Ingrediënten controleren en vervangen | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Før vi begynder at lave mad, skal vi tjekke ingredienserne og eventuelle erstatninger.

   Voordat we beginnen met koken, laten we de ingrediënten en eventuele vervangingen controleren.

   Før

   voordat

   begynder

   beginnen

   lave mad

   koken

   skal vi

   laten we

   tjekke

   controleren

   ingredienserne

   de ingrediënten

   eventuelle

   eventuele

   erstatninger

   vervangingen

   Uitgebreide uitleg

   Før betekent hier ‘voordat’ en leidt een tijdsbepaling in. De handeling in die bijzin vindt eerder plaats dan de handeling in de hoofdzin. Voorbeeld: Før vi spiser, vasker vi hænder. — ‘Voordat we eten, wassen we onze handen.’ begynder betekent hier ‘beginnen’ en is de tegenwoordige tijd van at begynde. De Deense tegenwoordige tijd verandert niet naar persoon of getal: jeg begynder, vi begynder en de begynder hebben dezelfde werkwoordsvorm. Na at staat de infinitief: at begynde. lave mad is een alledaagse combinatie die hier ‘koken’ betekent. Het werkwoord lave betekent op zichzelf ‘maken/doen’; mad betekent ‘eten/voedsel’. Voorbeeld: Jeg laver mad. — ‘Ik kook.’ skal vi bestaat uit het modale werkwoord skal en het onderwerp vi (‘we’). In deze zin vormt het met de rest een voorstel of plan: ‘laten we …’. Skal kan in andere contexten ook een verplichting of verwachting uitdrukken; de precieze waarde komt hier uit de combinatie en de context. at tjekke is de infinitief van tjekke, ‘controleren’ of ‘nakijken’. Na skal staat het hoofdwerkwoord in de infinitief zonder extra persoonsuitgang: vi skal tjekke — ‘we moeten/laten we controleren’. Voorbeeld: Vi skal tjekke listen. — ‘We moeten de lijst controleren.’ ingredienserne betekent ‘de ingrediënten’. Het grondwoord is ingrediens (‘ingrediënt’). De uitgang -erne markeert hier de bepaalde meervoudsvorm: het gaat om de relevante, geïdentificeerde ingrediënten. Vergelijk ingredienser — ‘ingrediënten’ in het algemeen — met ingredienserne — ‘de ingrediënten’. eventuelle betekent hier ‘eventuele’ of ‘mogelijke’. Het beschrijft erstatninger en heeft de meervoudsvorm. Het zegt dat er misschien vervangingen zijn; het beweert niet dat zulke vervangingen zeker aanwezig zijn. erstatninger betekent ‘vervangingen’ of ‘alternatieven’. Het enkelvoud is erstatning (‘vervanging’); erstatninger is het onbepaalde meervoud. Voorbeeld: Vi finder en erstatning. — ‘We vinden een vervanging.’ Samen betekent Før vi begynder at lave mad ‘voordat we beginnen met koken’. Daarna volgt skal vi tjekke ingredienserne og eventuelle erstatninger: ‘laten we de ingrediënten en eventuele vervangingen controleren’. De volledige zin betekent: ‘Voordat we beginnen met koken, laten we de ingrediënten en eventuele vervangingen controleren.’

2. Opskriften indeholder valnødder, og en af gæsterne har nøddeallergi.

   In het recept staan walnoten, en een van de gasten heeft een notenallergie.

