Een fietsband repareren | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Mit cykeldæk er punkteret, og jeg har brug for et reparationssæt.

   Mijn fietsband is lek, en ik heb een reparatieset nodig.

   cykeldæk

   fietsband

   punkteret

   lek; lek geraakt

   jeg har brug for

   ik heb behoefte aan; ik heb nodig

   reparationssæt

   reparatieset

   Uitgebreide uitleg

   cykeldæk betekent hier “fietsband”. Het is een samenstelling van cykel (“fiets”) en dæk (“band”); het tweede deel bepaalt het hoofdbegrip. Het woord staat na Mit: mit cykeldæk betekent “mijn fietsband”. mit is de vorm van het bezittelijk voornaamwoord die bij dit Deense onzijdige enkelvoud past. punkteret betekent hier “lek” of letterlijk “lek geraakt”. Het is de vorm die bij er staat in er punkteret: “is lek”. Het is verwant aan het werkwoord punktere (“lek prikken; een band lek maken”), maar in deze zin beschrijft het de toestand van de band. Voorbeeld: Dækket er punkteret. — “De band is lek.” jeg har brug for is een vaste Deense constructie voor “ik heb ... nodig” of “ik heb behoefte aan ...”. jeg betekent “ik”, har is de vorm van have (“hebben”) bij deze persoon, en brug for hoort samen in deze betekenis. De constructie neemt het benodigde ding erna: Jeg har brug for hjælp. — “Ik heb hulp nodig.” reparationssæt betekent “reparatieset”. Het is een samenstelling van reparation (“reparatie”) en sæt (“set”). In et reparationssæt staat et omdat dit zelfstandig naamwoord onzijdig is; et geeft hier niet op zichzelf een specifiek aantal aan. Het volgende bericht verduidelijkt dat zo’n set bijvoorbeeld bandenlichters en een reservebinnenband kan bevatten, maar die inhoud wordt in deze zin niet zelf genoemd. De twee delen worden verbonden door og (“en”): Mit cykeldæk er punkteret zegt dat de fietsband lek is, en jeg har brug for et reparationssæt zegt dat de spreker een reparatieset nodig heeft. Samen betekent de zin: “Mijn fietsband is lek, en ik heb een reparatieset nodig.”

2. Jeg har et sæt med dækjern og en ekstra slange.

   Ik heb een set met bandenlichters en een reservebinnenband.

   Jeg har

   ik heb

   sæt

   set

   med

   met

   dækjern

   bandenlichter

   ekstra

   extra

   slange

   binnenband

   Uitgebreide uitleg

   Jeg har betekent hier “ik heb”. har is de tegenwoordige tijd van have (“hebben”): jeg har, du har, han/hun har. De constructie kan bezit of beschikbaarheid uitdrukken; in deze zin gaat het om wat de spreker bij zich heeft of beschikbaar heeft. sæt betekent hier “set”. Het zelfstandig naamwoord is sæt; met het onbepaalde lidwoord staat het als et sæt. De vorm et hoort bij het grammaticale geslacht van dit woord en drukt op zichzelf geen specifiek aantal uit. Voorbeeld: Jeg har et sæt. — “Ik heb een set.” med betekent “met”. Het leidt hier aan wat er in de set zit: et sæt med ... = “een set met ...”. Het is een bruikbaar patroon om de inhoud of uitrusting bij een zelfstandig naamwoord te noemen. dækjern betekent “bandenlichter”. Het verwijst naar gereedschap om een band van een velg te lichten. De vorm kan in het Deens ook zonder zichtbare uitgang als meervoud worden gebruikt; in deze zin gaat het volgens de vertaling om bandenlichters als onderdeel van de set. Voorbeeld: Jeg bruger et dækjern. — “Ik gebruik een bandenlichter.” ekstra betekent “extra” of “reserve-”. Het is een beschrijvend woord bij slange en verandert in deze vorm niet mee met het geslacht of aantal van het zelfstandig naamwoord. Hier geeft het aan dat de binnenband aanvullend beschikbaar is, niet dat er een bepaald aantal wordt genoemd. slange betekent hier “binnenband”. De vaste vorm is enkelvoud; met het onbepaalde lidwoord wordt dat en slange, en daarom staat er en ekstra slange. In een andere context kan slange ook “slang” betekenen, maar de combinatie met deze reparatieset en de vaste vertaling maakt hier de betekenis “binnenband” bedoeld. Samen vormen de delen: Jeg har (“ik heb”) + et sæt (“een set”) + med dækjern (“met bandenlichters”) + en ekstra slange (“een reservebinnenband”). De volledige betekenis is: “Ik heb een set met bandenlichters en een reservebinnenband.”

