Rugpijn en een betere werkhouding | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg har ondt i lænden efter at have siddet ved mit skrivebord hele dagen.

   Mijn onderrug doet pijn nadat ik de hele dag aan mijn bureau heb gezeten.

   har ondt

   pijn hebben

   lænden

   onderrug

   efter at have siddet

   nadat je gezeten hebt

   skrivebord

   bureau

   hele dagen

   de hele dag

   Uitgebreide uitleg

   har ondt betekent hier dat de spreker pijn heeft. De vaste uitdrukking is have ondt i + lichaamsdeel; har is de tegenwoordige tijd van have. Het is dus niet het lichaamsdeel dat een vorm van har krijgt. Voorbeeld: Jeg har ondt i ryggen. — Ik heb pijn in mijn rug. lænden betekent hier de onderrug. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van lænd (onderrug); de uitgang -en markeert hier bepaaldheid. In ondt i lænden noemt i het lichaamsgebied waar de pijn zit. efter at have siddet betekent nadat ik gezeten heb of letterlijk na gezeten te hebben. siddet is het voltooid deelwoord van sidde (zitten): sidder — sad — siddet (tegenwoordige tijd — verleden tijd — voltooid deelwoord). In de constructie efter at have + voltooid deelwoord verwijst het begrepen onderwerp hier naar dezelfde persoon als in de hoofdzin. Voorbeeld: Efter at have gået langt hviler jeg. — Nadat ik ver heb gelopen, rust ik. skrivebord is het zelfstandig naamwoord voor bureau of schrijftafel. In de volledige zin staat het in ved mit skrivebord: ved betekent hier aan/bij, en mit betekent mijn bij een onzijdig zelfstandig naamwoord. skrivebord is onzijdig: et skrivebord; daarom staat er mit, niet min. hele dagen betekent de hele dag. dagen is de bepaalde enkelvoudsvorm van dag (dag), en hele is de vorm van hel (heel) die daarbij wordt gebruikt. De woordgroep geeft de volledige tijdsduur aan. Voorbeeld: Jeg arbejdede hele dagen. — Ik werkte de hele dag. De zin wordt opgebouwd als Jeg har ondt i lænden — ik heb pijn in mijn onderrug — gevolgd door efter at have siddet ved mit skrivebord hele dagen — nadat ik de hele dag aan mijn bureau heb gezeten. Samen betekent hij: Mijn onderrug doet pijn nadat ik de hele dag aan mijn bureau heb gezeten.

2. Din stol giver dig måske ikke nok støtte.

   Je stoel geeft je misschien niet genoeg steun.

   Din

   jouw

   stol

   stoel

   giver

   geeft

   dig

   je

   måske

   misschien

   ikke

   niet

   nok

   genoeg

   støtte

   steun

   Uitgebreide uitleg

   Din is de bezittelijke vorm bij een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtswoord: din stol = “jouw stoel”. Bij een onzijdig enkelvoud staat dit, en bij meervoud dine: dit bord, dine stole. De vorm hangt dus niet alleen van “één” af, maar ook van het grammaticale geslacht en getal van het zelfstandig naamwoord. stol betekent hier “stoel”. Het is een zelfstandig naamwoord van het en-type: en stol, meervoud stole. Voorbeeld: Jeg har en stol. = “Ik heb een stoel.” giver is de tegenwoordige tijd van give (“geven”): give → giver. In het Deens verandert deze tegenwoordige vorm niet naar persoon: jeg giver, du giver, de giver. Voorbeeld: Stolen giver god støtte. = “De stoel geeft goede steun.” dig is de objectvorm van du (“jij/je”). Gebruik du als onderwerp en dig als object: Du sidder på stolen. = “Jij zit op de stoel”; Stolen støtter dig. = “De stoel ondersteunt je.” måske betekent “misschien”. Het maakt de mededeling onzeker zonder zelf de ontkenning te vormen. In deze zin staat het vóór de ontkenning: giver dig måske ikke .... ikke betekent “niet” en ontkent hier de bewering dat de stoel voldoende steun geeft. Het hoort dus samen met het werkwoordelijke deel, niet alleen met nok støtte. nok betekent hier “genoeg” in de betekenis van voldoende. Voor een zelfstandig naamwoord staat het vóór dat woord: nok støtte = “genoeg steun”. In andere contexten kan nok ook “waarschijnlijk” betekenen, maar dat is hier niet de bedoelde betekenis. støtte betekent “steun”. Het kan ook als werkwoord voorkomen: at støtte = “ondersteunen”. In deze zin is støtte een zelfstandig naamwoord, omdat het volgt op nok en benoemt wat de stoel geeft. Voorbeeld: Jeg har brug for støtte. = “Ik heb steun nodig.” Samen vormen Din stol het onderwerp: “jouw stoel”. giver dig zegt dat die stoel steun aan jou geeft. måske ikke nok støtte voegt toe dat dit misschien geen voldoende hoeveelheid steun is. De volledige betekenis is daarom: “Je stoel geeft je misschien niet genoeg steun.”