   Opskriften

   het recept

   indeholder

   bevat

   valnødder

   walnoten

   en af

   een van

   gæsterne

   de gasten

   har

   heeft

   nøddeallergi

   notenallergie

   Uitgebreide uitleg

   Opskriften betekent hier “het recept”. De basisvorm is opskrift (“recept”); -en vormt de bepaalde enkelvoudsvorm: opskriften = “het recept”. indeholder betekent “bevat”. Het is de tegenwoordige tijd van indeholde (“bevatten”). De tegenwoordige werkwoordsvorm verandert in het Deens niet volgens persoon of getal. Voorbeeld: Bogen indeholder billeder. = “Het boek bevat afbeeldingen.” valnødder betekent hier “walnoten”. De enkelvoudige vorm is valnød; valnødder is het onbepaalde meervoud. De meervoudsuitgang hoort bij het volledige woord valnød, niet alleen bij een zelfstandig woord nød binnen de samenstelling. Voorbeeld: Jeg køber valnødder. = “Ik koop walnoten.” en af vormt hier het patroon “een van”. af leidt de groep in waaruit één lid wordt gekozen. In deze zin volgt daarop gæsterne, de bepaalde meervoudsvorm “de gasten”. gæsterne betekent “de gasten”. De basisvorm is gæst (“gast”); gæster is het meervoud en gæsterne het bepaalde meervoud. Voorbeeld: Gæsterne kommer snart. = “De gasten komen binnenkort.” har betekent hier “heeft”. Het is de tegenwoordige tijd van have (“hebben”). De vorm har blijft gelijk bij verschillende personen, bijvoorbeeld jeg har, du har en hun har. Voorbeeld: Han har en nøgle. = “Hij heeft een sleutel.” nøddeallergi betekent “notenallergie”. Het is een samenstelling met nødde- (“noten-”) en allergi (“allergie”). Hier benoemt het een aandoening na har; het drukt geen aantal noten uit. Voorbeeld: Hun har pollenallergi. = “Zij heeft hooikoorts.” Samen is Opskriften indeholder valnødder de mededeling dat het recept walnoten bevat. en af gæsterne har nøddeallergi zegt dat één persoon uit de groep gasten een notenallergie heeft. De volledige betekenis is dus: “In het recept staan walnoten, en een van de gasten heeft een notenallergie.”

3. Så skal vi helt udelade valnødderne.

   Dan moeten we de walnoten er helemaal uitlaten.

   Så

   dan

   skal vi

   moeten we

   helt

   helemaal

   udelade

   weglaten

   valnødderne

   de walnoten

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “dan”: het verbindt deze beslissing met wat eerder is vastgesteld. Het kan in andere zinnen ook “zo” betekenen, maar in deze zin is de gevolgtrekking “dan” bedoeld. skal vi bestaat uit skal en het onderwerp vi. skal is de vorm van skulle voor de tegenwoordige tijd; met een werkwoord in de infinitief drukt het hier een noodzakelijke handeling uit: “moeten”. vi betekent “we/wij”. De combinatie is dus “moeten we”, niet alleen een losse vertaling van het modale werkwoord. Voorbeeld: Vi skal vente. — “We moeten wachten.” helt versterkt de handeling en betekent “helemaal” of “volledig”. Het zegt hier dat de walnoten volledig worden weggelaten, niet slechts gedeeltelijk. Voorbeeld: Hun fjernede det helt. — “Zij verwijderde het helemaal.” udelade is de infinitief van udelade en betekent “weglaten” of “niet opnemen”. De infinitief staat na het modale werkwoord skal: skal ... udelade. Voorbeeld: De vil udelade sukkeret. — “Ze zullen de suiker weglaten.” valnødderne betekent “de walnoten”. Het zelfstandige naamwoord heeft als basisvorm valnød; valnødder is het meervoud en valnødderne het bepaalde meervoud. De uitgang -ne markeert hier dus bepaaldheid in het meervoud; de vorm verwijst naar de walnoten die in de besproken context relevant zijn. Samen geeft Så skal vi helt udelade valnødderne de betekenis: “Dan moeten we de walnoten er helemaal uitlaten.” De volgorde is: gevolgtrekking (Så), noodzakelijkheid en onderwerp (skal vi), volledige uitvoering (helt), handeling (udelade) en het object (valnødderne).

4. Ristede frø vil stadig give retten lidt knas.

   Geroosterde zaden zouden het gerecht toch wat knapperigheid geven.