3. Kan du vise mig, hvordan jeg tager hjulet af på den rigtige måde?

   Kun je me laten zien hoe ik het wiel op de juiste manier verwijder?

   Kan du

   Kun je …?

   vise

   laten zien

   mig

   mij

   hvordan

   hoe

   jeg

   ik

   tager … af

   verwijderen; eraf halen

   hjulet

   het wiel

   rigtige

   juiste

   måde

   manier

   Uitgebreide uitleg

   Kan du is een vaste, bruikbare vraagvorm: kan is de tegenwoordige vorm van kunne (“kunnen”), en du is het onderwerp “je/jij”. In een vraag staat het werkwoord hier vóór het onderwerp. Het volgende werkwoord blijft in de infinitief: Kan du vise ...? = “Kun je ... laten zien?” vise betekent hier “laten zien” of “tonen”. Het is de infinitief na kan; na een modaal werkwoord zoals kan krijgt het volgende werkwoord in deze constructie geen persoonsuitgang. Voorbeeld: Kan du hjælpe mig? = “Kun je me helpen?” mig is de vorm voor “mij/me” wanneer deze persoon het voorwerp is. De vorm verschilt van het onderwerp jeg (“ik”): Jeg hjælper dig = “Ik help je.” In de vaste zin is mig degene aan wie iets getoond wordt; de specifieke identiteit van die persoon wordt niet verder bepaald. hvordan betekent “hoe” en introduceert hier een indirecte vraag: hvordan jeg ... = “hoe ik ...”. Het is dus niet zelf het onderwerp; jeg is het onderwerp van het daaropvolgende deel. Voorbeeld: Vis mig, hvordan det virker. = “Laat me zien hoe het werkt.” jeg betekent “ik” en is hier het onderwerp van de handeling in de indirecte vraag. Het verschilt van het object mig: Jeg tager hjulet af = “Ik haal het wiel eraf.” De twee delen tager en af vormen samen de constructie tage ... af: iets verwijderen of ergens iets vanaf halen. tager is de tegenwoordige vorm van tage bij onder andere jeg, du en de; de vorm verandert daar niet door de persoon. Het tussenliggende object kan staan tussen werkwoord en af, zoals hier. Voorbeeld: Jeg tager jakken af. = “Ik doe de jas uit.” hjulet betekent “het wiel”. Dit is de bepaalde vorm van hjul (“wiel”): het achtervoegsel -et markeert hier de bepaaldheid, vergelijkbaar met “het wiel” tegenover et hjul (“een wiel”). In deze zin is het wiel het voorwerp dat wordt verwijderd; de zin zegt niet meer over welk specifiek wiel het gaat dan de context ondersteunt. rigtige betekent hier “juiste”. Het is de vorm van rigtig die vóór het zelfstandig naamwoord in deze bepaalde woordgroep staat: den rigtige måde = “de juiste manier”. De vorm hoort bij het bijvoeglijke naamwoord rigtig, niet bij måde. Voorbeeld: den rigtige vej = “de juiste weg”. måde betekent “manier” of “wijze”. In på den rigtige måde betekent de hele woordgroep “op de juiste manier”. på betekent hier “op”, en den is het aanwijzende/bepalende woord bij het enkelvoudige zelfstandig naamwoord måde; de gegeven phrase-entry selecteert alleen de inhoudswoorden rigtige en måde. Samen opgebouwd: Kan du vise mig vraagt iemand om iets aan de spreker te laten zien. hvordan jeg tager hjulet af specificeert wat er getoond moet worden: de manier waarop de spreker het wiel verwijdert. på den rigtige måde kwalificeert die handeling als uitgevoerd op de juiste manier. De volledige betekenis is daarom: “Kun je me laten zien hoe ik het wiel op de juiste manier verwijder?”

