Sporten bij slechte luchtkwaliteit | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Luften føles tung i dag, og luftkvaliteten kan være dårlig.

   De lucht voelt vandaag zwaar aan en de luchtkwaliteit kan slecht zijn.

   Luften

   de lucht

   føles

   voelt aan

   tung

   zwaar

   i dag

   vandaag

   luftkvaliteten

   de luchtkwaliteit

   kan

   kan; mogelijk

   være

   zijn

   dårlig

   slecht

   Uitgebreide uitleg

   Luften betekent hier “de lucht”. De vorm is luft + -en: in het Deens markeert -en bij dit woord de bepaalde enkelvoudsvorm. luft is het basiswoord; luften betekent dus “de lucht” als bepaalde referent. føles is de tegenwoordige tijd van føle (“voelen”) in de constructie “aanvoelen”. Het onderwerp is luften, en de hele combinatie Luften føles ... betekent dat de lucht een bepaalde indruk geeft, niet dat iemand de lucht letterlijk met de hand voelt. Voorbeeld: Vandet føles koldt. — “Het water voelt koud aan.” tung betekent hier “zwaar” en beschrijft hoe de lucht aanvoelt. Het is een bijvoeglijk naamwoord; in deze zin staat het na føles als beschrijving van het onderwerp. Voorbeeld: Tasken føles tung. — “De tas voelt zwaar aan.” i dag betekent “vandaag”. Deze vaste tijdsbepaling kan aan het begin of later in de zin staan, bijvoorbeeld: I dag føles luften tung. — “Vandaag voelt de lucht zwaar aan.” luftkvaliteten betekent “de luchtkwaliteit”. Het is samengesteld uit luft (“lucht”) en kvalitet (“kwaliteit”); -en maakt ook dit zelfstandig naamwoord bepaald in het enkelvoud. Het is dus niet hetzelfde woord als Luften: luften is “de lucht”, terwijl luftkvaliteten “de luchtkwaliteit” is. kan is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord kunne. Hier drukt het een mogelijkheid uit: iets kan zo zijn. Een modaal werkwoord staat samen met een infinitief; het volgende være blijft daarom in de basisvorm. Voorbeeld: Det kan være svært. — “Het kan moeilijk zijn.” være betekent “zijn”. Na kan staat deze infinitief in de combinatie kan være (“kan zijn”). De vorm verandert hier niet naar een persoonsvorm zoals in een zelfstandige hoofdzin zonder modaal werkwoord. dårlig betekent “slecht” en beschrijft hier de kwaliteit van de lucht. Het staat na være als naamwoordelijk deel van de zin: luftkvaliteten kan være dårlig betekent “de luchtkwaliteit kan slecht zijn”. Voorbeeld: Kvaliteten kan være dårlig. — “De kwaliteit kan slecht zijn.” De eerste hoofdzin is Luften føles tung i dag: het onderwerp “de lucht” wordt beschreven als zwaar aanvoelend, met i dag als tijdsbepaling. Daarna volgt na og de tweede hoofdzin: luftkvaliteten kan være dårlig. Daarin verbindt kan de mogelijkheid met være, en dårlig beschrijft de luchtkwaliteit. Samen betekent de hele uiting: “De lucht voelt vandaag zwaar aan en de luchtkwaliteit kan slecht zijn.”

2. Så er motion udendørs måske ikke en god idé.

   Buiten sporten is dan misschien geen goed idee.