   Ristede

   geroosterde

   frø

   zaden

   vil

   zouden

   stadig

   nog steeds

   give

   geven

   retten

   het gerecht

   lidt

   wat

   knas

   knapperigheid

   Uitgebreide uitleg

   Ristede betekent hier “geroosterde” en staat bij frø. Het is de -ede-vorm van riste (“roosteren”) en werkt hier als een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord. In het Deens krijgt deze vorm in deze positie de meervoudsvorm ristede: ristede frø = “geroosterde zaden”. frø betekent “zaden”. De vorm frø kan in het Deens zowel enkelvoud als meervoud zijn; hier maakt de combinatie met ristede en de vertaling duidelijk dat het om meervoud gaat. Een bruikbaar contrast is et frø (“een zaad”) tegenover flere frø (“meerdere zaden”). vil staat vóór give en is een modaal werkwoord. Het drukt hier uit dat de zaden het gerecht knapperigheid zullen of zouden geven. Na vil staat het volgende werkwoord in de infinitief: vil give = “zal/zou geven”. De precieze Nederlandse keuze “zouden” volgt hier uit de vaste vertaling; de Deense vorm zelf is vil. stadig betekent “nog steeds” of “toch” in deze zin. Het geeft aan dat het daaropvolgende resultaat blijft gelden: ondanks de besproken verandering zullen de zaden nog knapperigheid geven. give is de infinitief van give (“geven”). Dezelfde vorm wordt gebruikt na vil; het onderwerp staat niet in het werkwoord zelf. Voorbeeld: Frø vil give retten smag. — “Zaden zullen het gerecht smaak geven.” retten betekent “het gerecht”. Het bestaat uit ret (“gerecht”) plus de bepaalde uitgang -en: en ret = “een gerecht”, retten = “het gerecht”. Die bepaalde vorm verwijst hier naar een specifiek gerecht dat in de situatie wordt besproken. lidt betekent “wat” of “een beetje” en geeft hier een kleine hoeveelheid aan. Het staat vóór het onbepaalde, niet-telbare resultaat knas; lidt knas betekent dus “wat knapperigheid”. knas betekent “knapperigheid” of “een knapperige beet”. Hier is het een zelfstandig naamwoord voor de textuur die aan het gerecht wordt toegevoegd, niet voor de zaden zelf. Samen vormt Ristede frø het onderwerp: “geroosterde zaden”. vil give zegt wat dit onderwerp zal of zou doen, en retten lidt knas geeft aan wat het gerecht ontvangt: “wat knapperigheid”. De volledige betekenis is daarom: “Geroosterde zaden zouden het gerecht toch wat knapperigheid geven.”

5. Lad os bruge frø i stedet og holde allerginotatet synligt, mens vi laver mad.

   Laten we in plaats daarvan zaden gebruiken en de allergienotitie zichtbaar houden tijdens het koken.

