Jeg
‘Jeg’ betekent hier ‘ik’ en verwijst naar de spreker in ‘Jeg har ondt i lænden’. Het staat als onderwerp aan het begin van de zin. Je gebruikt ‘Jeg’ wanneer je iets over jezelf vertelt, bijvoorbeeld een klacht of ervaring.
har
In ‘Jeg har ondt i lænden’ helpt ‘har’ de uitdrukking voor pijn te vormen: de spreker heeft pijn. Het staat vóór ‘ondt’ en het lichaamsdeel. Je kunt ‘har’ in dezelfde uitdrukking gebruiken met een andere plek van pijn.
ondt
In ‘har ondt i lænden’ geeft ‘ondt’ aan dat iets pijn doet. De betekenis ontstaat hier samen met ‘har’ en ‘i lænden’, niet als losse vertaling van alleen dit woord. Je gebruikt deze vorm om lichamelijke pijn te beschrijven.
i
In ‘ondt i lænden’ betekent ‘i’ ‘in’, terwijl ‘I denne uge’ ‘in deze week’ betekent. Het geeft hier een plek of tijd aan. Je gebruikt ‘i’ bijvoorbeeld voor een lichaamsdeel of een periode.
lænden
‘Lænden’ betekent hier ‘de onderrug’ in ‘ondt i lænden’. Het verwijst naar het lichaamsgebied waar de pijn zit. Je kunt het gebruiken na ‘ondt i’ om de plek van pijn te benoemen.
efter
‘Efter’ betekent hier ‘na’ in ‘efter at have siddet ved mit skrivebord’. Het verbindt de pijn met wat daarvoor gebeurde. Je gebruikt ‘efter’ voor iets dat later plaatsvindt dan een gebeurtenis of handeling.
at
In ‘efter at have siddet’ markeert ‘at’ de infinitiefconstructie na ‘efter’. Het hoort bij de hele reeks ‘at have siddet’, die verwijst naar eerder zitten. Je gebruikt deze constructie om een handeling na een voorzetsel uit te drukken.
have
In ‘at have siddet’ helpt ‘have’ om het eerdere zitten uit te drukken. Het staat vóór ‘siddet’ in de constructie na ‘at’. Je gebruikt ‘have’ hier samen met een voltooid deelwoord voor een voorafgaande handeling.
siddet
‘Siddet’ betekent hier ‘gezeten’ in ‘at have siddet ved mit skrivebord’. Het beschrijft de handeling die voorafging aan de rugpijn. Je kunt deze vorm gebruiken na ‘have’ wanneer je naar eerder zitten verwijst.
ved
‘Ved’ betekent hier ‘bij’ of ‘aan’ in ‘ved mit skrivebord’. Het geeft de plaats aan waar de spreker zat. Je gebruikt ‘ved’ bijvoorbeeld vóór een plek waaraan of waarbij iemand zich bevindt.
mit
‘Mit’ betekent ‘mijn’ in ‘mit skrivebord’. Het staat direct vóór het zelfstandig naamwoord dat van de spreker is. Je gebruikt het hier om het bureau van de spreker aan te duiden.
skrivebord
‘Skrivebord’ betekent ‘bureau’ in ‘mit skrivebord’. Het verwijst naar de werkplek waar de spreker de hele dag zat. Je kunt het gebruiken voor een bureau waaraan iemand werkt of zit.
hele
‘Hele’ betekent ‘hele’ in ‘hele dagen’. Het benadrukt dat de periode de volledige dag omvat. Je gebruikt ‘hele’ vóór een tijdsduur of ander zelfstandig naamwoord om volledigheid aan te geven.
dagen
‘Dagen’ verwijst in ‘hele dagen’ naar de dag als volledige tijdsperiode. Samen betekent de uitdrukking ‘de hele dag’. Je kunt deze vorm gebruiken wanneer je zegt hoelang iets heeft geduurd.
