Een restaurant kiezen met beperkingen | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Det er svært at vælge en restaurant, fordi vi har nogle få begrænsninger.

   Een restaurant kiezen is lastig omdat we een paar beperkingen hebben.

   svært

   lastig

   vælge

   kiezen

   restaurant

   restaurant

   fordi

   omdat

   vi har

   we hebben

   nogle få

   een paar

   begrænsninger

   beperkingen

   Uitgebreide uitleg

   svært betekent hier dat iets lastig is. Het is de onzijdige enkelvoudsvorm van svær “moeilijk/lastig”: svær, svært, svære. In deze zin sluit svært aan bij det, niet bij restaurant. Voorbeeld: Det er svært. — “Dat is moeilijk.” vælge is de infinitief “kiezen”. Na at staat de infinitief: at vælge = “kiezen”. De constructie det er svært at + infinitief is herbruikbaar om te zeggen dat een handeling moeilijk is. Voorbeeld: Det er let at forstå. — “Het is gemakkelijk te begrijpen.” restaurant betekent “restaurant”. Het is een zelfstandig naamwoord met het lidwoord en: en restaurant. Belangrijke vormen zijn restaurant, restauranten “het restaurant”, restauranter “restaurants” en restauranterne “de restaurants”. In de zin is en restaurant het object van “kiezen”. fordi betekent “omdat” en leidt de redengevende bijzin in. Na fordi volgt hier eerst het onderwerp vi en daarna het werkwoord har: fordi vi har .... Voorbeeld: Jeg bliver hjemme, fordi jeg er træt. — “Ik blijf thuis omdat ik moe ben.” vi har betekent “we hebben”. vi is de eerste persoon meervoud; har is de tegenwoordige tijd van have “hebben”. Har blijft in het Deens in de tegenwoordige tijd bij alle personen gelijk: jeg har, du har, vi har. In deze zin is vi de groep die de beperkingen heeft. nogle få betekent “een paar” of “enkele, maar niet veel”. Het drukt een kleine, niet nader getelde hoeveelheid uit; få betekent hier “weinig”. Het is geen bewering van een exact aantal. Voorbeeld: Vi har nogle få spørgsmål. — “We hebben een paar vragen.” begrænsninger betekent “beperkingen”. Het is het meervoud van begrænsning “beperking”. De vorm begrænsninger is onbepaald meervoud; het bepaalde meervoud zou begrænsningerne zijn. Hier zijn de beperkingen datgene wat de groep heeft. Samen vormt Det er svært at vælge en restaurant de betekenis “Een restaurant kiezen is lastig”. Daarna geeft fordi vi har nogle få begrænsninger de reden: “omdat we een paar beperkingen hebben”. De volledige zin zegt dus dat het kiezen van een restaurant lastig is vanwege die beperkingen.

2. Lad os først skrive behovene op: madmuligheder, støjniveau, afstand og komfort.

   Laten we eerst de behoeften op een rij zetten: opties voor eten, geluidsniveau, afstand en comfort.