   Lad os

   laten we

   bruge

   gebruiken

   frø

   zaden

   i stedet

   in plaats daarvan

   holde

   houden

   allerginotatet

   de allergienotitie

   synligt

   zichtbaar

   mens

   terwijl

   laver mad

   koken

   Uitgebreide uitleg

   Lad os is een vaste manier om een voorstel te doen: “laten we …”. Lad is hier de gebiedende wijs van lade (“laten”), en os betekent “ons”. Het is geen bevel aan één persoon, maar een voorstel waarbij de spreker zichzelf insluit. Voorbeeld: Lad os gå. — “Laten we gaan.” bruge betekent hier “gebruiken”. Het is de infinitief van bruge; na lad os volgt de infinitief: Lad os bruge ... — “Laten we … gebruiken”. Voorbeeld: Vi bruger en ske. — “We gebruiken een lepel.” frø betekent hier “zaden”. Het is een zelfstandig naamwoord; dezelfde vorm kan in het Deens zowel enkelvoud als meervoud zijn, zodat het aantal hier uit de context komt. In de vaste vertaling gaat het om zaden als ingrediënt. Voorbeeld: Jeg køber frø. — “Ik koop zaden.” i stedet betekent “in plaats daarvan”. Het geeft een vervanging aan: de zaden worden gekozen als alternatief voor iets dat eerder aan de orde was. Voorbeeld: Vi bruger olie i stedet. — “We gebruiken in plaats daarvan olie.” holde betekent hier “houden” in de betekenis “iets in een bepaalde toestand laten of houden”. Het is de infinitief van holde, opnieuw passend na lad os. In holde ... synligt vormt het samen met synligt de betekenis “... zichtbaar houden”. Voorbeeld: Hold døren åben. — “Houd de deur open.” allerginotatet betekent “de allergienotitie”. Het is opgebouwd uit allergi (“allergie”) en notat (“notitie”), met het bepaalde achtervoegsel -et: notat → notatet. Dat achtervoegsel maakt het zelfstandig naamwoord bepaald; het betekent hier dus niet zomaar “een notitie”, maar “de notitie” die voor de allergie-informatie dient. synligt betekent “zichtbaar”. Dit is de onzijdige vorm van het bijvoeglijk naamwoord synlig en verwijst hier naar de onzijdige vorm allerginotatet. De vorm synligt wordt hier gebruikt als complement bij het object: de notitie moet in een zichtbare toestand blijven. De bepaaldheid van allerginotatet veroorzaakt op zichzelf niet de uitgang -t; het relevante kenmerk voor deze adjectiefvorm is het onzijdige grammaticale geslacht. Voorbeeld: Kortet er synligt. — “Het kaartje is zichtbaar.” mens betekent “terwijl”. Het leidt hier een gelijktijdige bijzin in: het zichtbaar houden gebeurt tijdens de handeling in die bijzin. In andere contexten kan mens ook een tegenstelling verbinden, maar hier is de tijdsbetekenis bedoeld. laver mad betekent “koken”, letterlijk “maakt eten”. laver is de tegenwoordige tijd van lave (“maken”), en mad betekent “eten”. Samen is dit een gewone Deense uitdrukking voor eten bereiden of koken. Voorbeeld: Hun laver mad. — “Zij kookt.” De zin begint met het voorstel Lad os bruge frø: “Laten we zaden gebruiken”. i stedet maakt duidelijk dat dit een alternatief is. Daarna volgt og holde allerginotatet synligt: “en de allergienotitie zichtbaar houden”. De bijzin mens vi laver mad bepaalt wanneer beide handelingen plaatsvinden: tijdens het koken. Samen betekent de hele uiting: “Laten we in plaats daarvan zaden gebruiken en de allergienotitie zichtbaar houden tijdens het koken.”

6. Da det er en bagt ret, skal vi stadig følge målene nøje.

   Omdat dit een gebakken gerecht is, moeten we de hoeveelheden nog steeds nauwkeurig volgen.

   Da det er

   omdat dit ... is

   bagt

   gebakken

   ret

   gerecht

   skal vi

   moeten we

   stadig

   nog steeds

   følge

   volgen

   målene

   de hoeveelheden

   nøje

   nauwkeurig

   Uitgebreide uitleg

   Da det er geeft hier de reden: “omdat dit ... is”. Da kan in andere contexten ook een tijdsrelatie aangeven, maar de vaste vertaling kiest hier duidelijk voor de redenlezing. det er bevat de neutrale enkelvoudsvorm det en de tegenwoordige vorm van være (“zijn”). Voorbeeld: Da det er sent, går vi hjem. — “Omdat het laat is, gaan we naar huis.” bagt betekent hier “gebakken” en beschrijft ret. Het is de participiumvorm van bage (“bakken”), gebruikt als beschrijvend woord. Voorbeeld: Vi spiser bagt fisk. — “We eten gebakken vis.” ret betekent hier “gerecht”, dus een bereid onderdeel van een maaltijd. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is retter. Voorbeeld: Denne ret er varm. — “Dit gerecht is warm.” skal vi vormt met het volgende werkwoord een patroon voor verplichting of noodzaak: skal + infinitief, hier “moeten we”. skal staat bij het onderwerp vi (“we”), terwijl het volgende werkwoord in de infinitief blijft. Voorbeeld: Skal vi følge planen? — “Moeten we het plan volgen?” stadig betekent hier “nog steeds”: de beschreven noodzaak geldt ondanks de voorafgaande informatie. Voorbeeld: Vi arbejder stadig. — “We werken nog steeds.” følge is de infinitief van følge en betekent hier “volgen”. Na skal blijft deze vorm onveranderd. In deze zin gaat het niet om iemand fysiek achterna gaan, maar om hoeveelheden als richtlijn aan te houden. Voorbeeld: Følg opskriften nøje. — “Volg het recept nauwkeurig.” målene is de bepaalde meervoudsvorm van mål, hier “hoeveelheden” of “maatvoeringen”. Het woord mål kan ook “maat” of “doel” betekenen; in deze receptcontext past de betekenis “hoeveelheden”. De bepaalde vorm maakt er “de hoeveelheden” van: mål → målene. Voorbeeld: Målene står i opskriften. — “De hoeveelheden staan in het recept.” nøje is een bijwoord en zegt hoe følge gebeurt: nauwkeurig en zorgvuldig. Het beschrijft dus het volgen, niet målene. Voorbeeld: Læs vejledningen nøje. — “Lees de instructies nauwkeurig.” Samen betekent Da det er en bagt ret “Omdat dit een gebakken gerecht is”. Daarna geeft skal vi stadig følge målene nøje aan dat we de hoeveelheden nog steeds nauwkeurig moeten volgen. De volledige betekenis is: “Omdat dit een gebakken gerecht is, moeten we de hoeveelheden nog steeds nauwkeurig volgen.”

