volgt de algemene reden of waarschuwing: små problemer bliver sværere under pres — “kleine problemen worden moeilijker onder druk”. Samen betekent de vaste uiting: “Doe het nu; kleine problemen worden moeilijker onder druk.”

6. Skærmen viser billedet korrekt, så er vi klar.

   Het scherm geeft het juiste beeld weer, dus we zijn klaar.

   Skærmen

   het scherm

   viser

   geeft weer

   billedet

   het beeld

   korrekt

   correct

   så

   dus

   er vi

   zijn we

   klar

   klaar

   Uitgebreide uitleg

   Skærmen is de bepaalde vorm van skærm (“scherm”): skærm = een scherm, skærmen = het scherm. De vorm met -en markeert hier een bepaald enkelvoudig zelfstandig naamwoord. viser komt van vise en is de tegenwoordige tijd. In deze zin betekent het “weergeven” of “tonen”: het scherm toont het beeld. Voorbeelden: Telefonen viser tiden. — “De telefoon geeft de tijd weer.” Hun viser mig billedet. — “Zij laat mij het beeld zien.” billedet komt van billede en is de bepaalde enkelvoudsvorm: billede = een beeld/afbeelding, billedet = het beeld/de afbeelding. Het achtervoegsel -et hoort bij dit onzijdige woord. Een nuttig meervoud is billeder (“beelden/afbeeldingen”); het bepaalde meervoud is billederne (“de beelden/afbeeldingen”). korrekt beschrijft hier hoe viser gebeurt: “correct” of “op de juiste manier”. Het is dus een bijwoordelijke bepaling bij “weergeven”, niet het zelfstandig naamwoord billedet zelf. Voorbeeld: Programmet fungerer korrekt. — “Het programma werkt correct.” så betekent hier “dus” en verbindt de correcte weergave met de conclusie. In andere zinnen kan så ook “dan” of “toen” betekenen; de betekenis “dus” volgt hier uit de gevolgrelatie. er vi bestaat uit de tegenwoordige vorm van være (“zijn”) en het voornaamwoord vi (“wij/we”). Na så staat het werkwoord vóór het onderwerp: så er vi ...; dit is de gebruikelijke woordvolgorde van een hoofdzin wanneer een ander zinsdeel vooropstaat. Zonder dat vooropgeplaatste så krijg je bijvoorbeeld vi er klar — “we zijn klaar”. klar is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “klaar” of “gereed”. In vi er klar vormt het een gezegde bij vi: de spreker zegt dat wij gereed zijn. Voorbeeld: Jeg er klar. — “Ik ben klaar.” Samen betekent Skærmen viser billedet korrekt dat het scherm het beeld correct weergeeft. så er vi klar trekt daaruit de conclusie “dus zijn we klaar”. De volledige betekenis is daarom: “Het scherm geeft het juiste beeld weer, dus we zijn klaar.”

7. Gem en sikkerhedskopi af dine slides på en anden enhed, for en sikkerheds skyld.

   Bewaar een reservekopie van je dia's op een tweede apparaat, voor het geval dat.