4. Start med forsigtigt at vende cyklen på hovedet.

   Begin met de fiets voorzichtig ondersteboven te zetten.

   Start med

   begin met

   forsigtigt

   voorzichtig

   at vende

   omdraaien

   cyklen

   de fiets

   på hovedet

   ondersteboven

   Uitgebreide uitleg

   Start med betekent hier: begin met iets te doen. Start is de gebiedende wijs van at starte (‘beginnen’). Na med volgt in deze constructie at plus een infinitief: Start med at ... = ‘Begin met ...’. Voorbeeld: Start med at læse instruktionen. = ‘Begin met de instructies te lezen.’ forsigtigt betekent ‘voorzichtig’. Het is een bijwoord en beschrijft hier hoe de handeling wordt uitgevoerd. Het hangt niet af van het geslacht of getal van cyklen; de vorm blijft forsigtigt. Het bijvoeglijke naamwoord is forsigtig (‘voorzichtig’), bijvoorbeeld in en forsigtig bevægelse (‘een voorzichtige beweging’). at vende is de infinitief ‘omdraaien’ of ‘keren’. Het werkwoord staat hier na at, omdat het deel uitmaakt van Start med at .... De gebiedende wijs is vend: Vend cyklen! = ‘Draai de fiets om!’ In deze zin gaat het om het omdraaien van de fiets, niet om het verwijderen van een onderdeel. cyklen betekent ‘de fiets’. De basisvorm is cykel; cyklen is de bepaalde enkelvoudsvorm, dus ‘de fiets’. Het achtervoegsel -en markeert hier bepaaldheid bij dit zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Jeg reparerer cyklen. = ‘Ik repareer de fiets.’ på hovedet is een vaste uitdrukking die ‘ondersteboven’ betekent. Letterlijk bevat zij hoved (‘hoofd’), maar in deze combinatie beschrijft zij de positie van de fiets. Voorbeeld: Bogen ligger på hovedet. = ‘Het boek ligt ondersteboven.’ Samen vormen de delen Start med at vende cyklen på hovedet: ‘Begin met de fiets voorzichtig ondersteboven te zetten.’ Start med geeft de opdracht om ergens mee te beginnen, at vende cyklen benoemt de handeling, forsigtigt geeft de manier aan, en på hovedet geeft de eindpositie aan. De zin is een directe, praktische instructie.

5. Jeg har aldrig før skiftet en slange selv.

   Ik heb nog nooit zelf een binnenband vervangen.

