Plannen tijdens een hittegolf | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Det forventes, at hedebølgen fortsætter.

   De hittegolf zal naar verwachting aanhouden.

   Det forventes

   naar verwachting

   hedebølgen

   de hittegolf

   fortsætter

   aanhoudt

   Uitgebreide uitleg

   Det forventes betekent hier dat iets naar verwachting zal gebeuren. forventes is de tegenwoordige passieve vorm van forvente (“verwachten”); de vorm drukt hier geen genoemde handelende persoon uit. Det is een onpersoonlijk onderwerp dat vooruitwijst naar de daaropvolgende at-zin, niet naar een zelfstandig naamwoord met een specifiek geslacht of aantal. Een vergelijkbaar patroon is: Det forventes, at toget kommer. — “Naar verwachting komt de trein.” hedebølgen betekent “de hittegolf”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van hedebølge (“hittegolf”): het achtervoegsel -en markeert hier bepaaldheid, vergelijkbaar met “de”. Dit is niet het losse onbepaalde lidwoord en; in deze vorm is -en aan het zelfstandig naamwoord vastgehecht. De vorm zegt op zichzelf niet dat er meer dan één hittegolf is. fortsætter betekent hier “aanhoudt” of “doorgaat”. Het is de tegenwoordige vorm van fortsætte (“doorgaan, aanhouden”). In deze zin beschrijft de vorm de voortduring van de hittegolf; hij markeert niet zelfstandig een toekomstige tijd. Voorbeeld: Regnen fortsætter. — “De regen houdt aan.” Samen vormen de delen Det forventes, at + hedebølgen fortsætter de betekenis: “De hittegolf zal naar verwachting aanhouden.” De at-zin bevat de verwachte gebeurtenis, met hedebølgen als onderwerp van fortsætter. Het patroon Det forventes, at ... is bruikbaar om een verwachting onpersoonlijk uit te drukken.

2. Så bør vi planlægge alt, hvad vi skal lave udenfor, til den køligere del af dagen.

   Dan moeten we alles wat we buiten willen doen plannen voor het koelere deel van de dag.

