Rustige afspraken over de gedeelde keuken | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Det fælles køkken var rodet igen efter aftensmaden.

   De gedeelde keuken was na het eten weer rommelig.

   Det

   het

   fælles

   gedeeld; gemeenschappelijk

   køkken

   keuken

   var

   was

   rodet

   rommelig

   igen

   weer

   efter

   na

   aftensmaden

   het avondeten

   Uitgebreide uitleg

   Det staat hier vóór fælles køkken en vormt samen met die woordgroep een bepaalde enkelvoudige nominale groep: “de gemeenschappelijke keuken”. In het Deens hangt det hier samen met het onzijdige woord køkken; het is dus niet zomaar een los Nederlands “het”. Als aanwijzend voornaamwoord kan det in andere zinnen ook zelfstandig verwijzen, maar dat is hier niet de functie. fælles betekent hier dat de keuken gedeeld of gemeenschappelijk is. Deze vorm blijft hetzelfde bij enkelvoud en meervoud en krijgt hier dus geen aparte vorm door køkken. Een bruikbaar contrast is fælles “gemeenschappelijk” tegenover privat “privé”, bijvoorbeeld: et fælles rum = “een gemeenschappelijke ruimte”. køkken is het zelfstandig naamwoord “keuken”. De onbepaalde vorm is et køkken; de bepaalde vorm is køkkenet = “de keuken”. In deze woordgroep staat de bepaaldheid niet als uitgang op køkken, omdat det vóór het bijvoeglijk naamwoord staat: det fælles køkken. var is de verleden tijd van være, “zijn”. De combinatie met rodet beschrijft dus een toestand in het verleden: “was rommelig”. Voor het heden gebruik je bijvoorbeeld køkkenet er rodet = “de keuken is rommelig”. Var heeft in het Deens dezelfde vorm voor verschillende personen en aantallen. rodet betekent hier “rommelig”. Het is het bijvoeglijk naamwoord dat de toestand van køkken beschrijft; var is het werkwoord en niet de drager van die betekenis. In deze vorm is rodet niet specifiek een onzijdige vorm: het bijvoeglijk naamwoord heeft hier dezelfde vorm bij een enkelvoudig gemeenschappelijk of onzijdig zelfstandig naamwoord. Als voorbeeld: Værelset er rodet = “De kamer is rommelig.” igen betekent “weer” of “opnieuw”. Het geeft aan dat de beschreven toestand nogmaals voorkomt; het zegt op zichzelf niet wanneer of waardoor dat gebeurde. Hun kommer igen betekent bijvoorbeeld “Ze komt weer”. efter is een voorzetsel met de betekenis “na”. Hier leidt het de tijdsbepaling efter aftensmaden in: de rommelige toestand wordt geplaatst ná het avondeten. Voor een persoon of gebeurtenis werkt hetzelfde patroon, bijvoorbeeld efter mødet = “na de vergadering”. aftensmaden betekent “het avondeten”. De basisvorm is aftensmad “avondeten”; de uitgang -en maakt deze vorm bepaald: “het avondeten”. Het is dus niet alleen een aanwijzing voor één maaltijd als telbare hoeveelheid, maar een bepaalde verwijzing naar het avondeten. Samen vormen det fælles køkken (“de gemeenschappelijke keuken”) en var rodet (“was rommelig”) de hoofdzin. Igen voegt “weer” toe, en efter aftensmaden bepaalt wanneer: de gemeenschappelijke keuken was na het avondeten weer rommelig. De vaste Nederlandse vertaling bevestigt precies die betekenis.

2. Vi bør tage det op uden at give én person skylden.

   We zouden het ter sprake moeten brengen zonder één persoon de schuld te geven.

