De juiste rij voor ingewikkelde verzoeken | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Undskyld, er det her køen til hjælp med en kompliceret forespørgsel?

   Pardon, is dit de rij voor hulp bij een ingewikkeld verzoek?

   Undskyld

   Pardon

   er det her

   is this here

   køen

   the queue

   til hjælp

   for help

   kompliceret

   complicated

   forespørgsel

   request

   Uitgebreide uitleg

   Undskyld betekent hier “pardon” of “sorry” en wordt gebruikt om beleefd de aandacht te vragen voordat je een vraag stelt. Voorbeeld: Undskyld, hvor er stationen? — “Pardon, waar is het station?” er det her vormt het vragende patroon “is dit hier …?”. er is de tegenwoordige tijd van være (“zijn”); in een ja-neevraag staat het werkwoord vóór het onderwerp: Er det ...? det is een onzijdig aanwijzend/voornaamwoordelijk element (“het/dit”), terwijl her de plaats “hier” toevoegt. Samen vraagt de spreker of de genoemde rij de rij op deze plek is. køen betekent “de rij”. Het zelfstandige naamwoord is kø (“rij”); køen is de bepaalde enkelvoudsvorm, dus “de rij”. Het achtervoegsel -en hoort bij deze vorm. Voorbeeld: Køen er lang. — “De rij is lang.” til hjælp betekent “voor hulp”. til geeft hier het doel of de bestemming aan, en hjælp betekent “hulp”. In hjælp med ... verwijst med vervolgens naar datgene waarbij hulp nodig is; dat aangrenzende element hoort niet bij de korte betekenis van alleen til hjælp. Voorbeeld: Jeg har brug for hjælp med formularen. — “Ik heb hulp nodig bij het formulier.” kompliceret betekent hier “ingewikkeld” en beschrijft forespørgsel. De basisvorm is kompliceret; bij dit enkelvoudige onbepaalde zelfstandig naamwoord staat dezelfde vorm. Voorbeeld: Det er en kompliceret opgave. — “Het is een ingewikkelde opdracht.” forespørgsel betekent “verzoek” of “vraag”, hier in de betekenis van een verzoek waarover iemand hulp wil krijgen. Het is een zelfstandig naamwoord; in en kompliceret forespørgsel staat het enkelvoud onbepaald na en. Voorbeeld: Jeg sender en forespørgsel. — “Ik stuur een verzoek.” Samen vormen de delen de vraag: Undskyld vraagt beleefd om aandacht; er det her vraagt of de rij hier de bedoelde rij is; køen til hjælp med en kompliceret forespørgsel specificeert waarvoor die rij bedoeld is. De volledige betekenis is: “Pardon, is dit de rij voor hulp bij een ingewikkeld verzoek?”

2. Denne kø er til enkle spørgsmål, ikke detaljerede forespørgsler.

   Deze rij is voor eenvoudige vragen, niet voor uitgebreide verzoeken.