   Så bør vi

   Dan zouden we moeten

   planlægge

   plannen

   alt

   alles

   hvad

   wat

   vi

   we

   skal

   zullen / van plan zijn

   lave

   doen

   udenfor

   buiten

   køligere

   koeler

   del

   deel

   dagen

   de dag

   Uitgebreide uitleg

   Så bør vi: så betekent hier ‘dan’ en verwijst naar de eerder genoemde situatie; bør is de tegenwoordige vorm van burde en drukt een aanbeveling of passende handelwijze uit. vi betekent ‘we’ en verandert niet naar geslacht. Samen geeft dit hier de strekking ‘dan zouden we moeten’. Voorbeeld: Vi bør vente. — ‘We zouden moeten wachten.’ planlægge: dit is het infinitief ‘plannen’. Na het modale werkwoord bør staat het volgende werkwoord in de infinitief: bør planlægge. Voorbeeld: De bør planlægge turen. — ‘Ze zouden de reis moeten plannen.’ alt: dit betekent hier ‘alles’ en verwijst naar alles wat vervolgens wordt omschreven. Het is een onbepaald voornaamwoord; het is niet hetzelfde als het meervoudige alle, ‘allemaal/alle’. In alt, hvad ... leidt het de betekenis ‘alles wat ...’ in. hvad: in deze constructie betekent hvad ‘wat’ of ‘dat wat’ en het verbindt alt met de daaropvolgende omschrijving. Het is hier geen zelfstandige vraag naar informatie. Voorbeeld: Jeg ved, hvad hun mener. — ‘Ik weet wat ze bedoelt.’ vi: dit is het persoonlijke voornaamwoord ‘we’, de eerste persoon meervoud. Het verwijst naar de spreker samen met minstens één andere persoon; de vorm zelf geeft geen verdere informatie over wie dat zijn. skal: dit is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord skulle. In hvad vi skal lave geeft het, volgens de vaste vertaling, weer wat we van plan zijn te doen. Na skal staat het infinitief zonder extra infinitiefmarkering: skal lave. In andere contexten kan skal ook verplichting of toekomst uitdrukken; hier past binnen de hele combinatie de bedoeling ‘willen doen’. lave: het infinitief betekent hier ‘doen’. Het kan in andere contexten ook ‘maken’ betekenen, maar in skal lave gaat het om activiteiten die men wil uitvoeren. Voorbeeld: Hvad skal vi lave? — ‘Wat zullen we doen?’ udenfor: dit is het bijwoord ‘buiten’. Het beschrijft waar de geplande activiteiten plaatsvinden en staat hier bij lave: ‘buiten doen’. Het is geen onderdeel van het werkwoord lave. køligere: dit is de vergelijkende vorm van het bijvoeglijk naamwoord kølig, ‘koel’: kølig — ‘koel’, køligere — ‘koeler’. De uitgang -ere markeert hier de vergelijking met een ander, niet nader genoemd deel van de dag. Het bijvoeglijk naamwoord beschrijft del, niet dagen. del: dit zelfstandig naamwoord betekent ‘deel’. In den køligere del af dagen gaat het om een gedeelte van de dag. del is enkelvoud; het bepalende woord den en de vorm køligere staan daarbij. dagen: dit is de bepaalde enkelvoudsvorm van dag, ‘dag’: dag — ‘een dag’, dagen — ‘de dag’. De uitgang -en draagt hier de bepaaldheid; dagen is dus niet een meervoudsvorm. De structuur is Så bør vi planlægge ...: ‘Dan zouden we ... moeten plannen’. Het object van planlægge is alt, hvad vi skal lave udenfor, letterlijk ‘alles wat we buiten van plan zijn te doen’. Het slot til den køligere del af dagen geeft aan voor welk moment de buitenactiviteiten gepland moeten worden: voor het koelere deel van de dag. De volledige betekenis is daarom: ‘Dan moeten we alles wat we buiten willen doen plannen voor het koelere deel van de dag.’

3. Jeg ville gerne besøge markedet, men menneskemængden kan gøre det sværere.

   Ik wilde naar de markt, maar door de drukte kan het lastiger worden.

   Jeg ville gerne

   ik zou graag willen

   besøge

   bezoeken

   markedet

   de markt

   men

   maar

   menneskemængden

   de drukte

   kan

   kan

   gøre

   maken

   sværere

   moeilijker

   Uitgebreide uitleg

   Jeg ville gerne drukt hier een wens uit: “ik zou graag willen”. ville is de verleden tijd van het Deense werkwoord ville; vil is de tegenwoordige vorm. In deze wenselijke formulering volgt een infinitief zonder at. Voorbeeld: Jeg ville gerne lære dansk. — “Ik zou graag Deens leren.” besøge betekent “bezoeken”. Het is de infinitief die na ville gerne komt. Voorbeeld: Vi vil gerne besøge museet. — “We willen het museum graag bezoeken.” markedet betekent hier “de markt”. De basisvorm is marked; markedet is de bepaalde enkelvoudsvorm, dus “de markt”. Het achtervoegsel draagt hier de bepaaldheid; dat is niet hetzelfde als een los lidwoord vóór het zelfstandig naamwoord. men verbindt twee delen met tegenstelling: “maar”. Het eerste deel beschrijft de wens, terwijl het tweede deel een omstandigheid noemt die de uitvoering moeilijker kan maken. menneskemængden betekent hier “de drukte”, letterlijk een mensenmassa of mensenmenigte. De onbepaalde basisvorm is menneskemængde; menneskemængden is de bepaalde enkelvoudsvorm. In deze zin gaat het dus om de aanwezige drukte als één relevante omstandigheid, niet om een nader genoemde individuele persoon. kan is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord kunne en betekent hier “kan” in de zin van een mogelijke uitwerking. Na kan staat de infinitief zonder at. Voorbeeld: Varmen kan gøre turen sværere. — “De warmte kan de tocht moeilijker maken.” gøre betekent “maken” en staat hier als infinitief na kan. In de constructie gøre ... sværere veroorzaakt het onderwerp van gøre een verandering: iets wordt moeilijker. Voorbeeld: Regnen kan gøre vejen glat. — “De regen kan de weg glad maken.” sværere betekent “moeilijker”. Het is de vergrotende trap van svær: svær — sværere — sværest (“moeilijk” — “moeilijker” — “moeilijkst”). De vergelijking is hier met de situatie zonder die drukte of met een eerdere, minder moeilijke situatie; er wordt niet gezegd waarmee precies. Samen vormen Jeg ville gerne besøge markedet en men menneskemængden kan gøre det sværere de betekenis: “Ik zou graag de markt bezoeken, maar de drukte kan dat moeilijker maken.” In gøre det sværere verwijst det naar de bedoelde activiteit of situatie als geheel; sværere beschrijft het gevolg daarvan. De zin drukt dus een wens uit en voegt daar een mogelijke belemmering aan toe.