   Lad os

   laten we

   først

   eerst

   skrive … op

   opschrijven; noteren

   behovene

   de behoeften

   madmuligheder

   eetmogelijkheden

   støjniveau

   geluidsniveau

   afstand

   afstand

   komfort

   comfort

   Uitgebreide uitleg

   Lad os is een vaste manier om een voorstel in de eerste persoon meervoud te doen: “laten we …”. Lad is de gebiedende wijs van lade (“laten”); os betekent “ons” en verwijst hier naar de groep waarin de spreker zit. Voorbeeld: Lad os begynde. — “Laten we beginnen.” først betekent “eerst” en geeft aan dat deze handeling voorafgaat aan andere handelingen. Voorbeeld: Læs først. — “Lees eerst.” skrive ... op is het scheidbare werkwoord skrive op, “opschrijven” of “noteren”. In deze zin staat op na het lijdend voorwerp, zoals vaak bij een scheidbare werkwoordcombinatie. De basisvorm is skrive op; skrive betekent op zichzelf “schrijven”, terwijl skrive op het doelgerichte noteren uitdrukt. Voorbeeld: Jeg skriver nummeret op. — “Ik schrijf het nummer op.” behovene betekent hier “de behoeften”. Het is de bepaalde meervoudsvorm van behov (“behoefte”): behov — “behoefte/behoeften” in onbepaalde vorm, behovene — “de behoeften”. De vorm maakt duidelijk dat het om bepaalde, in deze context relevante behoeften gaat. madmuligheder is een samenstelling van mad (“eten”) en muligheder (“mogelijkheden”): “eetmogelijkheden” of “opties voor eten”. Het zelfstandig naamwoord mulighed betekent “mogelijkheid”; muligheder is daarvan het meervoud. In de opsomming noemt dit één soort behoefte of criterium. støjniveau betekent “geluidsniveau”: støj is “lawaai/geluid” en niveau is “niveau”. Het is een samenstelling; het laatste deel bepaalt dat het geheel een niveau aanduidt. Voorbeeld: Støjniveauet er lavt. — “Het geluidsniveau is laag.” afstand betekent “afstand”. Het kan als zelfstandig naamwoord zonder extra bepaling worden gebruikt wanneer duidelijk is welke afstand bedoeld wordt. Voorbeeld: Afstanden er kort. — “De afstand is kort.” komfort betekent “comfort”. Dit zelfstandig naamwoord benoemt het gemak of de aangenaamheid van een situatie of plaats. Het is een gemeenschappelijk geslacht; daarom krijgt een predicatief bijvoeglijk naamwoord hier de vorm vigtig, niet vigtigt. Voorbeeld: Komfort er vigtig. — “Comfort is belangrijk.” Samen vormt Lad os først skrive behovene op de betekenis “Laten we eerst de behoeften op een rij zetten”. Daarna specificeert de opsomming na de dubbele punt welke punten worden genoteerd: eetmogelijkheden, geluidsniveau, afstand en comfort. De zin is een neutrale, praktische formulering om gezamenlijk criteria vast te leggen.

3. Én person har brug for vegetariske muligheder, og en anden vil gerne sidde et roligt sted.

   Eén persoon heeft vegetarische opties nodig en een ander wil ergens rustig zitten.

   Én

   één

   person

   persoon

   har brug for

   nodig hebben

   vegetariske

   vegetarische

   muligheder

   opties

   en anden

   een ander

   vil gerne

   graag willen

   sidde

   zitten

   roligt

   rustig

   sted

   plek

   Uitgebreide uitleg

   Én betekent hier nadrukkelijk “één”: het aantal wordt expliciet genoemd. Dat verschilt van en, dat vaak alleen het onbepaalde lidwoord is. Voorbeeld: Én person kommer. — “Eén persoon komt.” person betekent “persoon”. Het is een zelfstandig naamwoord met het gemeenschappelijk geslacht: en person, meervoud personer. Voorbeeld: Personen venter. — “De persoon wacht.” har brug for is een vaste constructie voor “nodig hebben”. De vorm har is de tegenwoordige tijd van have; de hele constructie moet je als patroon leren: at have brug for noget — “iets nodig hebben”. Voorbeeld: Jeg har brug for hjælp. — “Ik heb hulp nodig.” vegetariske komt van vegetarisk en betekent hier “vegetarische”. De vorm krijgt -e omdat zij bij het meervoudige muligheder hoort. Voorbeeld: vegetariske retter — “vegetarische gerechten”. muligheder betekent “opties” of “mogelijkheden”. Het is het meervoud van mulighed; het enkelvoud is en mulighed. Voorbeeld: Der er flere muligheder. — “Er zijn meerdere mogelijkheden.” en anden betekent hier “een ander”, met een niet-uitgesproken zelfstandig naamwoord erachter, in de betekenis van een andere persoon. anden is de vorm voor enkelvoud met gemeenschappelijk geslacht; vergelijk et andet bij een onzijdig enkelvoud en andre bij het meervoud. Voorbeeld: En anden venter udenfor. — “Een ander wacht buiten.” vil gerne is een veelgebruikte constructie voor “graag willen” of “willen”. vil is de tegenwoordige vorm van ville en staat hier vóór het infinitief; gerne voegt de betekenis van bereidheid of voorkeur toe. Voorbeeld: Hun vil gerne komme. — “Zij wil graag komen.” sidde betekent “zitten”. Na vil blijft het werkwoord in de infinitief: vil gerne sidde. Het beschrijft hier de gewenste activiteit, niet een voltooide handeling. Voorbeeld: Vi vil sidde her. — “Wij willen hier zitten.” roligt betekent “rustig”. Het komt van rolig en heeft hier de vorm -t, omdat het bij het onzijdige enkelvoud et sted hoort. Bij een gemeenschappelijk enkelvoud staat de basisvorm: en rolig plads; bij het meervoud staat rolige: rolige steder. Voorbeeld: et roligt rum — “een rustige kamer.” sted betekent “plek” of “plaats”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: et sted; het meervoud is steder. Voorbeeld: Vi finder et sted. — “We vinden een plek.” Samen vormt het eerste deel Én person har brug for vegetariske muligheder: één persoon heeft vegetarische opties nodig. Daarna introduceert og en anden een andere persoon, en vil gerne sidde et roligt sted zegt dat die persoon graag op een rustige plek wil zitten. De volledige betekenis is dus: “Eén persoon heeft vegetarische opties nodig en een ander wil ergens rustig zitten.”

