Taken prioriteren op basis van urgentie en impact | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg har fire opgaver, og de føles alle sammen vigtige.

   Ik heb vier taken, en ze voelen allemaal belangrijk aan.

   Jeg har

   ik heb

   fire

   vier

   opgaver

   taken

   de

   ze

   føles

   voelen aan

   alle sammen

   allemaal

   vigtige

   belangrijk

   Uitgebreide uitleg

   Jeg har combineert het persoonlijk voornaamwoord jeg (“ik”) met har, de tegenwoordige tijd van have (“hebben”). De vorm har is hier de vorm voor de eerste persoon enkelvoud: jeg har = “ik heb”. Voorbeeld: Jeg har en idé. — “Ik heb een idee.” fire betekent “vier”. Het is een hoofdtelwoord en verandert in het Deens niet mee met het soort zelfstandig naamwoord dat erop volgt. opgaver betekent hier “taken”. Dit is het meervoud van opgave (“taak”): en opgave → opgaver. Het meervoud staat hier omdat er expliciet vier taken worden genoemd. de is hier een persoonlijk voornaamwoord in het meervoud en betekent “ze” of “zij”. Volgens de vaste vertaling verwijst het hier naar de vier taken. De vorm de markeert meervoud; hij verandert niet naar het grammaticale geslacht van een afzonderlijk zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Opgaverne er korte. De er nemme. — “De taken zijn kort. Ze zijn gemakkelijk.” føles is de tegenwoordige s-vorm van føle (“voelen”). De uitgang -s is hier onderdeel van de passieve/mediale vorm: de taken worden als belangrijk ervaren, wat in de vaste vertaling natuurlijk wordt weergegeven als “ze voelen belangrijk aan”. De vorm føles verandert hier niet naar het meervoud van het onderwerp; dat meervoud blijkt uit de. Voorbeeld: Det føles rigtigt. — “Het voelt goed.” alle sammen versterkt het meervoudige de en betekent hier “allemaal”, met de nadruk dat dit voor elk van de vier taken geldt. Samen met de ontstaat de ... alle sammen = “ze allemaal”. Voorbeeld: De kommer alle sammen. — “Ze komen allemaal.” vigtige betekent “belangrijk” en is de meervoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord vigtig. Vergelijk: en vigtig opgave (“een belangrijke taak”), et vigtigt spørgsmål (“een belangrijke vraag”) en vigtige opgaver (“belangrijke taken”). In de vaste zin staat vigtige na føles als beschrijving van hoe de taken worden ervaren; de vorm past bij het meervoudige onderwerp. Voorbeeld: Opgaverne føles vigtige. — “De taken voelen belangrijk aan.” De eerste hoofdzin Jeg har fire opgaver zegt dat de spreker vier taken heeft. Na og (“en”) volgt de føles alle sammen vigtige: die vier taken voelen allemaal belangrijk aan. Samen betekent de hele uiting: “Ik heb vier taken, en ze voelen allemaal belangrijk aan.”

2. Skeln mellem, hvor meget det haster, og hvilken effekt det har, før du vælger rækkefølgen.

   Maak onderscheid tussen urgentie en impact voordat je de volgorde kiest.