4. I den varme bør vi vælge et roligere tidspunkt og undgå at stå stille.

   In die hitte moeten we een rustiger tijdstip kiezen en vermijden dat we ergens blijven staan.

   varme

   hitte

   bør

   zou moeten; hoort te

   vælge

   kiezen

   roligere

   rustiger

   tidspunkt

   tijdstip

   undgå

   vermijden

   stå stille

   stil blijven staan

   Uitgebreide uitleg

   varme betekent hier “hitte” in de woordgroep i den varme. Het is de vorm van varm (“warm”) in een bepaalde vorm; het bijvoeglijk naamwoord is hier zelfstandig gebruikt. De vergelijkingsreeks is varm – varmere – varmest (“warm” – “warmer” – “warmst”). Voorbeeld: Det er varmt i dag. — “Het is vandaag warm.” bør drukt uit dat iets hoort te gebeuren of verstandig is; afhankelijk van de context kan het in het Nederlands als “zou moeten” of “moeten” worden vertaald. Met vi gaat het om de groep die moet kiezen en vermijden. Voorbeeld: Du bør hvile. — “Je zou moeten rusten.” vælge betekent “kiezen”. Dit is de infinitief; na bør staat de infinitief zonder een extra infinitiefmarkeerder: vi bør vælge betekent hier “we zouden moeten kiezen”. Voorbeeld: Vi vælger en anden vej. — “We kiezen een andere weg.” roligere betekent hier “rustiger”. De basisvorm is rolig (“rustig”); roligere is de vergrotende trap, gevormd met -ere. Voorbeeld: Dette sted er roligere. — “Deze plek is rustiger.” tidspunkt betekent “tijdstip”: een moment waarop iets gebeurt. Het meervoud is tidspunkter. In et tidspunkt hoort et bij het onzijdige woord tidspunkt; dat lidwoord drukt op zichzelf geen numerieke hoeveelheid uit. Voorbeeld: Vi aftaler et tidspunkt. — “We spreken een tijdstip af.” undgå betekent “vermijden”. Het is de infinitiefvorm. In vælge ... og undgå ... verbindt og twee infinitiefconstructies. Voorbeeld: Hun undgår trafikken. — “Zij vermijdt het verkeer.” stå stille is een vaste combinatie van stå (“staan”) en stille (“stil”). Samen betekent dit “stil blijven staan”, dus niet verder bewegen. In undgå at stå stille leidt at de infinitiefgroep in. Voorbeeld: Vi må ikke stå stille her. — “We mogen hier niet stil blijven staan.” De woordgroep i den varme betekent “in die hitte”. Daarna geeft vi bør vælge et roligere tidspunkt weer dat de groep een rustiger tijdstip hoort te kiezen. og undgå at stå stille voegt daaraan toe dat de groep moet vermijden stil te blijven staan. Samen betekent de zin: “In die hitte moeten we een rustiger tijdstip kiezen en vermijden dat we ergens blijven staan.”

5. Vi kan gå ad gader med skygge og hvile indendørs, når det er nødvendigt.

   We kunnen door straten in de schaduw lopen en binnen rusten wanneer dat nodig is.