Din
‘Din’ betekent ‘jouw’ of ‘je’ in ‘Din stol’. Het geeft aan dat de stoel bij de aangesproken persoon hoort. Je gebruikt ‘Din’ vóór het zelfstandig naamwoord waarnaar je verwijst.
stol
‘Stol’ betekent ‘stoel’ in ‘Din stol’. Hier gaat het om de stoel waarop de ander werkt of zit. Je kunt het gebruiken voor een gewone stoel of een werkstoel.
giver
‘Giver’ betekent hier ‘geeft’ in ‘giver dig ... støtte’. De stoel geeft de persoon steun, volgens de zin mogelijk niet genoeg. Je gebruikt ‘giver’ bijvoorbeeld met een ontvanger en iets dat wordt gegeven.
dig
‘Dig’ betekent ‘jou’ in ‘giver dig måske ikke nok støtte’. Het verwijst naar de persoon die de steun zou moeten krijgen. Je gebruikt ‘dig’ hier na het werkwoord om de ontvanger aan te duiden.
måske
‘Måske’ betekent ‘misschien’ in ‘giver dig måske ikke nok støtte’. Het maakt de uitspraak minder stellig: de stoel geeft mogelijk niet genoeg steun. Je gebruikt ‘måske’ om onzekerheid of een mogelijkheid uit te drukken.
ikke
‘Ikke’ maakt ‘giver dig ... støtte’ negatief in ‘ikke nok støtte’. De zin zegt dus dat de stoel niet genoeg steun geeft. Je gebruikt ‘ikke’ om een ontkenning te vormen.
nok
‘Nok’ betekent hier ‘genoeg’ in ‘ikke nok støtte’. Het geeft aan dat de hoeveelheid steun onvoldoende kan zijn. Je gebruikt ‘nok’ vóór het zelfstandig naamwoord of begrip waarvan de hoeveelheid wordt beoordeeld.
støtte
‘Støtte’ betekent ‘steun’ in ‘giver dig måske ikke nok støtte’. Het gaat hier om lichamelijke ondersteuning door de stoel. Je kunt ‘støtte’ gebruiken na ‘give’ wanneer iets ondersteuning biedt.
læner
‘Læner’ beschrijft in ‘Jeg læner mig også frem’ dat de spreker voorover leunt. De betekenis hoort bij de combinatie met ‘mig’ en ‘frem’. Je gebruikt deze vorm om een verandering van lichaamshouding te beschrijven.
mig
‘Mig’ verwijst naar de spreker in ‘Jeg læner mig også frem’. Het geeft aan wie de beweging maakt. Je gebruikt ‘mig’ hier samen met ‘læner’ om de eigen lichaamshouding te beschrijven.
også
‘Også’ betekent ‘ook’ in ‘Jeg læner mig også frem’. Het voegt het voorover leunen toe als nog een reden of omstandigheid. Je gebruikt ‘også’ wanneer je iets aan een eerder genoemd punt toevoegt.
frem
‘Frem’ betekent ‘naar voren’ in ‘læner mig også frem’. Het geeft de richting van het leunen aan. Je gebruikt ‘frem’ bijvoorbeeld bij beweging of houding naar voren.
fordi
‘Fordi’ betekent ‘omdat’ en leidt in ‘fordi min skærm står for langt væk’ de reden in. De spreker legt uit waarom die voorover leunt. Je gebruikt ‘fordi’ om een oorzaak of reden te geven.
min
‘Min’ betekent ‘mijn’ in ‘min skærm’. Het geeft aan dat het scherm van de spreker is. Je gebruikt ‘min’ vóór het zelfstandig naamwoord dat bij jezelf hoort.
skærm
‘Skærm’ betekent ‘scherm’ of ‘monitor’ in ‘min skærm’. Het is het scherm dat volgens de spreker te ver weg staat. Je gebruikt het voor een scherm van een computer of vergelijkbaar apparaat.
står
‘Står’ betekent hier ‘staat’ of ‘gepositioneerd is’ in ‘min skærm står for langt væk’. Het beschrijft de plaats van het scherm. Je gebruikt ‘står’ bij iets dat op een bepaalde plek staat of geplaatst is.
for
In ‘for langt væk’ betekent ‘for’ ‘te’, dus verder weg dan wenselijk. Het versterkt hier ‘langt’ en geeft een ongewenste mate aan. Je gebruikt ‘for’ vóór een bijvoeglijk naamwoord of bijwoord wanneer iets overdreven of ongeschikt sterk is.
langt
‘Langt’ betekent hier ‘ver’ in ‘for langt væk’. Het beschrijft de afstand van het scherm. Je gebruikt het samen met ‘væk’ om aan te geven dat iets ver verwijderd is.
væk
‘Væk’ betekent ‘weg’ in ‘for langt væk’. Samen met ‘langt’ beschrijft het dat het scherm op grote afstand staat. Je gebruikt ‘væk’ om verwijdering of afstand vanaf een plek aan te geven.