3. Jeg læner mig også frem, fordi min skærm står for langt væk.

   Ik leun ook naar voren, omdat mijn monitor te ver weg staat.

   Jeg

   ik

   læner mig

   leun

   også

   ook

   frem

   naar voren

   fordi

   omdat

   min

   mijn

   skærm

   scherm

   står

   staat

   for langt væk

   te ver weg

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier ‘ik’: de eerste persoon enkelvoud als onderwerp. De vorm blijft jeg ook wanneer de spreker vrouwelijk of mannelijk is. Voorbeeld: Jeg arbejder. — ‘Ik werk.’ læner mig komt van at læne sig (‘leunen’). læner is de tegenwoordige tijd; mig is het wederkerende voornaamwoord dat bij het onderwerp jeg hoort. Samen betekent dit hier dat de spreker zelf naar voren leunt. Andere vormen zijn bijvoorbeeld du læner dig (‘jij leunt’) en vi læner os (‘wij leunen’). Voorbeeld: Hun læner sig tilbage. — ‘Zij leunt achterover.’ også betekent ‘ook’ en voegt deze handeling toe aan iets dat al voor een andere persoon of situatie geldt. Het woord verandert niet mee met persoon of aantal. frem is een richtingsbijwoord: ‘naar voren’. In combinatie met læner mig geeft het de richting van het leunen aan. De combinatie kan als patroon worden hergebruikt: læne sig frem — ‘naar voren leunen’. fordi leidt de redengevende bijzin in en betekent ‘omdat’. In het Deens staat in zo’n bijzin de persoonsvorm doorgaans na het onderwerp: fordi min skærm står ... — ‘omdat mijn scherm ... staat’. Voorbeeld: Jeg bliver her, fordi det regner. — ‘Ik blijf hier, omdat het regent.’ min betekent hier ‘mijn’ en staat vóór het enkelvoudige gemeenschappelijke geslacht van skærm (en skærm). De vorm hangt af van het zelfstandig naamwoord: min bij gemeenschappelijk enkelvoud, mit bij onzijdig enkelvoud en mine bij meervoud. Voorbeeld: min stol — ‘mijn stoel’; mit bord — ‘mijn tafel’. skærm betekent ‘scherm’ of, in deze context, ‘monitor’. Het is een zelfstandig naamwoord met het lidwoord en: en skærm; bepaald is skærmen (‘het scherm/de monitor’). Het zelfstandig naamwoord blijft hier enkelvoudig. står is de tegenwoordige tijd van at stå (‘staan’). Bij een voorwerp kan dit ook betekenen dat het ergens geplaatst is of zich daar bevindt; hier staat de monitor te ver weg. Voorbeeld: Lampen står på bordet. — ‘De lamp staat op de tafel.’ for langt væk betekent ‘te ver weg’. for maakt duidelijk dat de afstand groter is dan wenselijk, langt is hier de vorm van ‘ver’ en væk betekent ‘weg’. Het is dus meer dan alleen langt væk (‘ver weg’): for langt væk — ‘te ver weg’. Voorbeeld: Bogen ligger for langt væk. — ‘Het boek ligt te ver weg.’ Samen ontstaat de betekenis: Jeg læner mig også frem = ‘Ik leun ook naar voren’, en fordi min skærm står for langt væk geeft de reden = ‘omdat mijn monitor te ver weg staat’. De volledige uiting zegt dat de spreker ook vooroverleunt vanwege de te grote afstand tot de monitor.