4. Så ville et larmende burgersted ikke være et godt kompromis.

   Dan zou een lawaaierig burgerrestaurant geen goed compromis zijn.

   Så

   dan

   ville

   zou

   larmende

   lawaaiig

   burgersted

   burgerrestaurant

   ikke

   niet

   være

   zijn

   godt

   goed

   kompromis

   compromis

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “dan” en verwijst naar het gevolg dat in deze zin wordt beoordeeld. Het is niet hetzelfde als het Deense så in bijvoorbeeld “zo”; de precieze betekenis komt uit de plaats in deze zin en de vertaling. ville is hier de verleden tijd van vil en drukt in combinatie met være een voorwaardelijke of hypothetische betekenis uit: “zou zijn”. Een bruikbaar patroon is ville + infinitief, bijvoorbeeld: Det ville hjælpe. — “Dat zou helpen.” Het onderwerp van ville is in deze zin et larmende burgersted; ville zelf verandert hier niet naar het grammaticale geslacht van dat onderwerp. larmende betekent hier “lawaaiig” en beschrijft burgersted. De vorm komt van het werkwoord larme (“lawaai maken”) en functioneert hier als een beschrijvend deelwoord/adjectief. In deze positie heeft larmende niet de vorm van godt nodig: het blijft dezelfde vorm bij dit onbepaalde enkelvoudige onzijdige zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: en larmende gade — “een lawaaierige straat”. burgersted is een samengesteld zelfstandig naamwoord voor een restaurant of eetgelegenheid waar hamburgers worden geserveerd. Het eerste deel specificeert het soort sted (“plaats”); het geheel wordt niet als twee losse zinnen gelezen. Het onzijdige lidwoord et hoort bij dit woord. Voorbeeld: et spisested — “een eetgelegenheid”. ikke ontkent het deel dat erop volgt in de zin. Samen met ville ... være maakt het de betekenis “zou niet zijn”, niet “zou zijn”. Voorbeeld: Det ville ikke hjælpe. — “Dat zou niet helpen.” være is de infinitief van er (“zijn”). Na het modale werkwoord ville staat de infinitief: ville være = “zou zijn”. Het is dus være dat de toestand “zijn” uitdrukt; ville voegt de hypothetische of voorwaardelijke betekenis toe. godt is de onzijdige enkelvoudsvorm van het adjectief god (“goed”). Het beschrijft kompromis, dat met et een onzijdig zelfstandig naamwoord is. Vergelijk: en god løsning — “een goede oplossing”, maar et godt kompromis — “een goed compromis”. De vorm godt is hier dus niet de basisvorm; de basisvorm is god. kompromis betekent “compromis”: een oplossing waarin verschillende behoeften of voorkeuren worden gecombineerd. In deze context gaat het, volgens de vaste vertaling en de omliggende informatie, om de geschiktheid van een lawaaierige burgerzaak als gezamenlijke oplossing voor de betrokken voorkeuren. Het woord is hier een zelfstandig naamwoord; het meervoud is kompromiser. De zin bouwt als volgt op: Så (“dan”) + ville (“zou”) + et larmende burgersted (“een lawaaierig burgerrestaurant”) + ikke være (“niet zijn”) + et godt kompromis (“een goed compromis”). Het geheel betekent: “Dan zou een lawaaierig burgerrestaurant geen goed compromis zijn.” De formulering beoordeelt dit als een hypothetische mogelijkheid, niet als een bewering dat zo’n restaurant daadwerkelijk is gekozen.