   Skeln mellem

   maak onderscheid tussen

   hvor meget

   hoeveel; in welke mate

   haster

   dringend is

   effekt

   impact

   har

   heeft

   før

   voordat

   vælger

   kiest

   rækkefølgen

   de volgorde

   Uitgebreide uitleg

   Skeln mellem is een aansporing: het is de gebiedende wijs van skelne en betekent dat je twee zaken van elkaar onderscheidt. Het vaste patroon skelne mellem A og B betekent “onderscheid maken tussen A en B”. In de zin zijn A en B de twee daaropvolgende vraagwoordzinnen. hvor meget vraagt hier niet naar een aantal, maar naar een mate: “in welke mate” of “hoe sterk”. In hvor meget det haster gaat het dus om de mate van urgentie. Det is hier het onpersoonlijke onderwerp van de uitdrukking det haster; de zin wijst met dit voornaamwoord niet zelfstandig een specifiek genoemd ding aan. haster is de tegenwoordige tijd van haste, “haast hebben / dringend zijn”. Het onderwerp staat in deze uitdrukking als det: det haster — “het is dringend”. In de context kan bijvoorbeeld een e-mail dringend zijn, zoals in de volgende zin, maar deze hoofdzin noemt zelf geen specifiek object. effekt betekent hier “effect” of “impact”: het gevolg dat iets heeft. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is effekter. Het lidwoord en vraagwoord in het volledige deel hvilken effekt maken er “welk effect” van, niet een vraag naar een hoeveelheid. har is de tegenwoordige tijd van have, “hebben”. In hvilken effekt det har betekent het letterlijk dat iets een bepaald effect “heeft”. Het onderwerp van har is det; de precieze verwijzing daarvan wordt door deze ene zin niet zelfstandig vastgelegd. Voorbeeld: Det har stor effekt. — “Het heeft een groot effect.” før leidt een bijzin in en betekent “voordat”. De bijzin die erop volgt beschrijft de handeling die later plaatsvindt dan het onderscheid maken. Het patroon is før + bijzin, bijvoorbeeld: Læs det, før du svarer. — “Lees het voordat je antwoordt.” vælger is de tegenwoordige tijd van vælge, “kiezen”. Het onderwerp du maakt duidelijk dat het om “jij kiest” gaat; vælger is hier geen gebiedende wijs. Voorbeeld: Du vælger den første mulighed. — “Jij kiest de eerste mogelijkheid.” rækkefølgen is de bepaalde enkelvoudsvorm van rækkefølge, “volgorde”. De uitgang -en markeert hier de bepaalde vorm: en rækkefølge is “een volgorde”, rækkefølgen is “de volgorde”. Samen betekent Skeln mellem, hvor meget det haster, og hvilken effekt det har, før du vælger rækkefølgen: “Maak onderscheid tussen hoe dringend iets is en welk effect het heeft voordat je de volgorde kiest.” De gebiedende wijs geeft het advies; de twee vraagwoordzinnen benoemen de criteria, en før plaatst het kiezen van de volgorde daarna.

3. E-mailen haster, men rapporten påvirker kundemødet i morgen.

   De e-mail is dringend, maar het rapport heeft invloed op de klantvergadering van morgen.

   E-mailen

   de e-mail

   haster

   is dringend

   men

   maar

   rapporten

   het rapport

   påvirker

   beïnvloedt

   kundemødet

   de klantvergadering

   i morgen

   morgen

   Uitgebreide uitleg

   E-mailen betekent hier “de e-mail”. Het achtervoegsel -en markeert in het Deens de bepaalde enkelvoudsvorm van een woord dat op -e eindigt: en e-mail → e-mailen. Het is dus de vorm voor een specifiek bedoelde e-mail, niet een aanwijzing voor een aantal. haster is de tegenwoordige tijd van haste, “haast hebben” of “dringend zijn”. In deze zin beschrijft het de urgentie van de e-mail: “de e-mail is dringend”. Voorbeeld: Det haster. — “Het is dringend.” De vorm haster staat hier bij het onderwerp E-mailen; de Nederlandse vertaling gebruikt daarvoor een bijvoeglijke omschrijving, maar het Deense werkwoord blijft een werkwoord. men betekent “maar” en verbindt twee uitspraken met een tegenstelling: de e-mail is dringend, terwijl het rapport een ander soort belang heeft. rapporten betekent “het rapport”. Net als bij e-mailen is -en de bepaalde enkelvoudsvorm: en rapport → rapporten. påvirker is de tegenwoordige tijd van påvirke, “beïnvloeden”. Het werkwoord heeft hier rapporten als onderwerp en kundemødet als lijdend voorwerp: het rapport beïnvloedt de klantvergadering. Voorbeeld: Nyhederne påvirker markedet. — “Het nieuws beïnvloedt de markt.” kundemødet betekent “de klantvergadering”. Het is een samenstelling van kunde (“klant”) en møde (“vergadering” of “meeting”); het laatste deel bepaalt het grammaticale geslacht en de bepaalde uitgang. et møde wordt mødet, dus kundemøde wordt kundemødet in de bepaalde enkelvoudsvorm. De samenstelling betekent niet noodzakelijk dat de klanten zelf vergaderen; hier gaat het om de vergadering met klanten. i morgen betekent “morgen”. Deze vaste tijdsbepaling bestaat uit het voorzetsel i en morgen; samen verwijzen ze naar de dag na vandaag. Ze bepaalt hier wanneer kundemødet plaatsvindt, niet wanneer het rapport invloed begint uit te oefenen. De hele zin bestaat uit twee hoofdzinnen die door men worden verbonden. E-mailen haster geeft aan dat de e-mail dringend is. rapporten påvirker kundemødet i morgen zegt dat het rapport invloed heeft op de klantvergadering van morgen. Samen betekent de zin: “De e-mail is dringend, maar het rapport heeft invloed op de klantvergadering van morgen.”