   Vi bør

   wij zouden moeten

   tage det op

   het ter sprake brengen

   uden at

   zonder te

   give

   geven

   én

   één

   person

   persoon

   skylden

   de schuld

   Uitgebreide uitleg

   Vi bør: vi betekent ‘wij’ en verwijst naar de spreker samen met anderen; bør is de vorm van bør die hier aanbeveling of gepaste noodzaak uitdrukt: ‘zouden moeten’. Na bør staat het werkwoord in de infinitief zonder at. Bijvoorbeeld: Vi bør vente. — ‘We zouden moeten wachten.’ tage det op: tage is de infinitief van ‘nemen’; samen met op vormt het de vaste, overdrachtelijke combinatie ‘iets ter sprake brengen of bespreken’. det is een onzijdig enkelvoudig voornaamwoord. Hier verwijst het naar de kwestie die besproken moet worden, zonder dat de zin zelf die kwestie met een zelfstandig naamwoord benoemt. Bijvoorbeeld: Vi tager problemet op. — ‘We brengen het probleem ter sprake.’ uden at: Deze combinatie betekent ‘zonder te’ en leidt een handeling in die niet moet plaatsvinden. Het patroon is uden at + infinitief. Bijvoorbeeld: Hun gik uden at sige noget. — ‘Ze ging weg zonder iets te zeggen.’ give: Dit is de infinitief van give, ‘geven’. In give nogen skylden vormt het een vaste combinatie: iemand de schuld geven. Het indirecte object staat vóór skylden, zoals in give ham skylden — ‘hem de schuld geven’. én: Dit is het telwoord ‘één’, met accent. Het accent benadrukt dat het om precies één persoon gaat, niet om meerdere personen. Het is hier dus geen onbepaald lidwoord. person: person betekent ‘persoon’. Het is een enkelvoudig zelfstandig naamwoord; in én person maakt én het aantal expliciet. Bijvoorbeeld: Én person kom først. — ‘Eén persoon kwam als eerste.’ skylden: Dit is de bepaalde enkelvoudsvorm van skyld, ‘schuld’: skyld → skylden. In de combinatie give én person skylden betekent het niet letterlijk een voorwerp geven, maar één persoon verantwoordelijk stellen of beschuldigen. Bijvoorbeeld: De gav ham skylden. — ‘Ze gaven hem de schuld.’ Samen betekent Vi bør tage det op dat wij de kwestie ter sprake zouden moeten brengen. uden at give én person skylden voegt toe dat dit moet gebeuren zonder één persoon de schuld te geven. De volledige betekenis is daarom: ‘We zouden het ter sprake moeten brengen zonder één persoon de schuld te geven.’

3. Måske ville en påmindelse om rengøringsopgaverne hjælpe.

   Misschien zou een herinnering aan de schoonmaaktaken helpen.

   Måske

   misschien

   ville

   zou

   påmindelse

   herinnering

   rengøringsopgaverne

   de schoonmaaktaken

   hjælpe

   helpen

   Uitgebreide uitleg

   Måske betekent hier ‘misschien’ en maakt de uitspraak voorzichtig: het wordt als mogelijkheid gepresenteerd, niet als zekerheid. Bijvoorbeeld: Måske kommer hun senere. — Misschien komt ze later. ville is de verleden tijd van vil (‘willen’), maar heeft hier samen met de infinitief hjælpe een voorwaardelijke betekenis: ‘zou helpen’. In het Deens wordt ville op deze manier vaak gebruikt voor een mogelijke of veronderstelde situatie. Vergelijk: Det vil hjælpe. — Dat zal helpen; Det ville hjælpe. — Dat zou helpen. De vorm ville zelf verandert hier niet naar geslacht of meervoud. påmindelse is een zelfstandig naamwoord met de betekenis ‘herinnering’ in de zin van iets dat iemand aan een taak herinnert. De vorm staat hier na het onbepaalde lidwoord en: en påmindelse, ‘een herinnering’. Het bepaalde enkelvoud is påmindelsen; het meervoud is påmindelser en het bepaalde meervoud påmindelserne. rengøringsopgaverne betekent ‘de schoonmaaktaken’. Dit is een samengesteld woord: rengøringsopgaver betekent ‘schoonmaaktaken’, en de uitgang -ne maakt het meervoud bepaald: ‘de schoonmaaktaken’. Het onderdeel opgaver is het meervoud van opgave (‘taak’); rengøring betekent ‘schoonmaak’. Het hele samengestelde woord krijgt de bepaalde meervoudsvorm aan het einde. hjælpe is de infinitief van hjælpe (‘helpen’). Na het modale werkwoord ville blijft het werkwoord in de infinitief: ville hjælpe — ‘zou helpen’. Bijvoorbeeld: En kort besked ville hjælpe. — Een kort bericht zou helpen. Samen vormen de delen Måske ville ... hjælpe de betekenis ‘Misschien zou ... helpen’. en påmindelse om rengøringsopgaverne is het onderwerp: een herinnering aan de schoonmaaktaken. De volledige zin betekent daarom: ‘Misschien zou een herinnering aan de schoonmaaktaken helpen.’