   Jeg har

   ik heb

   aldrig før

   nog nooit eerder

   skiftet

   vervangen

   slange

   binnenband

   selv

   zelf

   Uitgebreide uitleg

   Jeg har betekent hier “ik heb”. Jeg is de eerste persoon enkelvoud en verwijst naar de spreker. har is de tegenwoordige tijd van have en werkt hier als hulpwerkwoord in de voltooide tijd. In het patroon jeg har + voltooid deelwoord blijft har zelf gelijk; de persoon blijkt uit het onderwerp. Voorbeeld: Jeg har læst bogen. — “Ik heb het boek gelezen.” aldrig før betekent “nog nooit eerder”. aldrig ontkent dat de handeling eerder heeft plaatsgevonden; før geeft het tijdsperspectief “eerder” aan. Samen vormen ze een herbruikbare combinatie. Voorbeeld: Jeg har aldrig før prøvet det. — “Ik heb dat nog nooit eerder geprobeerd.” skiftet betekent hier “vervangen”. Het is het voltooid deelwoord van skifte, dat afhankelijk van de context ook “wisselen” kan betekenen. Na har vormt het met het hulpwerkwoord de voltooide tijd: bij dit onderwerp betekent jeg har skiftet “ik heb vervangen”. Het voltooid deelwoord verandert hier niet mee met Jeg. Voorbeeld: Hun har skiftet dækket. — “Zij heeft de band vervangen.” slange betekent hier “binnenband”, zoals de vaste vertaling en de fietssituatie aangeven. In andere contexten kan het ook “slang” of “slang” in de betekenis van een buis of leiding betekenen; die betekenis is hier niet bedoeld. Het zelfstandig naamwoord staat hier na het onbepaalde lidwoord en; dat lidwoord drukt op zichzelf geen bepaalde numerieke hoeveelheid uit. Het bepaalde enkelvoud is slangen. selv betekent “zelf” en benadrukt dat de spreker de handeling persoonlijk heeft uitgevoerd. Voorbeeld: Jeg gjorde det selv. — “Ik heb het zelf gedaan.” Samen vormen de delen Jeg har + aldrig før + skiftet + en slange + selv. De hele uiting betekent: “Ik heb nog nooit zelf een binnenband vervangen.” De voltooide tijd beschrijft de ervaring tot nu toe; aldrig før zegt dat er geen eerdere ervaring is, en selv benadrukt dat de spreker de handeling persoonlijk zou uitvoeren in de relevante betekenis van de zin. Hier gaat het echter om het ontbreken van een eerdere uitgevoerde handeling, niet om een toekomstige of voorwaardelijke handeling.

6. Følg instruktionerne omhyggeligt, og tving ikke nogen del til at bevæge sig.

   Volg de instructies zorgvuldig en probeer geen enkel onderdeel met kracht te bewegen.

   Følg

   volg

   instruktionerne

   de instructies

   omhyggeligt

   zorgvuldig

   tving

   dwing; forceer

   ikke

   niet

   del

   onderdeel; deel

   bevæge sig

   zich bewegen

   Uitgebreide uitleg

   Følg is de gebiedende wijs van følge (“volgen”). De vorm spreekt de aangesprokene rechtstreeks aan; bijvoorbeeld: Følg pilen. = “Volg de pijl.” instruktionerne betekent hier “de instructies”. Het is de bepaalde meervoudsvorm van instruktion: instruktion (een instructie), instruktionen (de instructie), instruktioner (instructies), instruktionerne (de instructies). De uitgang -erne markeert hier zowel bepaaldheid als meervoud. omhyggeligt is een bijwoord met de betekenis “zorgvuldig”. Het houdt verband met het bijvoeglijk naamwoord omhyggelig; de uitgang -t verschijnt hier in de bijwoordelijke vorm. Bijvoorbeeld: Læs det omhyggeligt. = “Lees het zorgvuldig.” tving is de gebiedende wijs van tvinge (“dwingen; forceren”). In tving ... til at geeft het aan dat iemand of iets gedwongen wordt om iets te doen: Tving ikke døren til at åbne. = “Forceer de deur niet om open te gaan.” ikke betekent “niet” en ontkent hier de gebiedende handeling tving: de instructie verbiedt het forceren. Het ontkenningswoord staat vóór het daaropvolgende onbepaalde deel nogen del (“enig onderdeel”); samen betekent dit in deze zin “geen enkel onderdeel”. del betekent hier “onderdeel” of “deel”. In nogen del verwijst het naar een niet nader genoemd onderdeel; onder de ontkenning ikke wordt dat “geen enkel onderdeel”. Het meervoud is dele. bevæge sig betekent “zich bewegen”. bevæge is het werkwoord “bewegen”, en sig is het wederkerende voornaamwoord dat bij deze uitdrukking hoort. Na til at staat de infinitief: til at bevæge sig = “om zich te bewegen”. Bijvoorbeeld: Benet kan bevæge sig. = “Het been kan bewegen.” De zin begint met de gebiedende wijs Følg, gevolgd door het bepaalde meervoud instruktionerne en het bijwoord omhyggeligt: “Volg de instructies zorgvuldig.” Daarna verbiedt tving ikke het forceren. nogen del is het onbepaalde object, en til at bevæge sig zegt welke handeling niet afgedwongen mag worden. Samen betekent de volledige uiting: “Volg de instructies zorgvuldig en probeer geen enkel onderdeel met kracht te bewegen.”