4. Rapporten har større betydning, især hvis andre er afhængige af den.

   Het rapport heeft meer impact, vooral als anderen ervan afhankelijk zijn.

   Rapporten

   het rapport

   har

   heeft

   større

   groter; meer

   betydning

   betekenis; belang

   især

   vooral

   hvis

   als

   andre

   anderen

   afhængige

   afhankelijk

   af den

   ervan

   Uitgebreide uitleg

   Rapporten betekent hier “het rapport”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van rapport; de uitgang -en markeert in het Deens hier bepaaldheid. Een bruikbaar patroon is rapport → rapporten. har is de tegenwoordige tijd van have (“hebben”) en betekent hier “heeft”. Samen met een zelfstandig naamwoord vormt het een eenvoudige bezits- of toestandsuitdrukking: har betydning = “heeft betekenis/belang”. større is de vergrotende trap van stor (“groot”): stor → større → størst. In deze zin gaat het niet om fysieke grootte, maar om een grotere mate van belang of impact. De vorm større staat bij betydning; betydning is niet de basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord. betydning betekent “betekenis”, “belang” of, zoals in de vaste vertaling, “impact”. In have betydning verwijst het naar het belang of effect dat iets heeft. Voorbeeld: Det har stor betydning. — “Dat heeft grote betekenis/impact.” især betekent “vooral” en beperkt hier de nadruk tot de voorwaarde die erop volgt. Het is een bijwoord en verandert niet mee met een zelfstandig naamwoord. hvis introduceert een voorwaarde en betekent “als”. Het daaropvolgende deel geeft aan onder welke voorwaarde de uitspraak geldt. Een herbruikbaar patroon is hvis + zin: Hvis det regner, bliver vi hjemme. — “Als het regent, blijven we thuis.” andre betekent “anderen”. Het is hier een meervoudige vorm die naar andere personen verwijst; de zin specificeert niet welke personen dat precies zijn. In andre er ... is andre het onderwerp van de voorwaardelijke bijzin. afhængige betekent “afhankelijk”. De vorm hoort bij het meervoudige onderwerp andre: het Deense bijvoeglijk naamwoord krijgt hier de meervoudsvorm afhængige. De basisvorm is afhængig. Het vaste patroon is være afhængig af noget/ nogen — “afhankelijk zijn van iets/iemand”. af den betekent hier samen “ervan”. af is het voorzetsel “van” en den is een enkelvoudig voornaamwoord; volgens de vaste vertaling verwijst den hier naar rapporten. In het patroon afhængig af den wordt dus uitgedrukt waarvan iemand afhankelijk is. De volledige opbouw is Rapporten har større betydning: “Het rapport heeft meer impact/belang”. Daarna geeft især hvis andre er afhængige af den de voorwaarde: “vooral als anderen ervan afhankelijk zijn”. Samen betekent de uiting: “Het rapport heeft meer impact, vooral als anderen ervan afhankelijk zijn.”

5. Designgennemgangen blokerer også for et andet teammedlem.

   De ontwerpbeoordeling blokkeert ook een andere teamgenoot.