Hvis
‘Hvis’ betekent ‘als’ in ‘Hvis du flytter skærmen tættere på’ en in ‘Hvis det fortsætter’. Het leidt telkens een voorwaarde in. Je gebruikt ‘Hvis’ om te zeggen wat er gebeurt onder een bepaalde omstandigheid.
du
‘Du’ betekent ‘jij’ of ‘je’ in ‘Hvis du flytter skærmen tættere på’. Het verwijst naar de persoon tot wie de spreker zich richt. Je gebruikt ‘du’ als onderwerp van een handeling van de aangesproken persoon.
flytter
‘Flytter’ betekent ‘verplaatst’ in ‘du flytter skærmen tættere på’. Het beschrijft het verplaatsen van het scherm naar een andere positie. Je gebruikt het met het voorwerp dat wordt verplaatst.
skærmen
‘Skærmen’ betekent ‘het scherm’ in ‘flytter skærmen tættere på’. Het verwijst naar het eerder genoemde scherm. Je gebruikt deze vorm wanneer je naar dat specifieke scherm verwijst.
tættere
‘Tættere’ betekent ‘dichterbij’ in ‘flytter skærmen tættere på’. Het geeft aan dat de afstand kleiner wordt. Je gebruikt het hier samen met ‘på’ om een beweging naar een dichterbij gelegen positie te beschrijven.
på
In ‘tættere på’ hoort ‘på’ bij de richting ‘dichterbij’. In ‘tænkte også på at strække ud’ betekent het ‘over’ of ‘aan’ en introduceert het waarover iemand nadacht. De juiste betekenis blijkt hier dus uit de hele uitdrukking.
kan
‘Kan’ betekent ‘kan’ of ‘zou kunnen’ in ‘kan det måske lette’. Het drukt hier een mogelijkheid uit, geen zekerheid. Je gebruikt ‘kan’ vóór een werkwoord om mogelijkheid of vermogen aan te geven.
det
‘Det’ verwijst in ‘kan det måske lette noget af presset’ naar de voorgestelde verandering aan het scherm. Het is datgene waarvan wordt gezegd dat het mogelijk verlichting geeft. Je gebruikt ‘det’ hier om naar een eerder genoemd plan of feit te verwijzen.
lette
‘Lette’ betekent hier ‘verlichten’ in ‘lette noget af presset på din ryg’. Het beschrijft dat de druk minder wordt. Je gebruikt ‘lette’ bijvoorbeeld met iets dat verminderd wordt, zoals druk of een last.
noget
‘Noget’ betekent ‘iets’ of ‘wat’ in ‘noget af presset’. Het verwijst naar een bepaalde hoeveelheid van de druk, zonder die precies te bepalen. Je gebruikt ‘noget af’ om een deel van een hoeveelheid aan te duiden.
af
In ‘noget af presset’ betekent ‘af’ ‘van’ en geeft het aan dat het om een deel van de druk gaat. Het staat hier in de vaste combinatie ‘noget af’. Je gebruikt ‘af’ bijvoorbeeld om een deel uit een geheel aan te duiden.
presset
‘Presset’ betekent ‘de druk’ in ‘noget af presset på din ryg’. Het gaat om de druk die op de rug wordt gevoeld. Je gebruikt het hier na ‘noget af’ om te benoemen waarvan een deel mogelijk wordt verlicht.
ryg
‘Ryg’ betekent ‘rug’ in ‘presset på din ryg’. Het benoemt het lichaamsdeel waarop de druk betrekking heeft. Je gebruikt het hier na ‘på’ om aan te geven waar de druk zit.
