Rustige afspraken over de gedeelde keuken | Leer deens in het Nederlands

Over deze les

Met Rustige afspraken over de gedeelde keuken oefen je gespreksuitdrukkingen, uitspraak, woordenschat, grammatica en quizzen in het deens.

Dialoog

Det fælles køkken var rodet igen efter aftensmaden.

Deh fellus kögun vah roo-dhuhdh ie-yen ef-tuh af-dens-meedh. De gedeelde keuken was na het eten weer rommelig.

Vi bør tage det op uden at give én person skylden.

Vee böör tee-uh deh ohb oo-dhun ed kee-vuh een peh-sohn sgül-un. We zouden het ter sprake moeten brengen zonder één persoon de schuld te geven.

Måske ville en påmindelse om rengøringsopgaverne hjælpe.

Moosguh velluh uhn po-men-luh-suh om rang-köörings-oh-pgah-vuh-nuh hell-buh. Misschien zou een herinnering aan de schoonmaaktaken helpen.

Gør den konkret ved at nævne opvasken, køkkenbordene og skraldet.

Köhr den kon-kreed veh ed nev-nuh ob-wasg-un, kögun-bohr-dhuh-nuh oh sgrel-dhuhd. Maak het specifiek door de afwas, het aanrecht en het afval te noemen.

Skal vi hænge en rengøringsplan op eller først skrive i gruppechatten?

Sgel vee henguh uhn rang-köörings-plen ohb elluh föhrst sgree-vuh ie groepuh-tsjedn? Zullen we een schoonmaakrooster ophangen of eerst in de groepschat praten?

Start med en rolig besked, så den ikke virker aggressiv.

Sدahd meh uhn roo-lee beh-sgeedh, soo den egguh vehr-guh a-gree-seeuw. Begin met een rustig bericht, zodat het niet agressief overkomt.

I beskeden kan vi bede alle om at respektere det fælles område.

Ie beh-sgeedhn ken vee bee-dhuh elluh om ed res-peg-dehr-uh deh fellus om-roo-dhuh. In het bericht kunnen we iedereen vragen om de gemeenschappelijke ruimte te respecteren.

Brug rolige formuleringer og undgå ord som altid og aldrig.

Broe roo-lee fo-mu-lee-reng-uh oh un-goo ohr som ell-tidh oh el-dree. Gebruik rustige woorden en vermijd woorden als altijd en nooit.

Så lyder beskeden ikke som et angreb.

Soo lüür beh-sgeedhn egguh som ed ang-greeb. Daardoor klinkt het bericht niet als een aanval.

Tydelige køkkenregler fungerer bedre, når tonen forbliver respektfuld.

Tüü-dhuh-lee kögun-reeluh fong-gohr beh-dhruh, nohr toh-nun foh-blee-wuh res-peg-foel. Duidelijke keukenregels werken beter als de toon respectvol blijft.

Woord voor woord

Det ‘Det’ maakt ‘Det fælles køkken’ bepaald en verwijst naar die gemeenschappelijke keuken. Bij een onzijdig zelfstandig naamwoord staat in zo’n bepaalde woordgroep ‘det’ voor het bijvoeglijk naamwoord.

fælles ‘fælles’ betekent hier ‘gemeenschappelijk’ en beschrijft ‘køkken’. Het staat in ‘Det fælles køkken’; dezelfde combinatie van fælles en een zelfstandig naamwoord is bruikbaar voor gedeelde ruimtes of voorzieningen.

køkken ‘køkken’ betekent ‘keuken’ en is het centrale zelfstandig naamwoord in ‘Det fælles køkken’. In deze situatie gaat het om de keuken die de bewoners samen gebruiken.

var ‘var’ betekent hier ‘was’ en beschrijft de toestand van de keuken in ‘var rodet’. Het is de verleden vorm van ‘være’ en wordt vaak gebruikt vóór een bijvoeglijk naamwoord om een toestand te beschrijven.

rodet ‘rodet’ betekent hier ‘rommelig’ en beschrijft de toestand van de keuken in ‘var rodet’. De vorm kan na een vorm van være staan om een ruimte of voorwerp als rommelig te beschrijven.

igen ‘igen’ betekent ‘weer’ of ‘opnieuw’ in ‘rodet igen’. Het laat zien dat dezelfde situatie na het avondeten opnieuw is ontstaan; het staat vaak bij een handeling of toestand die terugkeert.

efter ‘efter’ betekent hier ‘na’ en plaatst ‘aftensmaden’ in de tijd: ‘efter aftensmaden’. Het kan vóór een gebeurtenis of zelfstandig naamwoord staan om aan te geven wat eerder plaatsvond.

aftensmaden ‘aftensmaden’ betekent ‘het avondeten’ in ‘efter aftensmaden’. Het is de bepaalde vorm van ‘aftensmad’; de vorm wordt hier gebruikt omdat het om het concrete avondeten gaat waarna de keuken rommelig was.

