Voorbereiden op wisselvallig weer tijdens een wandeling | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Vejrudsigten for vandreturen skifter hele tiden, med sol og mulige byger.

   De weersverwachting voor de wandeling verandert steeds, met zon en mogelijke buien.

   Vejrudsigten

   de weersverwachting

   vandreturen

   de wandeling

   skifter

   verandert

   hele tiden

   steeds

   sol

   zon

   mulige

   mogelijke

   byger

   buien

   Uitgebreide uitleg

   Vejrudsigten betekent hier “de weersverwachting”. Het is de bepaalde vorm van vejrudsigt (“weersverwachting”): -en markeert hier een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van de en-klasse in bepaalde vorm. Bijvoorbeeld: Vejrudsigten er god. — “De weersverwachting is goed.” vandreturen betekent “de wandeling”. De basisvorm is vandretur; de uitgang -en maakt er de bepaalde vorm van: “de wandeling”. In for vandreturen geeft for de betrekking “voor” aan. Bijvoorbeeld: Vi planlægger vandreturen. — “We plannen de wandeling.” skifter is de tegenwoordige tijd van skifte, “veranderen” of “wisselen”. Het onderwerp is hier Vejrudsigten, dus de zin zegt dat de weersverwachting verandert. De tegenwoordige tijd kan in het Deens ook iets beschrijven dat nu herhaaldelijk gebeurt. Bijvoorbeeld: Vejret skifter. — “Het weer verandert.” hele tiden is een vaste tijdsbepaling met de betekenis “steeds” of “de hele tijd”. Samen met skifter benadrukt deze uitdrukking dat de verandering voortdurend of telkens opnieuw plaatsvindt. Bijvoorbeeld: Hun skifter mening hele tiden. — “Ze verandert steeds van mening.” sol betekent “zon”. Het zelfstandig naamwoord staat hier zonder lidwoord in de opsomming med sol ...: dat beschrijft zon als weersverschijnsel, niet een afzonderlijke, getelde zon. Bijvoorbeeld: Der er sol i dag. — “Er is vandaag zon.” mulige betekent “mogelijke”. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is mulig; mulige is hier de vorm bij het meervoudige zelfstandig naamwoord byger. Bijvoorbeeld: mulige problemer — “mogelijke problemen”. byger betekent “buien”. De enkelvoudige basisvorm is byge (“bui”); byger is het onbepaalde meervoud. In mulige byger krijgt mulig de meervoudsvorm mulige, zodat het bij het meervoud past. Bijvoorbeeld: Der kommer byger. — “Er komen buien.” De hele zin bestaat uit Vejrudsigten for vandreturen (“de weersverwachting voor de wandeling”) en skifter hele tiden (“verandert steeds”). Daarna geeft med de bijbehorende weersomstandigheden aan: sol og mulige byger (“zon en mogelijke buien”). Samen betekent de uiting: “De weersverwachting voor de wandeling verandert steeds, met zon en mogelijke buien.”

2. Tag flere lag tøj på, og tag en vandtæt jakke med.

   Draag meerdere lagen en neem een waterdichte jas mee.