tænkte
‘Tænkte’ betekent ‘dacht’ of ‘was aan het denken’ in ‘Jeg tænkte også på at strække ud’. De spreker vertelt dat die mogelijkheid bij haar opkwam. Je gebruikt ‘tænkte på’ om te zeggen waar iemand over nadacht.
strække ud
‘Strække ud’ betekent als geheel ‘rekken’ of ‘stretchen’ in ‘at strække ud’. ‘Strække’ draagt de betekenis van rekken, terwijl ‘ud’ de volledige strekbeweging aanvult. Je gebruikt deze uitdrukking voor lichamelijke oefeningen waarbij je spieren rekt.
korte
‘Korte’ betekent ‘korte’ in ‘korte pauser’. Het beschrijft pauzes die niet lang duren. Je gebruikt ‘korte’ vóór een zelfstandig naamwoord om een beperkte duur aan te geven.
pauser
‘Pauser’ betekent ‘pauzes’ in ‘i korte pauser’. Het gaat om korte onderbrekingen tijdens de werkdag. Je kunt ‘pauser’ gebruiken voor momenten waarop je tijdelijk stopt met werken.
Forsigtig
‘Forsigtig’ betekent hier ‘voorzichtig’ of ‘zacht’ in ‘Forsigtig udstrækning’. Het beschrijft stretching die niet hard of abrupt wordt uitgevoerd. Je gebruikt het vóór een activiteit wanneer die voorzichtig moet gebeuren.
udstrækning
‘Udstrækning’ betekent ‘stretching’ of ‘rekken’ in ‘Forsigtig udstrækning kan hjælpe’. Het benoemt de lichamelijke activiteit die mogelijk helpt. Je gebruikt het hier als onderwerp van ‘kan hjælpe’.
hjælpe
‘Hjælpe’ betekent ‘helpen’ in ‘kan hjælpe’. Het zegt dat de voorzichtige stretching mogelijk een positief effect heeft. Je gebruikt ‘hjælpe’ hier na ‘kan’ om een mogelijke werking uit te drukken.
men
‘Men’ betekent ‘maar’ in ‘kan hjælpe, men stop’. Het zet de mogelijke hulp tegenover de instructie om te stoppen wanneer de pijn erger wordt. Je gebruikt ‘men’ om twee tegengestelde of beperkte punten te verbinden.
stop
‘Stop’ betekent ‘stop’ in ‘stop, hvis det gør mere ondt’. Het is een directe instructie om de stretching te beëindigen wanneer de pijn toeneemt. Je gebruikt het om iemand kort en duidelijk te zeggen dat die moet ophouden.
gør
In ‘gør mere ondt’ betekent ‘gør’ dat iets de pijn erger maakt. De betekenis hoort bij de hele uitdrukking ‘gør mere ondt’. Je gebruikt deze constructie om te beschrijven dat een handeling meer pijn veroorzaakt.
mere
‘Mere’ betekent ‘meer’ in ‘gør mere ondt’. Het geeft aan dat de pijn sterker wordt dan daarvoor. Je gebruikt ‘mere’ hier om een grotere mate van pijn aan te duiden.
fortsætter
‘Fortsætter’ betekent ‘doorgaat’ of ‘aanhoudt’ in ‘Hvis det fortsætter’. Het verwijst naar het voortduren van de pijn of het probleem. Je gebruikt het om te zeggen dat een toestand niet ophoudt.
bør
‘Bør’ betekent ‘zou moeten’ in ‘bør jeg nok tale med en fagperson’. Het geeft een aanbeveling of verstandig advies aan. Je gebruikt ‘bør’ vóór een werkwoord wanneer je zegt wat iemand waarschijnlijk het beste kan doen.
tale
‘Tale’ betekent ‘praten’ in ‘tale med en fagperson’. Het gaat hier om met een deskundige over de klachten spreken. Je gebruikt ‘tale med’ vóór de persoon met wie je praat.
med
‘Med’ betekent ‘met’ in ‘tale med en fagperson’. Het verbindt de handeling van praten met de gesprekspartner. Je gebruikt ‘tale med’ om aan te geven met wie je spreekt.
en
‘En’ betekent ‘een’ in ‘en fagperson’. Het introduceert een niet nader bepaalde deskundige. Je gebruikt ‘en’ hier vóór ‘fagperson’.
fagperson
‘Fagperson’ betekent ‘deskundige’ of ‘professional’ in ‘tale med en fagperson’. In deze context gaat het om iemand die professioneel kan helpen bij aanhoudende pijn. Je gebruikt het voor een persoon met relevante vakkennis.