Vi ‘Vi’ betekent ‘wij’ en is het onderwerp van ‘Vi bør tage det op’. Aan het begin van een zin wordt het met een hoofdletter geschreven; verderop verschijnt dezelfde vorm als ‘vi’.

bør ‘bør’ drukt hier uit dat iets verstandig of wenselijk is: ‘we zouden het ter sprake moeten brengen’. Het staat vóór een infinitief, zoals in ‘bør tage’, en wordt gebruikt voor advies of een passende handelwijze.

tage ‘tage’ draagt in ‘tage det op’ het werkwoordelijke deel van de handeling ‘opnemen’ of ‘ter sprake brengen’. De hele uitdrukking ‘tage det op’ betekent dat men een onderwerp bespreekt; ‘tage’ staat hier na ‘bør’ zonder ‘at’.

op ‘op’ is in ‘tage det op’ een werkwoordelijk partikel dat bij ‘tage’ hoort. Samen betekent ‘tage det op’ een onderwerp ter sprake brengen; het partikel staat hier na het object ‘det’.

uden ‘uden’ betekent ‘zonder’ in ‘uden at give én person skylden’. Het introduceert hier een handeling die men juist niet moet uitvoeren en staat vóór ‘at’ plus infinitief.

at ‘at’ markeert in ‘at give’ de infinitief. Het staat vóór het werkwoord wanneer een volledige infinitiefgroep volgt, zoals in de constructie ‘uden at give én person skylden’.

give ‘give’ betekent letterlijk ‘geven’, maar staat hier in de vaste constructie ‘give én person skylden’. In die hele constructie is ‘give’ de handeling waarmee men de schuld aan iemand toeschrijft; de persoon en ‘skylden’ vullen de andere delen van de uitdrukking in.

person ‘person’ betekent ‘persoon’ in ‘én person’. In ‘give én person skylden’ is het de persoon aan wie de schuld wordt gegeven; in deze situatie wil men juist niet één persoon aanwijzen.

skylden ‘skylden’ betekent ‘de schuld’ in ‘give én person skylden’. Het is de bepaalde vorm van ‘skyld’ en hoort hier bij de vaste uitdrukking ‘give én person skylden’.

Måske ‘Måske’ betekent ‘misschien’ en maakt de voorgestelde herinnering voorzichtig: ‘Måske ville ... hjælpe’. Het staat hier aan het begin van de zin om een mogelijkheid of suggestie in te leiden.

ville ‘ville’ betekent hier ‘zou’ in ‘Måske ville ... hjælpe’ en presenteert hulp als een mogelijke uitkomst. Het is de vorm van ‘vil’ die in zo’n voorwaardelijke of voorzichtige formulering vóór een infinitief kan staan.

en ‘en’ is het onbepaalde lidwoord in ‘en påmindelse’. Het introduceert één niet eerder vastgelegde herinnering; dezelfde combinatie staat vóór een zelfstandig naamwoord in het enkelvoud.

påmindelse ‘påmindelse’ betekent ‘herinnering’ in ‘en påmindelse om rengøringsopgaverne’. De constructie ‘påmindelse om’ koppelt de herinnering aan het onderwerp waarover men iemand eraan herinnert.

om ‘om’ betekent hier ‘over’ in ‘påmindelse om rengøringsopgaverne’. Het verbindt een zelfstandig naamwoord zoals ‘påmindelse’ met het onderwerp waarop dat zelfstandig naamwoord betrekking heeft.

rengøringsopgaverne ‘rengøringsopgaverne’ betekent ‘de schoonmaaktaken’ en specificeert waar de herinnering over gaat. Het is de bepaalde meervoudsvorm van ‘rengøringsopgaver’ en staat hier na ‘om’.

hjælpe ‘hjælpe’ betekent ‘helpen’ in ‘ville ... hjælpe’. Het staat als infinitief na ‘ville’ en beschrijft het mogelijke effect van de herinnering: die kan de situatie verbeteren.