   Designgennemgangen

   de ontwerpbeoordeling

   blokerer

   blokkeert

   også

   ook

   for

   voor

   et andet

   een ander

   teammedlem

   teamgenoot

   Uitgebreide uitleg

   Designgennemgangen betekent hier “de ontwerpbeoordeling”. Het is een samengesteld zelfstandig naamwoord: design + gennemgang. De uitgang -en maakt het bepaald en enkelvoudig; zonder die uitgang staat de onbepaalde vorm en designgennemgang (“een ontwerpbeoordeling”). Het grammaticale geslacht hoort bij het hele woord, niet alleen bij design. blokerer betekent hier “blokkeert” of “belemmert”. De infinitief is blokere; blokerer is de tegenwoordige tijd. In deze zin past die vorm bij een enkelvoudig onderwerp. De combinatie blokerer for is een bruikbaar patroon voor “iets belemmert of verhindert iets/ iemand”. Voorbeeld: Trafikken blokerer for bussen. — “Het verkeer belemmert de bussen.” også betekent “ook”. Het voegt deze belemmering toe aan wat al eerder genoemd of verondersteld is. De plaats van også kan het accent beïnvloeden, maar hier hoort het bij de mededeling dat de ontwerpbeoordeling óók blokkeert. for betekent in blokerer for niet simpelweg een los “voor”. Samen met blokerer vormt het de vaste verbinding “blokkeren voor” in de betekenis “belemmeren”. et andet betekent hier “een ander”. et is het onbepaalde lidwoord bij het onzijdige enkelvoudige zelfstandig naamwoord teammedlem. andet is de onzijdige enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord; vergelijk en anden bij een gemeenschappelijk-geslachtswoord en andre in het meervoud. et geeft hier niet op zichzelf een expliciete telwaarde; het markeert de onbepaalde enkelvoudige vorm. teammedlem betekent “teamgenoot” of letterlijk “teamlid”. Het is hier onbepaald enkelvoud na et andet; de volledige woordgroep is et andet teammedlem, “een andere teamgenoot”. Samen vormen Designgennemgangen blokerer også for et andet teammedlem de betekenis: “De ontwerpbeoordeling blokkeert ook een andere teamgenoot.” Het onderwerp is Designgennemgangen; blokerer for geeft de relatie van belemmeren aan, en et andet teammedlem is degene voor wie die belemmering geldt.

6. Så tag først fat på den designgennemgang, der blokerer for dit teammedlem, hvis du kan klare den hurtigt.

   Pak dan eerst de ontwerpbeoordeling aan die je teamgenoot blokkeert, als je die snel kunt afronden.