4. Gør den konkret ved at nævne opvasken, køkkenbordene og skraldet.

   Maak het specifiek door de afwas, het aanrecht en het afval te noemen.

   Gør

   maak

   den

   het

   konkret

   specifiek

   ved at

   door te

   nævne

   noemen

   opvasken

   de afwas

   køkkenbordene

   de aanrechten

   skraldet

   het afval

   Uitgebreide uitleg

   Gør is de gebiedende wijs van gøre (“doen/maken”). Hier is het een aansporing aan de aangesprokene: “maak”. De tegenwoordige tijd is ook gør; als infinitief na bijvoorbeeld at gebruik je gøre. Den is hier het enkelvoudige object-voornaamwoord met de vorm den. In deze zin verwijst het volgens de vaste vertaling naar wat specifieker moet worden gemaakt; de precieze zelfstandige referent wordt niet verder benoemd. De vorm vervult hier dus de objectrol en betekent in deze vertaling “het”. Konkret betekent hier “specifiek” of “concreet”. Het bepaalt welk resultaat met gør wordt bedoeld: maak iets niet algemeen, maar concreet. De vorm konkret is hier de vorm van het bijvoeglijk naamwoord bij het enkelvoudige den; bij dit bijvoeglijk naamwoord valt de vorm voor gemeenschappelijk en onzijdig enkelvoud samen. Meervoud en bepaalde vormen hebben konkrete, bijvoorbeeld konkrete forslag (“concrete voorstellen”). Ved at is een vaste manier om een middel of methode uit te drukken: “door te”. Het daaropvolgende werkwoord staat in de infinitief met at. Het patroon is ved at + infinitief, bijvoorbeeld: Hun lærer ved at læse. — “Zij leert door te lezen.” Nævne is de infinitief “noemen”. Na ved at blijft deze vorm onveranderd: ved at nævne betekent “door te noemen”. De persoons- en tijdsinformatie zit in Gør, niet in nævne. Opvasken betekent hier “de afwas”. Het is de bepaalde vorm van opvask: opvask = “afwas” als onbepaalde vorm, opvasken = “de afwas”. De uitgang -en markeert hier bepaald enkelvoud; hij is geen zelfstandig woord voor “de”. Køkkenbordene betekent “de aanrechten” of letterlijk “de keukenbladen”. De basis is køkkenbord, het meervoud is køkkenborde, en het bepaalde meervoud is køkkenbordene. De uitgang -ene draagt hier zowel het meervoud als de bepaaldheid; het gaat dus om meerdere specifiek bedoelde aanrechten. Skraldet betekent “het afval”. De basisvorm is skrald, en skraldet is de bepaalde enkelvoudsvorm. Net als bij opvasken markeert -et hier bepaaldheid; het is niet op zichzelf een aparte vertaling van “het”. Samen vormt de zin het patroon Gør [object] [bijvoeglijk naamwoord] ved at [infinitief] [opsomming]: “Maak het specifiek door de afwas, de aanrechten en het afval te noemen.” De drie bepaalde zelfstandige naamwoorden zijn de concrete zaken die genoemd moeten worden; de opsomming maakt duidelijk waarin de gewenste specificatie bestaat.

5. Skal vi hænge en rengøringsplan op eller først skrive i gruppechatten?

   Zullen we een schoonmaakrooster ophangen of eerst in de groepschat praten?