7. Har vi nok mælk, eller skal jeg købe mere?

   Hebben we genoeg melk, of moet ik meer kopen?

   Har vi

   hebben we

   nok

   genoeg

   mælk

   melk

   eller

   of

   skal jeg

   moet ik

   købe

   kopen

   mere

   meer

   Uitgebreide uitleg

   Har vi betekent hier “hebben we”. In een Deense ja/nee-vraag staat het vervoegde werkwoord vóór het onderwerp: har + vi. Har is de tegenwoordige tijd van have (“hebben”); in een gewone mededelende zin krijg je Vi har .... nok betekent “genoeg”. Het kan vóór een zelfstandig naamwoord staan om een voldoende hoeveelheid aan te geven: nok mælk = “genoeg melk”. mælk betekent “melk”. Het is hier een ontelbare stofnaam, waardoor er geen meervoudsvorm nodig is. Een bruikbaar contrast is en mælk in een andere betekenis of context, bijvoorbeeld een portie of soort melk; in deze zin gaat het concreet om de hoeveelheid melk. eller betekent “of” en verbindt hier twee alternatieven: de vraag of er voldoende melk is, tegenover de vraag of de spreker meer moet kopen. skal jeg betekent hier “moet ik”. Skal is de tegenwoordige vorm van skulle; met jeg vormt het een modale combinatie. In een vraag staat het vervoegde modale werkwoord vóór het onderwerp: Skal jeg ...? Voorbeeld: Skal jeg vente? — “Moet ik wachten?” købe betekent “kopen”. Dit is de infinitiefvorm. Na het modale werkwoord skal staat de infinitief zonder een apart woord voor “te”: skal købe = “moet kopen”. Het onderwerp blijft jeg, dus de volledige combinatie skal jeg købe betekent “moet ik kopen”. mere betekent “meer”. Het is de vergelijkende vorm van meget (“veel”) en wordt bij hoeveelheden gebruikt: mere mælk = “meer melk”. Het verwijst hier naar een grotere hoeveelheid dan de hoeveelheid die al beschikbaar is, zonder dat een exact aantal wordt genoemd. Samen bestaat de zin uit twee door eller verbonden vragen: Har vi nok mælk — “Hebben we genoeg melk?” — en skal jeg købe mere — “moet ik meer kopen?” De volledige betekenis is dus: “Hebben we genoeg melk, of moet ik meer kopen?”

8. Vi har nok, men tjek datoen, før du bruger den.

   We hebben genoeg, maar controleer de datum voordat je de melk gebruikt.