   Vi kan

   wij kunnen

   gå

   gaan; lopen

   gader

   straten

   skygge

   schaduw

   hvile

   rusten

   indendørs

   binnen; binnenshuis

   når det er nødvendigt

   wanneer dat nodig is

   Uitgebreide uitleg

   Vi kan betekent hier dat de spreker samen met anderen een mogelijkheid noemt: “wij kunnen”. kan is de tegenwoordige vorm van kunne; die vorm verandert niet mee met persoon of getal. Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief. gå is de infinitief “gaan/lopen”. Hier gaat het om lopend door straten gaan. Voorbeeld: Vi kan gå nu. — “We kunnen nu gaan.” gader betekent “straten” en is het meervoud van gade: en gade — “een straat”, gader — “straten”. Het meervoud noemt de straten zonder ze nader te specificeren. skygge betekent “schaduw”. In med skygge geeft med de aanwezige omstandigheid aan: de straten hebben schaduw of bieden schaduw. skygge staat hier in het onbepaalde enkelvoud; dat betekent niet noodzakelijk dat er precies één afzonderlijk schaduwgebied wordt geteld. hvile is opnieuw een infinitief, hier “rusten”. Het staat naast gå onder dezelfde mogelijkheid die door kan wordt uitgedrukt: de groep kan lopen en rusten. Voorbeeld: Vi kan hvile indendørs. — “We kunnen binnen rusten.” indendørs is een bijwoord en betekent “binnen” of “binnenshuis”. Het geeft aan waar het rusten plaatsvindt en verandert hier niet mee met persoon of zaak. når det er nødvendigt betekent “wanneer dat nodig is”. når leidt hier een tijdsbepalende bijzin in. er is de tegenwoordige vorm van være — “zijn”. In det er nødvendigt is nødvendigt de onzijdige vorm van het bijvoeglijk naamwoord nødvendig, passend bij het onzijdige det. Voorbeeld: Det er nødvendigt. — “Dat is nodig.” Samen vormen de delen Vi kan gå ad gader med skygge — “We kunnen door straten met schaduw lopen” — en og hvile indendørs — “en binnen rusten”. De bijzin når det er nødvendigt geldt voor deze genoemde mogelijkheden: ze kunnen worden uitgevoerd wanneer dat nodig is. De volledige betekenis is: “We kunnen door straten in de schaduw lopen en binnen rusten wanneer dat nodig is.”

6. Det giver os mere fleksibilitet, hvis varmen bliver værre.

   Dat geeft ons meer flexibiliteit als de hitte erger wordt.

   Det

   dat

   giver

   geeft

   os

   ons

   mere

   meer

   fleksibilitet

   flexibiliteit

   varmen

   de hitte

   bliver

   wordt

   værre

   erger

   Uitgebreide uitleg

   Det betekent hier “dat” en heeft de grammaticale vorm van een onzijdig enkelvoud. De vertaling ondersteunt de betekenis “dat”, maar de bron en context leggen niet precies vast waarnaar det verwijst; het kan naar een situatie of een eerder genoemde inhoud als geheel verwijzen. In het Deens kan det ook als formeel onderwerp voorkomen. Een nuttig contrast is den voor een-woorden en det voor het-woorden of voor sommige onpersoonlijke constructies. giver is de tegenwoordige tijd van give (“geven”). De vorm betekent hier “geeft”; in de tegenwoordige tijd verandert het werkwoord niet naar persoon of getal: jeg giver, vi giver, det giver. Een bruikbaar patroon is X giver Y noget: “X geeft Y iets”. os betekent “ons” en is de objectsvorm voor de eerste persoon meervoud. In giver os zijn wij degenen die iets ontvangen. Vergelijk als onderwerp vi (“wij”) met object os (“ons”): Vi får hjælp = “Wij krijgen hulp”, maar Det giver os hjælp = “Dat geeft ons hulp”. mere betekent “meer”. Het is de vergelijkende vorm die bij hoeveelheid of een niet-telbare hoeveelheid hoort; de basisvorm is meget (“veel”) en de overtreffende vorm is mest (“het meest”). In mere fleksibilitet wordt dus een grotere mate van flexibiliteit bedoeld, zonder een concreet aantal te noemen. fleksibilitet is een zelfstandig naamwoord en betekent “flexibiliteit”. Het staat hier zonder bepaald lidwoord, omdat het als een algemene of niet nader afgebakende hoeveelheid wordt genoemd. Samen vormen giver os mere fleksibilitet de herbruikbare structuur “geeft ons meer flexibiliteit”. varmen betekent “de hitte”. Het is de bepaalde vorm van varme (“hitte”): varme is onbepaald en varmen bepaald. De uitgang -en hoort hier bij dit zelfstandig naamwoord; zij is niet de vorm van bliver of værre. bliver is de tegenwoordige tijd van blive (“worden”). Hier beschrijft het dat de hitte erger wordt. Net als giver heeft het in de tegenwoordige tijd dezelfde vorm bij verschillende personen: jeg bliver, vi bliver, varmen bliver. værre betekent “erger” en is de vergelijkende vorm van dårlig (“slecht”); de overtreffende vorm is værst (“het ergst”). In bliver værre gaat het om een verslechtering: iets krijgt een slechtere toestand. Voorbeeld: Vejret bliver værre — “Het weer wordt erger.” De bijzin hvis varmen bliver værre betekent “als de hitte erger wordt”. hvis leidt hier een voorwaardelijke bijzin in; het beschrijft de voorwaarde waaronder de hoofdzin geldt. De volledige opbouw is Det giver os mere fleksibilitet (“Dat geeft ons meer flexibiliteit”) plus hvis varmen bliver værre (“als de hitte erger wordt”). Samen betekent de uiting: “Dat geeft ons meer flexibiliteit als de hitte erger wordt.”