5. Denne restaurant i nærheden har vegetariske retter og et roligere siddeområde.

   Dit restaurant in de buurt heeft vegetarische gerechten en een rustiger zitgedeelte.

   Denne

   dit

   restaurant

   restaurant

   i nærheden

   in de buurt

   har

   heeft

   vegetariske

   vegetarische

   retter

   gerechten

   roligere

   rustiger

   siddeområde

   zitgedeelte

   Uitgebreide uitleg

   Denne betekent hier “dit” en staat bij het enkelvoudige zelfstandig naamwoord restaurant. In het Deens is restaurant een woord van het en-geslacht (gemeenschappelijk geslacht), niet van het et-geslacht. Bij een enkelvoudig et-woord staat dette; bij meervoud staat disse. De Nederlandse vertaling is daarom “dit restaurant”. restaurant betekent “restaurant” en staat hier in het enkelvoud. i nærheden is een vaste uitdrukking voor “in de buurt” of “nabij”. Samen vormt dit een bruikbare plaatsbepaling. Voorbeeld: et café i nærheden — “een café in de buurt”. har is de tegenwoordige vorm van have (“hebben”). De vorm blijft hetzelfde bij verschillende onderwerpen: jeg har (“ik heb”), du har (“jij hebt”) en de har (“zij hebben”). Hier zegt de zin dat het restaurant de genoemde gerechten en ruimte heeft. vegetariske betekent “vegetarische”. Het is hier de meervoudsvorm van vegetarisk (“vegetarisch”); de uitgang -e verschijnt bij het meervoudige zelfstandig naamwoord retter. Voorbeeld: vegetariske retter — “vegetarische gerechten”. retter betekent “gerechten” en is het meervoud van ret (“gerecht”). In vegetariske retter staat het zelfstandig naamwoord dus in het meervoud en heeft het bijvoeglijk naamwoord de bijpassende vorm vegetariske. roligere betekent hier “rustiger”. Het is de vergrotende trap van rolig (“rustig”): rolig → roligere → roligst (“rustig” → “rustiger” → “rustigst”). De vergelijking betreft dit zitgedeelte tegenover een ander zitgedeelte of een andere geluidssterkte, zonder dat die vergelijking verder wordt gespecificeerd. siddeområde betekent “zitgedeelte” of “zitruimte”. Het benoemt een ruimte waar men kan zitten. In et siddeområde laat het lidwoord et zien dat dit zelfstandig naamwoord een enkelvoudig woord van het et-geslacht is. Samen vormen Denne restaurant i nærheden het onderwerp: “dit restaurant in de buurt”. har verbindt dat onderwerp met de twee genoemde zaken: vegetariske retter en et roligere siddeområde. De volledige betekenis is: “Dit restaurant in de buurt heeft vegetarische gerechten en een rustiger zitgedeelte.”

6. Ville menuen fungere for hele gruppen?

   Zou het menu geschikt zijn voor de hele groep?

   Ville

   zou

   menuen

   het menu

   fungere

   werken; geschikt zijn

   hele

   hele; volledige

   gruppen

   de groep

   Uitgebreide uitleg

   Ville is de vorm die hier de hypothetische of voorzichtige vraag markeert: “zou”. Het is de verleden tijdsvorm van vil, maar in deze zin verwijst het niet naar een gebeurtenis in het verleden. Een herbruikbaar patroon is ville + infinitief, bijvoorbeeld: Ville det hjælpe? — “Zou dat helpen?” menuen betekent hier “het menu”. De basisvorm is menu; menuen is de bepaalde enkelvoudsvorm: het achtervoegsel -en maakt van menu “het menu”. Dit woord draagt hier dus de rol van onderwerp. Deens gebruikt voor deze bepaaldheid vaak een achtervoegsel in plaats van een los woord vóór het zelfstandig naamwoord. fungere is de infinitief van het werkwoord “werken” of, zoals hier, “geschikt zijn”. In combinatie met ville blijft het werkwoord in de infinitief: ville fungere. In deze zin gaat het niet om technisch functioneren, maar om de vraag of het menu voor de groep zou voldoen. Voorbeeld: Planen vil fungere. — “Het plan zal werken.” hele betekent “hele” of “volledige”. De basisvorm is hel; de vorm hele verschijnt onder andere bij een bepaalde naamwoordgroep en bij meervoud. In hele gruppen helpt deze vorm om “de hele groep” uit te drukken. Dit is dus de vorm van het bijvoeglijk naamwoord hel, niet van gruppen. gruppen betekent “de groep”. De basisvorm is gruppe; gruppen is de bepaalde enkelvoudsvorm met -en. Samen met hele vormt het hele gruppen, “de hele groep”. De volgorde maakt de vraag herkenbaar: het modale werkwoord ville staat vooraan, daarna komt het onderwerp menuen, gevolgd door de infinitief fungere. De woordgroep for hele gruppen geeft aan voor wie de geschiktheid wordt beoordeeld. De volledige betekenis is daarom: “Zou het menu geschikt zijn voor de hele groep?”