   Skal vi

   zullen we

   hænge … op

   ophangen

   rengøringsplan

   schoonmaakrooster

   først

   eerst

   skrive

   schrijven

   gruppechatten

   de groepschat

   Uitgebreide uitleg

   Skal vi is een vaste vraagconstructie voor een voorstel: “zullen we …?” Skal is de tegenwoordige vorm van skulle; in deze zin gaat het niet om een verplichting, maar om samen iets voorstellen. Vi betekent “we/wij” en verwijst hier naar de gezamenlijke handelende groep die in de vraag wordt aangesproken. hænge betekent hier “ophangen”. Het is de infinitief van hænge; na skal staat de infinitief zonder at: vi skal hænge .... In hænge ... op hoort op bij het werkwoord en geeft het resultaat “omhoog/aan de wand” aan. De delen kunnen uit elkaar staan wanneer er een voorwerp tussen komt. Voorbeeld: Vi hænger planen op. — “We hangen het plan op.” rengøringsplan is een samenstelling van rengøring (“schoonmaak”) en plan (“plan”): “schoonmaakplan” of, in deze context, “schoonmaakrooster”. Het is het voorwerp van hænge ... op. De vertaling maakt duidelijk dat het om een rooster voor schoonmaaktaken gaat, niet om een willekeurig plan. først betekent “eerst” en geeft de volgorde aan. Het staat vóór skrive en contrasteert de twee voorgestelde handelingen: eerst schrijven, in plaats van meteen het rooster op te hangen. Voorbeeld: Vi skriver først. — “We schrijven eerst.” skrive betekent hier “schrijven”, met name een bericht schrijven. Het is de infinitief van skrive en volgt opnieuw op skal: vi skal skrive. In combinatie met i gruppechatten betekent het dat de communicatie in de groepschat plaatsvindt; de vaste vertaling geeft dit weer als “in de groepschat praten”. gruppechatten betekent “de groepschat”. gruppechat is het zelfstandig naamwoord “groepschat”; de uitgang -en maakt het bepaald: “de groepschat”. Het voorzetsel i betekent hier “in” en hoort bij de plaats waar men schrijft of communiceert. De hele vraag bouwt twee alternatieven op: Skal vi hænge en rengøringsplan op (“Zullen we een schoonmaakrooster ophangen”) eller (“of”) først skrive i gruppechatten (“eerst in de groepschat schrijven/praten”)? De spreker stelt dus voor om te kiezen tussen het rooster ophangen en eerst communiceren via de groepschat.

6. Start med en rolig besked, så den ikke virker aggressiv.

   Begin met een rustig bericht, zodat het niet agressief overkomt.