   Gem

   bewaar

   sikkerhedskopi

   reservekopie

   dine

   je/jouw

   slides

   dia’s

   anden

   andere/tweede

   enhed

   apparaat

   for en sikkerheds skyld

   voor het geval dat

   Uitgebreide uitleg

   Gem betekent hier “bewaar” en is de gebiedende wijs van at gemme (“bewaren”). De vorm geeft een opdracht aan de aangesprokene; het onderwerp wordt in het Deens doorgaans niet apart genoemd. Bijvoorbeeld: Gem filen. — “Bewaar het bestand.” sikkerhedskopi betekent “reservekopie” of “back-up”. Het is een zelfstandig naamwoord; de vaste vorm in deze zin is enkelvoud na het onbepaalde lidwoord en. Het woord benoemt een kopie die als veiligheidsreserve dient. dine betekent hier “je/jouw” en hoort bij het meervoudige slides. De Deense bezittelijke vormen onderscheiden onder meer enkelvoudig en meervoudig bezit: din bij een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtswoord, dit bij een enkelvoudig onzijdig woord en dine bij een meervoud. Bijvoorbeeld: dine filer — “je bestanden”. slides betekent “dia’s”. Dit is hier de meervoudsvorm van het leenwoord slide. Het verwijst in deze zin naar de dia’s van de aangesprokene, zoals ook de vaste vertaling “je dia’s” aangeeft. anden betekent hier “andere” in de combinatie met enhed; in deze context geeft de vertaling de bedoelde betekenis “tweede” apparaat. De vorm anden staat bij het gemeenschappelijke-geslachtswoord enhed. Vergelijk: en anden løsning — “een andere oplossing”. enhed betekent “apparaat” of algemener “eenheid”. Hier gaat het om een apparaat waarop de reservekopie wordt opgeslagen. en is het onbepaalde lidwoord bij dit woord; op zichzelf stelt het niet noodzakelijk een geteld aantal vast. for en sikkerheds skyld is een vaste uitdrukking met de betekenis “voor alle zekerheid” of “voor het geval dat”. In sikkerheds staat de bezitsvorm van sikkerhed (“zekerheid/veiligheid”); samen met skyld (“reden” of “bestwil” in zulke uitdrukkingen) vormt dit geen letterlijke instructie over een aparte persoon of zaak. Bijvoorbeeld: Tag en paraply med for en sikkerheds skyld. — “Neem voor alle zekerheid een paraplu mee.” Samen vormt Gem en sikkerhedskopi af dine slides de opdracht “Bewaar een reservekopie van je dia’s”. af verbindt de reservekopie met dat waarvan zij een kopie is: de dia’s. på en anden enhed geeft de opslagplaats aan: op een ander/tweede apparaat. De slotuitdrukking for en sikkerheds skyld motiveert de voorzorg. De volledige betekenis is dus: “Bewaar een reservekopie van je dia’s op een tweede apparaat, voor het geval dat.”

8. Jeg lægger en kopi på en anden enhed, før jeg begynder.

   Ik zet er een op een ander apparaat voordat ik begin.

   lægger

   plaats / zet

   kopi

   kopie

   anden

   ander(e)

   enhed

   apparaat

   før

   voordat

   begynder

   begin

   Uitgebreide uitleg

   lægger betekent hier dat iemand iets ergens neerzet of plaatst. Het is de tegenwoordige tijd van lægge; deze vorm verandert in het Deens niet mee met de persoon: jeg lægger, vi lægger. Een nuttig contrast is ligge ‘liggen’: Jeg lægger bogen på bordet. = ‘Ik leg het boek op tafel.’, maar Bogen ligger på bordet. = ‘Het boek ligt op tafel.’ kopi betekent hier ‘kopie’. De vorm staat in en kopi, met het onbepaalde lidwoord en voor een enkelvoudig woord van dit grammaticale type. Dat lidwoord stelt op zichzelf geen getelde hoeveelheid als doel; het introduceert hier een kopie als object van lægger. De bepaalde vorm is kopien ‘de kopie’. anden betekent hier ‘andere’, in de combinatie en anden. Het is de vorm voor enkelvoud bij een en-woord. Vergelijk et andet bij een et-woord en andre in het meervoud. In deze zin onderscheidt anden enhed het bedoelde apparaat van een ander apparaat dat al relevant is. enhed betekent ‘apparaat’ of ‘eenheid’; hier past door de context de betekenis ‘apparaat’. Het is een en-woord: en enhed, bepaald enheden. De woordgroep en anden enhed betekent dus ‘een ander apparaat’, waarbij anden het zelfstandig naamwoord nader bepaalt. før leidt hier een bijzin in met de betekenis ‘voordat’. Het verbindt de handeling van plaatsen met een later moment waarop het beginnen plaatsvindt. In een vergelijkbaar patroon staat før ook in Læs beskeden, før du svarer. = ‘Lees het bericht voordat je antwoordt.’ begynder betekent hier ‘begin’ of ‘start’ en is de tegenwoordige tijd van begynde. Ook deze werkwoordsvorm verandert niet naar de persoon: jeg begynder, du begynder, vi begynder. In før jeg begynder is jeg het onderwerp van de bijzin, dus de betekenis is ‘voordat ik begin’. Samen vormen Jeg lægger en kopi på en anden enhed de hoofdzin: ‘Ik plaats een kopie op een ander apparaat.’ Jeg is het onderwerp, lægger de handeling, en en kopi het geplaatste object. på en anden enhed geeft de plaats aan. De bijzin før jeg begynder voegt daaraan toe dat het plaatsen eerder gebeurt dan het beginnen. De volledige betekenis is: ‘Ik zet een kopie op een ander apparaat voordat ik begin.’