7. Ville en hat og ekstra vand hjælpe?

   Zouden een hoed en extra water helpen?

   Ville

   zou

   hat

   hoed

   ekstra

   extra

   vand

   water

   hjælpe

   helpen

   Uitgebreide uitleg

   Ville betekent hier “zou” en drukt een voorwaardelijke of hypothetische mogelijkheid uit. Het is de vorm van vil die in deze constructie met “zou” overeenkomt. Na ville staat het volgende werkwoord in de infinitief: ville hjælpe = “zou helpen”. Vergelijk als nuttig contrast: vil kan in een andere context “zal” of “wil” betekenen; de vaste vertaling maakt hier de hypothetische lezing duidelijk. hat betekent hier “hoed”. Het is een zelfstandig naamwoord met gemeenschappelijk grammaticaal geslacht: daarom staat ervoor en: en hat = “een hoed”. Het onbepaalde lidwoord geeft hier niet op zichzelf een expliciet aantal aan; het markeert deze hoed als onbepaald. Een bruikbare meervoudsvorm is hatte = “hoeden”. ekstra betekent “extra” en beschrijft vand. In dit gebruik blijft ekstra dezelfde vorm bij het beschreven zelfstandig naamwoord; het draagt dus niet zelf een vorm die het grammaticale geslacht of getal van vand markeert. Voorbeeld: ekstra tid betekent “extra tijd”. vand betekent “water”. Het wordt hier gebruikt als een stof- of massabegrip in ekstra vand, dus zonder een meervoudsvorm. De combinatie betekent “extra water”, niet noodzakelijk een afzonderlijk getelde hoeveelheid. hjælpe betekent “helpen”. Dit is de infinitief, gekozen omdat hij volgt op het modale werkwoord ville. De tegenwoordige vorm is hjælper; bijvoorbeeld En hat hjælper betekent “Een hoed helpt”. Samen vormen ville ... hjælpe een vraag naar een mogelijke werking of uitkomst. De twee zaken die als mogelijke hulp worden genoemd zijn en hat en ekstra vand, verbonden door og (“en”). De volledige vraag betekent dus: “Zouden een hoed en extra water helpen?”