4. Hvis du flytter skærmen tættere på, kan det måske lette noget af presset på din ryg.

   Als je het scherm dichterbij zet, kan dat misschien wat druk van je rug halen.

   Hvis

   als

   flytter

   verplaatst

   skærmen

   het scherm

   tættere på

   dichterbij

   kan det

   kan dat

   måske

   misschien

   lette

   verlichten

   noget af

   wat van

   presset

   de druk

   ryg

   rug

   Uitgebreide uitleg

   Hvis opent een voorwaardelijke bijzin: “als”. Het patroon Hvis ... , kan ... betekent hier “als ..., kan ...”. Voorbeeld: Hvis du hviler, får du det bedre. — “Als je rust, voel je je beter.” flytter betekent hier “verplaatst”. De basisvorm is flytte; flytter is de tegenwoordige tijd en past bij du (“je”). De combinatie du flytter betekent dus “je verplaatst”. Voorbeeld: Du flytter stolen. — “Je verplaatst de stoel.” skærmen is “het scherm”. De vorm skærmen is de bepaalde vorm van skærm: en skærm = “een scherm”, skærmen = “het scherm”. In deze zin is het scherm het voorwerp dat wordt verplaatst. tættere på betekent “dichterbij”. tættere is de vergrotende trap van tæt (“dicht”): tæt → tættere (“dichter”). Het gaat hier om een positie die dichter bij een niet nader genoemde referentie komt; de zin zegt niet expliciet dichter bij wie of wat. Voorbeeld: Kom tættere på. — “Kom dichterbij.” kan det betekent “kan dat”. kan is de tegenwoordige vorm van kunne (“kunnen”) en drukt hier mogelijkheid uit. det is een onzijdig aanwijzend/voornaamwoordelijk element; in deze zin verwijst het volgens de vertaling naar de voorgestelde verandering, namelijk het scherm dichterbij zetten. De woordvolgorde kan det hoort bij de hoofdzin na de voorwaardelijke bijzin. måske betekent “misschien” en maakt de mogelijkheid voorzichtig: het effect wordt niet als zeker gepresenteerd. lette betekent hier “verlichten” of “verminderen”. De vorm is de infinitief na het modale werkwoord kan: kan lette = “kan verlichten”. De basisvorm is eveneens lette; er is hier geen afzonderlijke infinitiefuitgang zichtbaar. Voorbeeld: Det kan lette arbejdet. — “Dat kan het werk verlichten.” noget af betekent “wat van” of natuurlijker “een deel van”. Het geeft aan dat slechts een deel wordt verminderd, niet noodzakelijk alles. In noget af presset hoort deze uitdrukking bij het volgende zelfstandig naamwoord. presset betekent “de druk”. De basisvorm is pres; presset is de bepaalde vorm: et pres = “een druk”, presset = “de druk”. Het woord verwijst hier naar lichamelijke druk, zoals de Nederlandse vertaling aangeeft. ryg betekent “rug”. In de volledige woordgroep staat din ryg: din betekent “je/jouw” en ryg is het zelfstandig naamwoord “rug”. De combinatie presset på din ryg betekent “de druk op je rug”; på geeft hier de plaats of het lichaamsdeel aan waarop de druk zit. Samen opgebouwd geeft Hvis du flytter skærmen tættere på de voorwaarde “als je het scherm dichterbij zet/verplaatst”. Daarna volgt kan det måske lette noget af presset på din ryg: “kan dat misschien wat van de druk op je rug verlichten”. De volledige betekenis is dus: “Als je het scherm dichterbij zet, kan dat misschien wat druk van je rug halen.”

5. Jeg tænkte også på at strække ud i korte pauser.

   Ik dacht er ook aan om tijdens korte pauzes te rekken.