7. Det ser enkelt nok ud, og siddepladserne virker komfortable.

   Het ziet er eenvoudig genoeg uit en de zitplaatsen lijken comfortabel.

   Det

   het/dat

   ser … ud

   er ... uitzien

   enkelt

   eenvoudig

   nok

   genoeg

   siddepladserne

   de zitplaatsen

   virker

   lijken

   komfortable

   comfortabel

   Uitgebreide uitleg

   Det is een Deens neutraal voornaamwoord. Hier betekent het, overeenkomstig de vaste vertaling, het; de tekst legt niet precies vast waarnaar het verwijst. In combinatie met ser ... ud vormt het een veelgebruikt patroon voor een indruk of uiterlijk. ser ... ud komt in het Deens overeen met er ... uitzien of lijken. Het werkwoord ser is de tegenwoordige tijd van se (zien), terwijl ud een vast onderdeel van deze constructie is. De twee delen blijven in deze zin uit elkaar staan: ser staat vóór het bijwoord enkelt, en ud erna. Bijvoorbeeld: Det ser dyrt ud. — Het ziet er duur uit. enkelt betekent hier eenvoudig of simpel. De basisvorm is enkel; enkelt is de vorm bij een neutraal enkelvoudig woord, zoals het voornaamwoord det. In een andere context staat bijvoorbeeld en enkel løsning — een eenvoudige oplossing — met de niet-neutrale vorm enkel. nok betekent hier genoeg en verzacht de beoordeling: iets ziet er voldoende eenvoudig uit, niet noodzakelijk uiterst eenvoudig. Het staat na het bijvoeglijk naamwoord in het patroon adjectief + nok, zoals in stor nok — groot genoeg. siddepladserne betekent de zitplaatsen. Het zelfstandig naamwoord is siddeplads; siddepladser is het meervoud en siddepladserne het bepaalde meervoud, vergelijkbaar met de zitplaatsen. De uitgang -ne hoort dus bij de bepaalde meervoudsvorm; hij maakt het woord niet enkelvoudig. virker is de tegenwoordige tijd van virke en betekent hier lijken of de indruk wekken. Het onderwerp is siddepladserne, dus de vorm staat in de tegenwoordige tijd bij een meervoudig onderwerp. Virke kan ook werken betekenen, maar in deze zin gaat het om een indruk, niet om functioneren. komfortable betekent comfortabel. De basisvorm is komfortabel; hier krijgt het bijvoeglijk naamwoord de meervoudsvorm bij siddepladserne. Vergelijk: en komfortabel stol — een comfortabele stoel — tegenover komfortable stole — comfortabele stoelen. De vorm komfortable wordt hier dus bepaald door het meervoudige zelfstandig naamwoord, niet door virker. Samen betekent Det ser enkelt nok ud dat iets er eenvoudig genoeg uitziet. Daarna verbindt og de tweede beoordeling: siddepladserne virker komfortable betekent dat de zitplaatsen comfortabel lijken. De volledige zin betekent daardoor: Het ziet er eenvoudig genoeg uit en de zitplaatsen lijken comfortabel.

8. Forklar så, hvorfor dette sted passer til gruppen, før du bekræfter det.

   Leg dan uit waarom deze plek bij de groep past voordat je het bevestigt.