   Start med

   begin met

   rolig

   rustig

   besked

   bericht

   så

   zodat / dan

   den

   het / die

   ikke

   niet

   virker

   lijkt / komt over

   aggressiv

   agressief

   Uitgebreide uitleg

   Start med is een bevelsvorm van starte met med (“begin met”). Het onderwerp “jij” blijft in dit bevel onuitgesproken. Voorbeeld: Start med en kort hilsen. — Begin met een korte begroeting. rolig betekent hier “rustig” en beschrijft besked. De vorm is een bijvoeglijk naamwoord: rolig bij een gemeenschappelijk enkelvoud, roligt bij een onzijdig enkelvoud en rolige bij meervoud of bepaalde vormen. Voorbeeld: en rolig tone — een rustige toon. besked betekent “bericht”. Het is een zelfstandig naamwoord met gemeenschappelijk grammaticaal geslacht: en besked, bepaald beskeden, meervoud beskeder. In en rolig besked staat het onbepaalde enkelvoud; en is hier een grammaticaal lidwoord en stelt op zichzelf geen numerieke nadruk vast. så verbindt hier een doelgevolgzin en betekent “zodat”. Het geeft aan met welk doel het beginadvies wordt gegeven. Voorbeeld: Skriv tydeligt, så alle kan forstå det. — Schrijf duidelijk, zodat iedereen het kan begrijpen. den is een persoonlijk voornaamwoord voor een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van gemeenschappelijk geslacht. In deze zin verwijst het, zoals de vertaling aangeeft, naar besked; die verwijzing volgt dus niet alleen uit de nabijheid van een zelfstandig naamwoord, maar ook uit de vaste betekenis van de zin. ikke is de ontkenning “niet”. In het tweede zinsdeel staat het vóór het vervoegde werkwoord: den ikke virker. virker is de tegenwoordige tijd van virke. Hier betekent het niet “werken”, maar “overkomen” of “lijken”: het bericht komt niet agressief over. De tegenwoordige werkwoordsvorm verandert in het Deens niet naar persoon of getal: bijvoorbeeld jeg virker en de virker. aggressiv is een bijvoeglijk naamwoord dat na virke als naamwoordelijk deel de indruk van het onderwerp beschrijft. Omdat den hier naar en besked verwijst, staat het in de vorm voor gemeenschappelijk enkelvoud. Vergelijk: et aggressivt svar — een agressief antwoord; aggressive ord — agressieve woorden. Samen betekent Start med en rolig besked, så den ikke virker aggressiv.: “Begin met een rustig bericht, zodat het niet agressief overkomt.” De eerste woordgroep is een bevel; de tweede geeft het doel daarvan aan. De rustige formulering is bedoeld om de boodschap niet agressief te laten overkomen.

7. I beskeden kan vi bede alle om at respektere det fælles område.

   In het bericht kunnen we iedereen vragen om de gemeenschappelijke ruimte te respecteren.

   beskeden

   het bericht

   kan vi

   kunnen we

   bede

   vragen

   alle

   iedereen

   om at

   om te

   respektere

   respecteren

   det

   het

   fælles

   gemeenschappelijk

   område

   ruimte

   Uitgebreide uitleg

   beskeden betekent hier “het bericht”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van besked: en besked = “een bericht”, beskeden = “het bericht”; het meervoud is beskeder en het bepaalde meervoud beskederne. kan vi geeft hier mogelijkheid aan: “we kunnen”. kan is de tegenwoordige vorm van kunne; deze vorm verandert niet volgens de persoon. Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in het Deens zonder at. Na het vooropgeplaatste zinsdeel staat het werkwoord vóór het onderwerp: I beskeden kan vi .... Dit is de gebruikelijke tweede-positievolgorde in een mededelende hoofdzin, niet op zichzelf een vraag. bede betekent hier “vragen”. Het is de infinitief van bede; de tegenwoordige tijd is beder en de verleden tijd bad. Een bruikbaar patroon is bede nogen om at gøre noget = “iemand vragen om iets te doen”. alle betekent hier “iedereen”: de hele groep wordt bedoeld. Het woord kan ook “alle” betekenen wanneer het bij een meervoudige groep hoort; in deze zin is de bedoelde Nederlandse weergave “iedereen”. om at luidt de infinitiefconstructie in na bede: bede alle om at ... = “iedereen vragen om ...”. at staat vóór het werkwoord van de handeling; het is hier dus geen zelfstandig Deens voorzetsel, maar onderdeel van de Deense infinitiefconstructie. respektere betekent “respecteren” en is hier de infinitief na om at. De tegenwoordige tijd is respekterer. Voorbeeld: Vi respekterer reglerne. — “Wij respecteren de regels.” det is hier het onzijdige bepaalde lidwoord vóór een bijvoeglijk naamwoord en een onzijdig zelfstandig naamwoord. In det fælles område vormt het samen met de volgende woorden de bepaalde naamwoordgroep “de gemeenschappelijke ruimte”. fælles betekent “gemeenschappelijk” of “gedeeld”. Het beschrijft område en krijgt in deze constructie geen aparte vorm voor het onzijdige enkelvoud. Voorbeeld: et fælles mål — “een gemeenschappelijk doel”. område betekent “ruimte” of “gebied”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: et område = “een ruimte/een gebied”. Met een voorafgaand bijvoeglijk naamwoord verschijnt het in det fælles område; zonder zo’n voorafgaand bijvoeglijk naamwoord is de bepaalde vorm området = “de ruimte/het gebied”. Samen betekent I beskeden “in het bericht”. Daarna geeft kan vi de mogelijkheid aan, en bede alle om at respektere betekent “iedereen vragen om te respecteren”. det fælles område is “de gemeenschappelijke ruimte”. De hele zin betekent dus: “In het bericht kunnen we iedereen vragen om de gemeenschappelijke ruimte te respecteren.”