8. En hat vil hjælpe, og let tøj ville gøre gåturen lettere.

   Een hoed helpt, en lichte kleding zou de wandeling gemakkelijker maken.

   hat

   hoed

   vil

   zal; helpt

   hjælpe

   helpen

   let

   licht

   tøj

   kleding

   ville

   zou

   gøre

   maken

   gåturen

   de wandeling

   lettere

   gemakkelijker

   Uitgebreide uitleg

   hat betekent hier “hoed”. Het zelfstandig naamwoord is en hat; en is het onbepaalde lidwoord en drukt hier niet op zichzelf een expliciete telling uit. Het meervoud is hatte. vil geeft hier aan dat de spreker verwacht dat de hoed helpt; afhankelijk van de vertaalkeuze kan dat “zal helpen” of, zoals in de vaste Nederlandse vertaling, “helpt” worden. Het staat vóór het infinitief hjælpe. In andere contexten kan vil ook “wil” betekenen. hjælpe is het infinitief “helpen”. Na vil blijft het werkwoord in deze vorm staan. Voorbeeld: Jeg vil hjælpe. — “Ik zal helpen.” let betekent in let tøj “licht”: kleding die niet zwaar of dik is. Hetzelfde bijvoeglijk naamwoord kan ook “gemakkelijk” betekenen; die andere betekenis verschijnt in lettere verderop en wordt daar door de context bepaald. tøj betekent “kleding”. Het is hier een massanaamwoord voor kleding als geheel. Voor één afzonderlijk kledingstuk kun je bijvoorbeeld et stykke tøj zeggen: “een kledingstuk”. ville betekent hier “zou”. Samen met gøre vormt het een hypothetische formulering. Vergelijk vil — “zal/helpt” in deze zin — met ville — “zou”. Het verschil zit in de vorm van het hulpwerkwoord. gøre betekent “maken” of “doen”. Na ville staat het als infinitief. In gøre noget lettere betekent het specifiek “iets gemakkelijker maken”. Voorbeeld: Det gør arbejdet lettere. — “Dat maakt het werk gemakkelijker.” gåturen betekent “de wandeling”. De basisvorm is gåtur (“wandeling”); de bepaalde enkelvoudsvorm is gåturen. De vorm zegt hier dat het om de wandeling als activiteit gaat, zonder dat de zin een specifieke route beschrijft. lettere is hier de vergrotende trap van let in de betekenis “gemakkelijk”. De reeks is let — “gemakkelijk”, lettere — “gemakkelijker”, lettest — “het gemakkelijkst”. In deze zin beschrijft lettere het resultaat voor gåturen: de wandeling wordt gemakkelijker. In andere context kan dezelfde vergelijkingsvorm betrekking hebben op “lichter”. En hat vil hjælpe betekent volgens de vaste vertaling “Een hoed helpt”. Daarna verbindt og de tweede gedachte: let tøj ville gøre gåturen lettere betekent “lichte kleding zou de wandeling gemakkelijker maken”. Samen luidt de zin: “Een hoed helpt, en lichte kleding zou de wandeling gemakkelijker maken.”

9. Så kan vi ændre planen, hvis det føles for varmt.

   Dan kunnen we het plan veranderen als het te heet voelt.