   Forklar så

   leg dan uit

   hvorfor

   waarom

   dette

   deze / dit

   sted

   plek

   passer til

   passen bij

   gruppen

   de groep

   før

   voordat

   bekræfter

   bevestigt

   det

   het

   Uitgebreide uitleg

   Forklar så: Forklar is de gebiedende wijs van forklare (“uitleggen”). De infinitief is forklare; de tegenwoordige tijd is forklarer. så betekent hier “dan” en maakt de opeenvolging in het verzoek duidelijk: leg het uit en doe dat vervolgens voordat je iets bevestigt. hvorfor: Dit vraagwoord betekent “waarom” en leidt hier de inhoud van de uitleg in. Een bruikbaar contrast is hvordan (“hoe”): hvorfor vraagt naar de reden, terwijl hvordan naar de manier vraagt. dette: Dit is een aanwijzend woord voor enkelvoud en onzijdig geslacht. Het past hier bij het onzijdige zelfstandig naamwoord sted; het overeenkomstige aanwijzende woord bij gemeenschappelijk geslacht is denne, en voor meervoud is het disse. sted: Dit zelfstandig naamwoord betekent hier “plek” of “plaats”. De vorm is onbepaald enkelvoud; de bepaalde vorm is stedet (“de plek”). In deze zin vormt het samen met dette de combinatie dette sted (“deze plek”). passer til: Dit betekent hier “passen bij” of “geschikt zijn voor”. passer is de tegenwoordige tijd van passe; de infinitief is passe. De constructie passe til verbindt wat geschikt is met datgene waarvoor het geschikt is. Voorbeeld: Denne løsning passer til gruppen. — “Deze oplossing past bij de groep.” gruppen: Dit is de bepaalde enkelvoudsvorm van gruppe: en gruppe (“een groep”) → gruppen (“de groep”). De uitgang -en markeert hier bepaaldheid; hij drukt op zichzelf geen aantal groter dan één uit. Het voorzetsel til maakt samen met passer de relatie “bij de groep passen”. før: Dit betekent “voordat” wanneer het, zoals hier, een bijzin inleidt. Het beschrijft dat de handeling in die bijzin later moet plaatsvinden dan de voorafgaande uitleg. In før du bekræfter det is du het onderwerp van de bijzin. bekræfter: Dit is de tegenwoordige tijd van bekræfte (“bevestigen”), hier met du: “je bevestigt”. De infinitief is bekræfte; bekræfter is de vervoegde tegenwoordige tijdsvorm. Voorbeeld: Du bekræfter aftalen. — “Je bevestigt de afspraak.” det: Dit is een persoonlijk voornaamwoord voor onzijdig enkelvoud, hier vertaald als “het”. Het verwijst naar datgene wat bevestigd wordt; de aangeleverde zin en vertaling leggen geen specifieker antecedent vast. De vorm det is niet de meervoudsvorm; voor meervoud wordt een andere voornaamwoordsvorm gebruikt. Samen betekent de zin: “Leg dan uit waarom deze plek bij de groep past voordat je het bevestigt.” Eerst wordt om een uitleg van de reden gevraagd: waarom dette sted passer til gruppen; daarna wordt de temporele grens toegevoegd met før, waarna du iets bevestigt. De gebiedende wijs maakt dit een rechtstreeks verzoek.

9. Jeg vil fortælle grunden og spørge, om nogen har en indvending.

   Ik zal de reden delen en vragen of iemand bezwaar heeft.