   Jeg tænkte

   ik dacht

   også

   ook

   strække ud

   rekken; strekken

   korte

   korte

   pauser

   pauzes

   Uitgebreide uitleg

   Jeg tænkte betekent hier “ik dacht”. tænkte is de verleden tijd van tænke (“denken”); het onderwerp Jeg is eerste persoon enkelvoud. Een bruikbaar patroon is Jeg tænkte på ... voor “ik dacht aan ...” of “ik overwoog ...”. In deze zin introduceert på samen met at de handeling waar de gedachte op gericht is. også betekent “ook” en voegt dit idee toe aan iets dat al eerder genoemd is. Het verandert niet wie de handeling uitvoert: de spreker blijft het onderwerp van tænkte. strække ud betekent hier “rekken” of “strekken”, specifiek lichamelijk rekken. Het is een vaste werkwoordelijke combinatie; strække alleen betekent onder meer “rekken”, terwijl strække ud de betekenis van uitrekken in deze lichamelijke context heeft. De vorm strække staat na at in de infinitief. Een herbruikbaar patroon is at strække ud (“rekken”). Voorbeeld: Det er godt at strække ud. — “Het is goed om te rekken.” korte betekent “korte”. Het bijvoeglijk naamwoord heeft de basisvorm kort; korte wordt hier gebruikt bij het meervoudige zelfstandig naamwoord pauser. De vorm is dus niet de verleden tijd van een werkwoord en hoort grammaticaal bij pauser. pauser betekent “pauzes”. Het is het meervoud van pause (“pauze”). In korte pauser beschrijft korte deze pauzes: het gaat om korte onderbrekingen, zonder dat er een exact aantal wordt genoemd. Samen vormen på at strække ud i korte pauser en de voorafgaande woorden de betekenis: de spreker dacht er ook aan om tijdens korte pauzes te rekken. i koppelt de handeling aan die momenten; i korte pauser betekent hier “tijdens korte pauzes”. De hele zin is dus: “Ik dacht er ook aan om tijdens korte pauzes te rekken.”

6. Forsigtig udstrækning kan hjælpe, men stop, hvis det gør mere ondt.

   Rustig rekken kan helpen, maar stop als het de pijn erger maakt.

   Forsigtig

   voorzichtig

   udstrækning

   rekken; stretching

   kan hjælpe

   kan helpen

   stop

   stop; houd op

   hvis

   als; indien

   gør mere ondt

   meer pijn doen; erger pijn doen

   Uitgebreide uitleg

   Forsigtig betekent hier “voorzichtig” en beschrijft udstrækning. Het is een bijvoeglijk naamwoord; bij een onzijdig zelfstandig naamwoord wordt de vorm forsigtigt, terwijl het meervoud of de bepaalde vorm forsigtige gebruikt. Voorbeeld: Forsigtig træning kan hjælpe. — Voorzichtig trainen kan helpen. udstrækning is een zelfstandig naamwoord voor rekken of stretching. Het is verbonden met het werkwoord strække ud — uitrekken of rekken. Als zelfstandig naamwoord benoemt het hier de activiteit. Voorbeeld: Udstrækning efter træning kan være behagelig. — Rekken na het trainen kan prettig zijn. kan hjælpe bevat kan plus het infinitief hjælpe. Na kan staat in het Deens het infinitief zonder at: Det kan hjælpe. — Dat kan helpen. Hjælpe betekent “helpen”; kan drukt hier mogelijkheid of mogelijke werking uit. stop is de gebiedende wijs van stoppe — stoppen of ophouden. Het is een directe aansporing aan de aangesprokene. Voorbeeld: Stop, hvis det bliver værre. — Stop als het erger wordt. hvis is een voegwoord dat een voorwaarde inleidt, vergelijkbaar met “als” of “indien”. Het patroon is hvis + voorwaardelijke bijzin: Ring, hvis du har brug for hjælp. — Bel als je hulp nodig hebt. gør mere ondt is de Deense uitdrukking voor “meer pijn doen”. Gør is de tegenwoordige tijd van gøre — doen of maken. Mere is de vergrotende vorm van meget — veel; ondt hoort in deze betekenis bij de uitdrukking gøre ondt. In det gør mere ondt is det het grammaticale onderwerp van de pijnuitdrukking. Voorbeeld: Det gør mere ondt nu. — Het doet nu meer pijn. Samen betekent Forsigtig udstrækning kan hjælpe dat voorzichtig rekken kan helpen. Men — maar — leidt de tegenstelling in. Daarna geeft stop de aansporing, en hvis det gør mere ondt de voorwaarde. De volledige betekenis is: voorzichtig rekken kan helpen, maar stop als het de pijn erger maakt.

7. Hvis det fortsætter, bør jeg nok tale med en fagperson.

   Als het aanhoudt, moet ik waarschijnlijk een professional raadplegen.