Især
‘Især’ betekent ‘vooral’ in ‘Især hvis smerterne breder sig’. Het benadrukt dat de volgende omstandigheden extra belangrijk zijn. Je gebruikt ‘Især’ om één geval of voorwaarde bijzonder te benadrukken.
smerterne
‘Smerterne’ betekent hier ‘de pijnklachten’ in ‘smerterne breder sig’. Het verwijst naar de pijn die eerder in het gesprek is genoemd. Je gebruikt het in deze zin als datgene wat zich kan verspreiden of de slaap kan beïnvloeden.
breder
‘Breder’ betekent in ‘smerterne breder sig’ dat de pijn zich verspreidt of een groter gebied bereikt. De betekenis hoort bij de combinatie met ‘sig’. Je gebruikt deze vorm om uit te drukken dat een probleem zich verder uitbreidt.
sig
‘Sig’ betekent hier ‘zich’ in ‘smerterne breder sig’. Het hoort bij de uitdrukking voor zich verspreiden en verwijst terug naar de pijnklachten. Je gebruikt ‘sig’ wanneer de handeling op het onderwerp zelf betrekking heeft.
eller
‘Eller’ betekent ‘of’ in ‘breder sig eller begynder at påvirke din søvn’. Het verbindt twee mogelijke ontwikkelingen van de klachten. Je gebruikt ‘eller’ om alternatieven of verschillende mogelijkheden te noemen.
begynder
‘Begynder’ betekent ‘begint’ in ‘begynder at påvirke din søvn’. Het geeft aan dat de invloed op de slaap vanaf dat moment ontstaat. Je gebruikt ‘begynder at’ vóór een handeling die start.
påvirke
‘Påvirke’ betekent ‘beïnvloeden’ in ‘begynder at påvirke din søvn’. Het beschrijft dat de pijn een effect op de slaap krijgt. Je gebruikt het met datgene waarop de invloed werkt.
søvn
‘Søvn’ betekent ‘slaap’ in ‘påvirke din søvn’. Het benoemt het lichamelijke proces dat door de pijn kan worden beïnvloed. Je gebruikt het hier na ‘din’ als datgene waarop de invloed betrekking heeft.
denne
‘Denne’ betekent ‘deze’ in ‘Denne uge’. Het verwijst naar de huidige of besproken week. Je gebruikt ‘denne’ vóór een tijdsperiode die dichtbij de spreker of de huidige situatie ligt.
uge
‘Uge’ betekent ‘week’ in ‘I denne uge’. Het benoemt de periode waarin de spreker kleine aanpassingen wil doen. Je gebruikt het met een tijdsaanduiding zoals ‘denne uge’.
lave
‘Lave’ betekent hier ‘maken’ of ‘doen’ in ‘lave små justeringer’. Het beschrijft het uitvoeren van kleine veranderingen. Je gebruikt ‘lave’ samen met ‘justeringer’ om aanpassingen door te voeren.
små
‘Små’ betekent ‘kleine’ in ‘små justeringer’. Het geeft aan dat de aanpassingen beperkt van omvang zijn. Je gebruikt het vóór een zelfstandig naamwoord om een geringe omvang aan te duiden.
justeringer
‘Justeringer’ betekent ‘aanpassingen’ in ‘lave små justeringer’. Het gaat om kleine veranderingen aan bijvoorbeeld de werkhouding of schermpositie. Je gebruikt het voor praktische wijzigingen die iets kunnen verbeteren.
og
‘Og’ betekent ‘en’ in ‘lave små justeringer og holde øje med’. Het verbindt twee handelingen die de spreker van plan is te doen. Je gebruikt ‘og’ om gelijkwaardige woorden of werkwoordgroepen te koppelen.