   Denne

   deze

   kø

   rij

   er til

   is voor

   enkle

   eenvoudige

   spørgsmål

   vragen

   ikke

   niet

   detaljerede

   uitgebreide

   forespørgsler

   verzoeken

   Uitgebreide uitleg

   Denne betekent hier “deze” en verwijst, volgens de vaste vertaling, naar de rij. Het is de vorm voor een enkelvoudig woord van het gemeenschappelijke geslacht; het staat vóór kø. Voorbeeld: Denne bog er ny. — “Dit boek is nieuw.” kø betekent “rij” of “wachtrij”. Het is hier een enkelvoudig zelfstandig naamwoord: en kø; de bepaalde vorm is køen. In Denne kø maakt denne de verwijzing specifiek: “deze rij”. er til bestaat uit er, de tegenwoordige vorm van være (“zijn”), en til, dat hier “voor” aangeeft. Het patroon X er til Y betekent dat X bedoeld of bestemd is voor Y. Voorbeeld: Rummet er til møder. — “De ruimte is voor vergaderingen.” enkle betekent hier “eenvoudige”. Het basiswoord is enkel; enkle is hier de vorm bij de meervoudige spørgsmål. Voorbeeld: Vi bruger enkle ord. — “We gebruiken eenvoudige woorden.” spørgsmål betekent “vragen”. Het woord heeft in het Deens dezelfde vorm in onbepaald enkelvoud en onbepaald meervoud: et spørgsmål en flere spørgsmål. In deze zin is de bedoelde vorm meervoud, zoals ook uit de vaste Nederlandse vertaling “vragen” blijkt; de vorm spørgsmål zelf maakt het getal niet zichtbaar. ikke is de ontkenning “niet”. Het staat hier vóór detaljerede forespørgsler en ontkent dus dat de rij daarvoor bestemd is. De tegenstelling is X, ikke Y: “X, niet Y”. Voorbeeld: Det er ikke svært. — “Het is niet moeilijk.” detaljerede betekent “uitgebreide” of “gedetailleerde”. Het basiswoord is detaljeret; detaljerede is hier de vorm bij het meervoudige zelfstandig naamwoord forespørgsler. Het beschrijft dus de verzoeken, niet de rij. forespørgsler betekent “verzoeken” of “aanvragen”. Het is het meervoud van forespørgsel. De zin contrasteert deze uitgebreide verzoeken met de eenvoudige vragen; beide zijn hier meervoudige categorieën. Samen vormen Denne kø er til enkle spørgsmål en ikke detaljerede forespørgsler de betekenis: “Deze rij is voor eenvoudige vragen, niet voor uitgebreide verzoeken.” De constructie er til drukt het doel of de bestemde gebruikssituatie uit, en ikke maakt het tweede deel tot een uitsluitende tegenstelling.

3. Skiltet er forvirrende, så jeg var ikke sikker på, hvor jeg skulle vente.

   Het bord is verwarrend, dus ik wist niet zeker waar ik moest wachten.

   Skiltet

   het bord

   er

   is

   forvirrende

   verwarrend

   så

   dus

   jeg var

   ik was

   ikke sikker på

   niet zeker van

   hvor jeg skulle

   waar ik moest

   vente

   wachten

   Uitgebreide uitleg

   Skiltet betekent hier “het bord” of “het informatiebord”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van skilt (“bord, bordje, teken”); het achtervoegsel -et markeert in dit geval bepaaldheid en onzijdig geslacht. Voor een onbepaald bord staat bijvoorbeeld et skilt. er is de tegenwoordige tijd van være (“zijn”). De vorm is dezelfde bij verschillende personen: jeg er = “ik ben” en skiltet er = “het bord is”. forvirrende betekent hier “verwarrend”: het bord veroorzaakt onduidelijkheid. Het hoort bij forvirre (“in verwarring brengen”); forvirret betekent daarentegen “verward” en beschrijft meestal degene die de verwarring ervaart. Voorbeeld: Beskeden er forvirrende. — “Het bericht is verwarrend.” så verbindt twee delen met de betekenis “dus” of “daarom”. Het tweede deel geeft hier het gevolg van het eerste deel aan. jeg var betekent “ik was”. Jeg is het eerste-persoonspronomen enkelvoud. Var is de verleden tijd van være: er = “ben/is”, var = “was”. Voorbeeld: Jeg var træt. — “Ik was moe.” ikke sikker på betekent “niet zeker van” of, in deze zin, “niet zeker weten”. Ikke maakt de uitdrukking negatief; sikker på is de vaste combinatie voor zekerheid over iets. De daaropvolgende vraagzin specificeert waarover de spreker onzeker was. hvor jeg skulle betekent “waar ik moest”. Hvor vraagt naar een plaats: “waar”. Skulle is hier de verleden tijd van skulle en drukt binnen de verleden context een verplichting of geplande handeling uit. Het onderwerp van skulle is jeg, dus de vorm past bij “ik”. vente betekent “wachten”. Het is de infinitief en staat na skulle: jeg skulle vente = “ik moest wachten”. Voorbeeld: Vi skal vente her. — “Wij moeten hier wachten.” Samen vormt de zin: Skiltet er forvirrende — “Het bord is verwarrend” — gevolgd door så — “dus”. Daarna zegt jeg var ikke sikker på dat de spreker niet zeker wist, en hvor jeg skulle vente specificeert de onbekende plaats: “waar ik moest wachten”. De volledige betekenis is: “Het bord is verwarrend, dus ik wist niet zeker waar ik moest wachten.”