   Hvis

   als

   fortsætter

   aanhoudt; doorgaat

   bør jeg

   zou ik moeten

   nok

   waarschijnlijk

   tale

   praten; spreken

   fagperson

   professional; vakdeskundige

   Uitgebreide uitleg

   Hvis betekent hier “als” en leidt een voorwaardelijke bijzin in. De voorwaarde staat vóór de hoofdzin: Hvis ... , bør .... Voorbeeld: Hvis det regner, bliver jeg hjemme. — “Als het regent, blijf ik thuis.” fortsætter is de tegenwoordige vorm van fortsætte, “doorgaan” of “aanhouden”. De uitgang -r markeert hier de tegenwoordige tijd; het voortduren komt uit de betekenis van fortsætte, niet uit de uitgang alleen. det is hier een onzijdig enkelvoudig voornaamwoord met de betekenis “het”. De vaste tekst en context bepalen niet uniek waarnaar het verwijst. Voorbeeld: Problemet fortsætter. — “Het probleem houdt aan.” bør jeg combineert bør met het onderwerp jeg. bør drukt uit dat iets verstandig, wenselijk of aangewezen is: “zou moeten” of, afhankelijk van de context, “moet”. Het is niet hetzelfde als een harde verplichting. De woordvolgorde bør jeg ontstaat doordat het werkwoord in deze hoofdzin vóór het onderwerp staat na de voorafgaande bijzin. Voorbeeld: Hvis det bliver værre, bør jeg hvile. — “Als het erger wordt, zou ik moeten rusten.” nok nuanceert het advies hier als een waarschijnlijkheid: “waarschijnlijk”. Samen geeft bør jeg nok de betekenis “waarschijnlijk zou ik moeten”. Het betekent hier niet “genoeg”. Voorbeeld: Hun kommer nok senere. — “Ze komt waarschijnlijk later.” tale betekent “praten” of “spreken” en is de infinitief na bør. In de combinatie tale med betekent het “met iemand praten”; in deze context kan dat natuurlijk worden weergegeven als “iemand raadplegen”. De infinitief blijft na bør zonder persoonsuitgang. Voorbeeld: Jeg vil tale med lægen. — “Ik wil met de arts praten.” fagperson betekent “professional” of “vakdeskundige”: iemand met relevante deskundigheid. Het zelfstandig naamwoord staat na en in het enkelvoud; en markeert hier een onbepaalde persoon en beweert op zichzelf geen specifiek aantal. Voorbeeld: Hun taler med en fagperson. — “Zij praat met een professional.” Samen betekent Hvis det fortsætter “als het aanhoudt”. Daarna geeft bør jeg nok een waarschijnlijk advies over de spreker zelf, en tale med en fagperson benoemt de voorgenomen handeling. De volledige betekenis is daarom: “Als het aanhoudt, moet ik waarschijnlijk een professional raadplegen.”

8. Især hvis smerterne breder sig eller begynder at påvirke din søvn.

   Vooral als de pijn zich verspreidt of je slaap begint te beïnvloeden.