   Så

   dan

   er

   is

   motion

   sporten

   udendørs

   buiten

   måske

   misschien

   ikke

   niet

   god

   goed

   idé

   idee

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “dan” in de zin van “onder die omstandigheden” of “als gevolg daarvan”. Het hoeft hier niet uitsluitend een tijdsaanduiding te zijn. In een ander voorbeeld kan het wel een opeenvolging aangeven: Så går vi hjem. — “Dan gaan we naar huis.” er is de tegenwoordige vorm van være (“zijn”). De vorm er blijft in het Deens hetzelfde bij verschillende personen en aantallen; de vorm zelf toont dus niet of het onderwerp enkelvoud of meervoud is. In er ... en god idé vormt het een patroon voor een beoordeling: iets “is een goed idee”. motion betekent hier “sporten” of “lichaamsbeweging” als activiteit. Het is een zelfstandig naamwoord; het is niet de naam van een specifieke sport. Het kan bijvoorbeeld in motion er sundt voorkomen: “lichaamsbeweging is gezond.” udendørs betekent “buiten” of “in de openlucht” en beschrijft hier waar de activiteit plaatsvindt. Het is een bijwoord en verandert daarom niet mee met motion. Het kan ook bij andere activiteiten staan, bijvoorbeeld spise udendørs — “buiten eten”. måske betekent “misschien” en maakt de beoordeling niet stellig. Het staat hier vóór de ontkenning en de rest van de beoordeling: de mogelijkheid wordt dus als onzeker gepresenteerd. ikke ontkent het daaropvolgende beoordelingsgedeelte. Samen met en god idé geeft ikke en god idé de betekenis “geen goed idee”. Het is niet hetzelfde als een ontkenning van het bestaan van het idee; het beoordeelt het idee negatief. god is hier de vorm van het bijvoeglijk naamwoord god bij het onbepaalde enkelvoudige zelfstandig naamwoord idé, dat in het Deens tot het en-geslacht behoort. De vorm wordt dus niet alleen door enkelvoud bepaald, maar ook door dit grammaticale geslacht en deze onbepaalde vorm. De basisvorm is god; vergelijkende vormen zijn bedre (“beter”) en bedst (“best”). Bijvoorbeeld: Det er en bedre idé. — “Dat is een beter idee.” idé betekent “idee” en is hier het zelfstandige naamwoord dat wordt beoordeeld. en vóór idé is het onbepaalde lidwoord; het geeft hier niet op zichzelf een expliciete telwaarde aan. Het patroon en god idé betekent “een goed idee”, terwijl gode idéer “goede ideeën” betekent. De delen worden zo samengevoegd: Så verwijst naar de omstandigheden die in de context zijn genoemd; motion udendørs is de activiteit “buiten sporten”; er måske ikke maakt de beoordeling onzeker en negatief; en en god idé is wat wordt beoordeeld. De volledige betekenis is daarom: “Buiten sporten is dan misschien geen goed idee.”

3. Jeg havde planlagt at løbe i parken.

   Ik was van plan om in het park te gaan hardlopen.

   havde planlagt

   had gepland

   løbe

   hardlopen

   parken

   het park

   Uitgebreide uitleg

   havde planlagt betekent hier “had gepland”. havde is de verleden tijd van have (“hebben”); samen met het voltooid deelwoord planlagt vormt het de voltooid verleden tijd. De basisvorm van het werkwoord is planlægge (“plannen”): planlægge → planlagde (verleden tijd) → planlagt (voltooid deelwoord). In deze zin staat het onderwerp Jeg ervoor: “ik had gepland”. løbe betekent “hardlopen” of “rennen”. Het is de infinitief na at, dus at løbe betekent “om hard te lopen”. De vorm løbe blijft in deze constructie een infinitief; hij wordt niet aangepast aan de persoon. Voorbeeld: Jeg elsker at løbe. — “Ik houd ervan om hard te lopen.” parken betekent “het park”. De basisvorm is park; de uitgang -en maakt er de bepaalde enkelvoudsvorm van: park = “een park/park” als onbepaald zelfstandig naamwoord, parken = “het park”. Het voorzetsel i betekent “in”; samen vormen i parken de plaatsbepaling “in het park”. De hele zin bestaat uit Jeg (“ik”) + havde planlagt (“had gepland”) + at løbe (“om hard te lopen”) + i parken (“in het park”). Daarom betekent Jeg havde planlagt at løbe i parken.: “Ik was van plan om in het park te gaan hardlopen.” De voltooid verleden tijd maakt duidelijk dat dit plan al bestond vóór een ander moment in het verleden; de zin zegt op zichzelf niet of het hardlopen uiteindelijk is gebeurd.

4. Hvis forureningen generer dig, så vælg indendørs træning i stedet.

   Als de vervuiling je hindert, kies dan liever voor een training binnen.