holde øje med
‘Holde øje med’ betekent als geheel ‘in de gaten houden’ of ‘bijhouden’ in ‘holde øje med, om de hjælper’. ‘Holde’ betekent houden, ‘øje’ betekent oog en ‘med’ maakt deel uit van de vaste uitdrukking. Je gebruikt deze uitdrukking om iets te volgen en te controleren wat het effect ervan is.
om
‘Om’ betekent hier ‘of’ in ‘holde øje med, om de hjælper’. Het leidt de vraag in of de aanpassingen helpen. Je gebruikt ‘om’ in een indirecte vraag wanneer het antwoord ja of nee kan zijn.
de
‘De’ betekent ‘ze’ of ‘zij’ in ‘om de hjælper’. Het verwijst naar de kleine aanpassingen die eerder zijn genoemd. Je gebruikt ‘de’ hier als onderwerp van ‘hjælper’.
hjælper
‘Hjælper’ betekent ‘helpen’ in ‘om de hjælper’. Het beschrijft of de genoemde aanpassingen een positief effect hebben. Je gebruikt het na ‘om’ om te vragen of iets werkt.
Ændringer
‘Ændringer’ betekent ‘veranderingen’ in ‘Ændringer, man holder fast i’. Het is het onderwerp van de uitspraak over wat gemakkelijker te beoordelen is. Je gebruikt het voor wijzigingen in een situatie of aanpak.
man
‘Man’ betekent hier ‘men’ of ‘je in algemene zin’ in ‘man holder fast i’. Het verwijst niet naar één specifieke persoon, maar naar iemand in het algemeen. Je gebruikt ‘man’ voor algemene uitspraken en adviezen.
holder fast i
‘Holder fast i’ betekent als geheel ‘vasthoudt aan’ of ‘volhoudt’ in ‘Ændringer, man holder fast i’. ‘Holder’ betekent houdt, ‘fast’ voegt het idee van stevig of consequent toe en ‘i’ hoort bij de uitdrukking. Je gebruikt deze constructie wanneer iemand een aanpak of gewoonte blijft volgen.
er
‘Er’ betekent ‘zijn’ in ‘er som regel lettere at vurdere’. Het verbindt de veranderingen met de beoordeling dat ze gemakkelijker zijn. Je gebruikt ‘er’ hier om een eigenschap of beoordeling aan het onderwerp toe te schrijven.
som regel
‘Som regel’ betekent als geheel ‘meestal’ of ‘doorgaans’ in ‘er som regel lettere’. ‘Som’ betekent ‘als’ en ‘regel’ betekent ‘regel’; samen verwijst de uitdrukking naar wat gewoonlijk geldt. Je gebruikt het om een algemene, maar niet absolute uitspraak te doen.
lettere
‘Lettere’ betekent ‘makkelijker’ in ‘lettere at vurdere end én stor ændring’. Het vergelijkt de beoordeling van consequente veranderingen met die van één grote verandering. Je gebruikt ‘lettere at’ vóór een handeling die minder moeilijk wordt genoemd.
vurdere
‘Vurdere’ betekent ‘beoordelen’ in ‘lettere at vurdere’. Het gaat om nagaan welk effect de veranderingen hebben. Je gebruikt ‘vurdere’ hier na ‘lettere at’ voor het beoordelen van een resultaat of situatie.
end
‘End’ betekent ‘dan’ in ‘lettere at vurdere end én stor ændring’. Het introduceert het tweede deel van de vergelijking. Je gebruikt ‘end’ na een vergelijkende vorm zoals ‘lettere’.
én
‘Én’ betekent ‘één’ in ‘én stor ændring’. Het benadrukt dat het om één enkele grote verandering gaat. Je gebruikt deze vorm wanneer het aantal één expliciet tegenover andere hoeveelheden wordt geplaatst.
stor
‘Stor’ betekent ‘grote’ in ‘én stor ændring’. Het beschrijft een verandering die omvangrijk is. Je gebruikt ‘stor’ vóór het zelfstandig naamwoord dat de omvangrijke zaak benoemt.
ændring
‘Ændring’ betekent ‘verandering’ in ‘én stor ændring’. Het verwijst hier naar één grote wijziging in plaats van meerdere kleine aanpassingen. Je gebruikt het voor een wijziging in een situatie, plan of werkwijze.