   Især

   vooral

   hvis

   als

   smerterne

   de pijn

   breder sig

   zich verspreidt

   begynder

   begint

   påvirke

   beïnvloeden

   din

   jouw

   søvn

   slaap

   Uitgebreide uitleg

   Især betekent hier “vooral” of “met name”. Het legt nadruk op de voorwaarde die volgt, zonder op zichzelf te zeggen wat het gevolg of belang van die voorwaarde is. Het kan ook vóór een andere bepaling staan, bijvoorbeeld: især om aftenen — “vooral ’s avonds”. hvis leidt een voorwaardelijke bijzin in: “als”. Het geeft hier de voorwaarde aan waaronder het volgende relevant wordt. Een herbruikbaar patroon is hvis + bijzin, bijvoorbeeld: Hvis det regner, bliver jeg hjemme. — “Als het regent, blijf ik thuis.” smerterne betekent hier volgens de vaste vertaling “de pijn”. Grammaticaal is het de bepaalde meervoudsvorm van smerte (“pijn”); het Deens presenteert de pijn dus als meervoudige pijnklachten, terwijl het Nederlands dit natuurlijk met het massale enkelvoud de pijn vertaalt. smerte kan bijvoorbeeld ook in het meervoud naar verschillende pijnklachten verwijzen. breder sig is de tegenwoordige tijd van het wederkerende werkwoord brede sig (“zich verspreiden” of “zich uitbreiden”). breder is hier de werkwoordsvorm en sig hoort bij deze wederkerende constructie; samen drukken ze uit dat de pijn zich uitbreidt. Voorbeeld: Røgen breder sig i rummet. — “De rook verspreidt zich in de kamer.” begynder is de tegenwoordige tijd van begynde (“beginnen”). Het onderwerp is hier smerterne, dus de persoonsvorm staat in de tegenwoordige tijd; het Deense werkwoord krijgt daarbij niet een aparte vorm voor meervoud. De constructie begynde at + infinitief betekent “beginnen te …”: Hun begynder at læse. — “Zij begint te lezen.” påvirke is de infinitief van påvirke (“beïnvloeden”). Na begynder staat het infinitiefmarkerende at vóór deze infinitief: begynder at påvirke — “begint te beïnvloeden”. Het is påvirke dat de slaap als object beïnvloedt, niet begynder. din betekent “jouw” en staat hier vóór søvn. Deze vorm is de bezittelijke vorm voor één bezitter bij een zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht; bij een onzijdig enkelvoud staat dit, en bij een meervoud dine. De vorm zegt wie de bezitter is, maar op zichzelf niet hoeveel slaap er is. søvn betekent “slaap”. Het is een zelfstandig naamwoord; in din søvn vormt het met din de woordgroep “jouw slaap”. Voorbeeld: Jeg har brug for søvn. — “Ik heb slaap nodig.” Samen betekent Især hvis smerterne breder sig eller begynder at påvirke din søvn: “Vooral als de pijn zich verspreidt of je slaap begint te beïnvloeden.” De bijzin bevat twee door eller (“of”) verbonden mogelijkheden: de pijn kan zich verspreiden, of ze kan beginnen je slaap te beïnvloeden. De hele uiting legt dus nadruk op deze voorwaarde.

9. I denne uge kan jeg lave små justeringer og holde øje med, om de hjælper.

   Deze week kan ik kleine aanpassingen doen en bijhouden of ze helpen.

   denne

   deze

   uge

   week

   kan jeg

   kan ik

   lave

   doen; maken

   små

   kleine

   justeringer

   aanpassingen

   holde øje med

   in de gaten houden

   de

   ze

   hjælper

   helpen

   Uitgebreide uitleg

   denne betekent hier “deze” en staat bij uge. Het is de vorm voor één zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht; vergelijk dette bij een onzijdig enkelvoud en disse bij een meervoud. Samen met uge vormt het de tijdsbepaling I denne uge: “deze week”. uge betekent “week”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is uger. In deze zin maakt uge deel uit van de vaste, bruikbare tijdsaanduiding i denne uge. kan jeg betekent “kan ik”. kan is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord kunne. Na een Deens modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief zonder at, zoals in kan jeg lave en kan ... holde. In een hoofdzin staat het onderwerp jeg hier na het werkwoord, omdat de tijdsbepaling vooropstaat. lave betekent hier “doen” in de zin van een handeling uitvoeren; het kan in andere contexten ook “maken” betekenen. Het is de infinitief van lave. In kan jeg lave små justeringer bepaalt kan de mogelijkheid of het vermogen, terwijl lave de concrete handeling benoemt. små betekent “kleine”. Het is een vorm van het bijvoeglijk naamwoord lille: lille bij enkelvoud en små bij meervoud. Hier staat små bij het meervoud justeringer, niet bij uge. justeringer betekent “aanpassingen”. Het enkelvoud is justering, en justeringer is het meervoud. De zin zegt dat het om kleine aanpassingen gaat, zonder het aantal aanpassingen vast te leggen. holde øje med is een vaste uitdrukking: “in de gaten houden” of “bijhouden”. De uitdrukking bestaat uit het werkwoord holde en het voorzetsel med; na kan blijft het geheel in de infinitief. In deze zin gaat het om het volgen van het effect van de aanpassingen. de betekent hier “ze” en is een meervoudig persoonlijk voornaamwoord. De vaste vertaling noemt de specifieke referent niet afzonderlijk, maar binnen deze zin sluit de aan bij de genoemde meervoudige justeringer; de vorm zelf geeft alleen meervoud en de rol als onderwerp aan. De vorm de kan niet alleen op basis van nabijheid worden verklaard; de betekenis van de zin ondersteunt deze aansluiting. hjælper betekent hier “helpen”. Het is de tegenwoordige vorm van hjælpe. De Deense tegenwoordige tijd verandert niet naar persoon of getal: jeg hjælper, de hjælper en hun hjælper gebruiken allemaal hjælper. In om de hjælper is om een voegwoord met de betekenis “of”, waarmee een ingebedde ja-neevraag wordt ingeleid. De volledige opbouw is I denne uge + kan jeg + lave små justeringer + og holde øje med + om de hjælper: “Deze week kan ik kleine aanpassingen doen en bijhouden of ze helpen.” De twee infinitieven lave en holde delen het modale werkwoord kan; om de hjælper geeft aan wat er wordt bijgehouden.