   Hvis

   als

   forureningen

   de vervuiling

   generer

   hindert

   dig

   jou; je

   vælg

   kies

   indendørs

   binnen; indoor

   træning

   training

   i stedet

   in plaats daarvan

   Uitgebreide uitleg

   Hvis opent een voorwaardelijke bijzin en betekent “als”. Het beschrijft een voorwaarde; het zegt niet op zichzelf dat die voorwaarde al is vervuld. Voorbeeld: Hvis det regner, bliver jeg hjemme. — “Als het regent, blijf ik thuis.” forureningen betekent hier “de vervuiling”. De basisvorm is forurening (“vervuiling”); forureningen is het bepaalde enkelvoud: “de vervuiling”. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid bij een woord van het gemeenschappelijke geslacht, niet het meervoud. generer is de tegenwoordige tijd van genere en betekent hier “hindert” of “valt lastig”. forureningen is het onderwerp en dig degene die de hinder ondervindt. Voorbeeld: Støjen generer mig. — “Het lawaai hindert me.” dig is de objectsvorm van het persoonlijke voornaamwoord voor de aangesproken persoon of personen. De vorm kan dus zowel enkelvoud als meervoud zijn; de zin zelf legt het aantal niet vast. du is de onderwerpvorm in het enkelvoud, terwijl dig de objectsvorm is. Voorbeeld: Du hjælper mig. — “Jij helpt me.” vælg is de gebiedende wijs van vælge (“kiezen”). De imperatief is hier vælg, zonder de infinitiefuitgang -e. Voorbeeld: Vælg en anden rute. — “Kies een andere route.” indendørs betekent hier “binnen” of “indoor” en beschrijft træning: het gaat om training die binnen plaatsvindt. Deze vorm krijgt hier geen aparte uitgang voor getal of geslacht. Als bijwoord kan het ook de plaats van de handeling aangeven: Vi træner indendørs. — “We trainen binnen.” træning is het zelfstandig naamwoord voor “training” als activiteit. In indendørs træning vormt het samen met indendørs de betekenis “training binnen” of “indoortraining”. Voorbeeld: Træning hjælper mig. — “Training helpt me.” i stedet is een vaste uitdrukking met de betekenis “in plaats daarvan”. Hier geeft ze aan dat de gekozen training een andere optie vervangt; de uitdrukking noemt zelf niet welke eerdere optie dat precies is. Voorbeeld: Tag bussen i stedet. — “Neem in plaats daarvan de bus.” De volledige opbouw is Hvis ... , så ...: Hvis forureningen generer dig betekent “als de vervuiling je hindert”, en så vælg indendørs træning i stedet betekent “kies dan liever voor training binnen”. Samen betekent de zin: “Als de vervuiling je hindert, kies dan liever voor een training binnen.”

5. Jeg kunne træne i fitnesscenteret, selv om det føles mindre afslappende end i parken.

   Ik zou in de sportschool kunnen trainen, hoewel het minder ontspannend voelt dan in het park.