   Tag … på

   trek ... aan

   flere

   meerdere

   lag

   lagen

   tøj

   kleding

   tag … med

   neem ... mee

   vandtæt

   waterdicht

   jakke

   jas

   Uitgebreide uitleg

   Tag ... på betekent hier: trek iets aan. Tag is de gebiedende wijs van tage (aantrekken/nemen, afhankelijk van de constructie). Met på vormt het de herbruikbare combinatie tage noget på: Tag jakken på. — Trek de jas aan. De twee delen staan in de zin uit elkaar door flere lag tøj. flere betekent hier “meerdere” of “meer dan één” en staat vóór het meervoudige zelfstandig naamwoord lag. Het is de meervoudsvorm die bij flere hoort; vergelijk flere muligheder — meerdere mogelijkheden. Het woord drukt hier geen exact aantal uit. lag betekent “lagen”. Het is het meervoud van lag; het enkelvoud is ook lag, maar het meervoud blijkt hier uit flere. Flere lag betekent dus meerdere lagen. tøj betekent “kleding”. Dit is een massanaamwoord: het verwijst naar kleding als geheel en krijgt in deze zin geen meervoudsuitgang. Flere lag tøj betekent letterlijk meerdere lagen kleding. tag ... med betekent hier “neem ... mee”. Ook dit tag is de gebiedende wijs van tage, maar de combinatie met med heeft de betekenis “meenemen”, niet “aantrekken”. De delen staan uit elkaar door en vandtæt jakke. Voorbeeld: Tag kortet med. — Neem de kaart mee. vandtæt betekent “waterdicht”. Het is een beschrijvend bijvoeglijk naamwoord bij jakke en staat vóór het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Støvlerne er vandtætte. — De laarzen zijn waterdicht. In dat voorbeeld past de vorm zich aan het meervoud aan; in de vaste zin staat de vorm vandtæt bij het enkelvoudige jakke. jakke betekent “jas”. Het is hier enkelvoud; en markeert een onbepaald zelfstandig naamwoord, maar zegt op zichzelf geen exact aantal. En vandtæt jakke betekent “een waterdichte jas”. Samen geeft Tag flere lag tøj på de instructie om meerdere lagen kleding aan te trekken. Daarna geeft og tag en vandtæt jakke med de aanvullende instructie om een waterdichte jas mee te nemen. De volledige betekenis is: “Draag meerdere lagen en neem een waterdichte jas mee.”

3. Stien er åben, men den højere del kan være mudret.

   Het pad is open, maar het hogere deel kan modderig zijn.

   Stien

   het pad

   åben

   open

   højere

   hoger

   del

   deel

   være

   zijn

   mudret

   modderig

   Uitgebreide uitleg

   Stien betekent hier “het pad”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van sti (“pad”): en sti = een pad, stien = het pad. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid bij dit gemeenschappelijke geslacht; het is niet zelf een meervoudsuitgang. åben betekent “open”. In Stien er åben staat het als bijvoeglijk naamwoord na er en beschrijft het de toestand van stien. De vorm is hier enkelvoud en gemeenschappelijk geslacht, passend bij stien. Voorbeeld: Døren er åben. — “De deur is open.” højere betekent hier “hoger”. Het is de vergrotende trap van høj (“hoog”): høj — højere — højest = hoog — hoger — hoogst. In den højere del vergelijkt het de hoogte van het deel met een ander, niet nader genoemd deel of niveau; de zin zegt niet welk concreet vergelijkingspunt dat is. del betekent “deel” of “gedeelte”. In den højere del gaat het om één bepaald gedeelte: en del = een deel, delen = het deel. Het woord blijft een zelfstandig naamwoord; højere is het bijvoeglijk naamwoord dat dit deel beschrijft. Voorbeeld: Denne del er smal. — “Dit deel is smal.” være betekent “zijn”. Na het modale werkwoord kan blijft het werkwoord in de infinitief: kan være = “kan zijn”. Het onderwerp van dit werkwoord is hier den højere del, niet stien. mudret betekent “modderig”. In være mudret beschrijft het een mogelijke toestand van het hogere deel. Voorbeeld: Vejen kan være mudret. — “De weg kan modderig zijn.” In den højere del is den de bepaalde bepaler bij del; samen met højere en del vormt dit de bepaalde naamwoordgroep “het hogere deel”. De vorm den hoeft hier niet zelfstandig naar een eerder genoemd zelfstandig naamwoord te verwijzen. Samen vormt Stien er åben de mededeling “Het pad is open”. men betekent “maar” en zet daar een beperking tegenover. kan være mudret drukt een mogelijkheid uit, niet een vastgestelde toestand. De volledige betekenis is daarom: “Het pad is open, maar het hogere deel kan modderig zijn.”

4. Vi bør tage det roligt, især på de nedadgående dele af stien.

   We moeten het rustig aan doen, vooral op de stukken bergafwaarts.