8. Brug rolige formuleringer og undgå ord som altid og aldrig.

   Gebruik rustige woorden en vermijd woorden als altijd en nooit.

   Brug

   gebruik

   rolige

   rustige

   formuleringer

   formuleringen

   undgå

   vermijd

   ord

   woorden

   altid

   altijd

   aldrig

   nooit

   Uitgebreide uitleg

   Brug staat hier als gebiedende wijs van bruge (“gebruiken”). De vorm richt zich rechtstreeks tot één of meer aangesproken personen; de Deense gebiedende wijs heeft hier dezelfde vorm ongeacht het aantal. Bijvoorbeeld: Brug korte sætninger. — “Gebruik korte zinnen.” rolige is de meervoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord rolig (“rustig”). Het beschrijft hier formuleringer, dus rustige of kalme bewoordingen. In deze positie krijgt het bijvoeglijk naamwoord de vorm rolige bij een meervoudig zelfstandig naamwoord. formuleringer is het meervoud van formulering (“formulering”, “bewoording”). De uitgang -er markeert hier het onbepaalde meervoud. Het woord verwijst in deze zin naar de gekozen bewoordingen, niet noodzakelijk naar afzonderlijke woorden. undgå is opnieuw een gebiedende wijs; de grondvorm is ook undgå (“vermijden”). Het werkwoord neemt hier het object ord: datgene wat vermeden moet worden. Bijvoorbeeld: Undgå lange forklaringer. — “Vermijd lange uitleg.” ord betekent hier “woorden”. Het is het onbepaalde meervoud van ord; de geschreven vorm is gelijk aan het onbepaalde enkelvoud et ord. Het aantal blijkt hier uit de meervoudige betekenis en uit de daaropvolgende voorbeelden altid en aldrig. altid is een bijwoord met de betekenis “altijd”. Het drukt uit dat iets zonder uitzondering of gedurende de hele relevante tijd geldt. Het staat hier als voorbeeld van een woord dat men moet vermijden. aldrig is een bijwoord met de betekenis “nooit”. Het drukt de tegengestelde tijdswaarde uit: iets gebeurt op geen enkel moment binnen de relevante context. altid en aldrig vormen hier een betekeniscontrast. Samen vormt Brug rolige formuleringer een aansporing om rustige bewoordingen te gebruiken. Daarna geeft og (“en”) een tweede aansporing: undgå ord som altid og aldrig. som betekent hier “zoals” en leidt voorbeelden in van de woorden die bedoeld worden. De hele uiting betekent daarom: “Gebruik rustige bewoordingen en vermijd woorden zoals ‘altijd’ en ‘nooit’.”

9. Så lyder beskeden ikke som et angreb.

   Daardoor klinkt het bericht niet als een aanval.