   Jeg kunne

   ik zou kunnen

   træne

   trainen

   fitnesscenteret

   de sportschool

   selv om

   hoewel

   føles

   voelt

   mindre

   minder

   afslappende

   ontspannend

   parken

   het park

   Uitgebreide uitleg

   Jeg kunne betekent hier “ik zou kunnen”: het drukt een mogelijke handeling uit, zoals de vaste vertaling bevestigt. kunne is de infinitief én de verleden tijd van het werkwoord kunne; kan is de tegenwoordige vorm. In deze zin geeft kunne door de bedoelde betekenis geen gewone verleden tijd weer. træne is de infinitief “trainen”. Na een modaal werkwoord zoals kunne staat de infinitief zonder at: Jeg kunne træne — “Ik zou kunnen trainen”. Met at kan dezelfde infinitief in een andere constructie voorkomen, bijvoorbeeld Det er sundt at træne — “Het is gezond om te trainen.” fitnesscenteret betekent “de sportschool”. fitnesscenter is de onbepaalde enkelvoudsvorm; fitnesscenteret is de bepaalde enkelvoudsvorm. Het achtervoegsel -et markeert hier de bepaalde vorm van dit onzijdige zelfstandig naamwoord. i fitnesscenteret betekent “in de sportschool”. selv om is een voegwoord met de betekenis “hoewel” of “ook al”. Het leidt det føles ... in en verbindt de mogelijke handeling met een omstandigheid die daartegenover staat. Voorbeeld: Selv om det regner, går hun ud. — “Hoewel het regent, gaat ze naar buiten.” føles betekent hier “voelt” of “voelt aan”. Het is de tegenwoordige s-vorm van føle; in det føles beschrijft die vorm hoe iets wordt ervaren. Voorbeeld: Det føles godt. — “Het voelt goed.” mindre betekent hier “minder”. Het is de vergelijkende vorm die ook voorkomt in de reeks lidt — “weinig/een beetje”, mindre — “minder”, mindst — “het minst”. In mindre afslappende verlaagt het de mate waarin iets ontspannend is; het is dus niet het Nederlandse “kleiner”. afslappende betekent “ontspannend”. Het beschrijft hier de ervaren eigenschap in det føles mindre afslappende: iets voelt minder ontspannend. Voorbeeld: Musikken er afslappende. — “De muziek is ontspannend.” parken betekent “het park”. park is de onbepaalde enkelvoudsvorm en parken de bepaalde enkelvoudsvorm. In i parken betekent het geheel “in het park”. Samen vormen Jeg kunne træne i fitnesscenteret en selv om det føles mindre afslappende end i parken de betekenis: “Ik zou in de sportschool kunnen trainen, hoewel het minder ontspannend voelt dan in het park.” De vergelijking gebruikt mindre ... end ... — “minder ... dan ...”. i parken geeft het vergelijkingspunt aan; na end wordt de volledige vergelijking niet herhaald.

6. Det er sundere at træne indenfor end at indånde dårlig luft.

   Binnen trainen is gezonder dan slechte lucht inademen.

   Det er

   het is

   sundere

   gezonder

   at træne

   trainen

   indenfor

   binnen

   end

   dan

   at indånde

   inademen

   dårlig

   slechte

   luft

   lucht

   Uitgebreide uitleg

   Det er betekent hier letterlijk “het is”. Det verwijst niet naar een bepaald eerder genoemd ding; het is het formele onderwerp van de beoordeling. Er is de tegenwoordige tijd van være (“zijn”). In het patroon Det er + bijvoeglijk naamwoord + at ... wordt een handeling beoordeeld: “Het is ... om ...”. sundere betekent hier “gezonder” en is de vergrotende trap van sund (“gezond”): sund – sundere – sundest (“gezond” – “gezonder” – “gezondst”). De vergelijkende vorm past bij end, omdat twee handelingen met elkaar worden vergeleken. Voorbeeld: Det er sundere at gå end at sidde hele dagen. — “Het is gezonder om te lopen dan de hele dag te zitten.” at træne betekent “trainen”. At markeert hier de infinitief; de stamvorm van het werkwoord is træne. In een hoofdzin zonder infinitiefmarkeerder verschijnt bijvoorbeeld Jeg træner hver dag. — “Ik train elke dag.” indenfor is het bijwoord “binnen” of “binnenshuis”. Het zegt waar het trainen plaatsvindt. Een bruikbaar contrast is udenfor (“buiten”). Voorbeeld: Vi spiser indenfor. — “We eten binnen.” end is het vergelijkingswoord “dan”. Het verbindt de vergelijkende vorm met datgene waarmee wordt vergeleken. Voorbeeld: Denne vej er kortere end den anden. — “Deze weg is korter dan de andere.” at indånde betekent “inademen”. Ook hier markeert at de infinitief, met indånde als werkwoordsvorm. Indånde beschrijft het naar binnen ademen van lucht, rook of een andere stof. Voorbeeld: Det er usundt at indånde røg. — “Het is ongezond om rook in te ademen.” dårlig betekent hier “slechte”. Het is een bijvoeglijk naamwoord bij luft; bij het onbepaalde enkelvoud van een gemeenschappelijk-geslachtswoord heeft het hier geen zichtbare extra uitgang. Het nuttige tegenovergestelde is god (“goed”): god luft — “goede lucht”, dårlig luft — “slechte lucht”. luft betekent “lucht”. Het wordt hier als een stof of massa gebruikt, daarom staat er geen telwoord of onbepaald lidwoord voor. De bepaalde vorm is luften (“de lucht”). Voorbeeld: Luften er frisk. — “De lucht is fris.” Samen vormt Det er met de infinitiefgroep at træne indenfor een beoordeling van binnenshuis trainen. Sundere ... end maakt de vergelijking, en at indånde dårlig luft benoemt de andere handeling waarmee wordt vergeleken. De volledige betekenis is dus dat binnen trainen gezonder is dan slechte lucht inademen.