   Så

   dan

   tag … fat på

   pak aan

   først

   eerst

   den

   deze/de

   designgennemgang

   ontwerpbeoordeling

   der

   die

   blokerer

   blokkeert

   dit

   jouw

   teammedlem

   teamlid

   hvis

   als

   du

   je

   kan

   kunt

   klare

   afkrijgen

   den

   die

   hurtigt

   snel

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “dan” en sluit aan op de voorafgaande situatie. In andere contexten kan het ook “dus” betekenen; hier past “dan” bij de vaste vertaling. tag ... fat på is een vaste Deense constructie met de betekenis “iets aanpakken”. tag is de gebiedende wijs van tage (“nemen”); fat på maakt hier deel uit van de constructie. Voorbeeld: Tag fat på opgaven. — “Pak de opdracht aan.” først betekent “eerst” en geeft aan dat deze handeling voorrang krijgt in de volgorde. Het eerste den staat vóór designgennemgang en helpt hier om een specifiek aangewezen ontwerpbeoordeling aan te duiden, die daarna wordt bepaald door der blokerer .... Het is hier geen gewoon achtervoegsel voor bepaaldheid; bij deze constructie staat den als aanwijzend bepalend woord vóór het zelfstandig naamwoord. Designgennemgang is gemeenschappelijk geslacht, daarom is de vorm den en niet det. designgennemgang betekent hier “ontwerpbeoordeling”. Het is een samenstelling met design en gennemgang. Het enkelvoud staat hier na den; een meervoudsvorm is designgennemgange. der leidt de betrekkelijke bijzin in en heeft hier de functie van onderwerp: der blokerer ... betekent “die ... blokkeert”. Volgens de vaste vertaling verwijst deze bijzin naar de ontwerpbeoordeling. blokerer is de tegenwoordige tijd van blokere (“blokkeren”). De vorm op -er wordt hier niet aangepast aan het getal van het onderwerp. Voorbeeld: Arbejdet blokerer for planen. — “Het werk blokkeert het plan.” dit teammedlem betekent “jouw teamlid”, in de vaste vertaling natuurlijk weergegeven als “je teamgenoot”. dit is de bezittelijke vorm bij het onzijdige enkelvoud teammedlem; de bezitter is de aangesprokene. Teammedlem is dus het zelfstandig naamwoord, niet de basisvorm van dit. hvis betekent “als” en leidt de voorwaardelijke bijzin in. Die bijzin staat na de hoofdzin en maakt de voorgestelde aanpak afhankelijk van de mogelijkheid om de taak snel af te krijgen. du is het persoonlijke voornaamwoord voor één aangesproken persoon: “je” of “jij”. Deze vorm verandert niet naar het geslacht van die persoon. kan is de tegenwoordige tijd van kunne (“kunnen”) en drukt hier mogelijkheid uit. Na kan volgt een infinitief zonder een apart infinitiefpartikel: du kan klare betekent “je kunt afkrijgen”. Voorbeeld: Du kan begynde nu. — “Je kunt nu beginnen.” klare is de infinitief na kan. In klare den betekent het hier “het afkrijgen” of “het afronden”; de vaste vertaling maakt duidelijk dat den naar de ontwerpbeoordeling terugwijst. In andere contexten kan klare bijvoorbeeld “aankunnen” of “redden” betekenen. Het tweede den vervangt het eerder genoemde onzijdige enkelvoudige object en betekent hier “die”. Het verschilt daardoor in functie van het eerste den: het eerste staat vóór het zelfstandig naamwoord als aanwijzend bepalend woord, terwijl het tweede zelfstandig als voornaamwoordelijk object wordt gebruikt. hurtigt betekent “snel” en beschrijft hier hoe klare gebeurt. Het verwante bijvoeglijke naamwoord is hurtig: en hurtig løsning betekent “een snelle oplossing”. Samen vormt Så tag først fat på den designgennemgang de aansporing “Pak dan eerst de ontwerpbeoordeling aan”. Der blokerer for dit teammedlem beperkt welke beoordeling bedoeld wordt: het gaat om de beoordeling die je teamgenoot blokkeert. Hvis du kan klare den hurtigt voegt de voorwaarde toe dat je die beoordeling snel kunt afronden. De volledige betekenis is: “Pak dan eerst de ontwerpbeoordeling aan die je teamgenoot blokkeert, als je die snel kunt afronden.”

7. Derefter kan jeg fokusere på rapporten uden at afbryde nogen.

   Daarna kan ik me op het rapport richten zonder iemand te onderbreken.

   Derefter

   daarna

   kan jeg

   ik kan

   fokusere

   concentreren

   rapporten

   het rapport

   uden at

   zonder te

   afbryde

   onderbreken

   nogen

   iemand

   Uitgebreide uitleg

   Derefter betekent hier “daarna” en plaatst de handeling na iets dat al eerder is genoemd. Een bruikbaar contrast is først = “eerst” en derefter = “daarna”. kan jeg bestaat uit het modale werkwoord kan en het persoonlijk voornaamwoord jeg. kan is de tegenwoordige vorm van kunne en drukt hier mogelijkheid of vermogen uit: “ik kan”. Omdat Derefter vooraan staat, volgt in deze hoofdzin de persoonsvorm vóór het onderwerp: kan jeg. Dit is Deense hoofdzinvolgorde (V2), niet per se een vraag. Na kan staat het volgende werkwoord in de infinitief, zonder een extra infinitiefmarkeerder. fokusere betekent hier “concentreren”; samen met på rapporten betekent het “zich op het rapport richten”. Het is de infinitief na kan; de persoonsinformatie “ik” zit in deze constructie niet in fokusere, maar wordt door jeg uitgedrukt. Voorbeeld: Jeg kan fokusere på opgaven. — “Ik kan me op de taak richten.” rapporten betekent “het rapport”. Het zelfstandig naamwoord is rapport; -en markeert hier de bepaalde enkelvoudsvorm, dus een specifiek rapport. De vorm en rapport is onbepaald (“een rapport”), terwijl rapporten bepaald is (“het rapport”). uden at is een vaste constructie met de betekenis “zonder te”. Na uden at volgt een infinitief om aan te geven wat niet gebeurt tijdens of bij de hoofdhandeling. Voorbeeld: Hun arbejder uden at klage. — “Zij werkt zonder te klagen.” afbryde betekent “onderbreken”. Hier staat het als infinitief na uden at. De constructie uden at afbryde betekent dus “zonder te onderbreken”. nogen betekent hier “iemand” als object van afbryde; er wordt niet gezegd wie die persoon is. Samen vormen de delen de betekenis: Derefter geeft de volgorde aan; kan jeg fokusere på rapporten betekent “kan ik me op het rapport richten”; en uden at afbryde nogen voegt de omstandigheid “zonder iemand te onderbreken” toe. De volledige zin betekent daarom: “Daarna kan ik me op het rapport richten zonder iemand te onderbreken.”