4. Hvis du har brug for detaljeret hjælp, så stil dig i køen nær hovedskranken.

   Voor gedetailleerde hulp moet je in de rij bij de hoofdbalie gaan staan.

   Hvis

   als

   har brug for

   nodig hebben

   detaljeret

   gedetailleerd

   hjælp

   hulp

   så

   dan

   stil dig

   ga staan

   køen

   de rij

   nær

   bij

   hovedskranken

   de hoofdbalie

   Uitgebreide uitleg

   Hvis opent een voorwaardelijke bijzin: “als”. De voorwaarde staat hier vóór de hoofdzin. Voorbeeld: Hvis du er træt, kan du hvile. — “Als je moe bent, kun je rusten.” har brug for betekent hier “nodig hebben”. De vaste Deense constructie is have brug for + iets/iemand; har is de tegenwoordige vorm van have. Voorbeeld: Jeg har brug for hjælp. — “Ik heb hulp nodig.” detaljeret betekent “gedetailleerd” en beschrijft hier hjælp. Het is hier de enkelvoudige onbepaalde vorm. Hjælp is een zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht, en daarom staat hier detaljeret; dezelfde vorm kan ook bij een onzijdig enkelvoud voorkomen. In het meervoud en in bepaalde vormen staat vaak detaljerede. Voorbeeld: en detaljeret plan — “een gedetailleerd plan”. hjælp betekent “hulp”. Het is hier hetgene waaraan behoefte is in har brug for hjælp. Voorbeeld: Hun giver mig hjælp. — “Zij geeft me hulp.” så verbindt de voorwaarde met het gevolg en betekent hier “dan”. Samen met de voorafgaande bijzin leidt het de instructie in: als de voorwaarde geldt, volgt de handeling. stil dig betekent hier “ga staan” of “neem plaats”. Het is de gebiedende wijs van stille sig, letterlijk “zich plaatsen”, met het wederkerende voornaamwoord dig voor “je”. Voorbeeld: Stil dig her. — “Ga hier staan.” køen betekent “de rij”. Dit is de bepaalde enkelvoudsvorm van kø; het achtervoegsel -en maakt het zelfstandig naamwoord bepaald. Voorbeeld: Jeg står i køen. — “Ik sta in de rij.” nær betekent “vlak bij” of “in de buurt van” en geeft een nabije plaats aan. Voorbeeld: Skolen ligger nær stationen. — “De school ligt vlak bij het station.” hovedskranken betekent “de hoofdbalie”. Het is de bepaalde vorm van hovedskranke, een samenstelling van hoved (“hoofd-”) en skranke (“balie”); de bepaalde uitgang hoort bij het hele zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Vi mødes ved hovedskranken. — “We spreken af bij de hoofdbalie.” De hele zin bestaat uit de voorwaarde Hvis du har brug for detaljeret hjælp — “als je gedetailleerde hulp nodig hebt” — gevolgd door så stil dig i køen nær hovedskranken — “ga dan in de rij bij de hoofdbalie staan”. Samen betekent de zin: “Voor gedetailleerde hulp moet je in de rij bij de hoofdbalie gaan staan.”

5. Skal jeg spørge i receptionen, før jeg flytter mig?

   Moet ik het eerst bij de receptie vragen voordat ik ga?