7. Skal jeg have maske på, hvis jeg skal gå udenfor?

   Moet ik een masker dragen als ik buiten moet wandelen?

   Skal jeg

   moet ik?

   have … på

   aanhebben / dragen

   maske

   masker

   hvis

   als

   skal

   moet / zal

   gå

   gaan

   udenfor

   buiten / naar buiten

   Uitgebreide uitleg

   Skal jeg staat aan het begin van de vraag. skal is de tegenwoordige vorm van skulle; met jeg drukt het hier een verplichting of noodzaak uit: “moet ik …?”. In een gewone mededelende zin staat het onderwerp vóór het werkwoord, bijvoorbeeld Jeg skal ...; in deze vraag staat het werkwoord vóór jeg. have ... på is een vaste manier om uit te drukken dat je iets aanhebt of draagt. Het werkwoord have betekent hier dus niet alleen “bezitten”: have en jakke på betekent “een jas aanhebben”. Het woord på staat in deze zin op afstand van have, omdat maske ertussen staat. Voorbeeld: Hun har sko på. — “Zij heeft schoenen aan.” maske betekent hier “masker” en is het zelfstandig naamwoord in de uitdrukking have maske på. De vorm maske is in deze zin enkelvoud; het Deens gebruikt hier in de vaste draagconstructie geen zichtbaar onbepaald lidwoord. Dat lidwoordloze gebruik stelt op zichzelf geen geteld aantal vast. hvis leidt een voorwaardelijke bijzin in en betekent “als” in de betekenis “in het geval dat”. Een herbruikbaar patroon is hvis + bijzin, bijvoorbeeld Jeg bliver hjemme, hvis det regner. — “Ik blijf thuis als het regent.” skal verschijnt opnieuw vóór gå, maar nu binnen de bijzin jeg skal gå udenfor. Ook hier is skal de tegenwoordige vorm van skulle; met jeg geeft het aan dat de spreker naar buiten moet of van plan is naar buiten te gaan, afhankelijk van de context. In deze vaste vertaling is de bedoelde lezing “moet wandelen/naar buiten gaan”. De twee gevallen van skal hebben dus dezelfde vorm, terwijl de eerste de hoofdvraag vormt en de tweede in de voorwaarde staat. gå is de infinitief “gaan”. Na skal staat het werkwoord in de infinitief: skal gå, niet een persoonsvorm met een extra uitgang. Het kan in context een verplaatsing of, zoals in de vaste vertaling, wandelen aanduiden. udenfor betekent “buiten” of “naar buiten”, afhankelijk van de beweging en context. Hier hoort het bij gå: gå udenfor betekent “naar buiten gaan”. Het is één Deens woord en wordt niet opgesplitst in een zelfstandig voorzetsel plus een los woord. Samen vormt Skal jeg have maske på de vraag “Moet ik een masker dragen?”. De bijzin hvis jeg skal gå udenfor voegt de voorwaarde toe: “als ik naar buiten moet gaan”. De volledige utterance betekent daarom: “Moet ik een masker dragen als ik naar buiten moet gaan?”

8. En maske kan hjælpe, og lokale sundhedsråd kan anbefale ekstra forholdsregler.

   Een masker kan helpen en lokaal gezondheidsadvies kan extra voorzorgsmaatregelen aanbevelen.