   Vi bør

   we zouden moeten

   tage det roligt

   het rustig aan doen

   især

   vooral

   nedadgående

   bergafwaarts gaand

   dele

   stukken

   stien

   het pad

   Uitgebreide uitleg

   Vi bør: bør is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord burde. Met vi drukt het uit wat “wij” behoren of zouden moeten doen; in deze zin past de praktische betekenis “we moeten” bij de vaste vertaling. Na een Deens modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief zonder at: Vi bør vente — “We moeten wachten.” tage det roligt: Dit is een vaste, herbruikbare uitdrukking voor rustig aan doen of niet haasten. tage is de infinitief van tage; na bør staat hij zonder at. Voorbeeld: Tag det roligt! — “Doe rustig aan!” især: Dit betekent hier “vooral” en legt de nadruk op één deel van een groter geheel. Voorbeeld: Jeg kan lide frugt, især æbler. — “Ik houd van fruit, vooral van appels.” nedadgående: Deze beschrijvende vorm betekent hier “naar beneden gaand” of “bergafwaarts”. Hij beschrijft de delen die naar beneden lopen. In deze vorm krijgt het bijvoeglijke element geen aparte meervoudsuitgang: nedadgående dele betekent “bergafwaartse stukken”, terwijl en nedadgående del “een bergafwaarts gaand stuk” betekent. dele: Dit is de onbepaalde meervoudsvorm van het zelfstandig naamwoord del, “deel” of “stuk”. De belangrijkste vormen zijn en del — “een deel/stuk”, dele — “delen/stukken” en delene — “de delen/stukken”. Hier gaat het om gedeelten van het pad. stien: Dit is de bepaalde enkelvoudsvorm van sti, “pad”. De uitgang -en markeert hier de bepaalde vorm: en sti betekent “een pad” en stien “het pad”. In dele af stien verbindt af de stukken met het pad waarvan ze deel uitmaken. Samen betekent Vi bør tage det roligt “we moeten het rustig aan doen”. især beperkt de nadruk vervolgens tot de nedadgående dele af stien: vooral de bergafwaartse stukken van het pad. De volledige zin betekent dus: “We moeten het rustig aan doen, vooral op de stukken bergafwaarts.”

5. Hvis vejret bliver dårligt, kan vi vende om ved udsigtspunktet.

   Als het weer slecht wordt, kunnen we bij het uitkijkpunt omkeren.

   Hvis

   als

   vejret

   het weer

   bliver

   wordt

   dårligt

   slecht

   kan vi

   kunnen we

   vende om

   omkeren

   ved

   bij

   udsigtspunktet

   het uitkijkpunt

   Uitgebreide uitleg

   Hvis opent een voorwaardelijke bijzin: “als”. Het leidt hier de voorwaarde in; het resultaat staat daarna in de hoofdzin. Een herbruikbaar patroon is Hvis ... , kan ... (“Als ..., kunnen ...”). vejret betekent hier “het weer”. De vorm is bepaald: vejr is de basisvorm en vejret is de bepaalde enkelvoudsvorm. Het achtervoegsel -et markeert bij dit onzijdige zelfstandig naamwoord de bepaalde vorm. bliver komt van blive en betekent hier “wordt”. Bliver is de tegenwoordige tijd en kan een verandering aanduiden: iets komt in een nieuwe toestand. Voorbeeld: Det bliver koldt. — “Het wordt koud.” dårligt betekent “slecht” en beschrijft hier vejret. De uitgang -t past bij het onzijdige zelfstandig naamwoord vejr; vergelijk de basisvorm dårlig met de onzijdige vorm dårligt. Voorbeeld: Vejret er dårligt. — “Het weer is slecht.” kan vi is een korte constructie met het modale werkwoord kan en het onderwerp vi: “kunnen we”. Kan komt van kunne en drukt hier mogelijkheid of een beschikbare optie uit. Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief: kan vi vende — “kunnen we omkeren”. vende om is een vaste werkwoordelijke combinatie met de betekenis “omkeren” of “terugkeren”. Vende is de infinitief; om maakt deel uit van deze combinatie en staat niet los als het Nederlandse voorzetsel “bij”. Voorbeeld: Vi må vende om. — “We moeten omkeren.” ved betekent hier “bij” en geeft de plaats aan waar de handeling gebeurt. Het leidt de plaatsbepaling in: ved ... (“bij ...”). udsigtspunktet betekent “het uitkijkpunt”. De basisvorm is udsigtspunkt; udsigtspunktet is de bepaalde enkelvoudsvorm met -et. Het woord is opgebouwd rond een punt vanwaar men uitzicht heeft, maar de vorm in deze zin verwijst gewoon naar het uitkijkpunt als plaatsbepaling. Samen betekent Hvis vejret bliver dårligt “als het weer slecht wordt”. Daarna geeft kan vi vende om aan dat omkeren een mogelijke optie is. ved udsigtspunktet bepaalt de plaats: “bij het uitkijkpunt”. De volledige betekenis is daarom: “Als het weer slecht wordt, kunnen we bij het uitkijkpunt omkeren.”