   Vi

   wij

   har

   hebben

   nok

   genoeg

   tjek

   controleer

   datoen

   de datum

   før

   voordat

   du

   je

   bruger

   gebruikt

   den

   die

   Uitgebreide uitleg

   Vi betekent hier ‘wij’: het is het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon meervoud. Voor één spreker gebruik je jeg (‘ik’), bijvoorbeeld: Jeg har nok. — ‘Ik heb genoeg.’ har is de tegenwoordige tijd van have (‘hebben’). De vorm har blijft in deze tijd gelijk bij verschillende personen: jeg har, du har, vi har. nok betekent hier ‘genoeg’. Het kan vóór een zelfstandig naamwoord staan: Vi har nok mælk. — ‘We hebben genoeg melk.’ In de vaste zin staat het zelfstandig naamwoord waar ‘genoeg’ betrekking op heeft niet opnieuw; de context en de vertaling maken duidelijk dat het om melk gaat. tjek is de gebiedende wijs van tjekke (‘controleren’). Het is een directe instructie zonder uitgesproken onderwerp: Tjek datoen. — ‘Controleer de datum.’ datoen betekent ‘de datum’. De vorm is bepaald: dato is de basisvorm en datoen heeft het bepaalde achtervoegsel -en. Vergelijk en dato (‘een datum’) met datoen (‘de datum’). før leidt hier een bijzin in en betekent ‘voordat’. Het geeft aan dat de handeling in die bijzin later plaatsvindt dan de handeling waarmee zij wordt verbonden: Læs det, før du svarer. — ‘Lees het voordat je antwoordt.’ du is het persoonlijke voornaamwoord voor de tweede persoon enkelvoud: ‘je/jij’. Het is het onderwerp van de bijzin na før. bruger betekent hier ‘gebruikt’. De basisvorm is bruge (‘gebruiken’); bruger is de tegenwoordige tijd en verandert niet naar persoon: jeg bruger, du bruger, vi bruger. den is hier het voornaamwoord ‘die/het’ voor een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtig antecedent. In deze vaste zin verwijst het, volgens de vertaling en de voorafgaande context, naar de melk: ‘voordat je die gebruikt’. Het verwijst dus niet naar datoen, ook al hebben beide zelfstandige naamwoorden een vorm die grammaticaal met den kan samengaan. Voor een onzijdig enkelvoudig antecedent gebruik je det, bijvoorbeeld: Jeg bruger det. — ‘Ik gebruik het.’ De zin bestaat uit Vi har nok (‘We hebben genoeg’) en daarna men tjek datoen (‘maar controleer de datum’). De bijzin før du bruger den betekent ‘voordat je die gebruikt’, waarbij den naar de melk verwijst. Samen betekent de hele uiting: ‘We hebben genoeg, maar controleer de datum voordat je de melk gebruikt.’

9. Ingredienserne ser sikre og klare til brug ud nu.

   De ingrediënten lijken nu veilig en klaar voor gebruik.

   Ingredienserne

   de ingrediënten

   ser … ud

   lijken / eruitzien

   sikre

   veilig

   klare

   klaar

   brug

   gebruik

   nu

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Ingredienserne betekent hier “de ingrediënten”. ingrediens is het enkelvoud, ingredienser het meervoud en ingredienserne het bepaalde meervoud voor specifieke ingrediënten. ser ... ud is een vaste, onderbroken constructie met de betekenis “lijken” of “eruitzien”. ser is de tegenwoordige tijd van se (“zien”), maar in deze constructie beschrijft het hoe iets overkomt, niet alleen letterlijk zien. Voorbeeld: Maden ser god ud. — “Het eten ziet er lekker uit.” Sikre betekent hier “veilig”. Dit is de meervoudsvorm van het bijvoeglijke naamwoord sikker; hij past bij het meervoudige onderwerp ingredienserne. In deze predicatieve positie drukt de vorm dus meervoud uit. Sikker kan in andere contexten ook “zeker” betekenen; de vaste vertaling maakt hier “veilig” duidelijk. Voorbeeld: Råvarerne er sikre at spise. — “De grondstoffen zijn veilig om te eten.” Klare betekent hier “klaar”. Het is de meervoudsvorm van klar en past bij het meervoudige onderwerp. In combinatie met til brug betekent het “klaar voor gebruik”. Klar kan afhankelijk van de context ook “duidelijk” of “bereid” betekenen. Voorbeeld: Delene er klare til brug. — “De onderdelen zijn klaar voor gebruik.” Brug is hier een zelfstandig naamwoord met de betekenis “gebruik”. Het staat na til in de combinatie til brug (“voor gebruik”). Het is dus niet het werkwoord bruge, dat “gebruiken” betekent. Nu is een bijwoord dat het tijdstip “nu” aangeeft. Het staat aan het einde en maakt duidelijk dat de beoordeling op dit moment geldt. Samen vormt ser ... ud met de twee beschrijvingen de betekenis dat de ingrediënten veilig en klaar voor gebruik lijken. Nu beperkt die beoordeling tot het huidige moment. De volledige zin betekent: “De ingrediënten lijken nu veilig en klaar voor gebruik.”