8. Afhængigheder kan ændre, hvilken opgave der bør komme først.

   Afhankelijkheden kunnen bepalen welke taak eerst moet komen.

   Afhængigheder

   afhankelijkheden

   ændre

   veranderen

   hvilken

   welke

   opgave

   taak

   bør

   zou moeten

   komme

   komen

   først

   eerst

   Uitgebreide uitleg

   Afhængigheder betekent hier “afhankelijkheden”: factoren of voorwaarden waarvan andere taken afhangen. Het is het meervoud van afhængighed; het onbepaalde meervoud heeft hier geen apart lidwoord. Voorbeeld: Tekniske afhængigheder kan forsinke arbejdet. — Technische afhankelijkheden kunnen het werk vertragen. ændre betekent “veranderen” en staat hier na kan, dus in de infinitief. De combinatie kan ændre drukt uit dat afhankelijkheden iets kunnen veranderen of beïnvloeden; in deze context is dat de volgorde van taken. Voorbeeld: En ny besked kan ændre planen. — Een nieuw bericht kan het plan veranderen. hvilken betekent hier “welke” en staat bij opgave, een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht. De vorm contrasteert met hvilket bij een onzijdig enkelvoudig zelfstandig naamwoord en hvilke bij het meervoud. Voorbeeld: Hvilken rapport læser du? — Welk rapport lees je? opgave betekent “taak” of “opdracht”. De bepaalde vorm is opgaven (“de taak”) en het meervoud is opgaver (“taken”). In hvilken opgave vraagt het woord naar één taak, zonder dat het zelfstandig de hoeveelheid één als losse bewering uitdrukt. bør betekent hier “zou moeten” of “hoort te”. Het is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord burde en staat vóór de infinitief komme; na bør komt in deze constructie geen at. Voorbeeld: Du bør hvile. — Je zou moeten rusten. komme betekent “komen”. Hier beschrijft het niet noodzakelijk een beweging naar een plaats, maar het verschijnen of aan de beurt komen in een volgorde: een taak komt eerst. Na bør blijft het werkwoord in de infinitief. Voorbeeld: Denne opgave kommer senere. — Deze taak komt later. først betekent “eerst” en bepaalt de volgorde waarin iets aan de beurt komt. Het staat hier bij komme: komme først betekent “eerst komen” of “als eerste aan de beurt komen”. Voorbeeld: Vi gør den vigtigste opgave først. — We doen de belangrijkste taak eerst. De hele structuur is Afhængigheder kan ændre, hvilken opgave der bør komme først: afhankelijkheden kunnen veranderen welke taak volgens de vereiste volgorde eerst aan de beurt hoort te komen. kan ændre vormt de mogelijkheid, gevolgd door de ingeleide vraag hvilken opgave der bør komme først. In de vaste Nederlandse betekenis is dat: “Afhankelijkheden kunnen bepalen welke taak eerst moet komen.”

9. Den presserende e-mail kan vente til efter rapportudkastet.

   De dringende e-mail kan wachten tot na het rapportconcept.