   maske

   masker

   hjælpe

   helpen

   lokale

   lokaal

   sundhedsråd

   gezondheidsadvies

   anbefale

   aanbevelen

   ekstra

   extra

   forholdsregler

   voorzorgsmaatregelen

   Uitgebreide uitleg

   maske betekent hier “masker”. Het is een zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht: daarom staat er en maske in de onbepaalde enkelvoudsvorm. en geeft hier niet op zichzelf een exact aantal aan; het markeert vooral een niet nader bepaald exemplaar. hjælpe betekent “helpen”. Na het modale werkwoord kan staat het werkwoord in de infinitief: kan hjælpe = “kan helpen”. kan drukt hier mogelijkheid uit; deze vorm verandert niet met het onderwerp. Voorbeeld: Det kan hjælpe. — “Dat kan helpen.” lokale betekent hier “lokaal” en beschrijft sundhedsråd. In het Deens heeft het bijvoeglijk naamwoord hier de vorm lokale; die vorm kan onder meer bij een meervoudige woordgroep voorkomen. Uit deze zin alleen volgt echter niet dat sundhedsråd meervoudig is, omdat de vorm råd niet altijd een meervoud aanduidt. Voorbeeld: lokal rådgivning — “lokaal advies”. sundhedsråd betekent hier “gezondheidsadvies”. Het is gevormd uit sundhed (“gezondheid”) en råd (“advies”); råd kan in andere contexten ook “raad” of “adviesorgaan” betekenen. In deze vaste zin bepaalt de vertaling de betekenis “gezondheidsadvies”, niet “gezondheidsraden”. De vorm råd kan bovendien zowel enkelvoud als meervoud zijn. anbefale betekent “aanbevelen”. Ook dit is een infinitief na kan: kan anbefale = “kan aanbevelen”. Het onderwerp van deze tweede hoofdzin is de woordgroep lokale sundhedsråd; de zin zegt dat het gezondheidsadvies extra voorzorgsmaatregelen kan aanbevelen. ekstra betekent “extra”. In ekstra forholdsregler beschrijft het de voorzorgsmaatregelen. ekstra blijft in deze functie dezelfde vorm bij enkelvoud en meervoud. forholdsregler betekent “voorzorgsmaatregelen”. Het is het meervoud van forholdsregel; het woord verwijst naar maatregelen die bedoeld zijn om met een situatie of risico om te gaan. De eerste hoofdzin bestaat uit En maske + kan hjælpe: “Een masker kan helpen.” Daarna verbindt og een tweede hoofdzin: lokale sundhedsråd kan anbefale ekstra forholdsregler — “lokaal gezondheidsadvies kan extra voorzorgsmaatregelen aanbevelen.” Samen betekent de hele uiting: “Een masker kan helpen, en lokaal gezondheidsadvies kan extra voorzorgsmaatregelen aanbevelen.”

9. Det virker sikrere at udskyde løbeturen, til luftkvaliteten bliver bedre.

   Het lijkt veiliger om het hardlopen uit te stellen tot de luchtkwaliteit verbetert.