6. Lad os sige det, før vi begynder, så ingen føler sig presset til at fortsætte.

   Laten we dat zeggen voordat we beginnen, zodat niemand zich onder druk voelt gezet om door te gaan.

   Lad os

   laten we

   sige

   zeggen

   det

   dat; het

   før

   voordat

   begynder

   begint

   så

   zodat

   ingen

   niemand

   føler sig

   zich voelt

   presset

   onder druk gezet

   til at

   om te

   fortsætte

   doorgaan

   Uitgebreide uitleg

   Lad os is een vaste manier om een voorstel of aansporing te doen: letterlijk ongeveer “laat ons”, maar in natuurlijk Nederlands “laten we”. Lad is de gebiedende wijs van lade (“laten”); os betekent “ons”. Voorbeelden: Lad os gå = “Laten we gaan” en Lad os vente = “Laten we wachten”. Sige is de infinitief van sige, “zeggen”. Na lad os staat de infinitief zonder een apart infinitiefwoord: Lad os tale betekent “Laten we praten”. Det betekent hier “dat” en verwijst naar de inhoud die de spreker wil zeggen. De vorm det is een onzijdig enkelvoudig voornaamwoord; de concrete inhoud waarnaar het verwijst wordt in deze zin niet verder benoemd. Før betekent hier “voordat” en leidt een bijzin in. In die bijzin staat vi begynder: vi is “wij” en begynder is de tegenwoordige tijd van begynde, “beginnen”. De tegenwoordige tijdsvorm begynder wordt gebruikt voor iets dat volgens de zin nog moet gebeuren: “voordat we beginnen”. Een voorbeeld is Ring, før du går = “Bel voordat je weggaat”. Så betekent hier “zodat” en leidt het doel of het beoogde gevolg van de hoofdzin in. Het is dus niet het tijdswoord før; samen met de volgende bijzin maakt het duidelijk waarom de spreker dit wil zeggen. Ingen betekent “niemand”. Het is een onbepaald voornaamwoord voor geen enkele persoon. In ingen føler staat het als onderwerp; het bepaalt dus wie de handeling uitvoert. Een voorbeeld is Ingen ved det = “Niemand weet het”. Føler sig betekent hier “zich voelt”. Føler is de tegenwoordige tijd van føle, “voelen”, en sig is het wederkerende voornaamwoord dat bij het onderwerp hoort. In een andere persoon verandert het wederkerende voornaamwoord: jeg føler mig = “ik voel me”, maar du føler dig = “jij voelt je”. Presset betekent hier “onder druk gezet” of “onder druk”. Het is de voltooid deelwoordsvorm van presse, “onder druk zetten”, en wordt hier als beschrijving na føler sig gebruikt. De constructie føle sig presset til at ... betekent dat iemand ervaart dat er druk is om iets te doen. Dit is iets anders dan alleen føle (“voelen”) zonder zo’n beschrijving. Til at vormt hier, na presset, de verbinding “om te” vóór een infinitief. Het verbindt de ervaren druk met de handeling die iemand zou voortzetten; in deze zin gaat het dus om druk om iets te doen. Bijvoorbeeld: Hun føler sig klar til at begynde = “Zij voelt zich klaar om te beginnen.” Fortsætte is de infinitief van fortsætte, “doorgaan” of “voortzetten”. Hier betekent het “doorgaan” met de eerder bedoelde activiteit. Na til at blijft de vorm infinitief: til at fortsætte = “om door te gaan”. De zin bouwt zo op: Lad os sige det = “Laten we dat zeggen”; før vi begynder = “voordat we beginnen”; en så ingen føler sig presset til at fortsætte = “zodat niemand zich onder druk voelt gezet om door te gaan”. Als geheel is het een voorstel om iets vóór het begin uit te spreken met het doel dat niemand druk ervaart om verder te gaan.