Gør ‘Gør’ betekent hier ‘maak’ in ‘Gør den konkret’. Het is de gebiedende vorm van ‘gøre’ en wordt gebruikt om iemand direct een handeling te laten uitvoeren.

den ‘den’ verwijst in ‘Gør den konkret’ naar het bericht of de voorgestelde boodschap waarover men spreekt. Het staat als object vóór ‘konkret’ in de constructie waarin iets een bepaalde eigenschap krijgt.

konkret ‘konkret’ betekent hier ‘concreet’ of ‘specifiek’ in ‘Gør den konkret’. Het beschrijft hoe de boodschap moet worden gemaakt; de constructie ‘gøre noget konkret’ koppelt een handeling aan een gewenste eigenschap.

ved ‘ved’ betekent hier ‘door’ of ‘met behulp van’ in ‘ved at nævne’. Het introduceert de manier waarop men de boodschap concreet maakt en staat vóór ‘at’ plus infinitief.

nævne ‘nævne’ betekent ‘noemen’ in ‘ved at nævne opvasken, køkkenbordene og skraldet’. De infinitiefgroep geeft aan dat concrete voorbeelden de boodschap specifieker maken; na ‘nævne’ volgt wat men noemt.

opvasken ‘opvasken’ betekent ‘de afwas’ in de opsomming ‘opvasken, køkkenbordene og skraldet’. Het is het concrete keukenonderwerp dat in de boodschap genoemd kan worden.

køkkenbordene ‘køkkenbordene’ betekent ‘de keukenbladen’ of ‘de aanrechten’ in dezelfde opsomming. De vorm verwijst hier naar de concrete werkvlakken in de gedeelde keuken.

og ‘og’ betekent ‘en’ en verbindt de drie genoemde zaken in ‘opvasken, køkkenbordene og skraldet’. Het wordt gebruikt om onderdelen van één opsomming met elkaar te verbinden.

skraldet ‘skraldet’ betekent ‘het afval’ in de opsomming met de afwas en de keukenbladen. Het is de bepaalde vorm van ‘skrald’ en noemt hier een concrete schoonmaaktaak.

Skal ‘Skal’ betekent hier ‘zullen we’ in de vraag ‘Skal vi hænge ... op eller ... skrive ...?’ Het leidt een vraag over een voorgenomen handeling in en staat vóór het onderwerp en de infinitief.

hænge ‘hænge’ betekent hier ‘ophangen’ in ‘hænge en rengøringsplan op’. Samen met ‘op’ beschrijft het iets ergens zichtbaar bevestigen; het object ‘en rengøringsplan’ staat tussen ‘hænge’ en ‘op’.

rengøringsplan ‘rengøringsplan’ betekent ‘schoonmaakrooster’ in ‘en rengøringsplan’. Het noemt een plan waarin schoonmaaktaken worden georganiseerd, passend bij de gedeelde keuken.

eller ‘eller’ betekent ‘of’ en verbindt de twee voorgestelde opties: een plan ophangen of eerst in de groepschat schrijven. Het wordt gebruikt om een keuze tussen handelingen te markeren.

først ‘først’ betekent ‘eerst’ in ‘først skrive i gruppechatten’. Het geeft de volgorde aan en laat zien dat het schrijven in de groepschat vóór een andere stap kan komen.

skrive ‘skrive’ betekent ‘schrijven’ in ‘skrive i gruppechatten’. Het staat als infinitief na ‘Skal’ en wordt hier gebruikt voor schriftelijke communicatie in een groepskanaal.

i ‘i’ betekent ‘in’ in ‘i gruppechatten’ en geeft het communicatiekanaal aan. De vaste combinatie ‘skrive i gruppechatten’ betekent dat men in de groepschat schrijft.

gruppechatten ‘gruppechatten’ betekent ‘de groepschat’ in ‘i gruppechatten’. Het is de bepaalde vorm van ‘gruppechat’ en verwijst naar het concrete gezamenlijke communicatiekanaal.