   Så

   dan

   kan vi

   kunnen we

   ændre

   veranderen

   planen

   het plan

   hvis

   als

   det

   het

   føles

   voelt

   for

   te

   varmt

   warm

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier ‘dan’: het verbindt deze mogelijke volgende stap met de voorafgaande situatie. Het kan ook ‘dus’ betekenen, maar in deze zin past de gevolgtrekking ‘dan’ het best. kan vi bevat de tegenwoordige tijd van kunne (‘kunnen’) plus het onderwerp vi (‘we’). kan drukt hier mogelijkheid of haalbaarheid uit; het is niet het hoofdwerkwoord. Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief, hier ændre. ændre is de infinitief ‘veranderen’ of ‘wijzigen’. De vorm blijft hier onvervoegd na kan. Een bruikbaar patroon is kan + infinitief: Vi kan ændre planen. — ‘We kunnen het plan veranderen.’ planen betekent ‘het plan’. Het zelfstandig naamwoord is plan; de uitgang -en maakt de bepaalde enkelvoudsvorm planen. Het is dus niet planen die ‘veranderen’ betekent: ændre is het werkwoord en planen het object ervan. hvis betekent ‘als’ in een voorwaardelijke bijzin. Het introduceert hier de voorwaarde waaronder de verandering mogelijk is. Bijvoorbeeld: Vi går ind, hvis det regner. — ‘We gaan naar binnen als het regent.’ det is hier het onderwerp van de bijzin en wordt in de vaste vertaling weergegeven met ‘het’. De vorm is een Deens onzijdig enkelvoudig voornaamwoord; de zin specificeert niet dat het naar een bepaald zelfstandig naamwoord verwijst. In det føles ... vormt het samen met føles de uitdrukking voor hoe iets wordt ervaren. føles betekent hier ‘voelt’ in de betekenis ‘wordt als ... ervaren’. Het is een tegenwoordige vorm; het basiswerkwoord is føle (‘voelen’). De constructie det føles ... is nuttig om een indruk of ervaren toestand te beschrijven, bijvoorbeeld Det føles godt. — ‘Het voelt goed.’ for betekent hier ‘te’ en geeft een te hoge graad aan. Het hoort bij het daaropvolgende bijvoeglijke naamwoord: for varmt is ‘te warm’. Dit is een andere vorm en betekenis dan før, dat ‘voordat’ of ‘eerder’ betekent. varmt betekent ‘warm’ en is de onzijdige vorm van het bijvoeglijk naamwoord varm. De vorm varmt past hier bij det; varm is de vorm bij een gemeenschappelijk-geslachtswoord en varme komt onder andere voor bij meervoud en bepaalde vormen. Het patroon for + bijvoeglijk naamwoord maakt de beoordeling ‘te ...’, bijvoorbeeld for koldt — ‘te koud’. Samen geeft Så kan vi ændre planen de mogelijkheid aan: ‘Dan kunnen we het plan veranderen.’ hvis det føles for varmt voegt de voorwaarde toe: ‘als het te warm voelt’. De hele uiting betekent daarom: ‘Dan kunnen we het plan veranderen als het te heet voelt.’

10. Det lyder fleksibelt nok til en varm dag.

    Dat klinkt flexibel genoeg voor een warme dag.

    Det

    dat

    lyder

    klinkt

    fleksibelt

    flexibel

    nok til

    genoeg voor

    varm

    warm

    dag

    dag

    Uitgebreide uitleg

    Det is hier het Deense onderwerp dat in de vertaling als “dat” verschijnt. De vorm is een enkelvoudig onzijdig voornaamwoord; in deze zin verwijst het naar de bedoelde situatie of beoordeling, zonder dat de tekst een afzonderlijk concreet referent noemt. Het kan dus als herbruikbaar patroon Det + werkwoord dienen. lyder betekent hier “klinkt” en is de tegenwoordige tijd van lyde (“klinken”). De vorm is niet specifiek mannelijk of vrouwelijk; hij past bij het onderwerp Det. Bijvoorbeeld: Det lyder godt. — “Dat klinkt goed.” fleksibelt betekent hier “flexibel”. Het basiswoord is het bijvoeglijk naamwoord fleksibel. De uitgang -t komt doordat het bijvoeglijk naamwoord bij het onzijdige enkelvoudige Det staat: fleksibel bij een en-woord, fleksibelt bij een et-woord, en fleksible in het meervoud. Bijvoorbeeld: Et fleksibelt system — “Een flexibel systeem.” nok til is een vaste, bruikbare combinatie met de betekenis “genoeg voor”. Nok geeft hier voldoende mate aan en til leidt datgene in waarvoor die mate voldoende is. Bijvoorbeeld: Det er varmt nok til en tur. — “Het is warm genoeg voor een wandeling.” varm betekent hier “warm”. Het basiswoord is varm; bij een onzijdig enkelvoudig zelfstandig naamwoord wordt dat varmt, en in het meervoud varme. In en varm dag staat de en-vorm varm, omdat dag een en-woord is. Bijvoorbeeld: Et varmt rum — “Een warme kamer.” dag betekent “dag”. Het is een zelfstandig naamwoord met de meervoudsvorm dage; het bepaalde enkelvoud is dagen. In en varm dag staat het onbepaalde enkelvoud met het lidwoord en. Samen vormen de delen Det lyder fleksibelt (“Dat klinkt flexibel”) en nok til en varm dag (“genoeg voor een warme dag”). De hele zin betekent daardoor: “Dat klinkt flexibel genoeg voor een warme dag.”