7. Skal vi minde gruppen om ikke at have almindelige sko på?

   Zullen we de groep eraan herinneren geen gewone schoenen te dragen?

   Skal vi

   zullen we

   minde

   herinneren

   gruppen

   de groep

   om ikke at

   om niet te …

   almindelige

   gewone

   sko

   schoenen

   have … på

   dragen

   Uitgebreide uitleg

   Skal vi bestaat uit skal en vi. Hier maakt skal samen met vi een voorstel: “zullen we …?”. Het is dus niet simpelweg een mededeling over een toekomstige verplichting. Voorbeeld: Skal vi begynde? — “Zullen we beginnen?” minde is de infinitief van minde, “herinneren”. De bruikbare constructie is minde nogen om noget of minde nogen om at gøre noget: iemand aan iets herinneren of iemand eraan herinneren iets te doen. Voorbeeld: Jeg minder ham om at ringe. — “Ik herinner hem eraan te bellen.” gruppen betekent hier “de groep”. De vorm gruppen is de bepaalde enkelvoudsvorm van gruppe: en gruppe — “een groep”, gruppen — “de groep”. Het is dit zelfstandig naamwoord dat de bepaalde vorm draagt; vi is het onderwerp van het voorstel en de groep is degene aan wie de herinnering gericht is. om ikke at leidt hier een ontkende infinitiefconstructie in: “om niet te …”. ikke maakt de daaropvolgende handeling negatief. In combinatie met minde geeft minde gruppen om ikke at ... de betekenis “de groep eraan herinneren om niet …”. Voorbeeld: Hun minder os om ikke at glemme nøglerne. — “Ze herinnert ons eraan de sleutels niet te vergeten.” almindelige betekent hier “gewone” of “alledaagse”. Het is de meervoudsvorm die bij sko staat; de vorm is niet de vergrotende trap. De basisvorm is almindelig, en de vergrotende trap is mere almindelig — “gewoner”. Voorbeeld: Det er almindelige sko. — “Het zijn gewone schoenen.” sko betekent “schoenen”. In deze zin is het een meervoudsvorm zonder bepaaldheidsuitgang: en sko — “een schoen”, sko — “schoenen”. Het verwijst hier naar het soort schoeisel dat men draagt, niet naar één specifiek paar. have ... på is een deelbare constructie met de infinitief have en het partikel på; samen betekent zij bij kleding “aanhebben” of “dragen”. på staat hier na het object almindelige sko, waardoor de twee delen niet naast elkaar staan. Voorbeeld: Hun har en jakke på. — “Ze draagt een jas.” Samen betekent Skal vi minde gruppen om ikke at have almindelige sko på?: “Zullen we de groep eraan herinneren geen gewone schoenen te dragen?” De vraag stelt een gezamenlijk voorstel voor; om ikke at have ... på geeft aan welke handeling de groep moet vermijden.

8. Bed dem om at tage ordentlige sko på; mudrede stier kan være glatte.

   Vraag ze om stevige schoenen te dragen; modderige paden kunnen glad zijn.