Start ‘Start’ betekent ‘begin’ in ‘Start med en rolig besked’. Het is de gebiedende vorm van ‘starte’ en geeft het eerste advies voor de communicatie.

med ‘med’ betekent ‘met’ in ‘Start med en rolig besked’. De combinatie ‘start med’ geeft aan waarmee een handeling of aanpak begint; hier is dat een rustig bericht.

rolig ‘rolig’ betekent ‘rustig’ of ‘kalm’ in ‘en rolig besked’. Het beschrijft de gewenste toon van het bericht en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt.

besked ‘besked’ betekent ‘bericht’ in ‘en rolig besked’. Het gaat hier om een boodschap aan de andere bewoners over de gedeelde keuken.

så In ‘så den ikke virker aggressiv’ betekent ‘så’ ‘zodat’ en leidt het het gewenste gevolg van de rustige formulering in. Aan het begin van ‘Så lyder beskeden ikke som et angreb’ betekent ‘Så’ ‘zo’ of ‘daardoor’ en verwijst het naar het voorafgaande advies.

ikke ‘ikke’ betekent ‘niet’ in ‘den ikke virker aggressiv’ en ontkent daar de manier waarop het bericht overkomt. In deze bijzin staat ‘ikke’ vóór het werkwoord ‘virker’.

virker ‘virker’ betekent hier ‘lijkt’ of ‘komt over’ in ‘ikke virker aggressiv’. Het combineert met een bijvoeglijk naamwoord om te beschrijven welke indruk iets maakt, zoals in ‘virker aggressiv’.

aggressiv ‘aggressiv’ betekent ‘agressief’ en beschrijft in ‘virker aggressiv’ de mogelijke indruk van het bericht. De combinatie ‘virker aggressiv’ is bruikbaar wanneer men uitlegt hoe een boodschap of handeling overkomt.

beskeden ‘beskeden’ betekent ‘het bericht’ in ‘I beskeden’ en ‘lyder beskeden’. Het is de bepaalde vorm van ‘besked’ en verwijst naar het concrete bericht dat de bewoners willen formuleren.

kan ‘kan’ betekent ‘kan’ in ‘kan vi bede alle’. Het drukt hier de mogelijkheid uit om iedereen iets te vragen en staat vóór de infinitief ‘bede’.

bede ‘bede’ betekent ‘vragen’ in ‘bede alle om at respektere’. De hele constructie betekent ‘iedereen vragen om te respecteren’; ‘alle’ is degene aan wie men iets vraagt en ‘om at respektere’ beschrijft wat men vraagt.

alle ‘alle’ betekent ‘iedereen’ of ‘allen’ in ‘bede alle’. Het verwijst hier naar alle mensen die de gedeelde ruimte gebruiken en is het object van ‘bede’.

respektere ‘respektere’ betekent ‘respecteren’ in ‘om at respektere det fælles område’. Het staat als infinitief na ‘at’ en benoemt de handeling die men van iedereen vraagt.

område ‘område’ betekent hier ‘gebied’ of ‘ruimte’ in ‘det fælles område’. Samen met ‘det fælles’ verwijst het naar de gemeenschappelijke ruimte die iedereen moet respecteren.

Brug ‘Brug’ betekent ‘gebruik’ in ‘Brug rolige formuleringer’. Het is een directe aansporing om bepaalde bewoordingen te kiezen, namelijk rustige formuleringen.

rolige ‘rolige’ betekent ‘rustige’ en beschrijft de meervoudige ‘formuleringer’ in ‘rolige formuleringer’. De vorm staat vóór het zelfstandig naamwoord en past bij meerdere formuleringen.

formuleringer ‘formuleringer’ betekent ‘formuleringen’ of ‘bewoordingen’ in ‘rolige formuleringer’. Het verwijst naar de gekozen woorden en manier van formuleren in een bericht.

undgå ‘undgå’ betekent ‘vermijden’ in ‘undgå ord som altid og aldrig’. Het staat naast ‘Brug’ als aansporing en neemt hier woorden als object die men beter niet gebruikt.

ord ‘ord’ betekent ‘woorden’ in ‘ord som altid og aldrig’. Het introduceert de taalelementen die volgens het advies beter vermeden kunnen worden in een gevoelige boodschap.

som ‘som’ betekent hier ‘zoals’ in ‘ord som altid og aldrig’. Het leidt voorbeelden in van de woorden die men wil vermijden; de combinatie ‘ord som’ kan zulke voorbeelden aankondigen.

altid ‘altid’ betekent ‘altijd’ en wordt genoemd als een absoluut woord in ‘ord som altid og aldrig’. In deze situatie kan zo’n woord een boodschap algemener en beschuldigender laten klinken.

aldrig ‘aldrig’ betekent ‘nooit’ en is het tweede voorbeeld in ‘ord som altid og aldrig’. Het verwijst naar een absolute formulering die men in een rustige boodschap beter zorgvuldig gebruikt.