   Skal jeg

   moet ik

   spørge

   vragen

   receptionen

   de receptie

   før

   voordat

   flytter mig

   me verplaats

   Uitgebreide uitleg

   Skal jeg bestaat uit skal en het voornaamwoord jeg (“ik”). In deze vraag drukt skal uit dat de spreker wil weten of iets verplicht of nodig is: “moet ik …?” In een vraag staat skal vóór het onderwerp: Skal jeg spørge? Voorbeeld: Skal jeg vente? — “Moet ik wachten?” spørge betekent hier “vragen”. Dit is de infinitief; na het modale werkwoord skal gebruikt het Deens de infinitief zonder at: skal spørge, niet skal at spørge. Voorbeeld: Jeg vil spørge ham. — “Ik wil het hem vragen.” receptionen betekent “de receptie”. Het basiswoord is reception, en de uitgang -en maakt er de bepaalde enkelvoudsvorm van: “de receptie”. Het voorzetsel i ervoor betekent hier “bij/in”: spørge i receptionen is “het bij de receptie vragen”. før betekent “voordat” en leidt de bijzin in die aangeeft wanneer iets anders moet gebeuren. In før jeg flytter mig staat eerst het onderwerp jeg en daarna het werkwoord flytter. Voorbeeld: Ring, før du går. — “Bel voordat je gaat.” flytter mig betekent hier “me verplaats” of natuurlijker “ga”. flytter is de tegenwoordige tijd van flytte (“verplaatsen” of “verhuizen”); mig is de wederkerende vorm die aangeeft dat de spreker zichzelf verplaatst. Het Deens gebruikt hiervoor de combinatie flytte sig: jeg flytter mig, du flytter dig. Dit is iets anders dan flytte stolen, “de stoel verplaatsen”, waarbij een ander voorwerp wordt verplaatst. Samen vormen de delen de vraag Skal jeg spørge i receptionen, før jeg flytter mig?: “Moet ik het bij de receptie vragen voordat ik ga?” De hoofdvraag is Skal jeg spørge i receptionen?; før jeg flytter mig voegt de voorwaarde in de tijd toe: eerst vragen, en pas daarna weggaan of zich verplaatsen. De formulering is een gewone, directe vraag over wat de spreker moet doen.

6. Fortæl dem, hvad du har brug for.

   Vertel hun wat je nodig hebt.

   Fortæl

   vertel

   dem

   hun

   hvad

   wat

   du

   je; jij

   har brug for

   nodig hebben

   Uitgebreide uitleg

   Fortæl staat vooraan en is de gebiedende wijs van fortælle (“vertellen”). De spreker geeft dus een opdracht: “Vertel …”. De gebiedende wijs gebruikt hier geen zichtbaar onderwerp. Voorbeeld: Fortæl sandheden. — “Vertel de waarheid.” dem betekent hier “hun/hen” als personen die de informatie moeten ontvangen. Het is de objectvorm van de (“zij/ze”) en verandert niet voor mannelijk of vrouwelijk. Voorbeeld: Jeg ser dem. — “Ik zie hen.” hvad betekent “wat” en leidt hier de inhoud in van wat verteld moet worden. De combinatie hvad ... kan dus een indirecte vraag of inhoudszin inleiden: Jeg ved, hvad du mener. — “Ik weet wat je bedoelt.” du is het Deense persoonlijk voornaamwoord voor de tweede persoon enkelvoud: “je/jij”. Het verwijst dus naar één aangesproken persoon; het meervoud is I. In deze zin is du het onderwerp van har brug for. har brug for is een vaste uitdrukking met de betekenis “nodig hebben”. De vorm har is de tegenwoordige tijd van have (“hebben”); brug is in deze uitdrukking geen zelfstandig werkwoord maar onderdeel van de vaste combinatie. Voorbeeld: Jeg har brug for hjælp. — “Ik heb hulp nodig.” Samen vormt hvad du har brug for de inhoud die verteld moet worden: letterlijk opgebouwd rond “wat je nodig hebt”. De gebiedende wijs Fortæl krijgt eerst het object dem, en daarna volgt de inhoudszin. De volledige betekenis is daarom: “Vertel hun wat je nodig hebt.”

7. De kan henvise dig til det rigtige sted.

   Ze kunnen je naar de juiste plek verwijzen.