10. Dette tjek bør hjælpe os med at undgå allergirisici og bevare den rigtige smag i retten.

    Deze controle moet ons helpen allergierisico's te vermijden en ervoor te zorgen dat het gerecht goed blijft smaken.

    Dette

    deze

    tjek

    controle

    bør

    moeten

    hjælpe

    helpen

    os

    ons

    undgå

    vermijden

    allergirisici

    allergierisico's

    bevare

    behouden

    rigtige

    juiste

    smag

    smaak

    retten

    gerecht

    Uitgebreide uitleg

    Dette betekent hier “deze” en staat bij het onzijdige enkelvoud tjek: “deze controle”. Het is de onzijdige vorm van het aanwijzende woord; bij een zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht staat bijvoorbeeld denne. tjek is een zelfstandig naamwoord voor een controle of check. Het staat hier in het onbepaalde enkelvoud; het onzijdige dette past daarbij. bør drukt hier uit dat iets moet of hoort te gebeuren, overeenkomstig “moet” in de vertaling. Het is de tegenwoordige vorm die bij burde hoort en verandert niet met de persoon van het onderwerp. Na bør staat de infinitief zonder at: bør hjælpe (“moet helpen”). hjælpe betekent “helpen”. Hier is het de infinitief na het modale bør. Het herbruikbare patroon hjælpe nogen med at ... betekent “iemand helpen met ...”; hjælpe nogen med at undgå ... kan ook natuurlijk als “iemand helpen om ... te vermijden” worden vertaald. os betekent “ons” en is hier het object van hjælpe: de controle helpt ons. Het is de objectvorm van het persoonlijke voornaamwoord; als onderwerp staat vi (“wij”), bijvoorbeeld Vi hjælper dem — “Wij helpen hen.” undgå betekent “vermijden”. In med at undgå staat het als infinitief na at; samen met hjælpe ... med vormt dit de betekenis “helpen met het vermijden” of natuurlijker “helpen om te vermijden”. Een bruikbaar contrast is undgå (“vermijden”) tegenover vælge (“kiezen”), afhankelijk van het bedoelde doel. allergirisici betekent “allergierisico’s”. Het is een samengesteld meervoud: allergi + risici; risici is het meervoud van risiko. Het meervoud is hier onbepaald, zonder bepaald lidwoord. bevare betekent “behouden” of “in stand houden”. Ook dit is een infinitief na at, parallel aan undgå: undgå ... og bevare ... betekent “... vermijden en ... behouden”. rigtige betekent hier “juiste” of “goede, passende”. Het bijvoeglijk naamwoord heeft als basisvorm rigtig; rigtige verschijnt hier bij een bepaald zelfstandig naamwoord. Vergelijk en rigtig smag (“een juiste smaak”) met den rigtige smag (“de juiste smaak”): de uitgang hoort bij het bijvoeglijk naamwoord, niet bij smag. smag betekent “smaak”. Het is hier een enkelvoudig zelfstandig naamwoord en vormt met den rigtige de bepaalde woordgroep den rigtige smag: “de juiste smaak”. retten betekent hier “het gerecht”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van ret in deze betekenis: ret → retten. De structuur is Dette tjek bør hjælpe os med at ...: “Deze controle moet ons helpen om ...”. Daarna volgen twee parallelle infinitiefgroepen: undgå allergirisici (“allergierisico’s vermijden”) en bevare den rigtige smag i retten (“de juiste smaak in het gerecht behouden”). Samen betekent de hele zin natuurlijk: “Deze controle moet ons helpen allergierisico’s te vermijden en ervoor te zorgen dat het gerecht goed blijft smaken.”