7. Når jeg har skiftet slangen, skal jeg så tjekke trykket?

   Nadat ik de binnenband heb vervangen, moet ik dan de bandenspanning controleren?

   Når

   nadat

   jeg har

   ik heb

   skiftet

   vervangen

   slangen

   de binnenband

   skal jeg så

   moet ik dan

   tjekke

   controleren

   trykket

   de bandenspanning

   Uitgebreide uitleg

   Når introduceert hier een tijdsbepalende bijzin. In deze context krijgt het, net als in de vaste vertaling, de betekenis ‘nadat’: eerst vindt het vervangen plaats, daarna de controle. Het kan in andere zinnen ook ‘wanneer’ of ‘als’ betekenen; de context bepaalt welke tijdsrelatie bedoeld is. jeg har betekent hier ‘ik heb’. har is de tegenwoordige tijd van have en fungeert samen met een voltooid deelwoord als hulpwerkwoord. Het onderwerp jeg is de eerste persoon enkelvoud. skiftet is het voltooid deelwoord van skifte, ‘vervangen’ of ‘wisselen’. In har skiftet vormt het met har een voltooide constructie: het vervangen is afgerond vóór de handeling in de hoofdzin. Een herbruikbaar patroon is har + voltooid deelwoord, bijvoorbeeld: Jeg har læst manualen — ‘Ik heb de handleiding gelezen.’ slangen betekent hier ‘de binnenband’. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van slange: slange = ‘een binnenband’, slangen = ‘de binnenband’. De context over een band en bandenspanning ondersteunt deze betekenis van slange. skal jeg så combineert modaliteit, onderwerp en een vraag naar de volgende stap. skal is de tegenwoordige vorm van skulle en drukt hier uit dat iets nodig of voorgeschreven is; jeg is ‘ik’ en så betekent ‘dan’. In de vraagvorm staat skal vóór het onderwerp. Het geheel vraagt dus of de spreker daarna de controle moet uitvoeren. Dit betekent niet op zichzelf dat de controle al is uitgevoerd. tjekke is het infinitief van tjekke, ‘controleren’. Na skal staat het werkwoord in de infinitief: skal tjekke = ‘moet controleren’. Een herbruikbaar voorbeeld is Skal jeg tjekke ventilen? — ‘Moet ik de klep controleren?’ trykket betekent hier ‘de bandenspanning’. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van tryk, ‘druk’ of, in deze context, ‘bandenspanning’: tryk → trykket. De bepaalde vorm verwijst naar de relevante spanning van de band, niet naar een onbepaald soort druk. Samen betekent Når jeg har skiftet slangen ‘nadat ik de binnenband heb vervangen’. Daarna vraagt skal jeg så tjekke trykket? of de spreker dan de bandenspanning moet controleren. De volledige betekenis is daarom: ‘Nadat ik de binnenband heb vervangen, moet ik dan de bandenspanning controleren?’

8. Dækket skal føles fast, men ikke for hårdt.

   De band moet stevig aanvoelen, maar niet te hard.