lyder ‘lyder’ betekent hier ‘klinkt’ of ‘komt over’ in ‘lyder beskeden som et angreb’. De hele constructie beschrijft welke indruk het bericht maakt; ‘beskeden’ is wat die indruk geeft en ‘som et angreb’ benoemt de vergelijking.

et ‘et’ is het onbepaalde lidwoord in ‘som et angreb’. Het introduceert één mogelijke vergelijking: het bericht kan klinken als een aanval.

angreb ‘angreb’ betekent ‘aanval’ in ‘som et angreb’. Het benoemt de negatieve indruk die de boodschap niet moet wekken; ‘som et angreb’ maakt de vergelijking expliciet.

Tydelige ‘Tydelige’ betekent ‘duidelijke’ en beschrijft ‘køkkenregler’ in ‘Tydelige køkkenregler’. De vorm staat vóór het meervoudige zelfstandig naamwoord en benadrukt dat de regels gemakkelijk te begrijpen zijn.

køkkenregler ‘køkkenregler’ betekent ‘keukenregels’ in ‘Tydelige køkkenregler’. Het is een meervoudig samengesteld woord voor regels over het gebruik en schoonmaken van de keuken.

fungerer ‘fungerer’ betekent hier ‘werken’ of ‘functioneren’ in ‘køkkenregler fungerer bedre’. Het beschrijft hoe goed de regels in de praktijk uitpakken en staat hier samen met ‘bedre’.

bedre ‘bedre’ betekent ‘beter’ in ‘fungerer bedre’. Het vergelijkt de werking van duidelijke regels met een minder goede mogelijkheid; het staat vaak na een werkwoord om een verbeterd resultaat te beschrijven.

når ‘når’ betekent hier ‘wanneer’ of ‘als’ en leidt de voorwaarde in ‘når tonen forbliver respektfuld’. Het verbindt de werking van de regels met de omstandigheid dat de toon respectvol blijft.

tonen ‘tonen’ betekent ‘de toon’ in ‘tonen forbliver respektfuld’. Het is de bepaalde vorm van ‘tone’ en verwijst naar de houding of stijl van de communicatie.

forbliver ‘forbliver’ betekent ‘blijft’ in ‘tonen forbliver respektfuld’. Het beschrijft dat de toon gedurende de communicatie dezelfde respectvolle eigenschap behoudt; daarna volgt het bijvoeglijk naamwoord ‘respektfuld’.

respektfuld ‘respektfuld’ betekent ‘respectvol’ in ‘forbliver respektfuld’. Het beschrijft de gewenste toon van de boodschap en staat na ‘forbliver’ als eigenschap die behouden blijft.

Grammatica

Den bestemte form: substantiv + -en, -et eller -ene

rengøringsopgaverne

rang-köörings-oh-pgah-vuh-nuh

de schoonmaaktaken

In het Deens wordt bepaaldheid vaak als achtervoegsel aan het zelfstandig naamwoord toegevoegd.

tage + noget + op

tage køkkenregler op

tee-uh kögun-reeluh ohb

keukenregels ter sprake brengen

Het vaste werkwoord tage op wordt gesplitst: het object staat tussen tage en op.

Deens woordenschat

aftensmad zelfstandig naamwoord

af-dens-meedh avondeten aftensmaden

Geslacht: common

fælles bijvoeglijk naamwoord

felles gedeeld, gemeenschappelijk

igen bijwoord

ie-yen weer, opnieuw

køkken zelfstandig naamwoord

kögun keuken

Geslacht: neuter

måske bijwoord

moosguh misschien

person zelfstandig naamwoord

peh-sohn persoon

Geslacht: common

påmindelse zelfstandig naamwoord

po-men-luh-suh herinnering

Geslacht: common

rengøringsopgave zelfstandig naamwoord

rang-köörings-oh-pgay-wuh schoonmaaktaak rengøringsopgaverne

Geslacht: common

rodet bijvoeglijk naamwoord

roo-dhuhdh rommelig

skyld zelfstandig naamwoord

sgül schuld skylden

Geslacht: common

tage op uitdrukking

tee-uh ohb ter sprake brengen

uden voorzetsel

oo-dhun zonder

Quiz

Spelling

Tik op de letters om het woord te spellen.

persoon

Antwoord tonen

person

rommelig

Antwoord tonen

rodet

avondeten

Antwoord tonen

aftensmaden

zonder

Antwoord tonen

uden