   Bed dem om

   Vraag ze om

   tage … på

   aantrekken

   ordentlige

   stevige, degelijke

   sko

   schoenen

   mudrede

   modderige

   stier

   paden

   kan være

   kunnen zijn

   glatte

   glad

   Uitgebreide uitleg

   Bed dem om is een bruikbaar patroon voor een verzoek: Bed [iemand] om at + infinitief betekent “Vraag [iemand] om …”. Bed is de gebiedende wijs van bede (“vragen”); dem is hier het meervoudige objectpronomen “ze/hen”. Voorbeeld: Bed hende om at vente. — “Vraag haar om te wachten.” tage … på vormt samen de uitdrukking “aantrekken” of “dragen”. tage is de infinitief van tage; på staat hier als partikel bij het werkwoord. De twee delen worden door ordentlige sko gescheiden. Voorbeeld: Jeg tager jakken på. — “Ik trek de jas aan.” ordentlige betekent hier “stevige” of “degelijke”. Het is de vorm van ordentlig bij het meervoudige zelfstandig naamwoord sko; de uitgang -e markeert hier dus niet op zichzelf een geslacht. In andere contexten kan ordentlig ook “behoorlijk” of “fatsoenlijk” betekenen. Voorbeeld: Vi har brug for ordentlige støvler. — “We hebben stevige laarzen nodig.” sko betekent “schoenen”. Het woord heeft in het Deens dezelfde vorm voor onbepaald enkelvoud en onbepaald meervoud: en sko is “een schoen” en sko kan “schoenen” betekenen. In deze zin wordt het meervoud duidelijk door ordentlige en door de betekenis van de vaste vertaling. Voorbeeld: Mine sko er våde. — “Mijn schoenen zijn nat.” mudrede betekent “modderige”. De basisvorm is mudret; bij het meervoudige stier krijgt het bijvoeglijk naamwoord de vorm mudrede. Voorbeeld: Børnene kom hjem med mudrede bukser. — “De kinderen kwamen thuis met een modderige broek.” stier betekent hier “paden”. Het is het meervoud van sti (“pad”); de bepaalde meervoudsvorm is stierne. Voorbeeld: Stierne er smalle. — “De paden zijn smal.” kan være betekent “kunnen zijn”. kan is de tegenwoordige tijd van kunne en drukt hier mogelijkheid uit; være is de infinitief. kan verandert niet naar persoon of getal. Voorbeeld: Vejen kan være glat. — “De weg kan glad zijn.” glatte betekent hier “glad” in de betekenis “glad en daardoor mogelijk gevaarlijk om op te lopen”. De basisvorm is glat; glatte is de vorm bij het meervoudige stier. Voorbeeld: Gulvet er glat. — “De vloer is glad.” Samen vormt de eerste helft Bed dem om at tage ordentlige sko på het verzoek “Vraag ze om stevige schoenen aan te trekken”. Daarna geeft mudrede stier kan være glatte de mogelijkheid weer dat modderige paden glad zijn. De gebiedende wijs maakt de eerste zin direct en geschikt als praktische instructie.

9. En påmindelse om at pakke i aften ville hjælpe.

   Een herinnering om vanavond in te pakken zou helpen.