   Dækket

   de band

   skal føles

   moet aanvoelen

   fast

   stevig

   men ikke

   maar niet

   hårdt

   hard

   Uitgebreide uitleg

   Dækket betekent hier “de band”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van dæk: et dæk = “een band”, dækket = “de band”. Het onbepaalde meervoud is dæk; het bepaalde meervoud is dækkene. skal føles bestaat uit skal en føles. Samen geven ze hier aan dat de band op een bepaalde manier moet aanvoelen. Føles is de s-vorm van føle in de betekenis “aanvoelen” of “voelen”; na skal staat deze vorm in de infinitiefconstructie. Voorbeeld: Stoffet skal føles blødt. — “De stof moet zacht aanvoelen.” fast betekent hier “stevig” of “vast aanvoelend”. Het beschrijft de gewenste toestand na føles. De vorm fast ziet er in het Deens zowel bij een gemeenschappelijk-geslachtswoord als bij een onzijdig enkelvoud hetzelfde uit: en fast en et fast; in het meervoud is de vorm faste. Voorbeeld: Overfladen føles fast. — “Het oppervlak voelt stevig aan.” men ikke introduceert een tegenstelling en ontkenning: “maar niet”. Men verbindt de gewenste stevigheid met de beperking die volgt, terwijl ikke die volgende eigenschap ontkent. hårdt betekent hier “hard”. Het is de onzijdige enkelvoudsvorm van hård: hård bij een gemeenschappelijk-geslachtswoord, hårdt bij een onzijdig enkelvoud en hårde in het meervoud of bij een bepaalde vorm. In for hårdt betekent for “te”, dus “te hard”. Voorbeeld: Det føles hårdt. — “Het voelt hard aan.” De volledige structuur is Dækket skal føles fast, men ikke for hårdt: de band moet stevig aanvoelen, met de beperking dat hij niet te hard mag aanvoelen. De vaste vertaling is daarom: “De band moet stevig aanvoelen, maar niet te hard.”

9. Kan du blive i nærheden, mens jeg prøver det første trin?

   Kun je in de buurt blijven terwijl ik de eerste stap probeer?

   Kan du

   kun je

   blive

   blijven

   i nærheden

   in de buurt

   mens

   terwijl

   prøver

   probeert

   første

   eerste

   trin

   stap

   Uitgebreide uitleg

   Kan du vormt een vraag met kan als tegenwoordige vorm van kunne en du als onderwerp: “kun je …?”. Na kan staat in het Deens de infinitief zonder at, zoals in Kan du blive ...?. Hier gaat de vraag over de mogelijkheid of bereidheid om iets te doen. blive betekent hier “blijven” of “ergens blijven”. Het is de infinitief na kan. Een bruikbaar patroon is blive i ... voor ergens blijven, bijvoorbeeld: Jeg bliver her. — “Ik blijf hier.” i nærheden betekent “in de buurt” en geeft de plaats aan waar iemand blijft. nærheden is de bepaalde vorm van nærhed (“nabijheid”). De uitdrukking kan een nabijgelegen plaats aanduiden zonder precies te zeggen waar die is. mens leidt een bijzin in met de betekenis “terwijl”. Het verbindt hier twee handelingen die gelijktijdig plaatsvinden. In mens jeg prøver ... is jeg het onderwerp van die bijzin. Voorbeeld: Hun læser, mens jeg skriver. — “Zij leest terwijl ik schrijf.” prøver is de tegenwoordige tijd van prøve, “proberen”. In deze zin is jeg het onderwerp: jeg prøver betekent “ik probeer”. De infinitief is prøve; na een modaal werkwoord gebruik je bijvoorbeeld kan prøve, zonder at. In prøver det første trin is det første trin het object: de spreker probeert de eerste stap. første betekent “eerste” en ordent iets als nummer één in een reeks. Het is een rangtelwoord; første staat hier vóór het zelfstandig naamwoord trin. Een nuttig contrast is første — “eerste” tegenover sidste — “laatste”. trin betekent hier “stap”, als onderdeel van een reeks handelingen. Het zelfstandig naamwoord heeft in het Deens de enkelvoudsvorm trin en ook een meervoudsvorm trin; het woord verandert dus niet zichtbaar tussen enkelvoud en meervoud. In det første trin staat det vóór het bijvoeglijk naamwoord en het onzijdige zelfstandig naamwoord trin als een vooropgeplaatst bepaald element; samen betekent de woordgroep “de eerste stap”. Samen vormt Kan du blive i nærheden de vraag “Kun je in de buurt blijven?”. Daarna geeft mens jeg prøver det første trin aan wanneer dat gebeurt: terwijl de spreker de eerste stap probeert. De volledige uiting betekent dus: “Kun je in de buurt blijven terwijl ik de eerste stap probeer?”