   Jeg vil

   ik zal

   fortælle

   vertellen

   grunden

   de reden

   spørge, om

   vragen of

   nogen

   iemand

   har

   heeft

   indvending

   bezwaar

   Uitgebreide uitleg

   Jeg vil betekent hier dat de spreker van plan is iets te doen: “ik zal”. vil is de tegenwoordige vorm van ville. Voor een ander werkwoord staat daarna de infinitief: jeg vil fortælle = “ik zal vertellen”. Vil kan afhankelijk van de context ook “wil” betekenen; in deze zin geeft de combinatie met de infinitief de aangekondigde handeling weer. fortælle is de infinitief “vertellen”. Dezelfde vorm staat na vil, zonder aparte uitgang voor persoon of aantal. Voorbeeld: Jeg vil spørge. — “Ik zal het vragen.” grunden betekent hier “de reden”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van grund (“reden”): grund → grunden. De uitgang -en markeert bij dit zelfstandig naamwoord bepaaldheid, niet meervoud. Vergelijk: en grund = “een reden”, grunden = “de reden”. spørge, om betekent “vragen of”. spørge is de infinitief van spørge (“vragen”); om leidt hier een indirecte ja/nee-vraag in. Het is dus niet het vraagwoord voor een reden; in de combinatie spørge, om ... betekent het “vragen of ...”. Voorbeeld: Hun spørger, om du kommer. — “Ze vraagt of je komt.” nogen verwijst hier naar een niet nader genoemde persoon en betekent “iemand”. In vragen en ontkenningen kan nogen ook met de betekenis “iemand/ook maar iemand” voorkomen. Het woord specificeert niet wie die persoon is. har betekent hier “heeft”. Het is de tegenwoordige vorm van have (“hebben”) en verandert in deze tijd niet mee met de persoon: jeg har, du har, de har. Voorbeeld: De har tid. — “Ze hebben tijd.” indvending betekent “bezwaar”. In de volledige woordgroep staat en indvending: en markeert daar een onbepaald enkelvoud; indvending zelf draagt geen zichtbare uitgang voor dat enkelvoud. Het meervoud is indvendinger (“bezwaren”). De zin wordt opgebouwd als Jeg vil fortælle grunden (“Ik zal de reden vertellen”) plus og spørge (“en vragen”). Daarna volgt de indirecte vraag om nogen har en indvending (“of iemand bezwaar heeft”). Samen betekent de volledige uiting: “Ik zal de reden delen en vragen of iemand bezwaar heeft.”

10. Klare grunde gør det mindre akavet senere.

    Duidelijke redenen maken het later minder ongemakkelijk.

    Klare

    duidelijke

    grunde

    redenen

    gør

    maakt

    det

    het

    mindre

    minder

    akavet

    ongemakkelijk

    senere

    later

    Uitgebreide uitleg

    Klare betekent hier “duidelijke” en staat bij grunde. Het is de meervoudsvorm van klar (“duidelijk”): klar bij een enkelvoudig common-genderwoord, klart bij een enkelvoudig neutrum en klare in het meervoud of bij een bepaalde vorm. Voorbeeld: en klar besked — “een duidelijke boodschap”. grunde betekent hier “redenen”. Het is het meervoud van grund (“reden” of “grond”); de uitgang -e hoort dus bij het zelfstandig naamwoord, niet bij klare. Voorbeeld: Jeg har en grund. — “Ik heb een reden.” gør betekent hier “maakt”. Het is de tegenwoordige tijd van gøre (“maken/doen”). De tegenwoordige tijd blijft bij dit werkwoord hetzelfde voor verschillende personen en aantallen: jeg gør, de gør — “ik doe”, “zij doen”. In deze zin is Klare grunde het onderwerp: duidelijke redenen maken iets minder ongemakkelijk. det is hier het onzijdige enkelvoudige voornaamwoord “het”. Het staat als object bij gør. De vaste teksten leggen geen specifieke referent van dit voornaamwoord vast; de vorm geeft wel de grammaticale klasse en de rol in de zin aan. In combinatie met mindre akavet ontstaat de betekenis “het minder ongemakkelijk maken”. mindre betekent hier “minder” en geeft bij akavet een lagere graad aan. Het is de vergelijkende vorm van lidt (“weinig/een beetje”) en drukt een lagere mate uit. Voorbeeld: Det er mindre vigtigt. — “Het is minder belangrijk.” akavet betekent hier “ongemakkelijk”. Het is een bijvoeglijk naamwoord; in mindre akavet beschrijft het de toestand die met det wordt verbonden. De combinatie betekent dus niet dat iets volledig niet-ongemakkelijk is, maar dat de mate van ongemak lager is. Voorbeeld: Situationen er akavet. — “De situatie is ongemakkelijk.” senere betekent “later”. Het is hier een bijwoord dat aangeeft wanneer die lagere mate van ongemak geldt. Voorbeeld: Vi taler om det senere. — “We praten er later over.” Samen vormen Klare grunde het onderwerp, gør het werkwoord en det mindre akavet het resultaat dat door de handeling ontstaat: “het minder ongemakkelijk maken”. senere plaatst dat resultaat later in de tijd. De volledige betekenis is daarom: “Duidelijke redenen maken het later minder ongemakkelijk.”