9. Kan du tage adapteren med tilbage efter sessionen? Jeg skal bruge den senere.

   Kun je de adapter na de sessie terugbrengen? Ik heb hem later nodig.

   Kan du

   kun je

   tage

   nemen

   adapteren

   de adapter

   med tilbage

   mee terug

   efter

   na

   sessionen

   de sessie

   Jeg skal

   ik moet

   bruge

   nodig hebben

   den

   hem

   senere

   later

   Uitgebreide uitleg

   Kan du opent een ja-neevraag: kan is de tegenwoordige tijd van kunne (“kunnen”), en du betekent “jij”. In een vraag staat het werkwoord hier vóór het onderwerp. Na kan komt het volgende werkwoord in de infinitief. tage betekent hier “nemen/meenemen”. De infinitief is tage; in de tegenwoordige tijd krijg je bijvoorbeeld jeg tager (“ik neem”). Na een modaal werkwoord zoals kan blijft de infinitief staan. Voorbeeld: Kan du tage bogen? — “Kun je het boek meenemen?” adapteren betekent “de adapter”. adapter is de onbepaalde vorm; adapteren heeft het bepaalde achtervoegsel -en, dus “de adapter”. Het is niet alleen de uitgang die bepaalt dat het om één exemplaar gaat; de bepaalde vorm verwijst hier naar een specifieke adapter, die in de vaste vertaling als “de adapter” wordt geïdentificeerd. med tilbage vormt samen met tage de betekenis “mee terugnemen/terugbrengen”. med geeft het meenemen aan en tilbage het teruggaan naar een eerder uitgangspunt. Voorbeeld: Tag nøglen med tilbage. — “Neem de sleutel mee terug.” Dit is een voorbeeld van dezelfde herbruikbare combinatie, niet een extra feit uit de bron. efter betekent “na”. Het kan een tijdstip of gebeurtenis introduceren: efter mødet betekent “na de vergadering”. sessionen betekent “de sessie”. De basisvorm is session, en het bepaalde achtervoegsel -en maakt daarvan sessionen. Samen met efter vormt het efter sessionen: “na de sessie”. Jeg skal bestaat uit jeg (“ik”) en skal, de tegenwoordige vorm van skulle. skal kan verplichting of noodzaak uitdrukken. In deze zin ondersteunt de vaste vertaling de betekenis “ik moet/ik heb nodig”, niet een toekomstige gebeurtenis. Met een infinitief volgt bijvoorbeeld Jeg skal arbejde. — “Ik moet werken.” bruge is de infinitief van bruge en betekent in de vaste combinatie met iets als object “nodig hebben” of letterlijk “gebruiken”. Hier betekent bruge den volgens de vaste vertaling “hem nodig hebben”. De infinitief staat na skal: skal bruge. den is een enkelvoudig voornaamwoord voor een zaak van het en-type. In deze zin verwijst het, volgens de expliciete vertaling, naar de adapter. De vorm drukt niet op zichzelf uit welke eerdere zaak bedoeld is; de concrete verwijzing wordt door de zin en context bepaald. Voorbeeld: Jeg finder adapteren og bruger den. — “Ik vind de adapter en gebruik hem.” senere betekent “later”. Het is een bijwoord en verandert niet mee met het onderwerp. Voorbeeld: Jeg kommer senere. — “Ik kom later.” De volledige opbouw is: Kan du + tage adapteren med tilbage + efter sessionen? Dat geeft “Kun je de adapter na de sessie terugbrengen?” Daarna geeft Jeg skal bruge den senere de reden of noodzaak: “Ik heb hem later nodig.”

10. Jeg afleverer den, så snart sessionen er slut.

    Ik breng hem terug zodra de sessie voorbij is.