   Den

   de

   presserende

   dringende

   e-mail

   e-mail

   kan

   kan

   vente

   wachten

   til efter

   tot na

   rapportudkastet

   het rapportconcept

   Uitgebreide uitleg

   Den staat vóór e-mail en maakt de naamwoordgroep bepaald: “de dringende e-mail”. In deze constructie is den de bepaalde vorm voor een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtig zelfstandig naamwoord. De bepaalde vorm zegt hier niet welke concrete e-mail dat buiten deze zin is; de zin geeft alleen de bedoelde bepaalde naamwoordgroep. presserende betekent hier “dringend” en beschrijft e-mail. In deze positie heeft het bijvoeglijke woord de vorm presserende; die vorm verschilt hier niet door een afzonderlijke meervoudsmarkering. Het is verwant aan presse (“drukken”, “onder druk zetten”), maar leer presserende in deze zin als het bijvoeglijke woord voor “dringend”. Voorbeeld: en presserende opgave — “een dringende taak”. e-mail is het zelfstandig naamwoord voor “e-mail”. Hier staat het in een enkelvoudige, bepaalde naamwoordgroep na den. In andere zinnen kan het een andere bepaaldheids- of meervoudsvorm krijgen. kan is een vorm van het modale werkwoord kunne en drukt hier mogelijkheid uit: de e-mail kan wachten. Na kan staat het volgende werkwoord in de infinitief, zonder extra infinitiefmarkeerder. Vergelijk: kan vente — “kan wachten” en kan komme — “kan komen”. vente betekent “wachten”. Hier is het de infinitief na het modale kan; deze vorm markeert op zichzelf geen verleden tijd. Voorbeeld: Vi må vente. — “Wij moeten wachten.” til efter vormt hier de tijdsaanduiding “tot na”. til geeft het eindpunt aan en efter plaatst dat eindpunt na een gebeurtenis of tijdstip. Samen geeft de woordgroep aan dat het wachten tot na het rapportconcept kan worden voortgezet. rapportudkastet betekent “het rapportconcept”. Het is een samenstelling van rapport (“rapport”) en udkast (“concept”), met de bepaalde uitgang -et aan het einde van de hele samenstelling. De bepaaldheid staat dus hier achteraan, anders dan bij den e-mail, waar den vóór het zelfstandig naamwoord staat. Voorbeeld: Jeg læser rapportudkastet. — “Ik lees het rapportconcept.” Samen betekenen Den presserende e-mail en kan vente: “De dringende e-mail kan wachten”. De tijdsbepaling til efter rapportudkastet voegt toe: “tot na het rapportconcept”. De volledige betekenis is dus: “De dringende e-mail kan wachten tot na het rapportconcept.”

10. Prioritering handler om konsekvenser, ikke kun om pres.

    Prioriteiten stellen gaat over gevolgen, niet alleen over druk.

    Prioritering

    prioriteiten stellen

    handler om

    gaat over

    konsekvenser

    gevolgen

    ikke kun om

    niet alleen over

    pres

    druk

    Uitgebreide uitleg

    Prioritering is een zelfstandig naamwoord voor het proces of de activiteit van prioriteiten stellen. Het staat hier zonder lidwoord als algemeen onderwerp. Het verwante werkwoord is prioritere; vergelijk bijvoorbeeld: Vi skal prioritere opgaverne. — “We moeten de taken prioriteren.” handler om is een vaste manier om te zeggen waar iets over gaat: Det handler om tid. — “Het gaat over tijd.” Handler is hier de tegenwoordige tijd van handle. De Deense werkwoordsvorm verandert niet mee met persoon of enkelvoud/meervoud; het enkelvoudige onderwerp veroorzaakt dus geen aparte werkwoordsuitgang. konsekvenser betekent hier “gevolgen” en is het meervoud van konsekvens. Het is een onbepaald meervoud: er worden gevolgen genoemd zonder ze als een bepaalde, eerder geïdentificeerde groep te markeren. Voor één gevolg gebruik je en konsekvens. ikke kun om combineert ontkenning met beperking: iets gaat niet uitsluitend over een bepaald onderwerp. Kun betekent hier “alleen”, terwijl om het onderwerp van handler inleidt. Het patroon ikke kun om X betekent “niet alleen over X”; het sluit X dus niet uit, maar zegt dat er meer meespeelt. pres is het zelfstandig naamwoord “druk”, hier opgevat als druk of belasting. Het kan zonder meervoudsuitgang als een niet-getelde hoeveelheid worden gebruikt: Jeg arbejder under pres. — “Ik werk onder druk.” Dit woord is niet hetzelfde als presserende in de eerdere zin; presserende betekent daar “dringend”. Samen zegt de zin: Prioritering handler om konsekvenser — “Prioriteiten stellen gaat over gevolgen” — en daarna beperkt ikke kun om pres die bewering: het gaat niet alleen over druk. De volledige betekenis is daarom: “Prioriteiten stellen gaat over gevolgen, niet alleen over druk.”