10. Jeg kan guide dig gennem den første del, mens du bruger sættet.

    Ik kan je mondeling door het eerste deel begeleiden terwijl je de set gebruikt.

    Jeg kan

    ik kan

    guide

    begeleiden

    dig

    je

    gennem

    door

    den

    het/de

    første

    eerste

    del

    deel

    mens

    terwijl

    du

    je

    bruger

    gebruikt

    sættet

    de set

    Uitgebreide uitleg

    Jeg kan betekent hier dat de spreker iets kan doen: “ik kan”. kan is de tegenwoordige vorm van kunne; na kan volgt het werkwoord in de infinitief, zonder extra infinitiefmarkeerder. Voorbeeld: Jeg kan hjælpe dig. — “Ik kan je helpen.” guide is het zelfstandige werkwoord “begeleiden” en staat na kan in de infinitief. In deze zin gaat het om iemand door een deel heen begeleiden; de vaste vertaling maakt dat concreet als mondeling begeleiden. De vorm guide verandert hier niet volgens de persoon. dig betekent “jou/je” en is de vorm voor de persoon die de begeleiding ontvangt. Het is de objectsvorm van du; vergelijk Du hjælper mig. — “Jij helpt mij.” gennem betekent “door” in de betekenis van een traject, proces of gedeelte heen. guide dig gennem ... is daardoor een bruikbaar patroon voor “je door ... begeleiden”. den maakt samen met første del de bedoelde, bepaalde woordgroep: “het eerste deel”. Het is hier niet zelfstandig het inhoudelijke woord “het/de”; de betekenis ontstaat met het zelfstandig naamwoord. Bij een bijvoeglijk naamwoord vóór een bepaald zelfstandig naamwoord staat in het Deens vaak zo’n afzonderlijk bepaaldheidswoord: den store bog — “het grote boek”. første betekent “eerste”. Het is een rangtelwoord, geen gewoon telwoord: første, anden, tredje betekenen respectievelijk “eerste”, “tweede”, “derde”. In den første del bepaalt het dat del op de eerste positie of het eerste gedeelte slaat. del betekent “deel” of “gedeelte”. De vorm is hier enkelvoud; het bepaalde geheel is den første del. Voorbeeld: Vi læser den sidste del. — “We lezen het laatste deel.” mens leidt de bijzin in die gelijktijdigheid uitdrukt: “terwijl”. Het verbindt hier de begeleiding met een handeling die op hetzelfde moment plaatsvindt. Voorbeeld: Hun skriver, mens jeg læser. — “Zij schrijft terwijl ik lees.” du betekent “jij/je” en is hier het onderwerp van de bijzin na mens. De vorm du is de onderwerpsvorm; als object verschijnt dig, zoals eerder in de hoofdzin. bruger betekent hier “gebruikt”. Het is de tegenwoordige vorm van bruge (“gebruiken”) bij du; het Deense werkwoord krijgt in de tegenwoordige tijd bij deze persoon geen aparte persoonsuitgang. Voorbeeld: Du bruger en computer. — “Je gebruikt een computer.” sættet betekent “de set”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van sæt (“set”): et sæt — “een set”, sættet — “de set”. De bepaalde uitgang staat hier aan het zelfstandig naamwoord zelf. Het is het object van bruger. Samen vormt Jeg kan guide dig gennem den første del de hoofdzin “Ik kan je door het eerste deel begeleiden”. mens du bruger sættet is de bijzin “terwijl je de set gebruikt”. De volledige betekenis is dus: “Ik kan je mondeling door het eerste deel begeleiden terwijl je de set gebruikt.” De volgorde mens + onderwerp + werkwoord is een herbruikbaar patroon voor een gelijktijdige bijzin.