   De kan

   ze kunnen

   henvise

   verwijzen

   dig

   je

   rigtige

   juiste

   sted

   plek

   Uitgebreide uitleg

   De kan betekent hier “ze kunnen”. De is hier het Deense persoonlijke voornaamwoord voor de derde persoon meervoud; de vaste Nederlandse vertaling bevestigt die lezing. Kan is de tegenwoordige vorm van kunne (“kunnen”). Deze vorm verandert in het Deens niet voor persoon of getal. Het modale werkwoord staat vóór het andere werkwoord: De kan .... Na een modaal werkwoord staat dat werkwoord in de infinitief zonder at, bijvoorbeeld De kan hjælpe — “Ze kunnen helpen”. henvise betekent hier “verwijzen”. Dit is de infinitief die na kan wordt gebruikt. Een bruikbaar patroon is henvise nogen til noget: iemand naar iets verwijzen. Voorbeeld: Hun henviser mig til lægen. — “Zij verwijst me naar de dokter.” dig betekent hier “je/jou” en is de objectvorm voor de aangesproken persoon. Het is dus niet het onderwerp. Het onderwerp heeft bijvoorbeeld de vorm du: Jeg hjælper dig. — “Ik help je.” rigtige betekent hier “juiste”. De basisvorm is rigtig; rigtige is hier de bepaalde vorm van het bijvoeglijk naamwoord bij det rigtige sted. Bij een bepaalde woordgroep krijgt het bijvoeglijk naamwoord in het Deens doorgaans de uitgang -e. Rigtig kan in andere contexten ook “echt” betekenen, maar hier betekent het “correct” of “passend”. sted betekent “plek” of “plaats”. Het is een zelfstandig naamwoord; het bepaalde enkelvoud is stedet (“de plek”). In det rigtige sted blijft het zelfstandig naamwoord in deze constructie de vorm sted houden, terwijl det en rigtige de bepaalde woordgroep vormen. Samen vormen De kan en henvise dig til det rigtige sted het patroon iemand kan iemand naar iets verwijzen: het onderwerp kan de aangesproken persoon naar een passende plek verwijzen. De volledige betekenis is daarom: “Ze kunnen je naar de juiste plek verwijzen.”

8. Jeg vil ikke vente i den forkerte kø.

   Ik wil niet in de verkeerde rij wachten.

   Jeg vil

   ik wil

   ikke

   niet

   vente

   wachten

   i

   in

   forkerte

   verkeerde

   kø

   rij

   Uitgebreide uitleg

   Jeg vil betekent hier “ik wil”. Jeg is de eerste persoon enkelvoud: “ik”. vil is de tegenwoordige vorm van ville en werkt hier als modaal werkwoord. Na vil staat het volgende werkwoord in de infinitief, zonder at: Jeg vil vente = “ik wil wachten”. ikke betekent “niet”. In deze zin staat de ontkenning na het modale werkwoord en vóór het hoofdwerkwoord: Jeg vil ikke vente = “ik wil niet wachten”. Zo ontkent ikke hier de handeling vente binnen de wilszin. vente betekent “wachten”. Dit is de infinitiefvorm. Na modale werkwoorden zoals vil blijft die vorm onveranderd: Hun vil vente = “Zij wil wachten.” i betekent hier “in”. Het leidt de plaatsaanduiding in: vente i ... = “in ... wachten”. De exacte betekenis van een voorzetsel hangt van de constructie af; hier gaat het om de plaats waar het wachten gebeurt. forkerte betekent hier “verkeerde”. De basisvorm is forkert. De vorm forkerte staat bij het bepaalde enkelvoudige zelfstandig naamwoord in den forkerte kø: het bijvoeglijk naamwoord krijgt daar de uitgang -e. Vergelijk: en forkert kø = “een verkeerde rij”, maar den forkerte kø = “de verkeerde rij”. kø betekent “rij” of “wachtrij”. Het is een zelfstandig naamwoord met het gemeenschappelijke grammaticale geslacht; de bepaalde vorm is køen (“de rij”). In deze zin staat het na den forkerte, waardoor de hele naamwoordgroep “de verkeerde rij” betekent. Samen vormen de delen Jeg vil ikke vente + i den forkerte kø de betekenis: “Ik wil niet in de verkeerde rij wachten.” den forkerte kø is de plaatsaanduiding bij vente; de zin zegt dus dat de spreker niet in die verkeerde rij wil wachten. De formulering is alledaags en neutraal.

9. Det sker ofte, fordi skiltet ikke er særlig tydeligt.

   Dat gebeurt vaak omdat het bord niet erg duidelijk is.