10. Ændringer, man holder fast i, er som regel lettere at vurdere end én stor ændring.

    Veranderingen die je steeds op dezelfde manier doorvoert, zijn meestal makkelijker te beoordelen dan één grote verandering.

    Ændringer

    veranderingen

    man holder fast i

    die je blijft aanhouden

    som regel

    meestal

    lettere

    makkelijker

    vurdere

    beoordelen

    end

    dan

    én

    één

    stor

    grote

    ændring

    verandering

    Uitgebreide uitleg

    Ændringer betekent hier “veranderingen”. Het is het meervoud van ændring; het meervoud heeft hier geen apart bepaald lidwoord. Vergelijk: en ændring = “een verandering”, flere ændringer = “meerdere veranderingen”. man holder fast i is een herbruikbare constructie voor iets blijven aanhouden of ergens aan vasthouden. holder is de tegenwoordige tijd van holde (“houden”); man is hier een onbepaald gebruikt persoonlijk voornaamwoord, ongeveer “je” of “men”, niet noodzakelijk een bepaalde persoon. fast i hoort bij de constructie en geeft aan waaraan men vasthoudt. In deze zin gaat het volgens de vertaling om veranderingen die men steeds op dezelfde manier blijft doorvoeren. som regel is een vaste uitdrukking met de betekenis “meestal” of “in de regel”. Ze drukt een algemene tendens uit, geen absolute regel. Voorbeeld: Det regner som regel om efteråret. = “Het regent meestal in de herfst.” lettere betekent hier “makkelijker”. Het is de vergrotende trap van let (“makkelijk”): let – lettere – lettest (“makkelijk” – “makkelijker” – “het makkelijkst”). De vergelijking wordt daarna ingeleid door end. vurdere betekent “beoordelen” of “evalueren”. Dit is de infinitief; na een constructie als at vurdere betekent het “beoordelen”. Voorbeeld: Det er svært at vurdere resultatet. = “Het is moeilijk het resultaat te beoordelen.” end betekent in deze positie “dan” en verbindt de twee kanten van een vergelijking: lettere at vurdere end ... = “makkelijker te beoordelen dan ...”. én betekent hier nadrukkelijk “één”. Het accent onderscheidt deze vorm van het onbepaalde lidwoord en; de zin benadrukt dus het aantal van de grote verandering. Een onbepaald lidwoord op zichzelf zou niet automatisch zo’n nadruk op het getal geven. stor betekent “groot”. Deze vorm staat bij het enkelvoudige zelfstandig naamwoord ændring: en stor ændring = “een grote verandering”. Het bijvoeglijk naamwoord heeft hier de vorm stor, niet store, omdat het bij een onbepaald enkelvoudig common-gender-woord staat. Voorbeeld: en stor forskel = “een groot verschil”. ændring betekent “verandering”. Dit is het enkelvoud van ændringer; in én stor ændring verwijst het naar één afzonderlijke verandering. Samen vormt de zin: Ændringer, man holder fast i is het onderwerp: veranderingen die men blijft aanhouden of doorvoeren. er som regel lettere at vurdere zegt dat zulke veranderingen meestal makkelijker te beoordelen zijn. end én stor ændring geeft de vergelijking: dan één grote verandering. De volledige betekenis is dus: “Veranderingen die je steeds op dezelfde manier doorvoert, zijn meestal makkelijker te beoordelen dan één grote verandering.”