    afleverer

    breng terug

    den

    hem

    så snart

    zodra

    sessionen

    de sessie

    er slut

    voorbij is

    Uitgebreide uitleg

    afleverer is de tegenwoordige tijd van aflevere (“afleveren; terugbrengen”). In deze zin gaat het, volgens de vertaling en de context, om het terugbrengen van de adapter. De uitgang -er markeert hier de tegenwoordige tijd; Deens gebruikt dezelfde vorm bij verschillende personen. Voorbeeld: Jeg afleverer bogen i morgen. — “Ik lever het boek morgen in.” den is hier een Deens persoonlijk voornaamwoord voor een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het en-woordtype; het verwijst in deze context naar de adapter. Het voornaamwoord draagt dus niet zelf de betekenis “adapter”, maar neemt die eerder genoemde zaak over. Vergelijk met det, dat bij een enkelvoudig et-woord of een onzijdig referent wordt gebruikt. Voorbeeld: Jeg tager den med. — “Ik neem hem mee.” så snart is een vaste voegwoordelijke constructie met de betekenis “zodra”. Ze leidt de tijdsbepaling in die aangeeft wanneer de handeling plaatsvindt. Voorbeeld: Ring til mig, så snart du er hjemme. — “Bel me zodra je thuis bent.” sessionen betekent hier “de sessie”. Het basiswoord is session; de vorm sessionen is de bepaalde enkelvoudsvorm: bij dit en-woord wordt -en toegevoegd. Het gaat dus om een specifieke sessie, niet om een willekeurige sessie. Voorbeeld: Sessionen begynder klokken ni. — “De sessie begint om negen uur.” er slut betekent samen “voorbij is” of “afgelopen is”. er is de tegenwoordige tijd van være (“zijn”); slut staat hier als predicatief woord en beschrijft de toestand van de sessie. De woordvolgorde in deze bijzin is sessionen er slut: onderwerp vóór het werkwoord. In så snart-zinnen staat de tijdsbepaling vóór of na de hoofdzin; hier staat zij na de hoofdzin. Samen vormen Jeg afleverer den en så snart sessionen er slut de betekenis: “Ik breng hem terug zodra de sessie voorbij is.” Jeg is het onderwerp “ik”, afleverer de handeling, en den het teruggebrachte voorwerp. De bijzin bepaalt het moment waarop die handeling gebeurt.

11. Så har du én ting mindre at bekymre dig om.

    Dan heb je één ding minder om je zorgen over te maken.

    Så

    dan

    har du

    heb je

    én

    één

    ting

    ding

    mindre

    minder

    at bekymre dig om

    je zorgen maken over

    Uitgebreide uitleg

    Så betekent hier “dan” als gevolg van wat eraan voorafgaat. In deze zin verbindt het de eerdere voorwaarde of handeling met het resultaat. Het kan in andere zinnen ook “zo” of “dus” betekenen; hier past de gevolgbetekenis. har du bestaat uit har, de vorm van have bij onder andere jeg, du, han en hun, plus du (“je”). De volgorde har du is ook de normale vraagvolgorde, maar hier is het geen zelfstandige vraag: na Så vormt het de mededeling “dan heb je”. De tegenwoordige vorm kan in deze context een verwacht gevolg uitdrukken: “dan zul je hebben”. én is het telwoord “één”, met nadruk op het precieze aantal. Het zegt hier expliciet dat het om één ding gaat; een onbepaald lidwoord zou op zichzelf geen aantal van één hoeven uit te drukken. ting betekent “ding”. De vorm is enkelvoud; het meervoud is ting of, in de bepaalde meervoudsvorm, tingene, afhankelijk van de grammaticale omgeving. In én ting staat het zelfstandig naamwoord na het telwoord in de onbepaalde enkelvoudsvorm. mindre betekent hier “minder”. Het is de vergrotende vorm van lidt: lidt – mindre – mindst (“weinig/een beetje” – “minder” – “het minst”). In de vaste combinatie én ting mindre betekent het dat het aantal dingen waarover je je zorgen hoeft te maken met één afneemt. mindre is niet hetzelfde als færre: færre wordt vooral gebruikt voor expliciet telbare meervoudige zaken, terwijl mindre ook hoeveelheid of mate uitdrukt en in deze combinatie gebruikelijk is. at bekymre dig om betekent “je zorgen maken over”. at markeert hier het infinitief, met als basisvorm bekymre; dig is de reflexieve vorm die bij du hoort. De constructie is at bekymre sig om noget (“zich zorgen maken over iets”): bij andere personen verandert het reflexieve voornaamwoord, bijvoorbeeld at bekymre mig om det (“me daar zorgen over maken”). In de gegeven zin verwijst dig naar de aangesprokene, zoals ook door du wordt aangegeven. Het slot om hoort bij de constructie en betekent hier “over”, niet “rondom”. Samen vormen de delen Så + har du (“dan heb je”), én ting mindre (“één ding minder”) en at bekymre dig om (“om je zorgen over te maken”). De volledige betekenis is daarom: “Dan heb je één ding minder om je zorgen over te maken.”