   sker

   gebeurt

   ofte

   vaak

   fordi

   omdat

   skiltet

   het bord

   ikke er

   niet is

   særlig

   erg

   tydeligt

   duidelijk

   Uitgebreide uitleg

   sker is de tegenwoordige tijd van ske (“gebeuren”). Het onderwerp is hier Det, dus de vorm betekent “het gebeurt”. Voorbeeld: Det sker i morgen. — “Dat gebeurt morgen.” ofte betekent “vaak” en geeft aan dat iets herhaaldelijk gebeurt. Het staat hier na het werkwoord: Det sker ofte — “Dat gebeurt vaak.” fordi leidt een bijzin met een reden in: “omdat”. De woordgroep fordi skiltet ikke er særlig tydeligt legt uit waarom iets vaak gebeurt. Voorbeeld: Jeg bliver her, fordi det regner. — “Ik blijf hier omdat het regent.” skiltet is de bepaalde enkelvoudsvorm van et skilt (“een bord” of “een teken”): et skilt → skiltet. De vorm verwijst hier volgens de vertaling naar het bord. De uitgang -et hoort bij het onzijdige zelfstandig naamwoord skilt, niet bij een afzonderlijk lidwoord. ikke er bestaat uit de ontkenning ikke (“niet”) en de tegenwoordige vorm er van være (“zijn”). Samen betekent dit hier “niet is”; in het Deens staat de ontkenning vóór het werkwoord in deze bijzin. Voorbeeld: Skiltet er ikke nyt. — “Het bord is niet nieuw.” særlig betekent hier “erg” of “bijzonder” als versterkend bijwoord. In combinatie met ikke vormt ikke særlig de gebruikelijke betekenis “niet erg”. Het beschrijft dus niet zelfstandig het bord, maar versterkt de ontkenning van de eigenschap tydeligt. tydeligt is de vorm van het bijvoeglijk naamwoord tydelig (“duidelijk”) bij het onzijdige enkelvoud skiltet. De vormen zijn bijvoorbeeld en tydelig besked, et tydeligt skilt en tydelige skilte; de uitgang -t in tydeligt wordt dus door skiltet bepaald. Voorbeeld: Instruktionen er tydelig. — “De instructie is duidelijk.” Samen betekent Det sker ofte, fordi skiltet ikke er særlig tydeligt.: “Dat gebeurt vaak omdat het bord niet erg duidelijk is.” Det verwijst in deze vaste zin naar de gebeurtenis die met “dat gebeurt” wordt aangeduid; de bijzin geeft de reden, namelijk dat het bord onvoldoende duidelijk is.

10. Lad mig spørge først og derefter stille mig i den rigtige kø.

    Laat me het eerst vragen en daarna in de juiste rij gaan staan.

    Lad mig

    laat me

    spørge

    vragen

    først

    eerst

    derefter

    daarna

    stille mig

    me opstellen

    rigtige

    juiste

    kø

    rij

    Uitgebreide uitleg

    Lad mig is een vaste manier om toestemming of een verzoek uit te drukken: “laat me …”. Lad is de gebiedende wijs van lade; daarna staat hier de infinitief spørge. Het betekent in deze zin niet dat de spreker iemand anders iets laat doen, maar dat de spreker vraagt zelf iets te mogen doen. spørge betekent hier “vragen”. Dit is de infinitief; dezelfde vorm staat bijvoorbeeld na at: Jeg vil spørge betekent “Ik wil vragen”. Voorbeeld: Må jeg spørge? — “Mag ik iets vragen?” først betekent “eerst” en geeft de volgorde aan. Het maakt duidelijk dat het vragen vóór de volgende handeling komt. Voorbeeld: Spis først. — “Eet eerst.” derefter betekent “daarna” of “vervolgens”. Het verwijst naar een volgende stap na wat eerder is genoemd. Voorbeeld: Vi taler først, derefter går vi. — “We praten eerst, daarna gaan we.” stille mig hoort bij de constructie stille sig i kø: “in de rij gaan staan”. Stille is hier een infinitief na lad; mig is de vorm die bij de eerste persoon hoort in deze reflexieve constructie. Bij een ander onderwerp verandert het pronomen, bijvoorbeeld Hun stiller sig i kø — “Zij gaat in de rij staan.” In de vaste zin gaat de spreker zelf in de rij staan, niet iemand anders. rigtige betekent hier “juiste”. Het bijvoeglijk naamwoord is rigtig; in den rigtige kø krijgt het de vorm rigtige bij de bepaalde naamwoordgroep met den. De vorm rigtige is dus niet de basisvorm van het zelfstandig naamwoord kø. Voorbeeld: den rigtige vej — “de juiste weg”. kø betekent “rij” of “wachtrij”. Het is een zelfstandig naamwoord: en kø; de bepaalde vorm is køen — “de rij”. In deze zin staat kø na den rigtige, binnen de bepaalde naamwoordgroep den rigtige kø. Samen vormen de delen: Lad mig spørge først = “Laat me het eerst vragen”, en derefter stille mig i den rigtige kø = “en daarna in de juiste rij gaan staan”. De hele uiting zegt dus dat de spreker eerst iets wil vragen en vervolgens zelf in de juiste rij wil gaan staan. Først ... derefter ... is een herbruikbaar patroon om twee handelingen in volgorde te verbinden.