   Så

   daardoor

   lyder

   klinkt

   beskeden

   het bericht

   ikke som

   niet als

   angreb

   aanval

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier ‘daardoor’ en verwijst naar het gevolg van de voorafgaande rustige formuleringen. In deze zin leidt het dus de gevolgtrekking naar de volgende mededeling in. lyder is de tegenwoordige tijd van lyde: ‘klinken’. De vorm beschrijft hier niet alleen letterlijk geluid, maar ook hoe iets overkomt. De tegenwoordige tijd van lyde is in het Deens niet verschillend naar persoon of getal; beskeden is hier wel het onderwerp in het enkelvoud. Voorbeeld: Det lyder godt. — ‘Dat klinkt goed.’ beskeden betekent hier ‘het bericht’. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van besked; en besked betekent ‘een bericht’ en beskeden ‘het bericht’. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid, niet meervoud. ikke som betekent hier ‘niet als’. ikke ontkent de vergelijking en som leidt de vergelijking of rol in. Een herbruikbaar patroon is lyder ikke som + zelfstandig naamwoord: ‘klinkt niet als + zelfstandig naamwoord’. angreb betekent ‘aanval’. In de volledige woordgroep staat et angreb: et is het onbepaalde lidwoord bij dit onzijdige enkelvoudige zelfstandig naamwoord. Het lidwoord zegt hier niet op zichzelf dat er precies één aanval is; het introduceert de categorie ‘een aanval’ in de vergelijking. De bepaalde vorm is angrebet, met de Nederlandse betekenis ‘de aanval’. Samen betekent Så lyder beskeden ikke som et angreb.: ‘Daardoor klinkt het bericht niet als een aanval.’ Så geeft het gevolg aan, lyder beschrijft hoe het bericht overkomt, en ikke som et angreb ontkent dat het de indruk van een aanval wekt. De zin gaat dus specifiek over de indruk of klank van het bericht.

10. Tydelige køkkenregler fungerer bedre, når tonen forbliver respektfuld.

    Duidelijke keukenregels werken beter als de toon respectvol blijft.

    Tydelige

    duidelijke

    køkkenregler

    keukenregels

    fungerer

    werken; functioneren

    bedre

    beter

    når

    wanneer; als

    tonen

    de toon

    forbliver

    blijft; blijft voortduren

    respektfuld

    respectvol

    Uitgebreide uitleg

    Tydelige betekent hier “duidelijke”. Het is de meervoudsvorm van tydelig en stemt af op het meervoudige zelfstandig naamwoord køkkenregler. Voorbeeld: Tydelige regler hjælper. — “Duidelijke regels helpen.” køkkenregler betekent “keukenregels”. Het is een samenstelling van køkken (“keuken”) en regler (“regels”); het geheel is meervoud. Het enkelvoud is køkkenregel, het bepaalde meervoud køkkenreglerne. fungerer betekent hier “werken” of “functioneren”. Het is de tegenwoordige tijd van fungere; dezelfde vorm wordt gebruikt bij verschillende personen in de tegenwoordige tijd. Voorbeeld: Planen fungerer godt. — “Het plan werkt goed.” bedre betekent “beter”. Dit is de vergrotende trap van god (“goed”): god — bedre — bedst (“goed” — “beter” — “best”). Hier vergelijkt het de werking met een andere, niet nader genoemde mogelijkheid of situatie. når leidt hier een voorwaardelijke/tijdelijke bijzin in met de betekenis “als” of “wanneer”. Voorbeeld: Det fungerer bedre, når alle lytter. — “Het werkt beter als iedereen luistert.” tonen betekent “de toon”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van het zelfstandig naamwoord tone: tone (“een toon”), tonen (“de toon”). De bepaalde vorm verwijst hier naar de toon als een herkenbaar onderdeel van de communicatie, zonder dat een specifieke toon verder wordt benoemd. forbliver betekent “blijft”. Het is de tegenwoordige tijd van forblive (“blijven”) en drukt uit dat iets in dezelfde toestand blijft. Voorbeeld: Hun forbliver rolig. — “Zij blijft rustig.” respektfuld betekent “respectvol”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat hier na forbliver de toestand van tonen beschrijft: de toon blijft respectvol. Voorbeeld: Sproget er respektfuldt. — “De taal is respectvol.” In dat voorbeeld krijgt het bijvoeglijk naamwoord een andere vorm; de vormkeuze hangt daar samen met het grammaticale verband waarin het staat. Samen vormen de delen: Tydelige køkkenregler (“duidelijke keukenregels”) zijn het onderwerp; fungerer bedre zegt dat ze beter werken; når tonen forbliver respektfuld geeft de omstandigheid waaronder dat zo is. De volledige betekenis is daarom: “Duidelijke keukenregels werken beter als de toon respectvol blijft.”