   påmindelse

   herinnering

   om at

   om te …

   pakke

   inpakken

   i aften

   vanavond

   ville

   zou

   hjælpe

   helpen

   Uitgebreide uitleg

   påmindelse betekent hier een herinnering of reminder: iets dat iemand eraan helpt denken om iets te doen. Het is een zelfstandig naamwoord: en påmindelse, meervoud påmindelser, bepaald enkelvoud påmindelsen. Het grammaticale geslacht blijkt niet alleen uit het feit dat het woord enkelvoud is; het lidwoord en hoort bij dit woord. om at leidt hier een infinitiefconstructie in. Het patroon om at + infinitief betekent “om te …”. Na om at staat dus het werkwoord in zijn infinitiefvorm, zonder persoonsuitgang. pakke is de infinitief van “inpakken”. Een bruikbare reeks is pakke – pakker – pakkede – pakket: inpakken – pakt in – pakte in – ingepakt. In deze zin benoemt pakke de handeling die de herinnering moet oproepen. Voorbeeld: Husk at pakke. — “Vergeet niet in te pakken.” i aften betekent “vanavond”: de avond van de huidige dag. Het is een vaste tijdsaanduiding met i en het zelfstandig naamwoord aften (“avond”). Voor een andere dag kan bijvoorbeeld i morgen aften (“morgenavond”) worden gebruikt. ville is hier de vorm die “zou” uitdrukt. Het is de verleden vorm van vil (“wil”); in deze constructie markeert het een voorwaardelijke of verzachte mogelijkheid, niet eenvoudigweg verleden tijd. Het patroon ville + infinitief komt overeen met “zou + werkwoord”: ville hjælpe betekent “zou helpen”. hjælpe is de infinitief van “helpen”. De vorm blijft na ville een infinitief: ville hjælpe, niet een persoonsvorm. Voorbeeld: Det ville hjælpe. — “Dat zou helpen.” Samen is En påmindelse om at pakke i aften “een herinnering om vanavond in te pakken”. ville hjælpe voegt “zou helpen” toe. De hele zin betekent dus: “Een herinnering om vanavond in te pakken zou helpen.” De vorm ville maakt van het helpen een voorgestelde of mogelijke uitkomst, terwijl om at pakke i aften precies aangeeft waaraan de herinnering moet herinneren.

10. Send den tidligt nok, så alle kan forberede sig.

    Stuur die vroeg genoeg, zodat iedereen zich kan voorbereiden.

    Send

    stuur

    den

    die

    tidligt nok

    vroeg genoeg

    så

    zodat

    alle

    iedereen

    kan

    kan

    forberede sig

    zich voorbereiden

    Uitgebreide uitleg

    Send is de gebiedende wijs van sende (“sturen”). De vorm geeft hier een aansporing aan de aangesprokene; het onderwerp “jij” staat niet apart in de zin. Vergelijk: Send brevet. — “Stuur de brief.” den is hier een zelfstandig gebruikt voornaamwoord in de objectfunctie: “die”. Het verwijst naar één eerder geïdentificeerd ding van het relevante grammaticale type, maar de vaste zin noemt niet zelfstandig welk ding dat is. Het voornaamwoord draagt hier dus niet zelf de betekenis “herinnering” of een andere specifieke soort. tidligt nok betekent “vroeg genoeg”. tidligt is de basisvorm voor “vroeg”; de uitgang -t hoort bij deze vorm en is niet een verbuiging van het onuitgesproken object. nok voegt het criterium “voldoende” toe. Samen geeft de woordgroep aan dat het sturen vóór een voldoende vroeg moment moet gebeuren. Voorbeeld: Kom tidligt nok. — “Kom vroeg genoeg.” så leidt hier een gevolg- of doelachtige bijzin in: “zodat”. Het verbindt de opdracht met het gewenste resultaat. In så ... is de woordvolgorde van de bijzin niet dezelfde als die van een zelfstandige hoofdzin; de volledige bijzin volgt verderop. alle betekent “iedereen” en verwijst hier naar alle betrokken personen als groep. Het is een onbepaald voornaamwoord, niet een vorm die één specifieke persoon aanwijst. Voorbeeld: Alle kan høre det. — “Iedereen kan het horen.” kan is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord kunne voor mogelijkheid of vermogen: “kan”. In deze zin staat het vóór forberede; na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief zonder apart infinitiefkenmerk. De vorm kan verandert hier niet om een enkelvoudig of meervoudig onderwerp aan te geven. forberede sig is een wederkerende werkwoordsgroep: forberede betekent “voorbereiden” en sig verwijst terug naar het onderwerp van de bijzin, hier alle. De combinatie betekent daarom “zich voorbereiden”, niet “iemand anders voorbereiden”. De infinitief forberede blijft na kan staan, terwijl sig het wederkerende element is. Voorbeeld: De forbereder sig. — “Ze bereiden zich voor.” De zin wordt opgebouwd als Send den (“Stuur die”), gevolgd door tidligt nok (“vroeg genoeg”). Daarna geeft så alle kan forberede sig het beoogde gevolg: “zodat iedereen zich kan voorbereiden”. Als geheel betekent de uiting: “Stuur die vroeg genoeg, zodat iedereen zich kan voorbereiden.”