11. Det skulle gerne hjælpe dig med at undgå ekstra ventetid.

    Dat zou je moeten helpen om extra wachttijd te voorkomen.

    Det

    dat / het

    skulle gerne

    zou moeten

    hjælpe

    helpen

    dig

    jou

    med at

    om te

    undgå

    vermijden

    ekstra

    extra

    ventetid

    wachttijd

    Uitgebreide uitleg

    Det is een Deens voornaamwoord in de onzijdige enkelvoudsvorm. Hier betekent het, in overeenstemming met de vertaling, “dat/het”, maar de precieze verwijzing wordt in de gegeven zin niet verder geïdentificeerd. Als onderwerp staat het vooraan: Det hjælper. = “Dat helpt.” Het object det heeft dezelfde vorm; de functie blijkt dus uit de positie en de constructie. skulle gerne geeft hier geen harde verplichting weer. Samen drukt het een verwachte of gewenste uitkomst uit: “zou hopelijk moeten”. skulle is de vorm van skulle, die onder andere voor verwachting, voorwaardelijkheid of indirecte modaliteit wordt gebruikt; gerne verzacht of kleurt die verwachting positief. Vergelijk: Det skal hjælpe. = “Dat moet helpen.” Dat is stelliger dan de vorm in de vaste zin. hjælpe betekent “helpen”. Dit is de infinitief na de modale constructie skulle. Een bruikbaar patroon is hjælpe nogen med at + infinitief: “iemand helpen om te …”. Voorbeeld: Hun hjælper mig med at finde vej. = “Zij helpt me de weg te vinden.” dig betekent hier “jou” en is de objectsvorm van het persoonlijke voornaamwoord du (“jij”) in het Deens. Du hjælper mig. betekent “Jij helpt mij”, terwijl Jeg hjælper dig. betekent “Ik help jou”. De vorm dig hoort dus bij de persoon die de hulp ontvangt, niet bij het onderwerp van hjælpe. med at vormt hier het eerste deel van het patroon hjælpe dig med at undgå: iemand helpen met het uitvoeren van een handeling. at markeert de infinitief undgå; het is hier niet het Nederlandse voorzetsel “met” als losse plaats- of begeleidingsaanduiding. Voorbeeld: Han hjælper os med at læse. = “Hij helpt ons lezen.” undgå betekent “vermijden” of “voorkomen”. Het is een infinitief na at in med at undgå. Het onderwerp van deze handeling hoeft niet opnieuw genoemd te worden: de constructie maakt duidelijk dat het om de handeling gaat die met de hulp wordt bereikt. Voorbeeld: Vi vil undgå fejl. = “Wij willen fouten vermijden.” ekstra betekent hier “extra” en beschrijft het daaropvolgende zelfstandig naamwoord ventetid. In deze betekenis blijft ekstra onveranderd; het krijgt dus niet apart een vorm voor enkelvoud of meervoud. Voorbeeld: ekstra tid = “extra tijd”. ventetid betekent “wachttijd”. Het is één samengesteld Deens zelfstandig naamwoord, gevormd uit vente (“wachten”) en tid (“tijd”); in de vaste zin verwijst het geheel naar de tijd die men moet wachten. Het is een gemeenschappelijk-geslacht-woord: en ventetid, bepaald ventetiden. Voorbeeld: Ventetiden er kort. = “De wachttijd is kort.” Samen bestaat de zin uit Det + skulle gerne hjælpe dig + med at undgå ekstra ventetid: “Dat zou je hopelijk moeten helpen om extra wachttijd te voorkomen.” Het onderwerp Det wordt gekoppeld aan de gematigde verwachting skulle gerne; dig ontvangt de hulp, en med at undgå ekstra ventetid benoemt het doel van die hulp. De voorgaande context gaat over eerst vragen en daarna in de juiste rij gaan staan, maar specificeert niet uniek waar Det precies naar verwijst.