   Det

   het

   virker

   lijkt

   sikrere

   veiliger

   udskyde

   uitstellen

   løbeturen

   het hardlooprondje

   til

   totdat

   luftkvaliteten

   de luchtkwaliteit

   bliver

   wordt

   bedre

   beter

   Uitgebreide uitleg

   Det virker vormt hier een onpersoonlijke beoordeling: “het lijkt”. Det verwijst in deze constructie niet naar een specifiek zelfstandig naamwoord; de inhoud die erop volgt, namelijk at udskyde løbeturen, is wat als veiliger wordt beoordeeld. In andere zinnen kan det wel naar een concreet onzijdig woord verwijzen. virker is de tegenwoordige tijd van virke. In deze betekenis betekent het “lijken” of “de indruk wekken”; het betekent hier niet “werken”. Bijvoorbeeld: Det virker svært. — “Het lijkt moeilijk.” sikrere is de vergrotende trap van sikker: sikker — sikrere — sikrest, “veilig” — “veiliger” — “het veiligst”. De vergelijking is hier impliciet: uitstellen wordt als veiliger beoordeeld dan doorgaan onder de genoemde omstandigheden. Sikrere is de vorm van het bijvoeglijk naamwoord sikker, niet van het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. at udskyde is de infinitiefconstructie “uitstellen”. Udskyde is het werkwoord in de basisvorm; na at geeft het de handeling weer die beoordeeld wordt. Een herbruikbaar patroon is Det virker + bijvoeglijk naamwoord + at ...: Det virker fornuftigt at vente. — “Het lijkt verstandig om te wachten.” løbeturen betekent hier “het hardlooprondje”. Het is de bepaalde vorm van løbetur, dus letterlijk een specifiek aangeduid hardlooprondje of de geplande hardloopactiviteit: en løbetur — “een hardlooprondje”, løbeturen — “het hardlooprondje”. til leidt de tijdsbepalende bijzin in: “totdat”. Het geeft hier de grens aan tot wanneer het uitstellen duurt. In til luftkvaliteten bliver bedre staat dus de voorwaarde in de tijd, niet een doel of bestemming. luftkvaliteten betekent “de luchtkwaliteit”. De vorm is de bepaalde vorm van luftkvalitet; het achtervoegsel -en markeert hier de bepaaldheid: luftkvalitet — “luchtkwaliteit”, luftkvaliteten — “de luchtkwaliteit”. bliver is de tegenwoordige tijd van blive, “worden”. Samen met bedre beschrijft het een verandering: de luchtkwaliteit wordt beter. Blive kan ook in andere patronen voorkomen, zoals Hun bliver læge — “Zij wordt arts.” bedre is de vergrotende trap van god: god — bedre — bedst, “goed” — “beter” — “het best”. Hier beschrijft bedre de verbeterde toestand van luftkvaliteten; het is niet de vorm van blive. Samengevoegd betekent Det virker sikrere “het lijkt veiliger”. at udskyde løbeturen benoemt wat veiliger lijkt, en til luftkvaliteten bliver bedre bepaalt tot wanneer het uitstellen geldt. De volledige betekenis is daarom: “Het lijkt veiliger om het hardlopen uit te stellen totdat de luchtkwaliteit verbetert.”

10. Det forhindrer, at motion bliver til endnu et sundhedsproblem.

    Dat voorkomt dat sporten in een ander gezondheidsprobleem verandert.

    Det

    Dat

    forhindrer

    voorkomt

    motion

    sporten

    bliver til

    verandert in

    endnu

    nog

    sundhedsproblem

    gezondheidsprobleem

    Uitgebreide uitleg

    Det betekent hier dat en staat als onderwerp voor iets dat uit de voorafgaande context wordt opgevat, namelijk de besproken situatie of handeling. De vorm det is onzijdig enkelvoud; als zelfstandig persoonlijk voornaamwoord verwijst ze niet automatisch naar het dichtstbijzijnde zelfstandig naamwoord. forhindrer is de tegenwoordige tijd van forhindre — voorkomen, verhinderen. De constructie forhindre, at ... leidt een bijzin in met wat wordt voorkomen: Det forhindrer, at ... = Dat voorkomt dat .... In de verleden tijd wordt dit forhindrede. motion betekent hier sporten of lichaamsbeweging als activiteit. Het is een zelfstandig naamwoord en wordt in deze zin niet als een specifieke afzonderlijke sport benoemd. Een bruikbaar voorbeeld is: Motion er godt for kroppen. — Bewegen is goed voor het lichaam. bliver til is een vaste combinatie met de betekenis verandert in of wordt tot. bliver is de tegenwoordige tijd van blive; til maakt duidelijk waarin iets verandert. Het onderwerp van deze verandering is hier motion, en et sundhedsproblem is het resultaat. Vergelijk: Vand bliver til is. — Water verandert in ijs. endnu betekent hier, samen met et, nog een of een extra. Het drukt dus uit dat er naast een al aanwezige mogelijkheid of een bestaand probleem nog een gezondheidsprobleem bijkomt. In andere contexten kan endnu ook nog steeds betekenen, maar dat is niet de betekenis in deze combinatie. sundhedsproblem is een samenstelling van sundhed (gezondheid) en problem (probleem), dus gezondheidsprobleem. De vorm et hoort bij dit onzijdige enkelvoudige zelfstandig naamwoord; sundhedsproblemer is het meervoud. Het onbepaalde lidwoord et geeft hier niet op zichzelf een telwaarde aan, maar introduceert een niet nader bepaald gezondheidsprobleem. Samen vormt Det forhindrer, at motion bliver til endnu et sundhedsproblem de structuur Dat voorkomt dat [iets] verandert in nog een [zelfstandig naamwoord]. De hoofdzin zegt dat iets een gevolg voorkomt; de at-bijzin benoemt het voorkomen gevolg. In natuurlijk Nederlands: Dat voorkomt dat sporten in nog een gezondheidsprobleem verandert.