De gedeelde koelkast schoon en eerlijk houden | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Der er igen mad i fælleskøleskabet, der er gået over dato.

   Er ligt weer eten dat over de datum is in de gedeelde koelkast.

   Der er

   er is / er zijn

   igen

   weer

   mad

   eten

   fælleskøleskabet

   de gedeelde koelkast

   gået over dato

   over de datum gegaan

   Uitgebreide uitleg

   Der er geeft het bestaan of de aanwezigheid van iets aan: “er is/er zijn”. Het is een vaste aanwezigheidsconstructie; der betekent hier niet automatisch “daar”. Het patroon is der er + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld: Der er kaffe på bordet. — “Er staat koffie op tafel.” igen betekent hier “weer”: dezelfde situatie doet zich opnieuw voor. Het staat vóór mad, dus het geldt voor de aanwezigheid van het eten: er is opnieuw eten aanwezig. mad betekent “eten” of “voedsel”. Het is hier een niet-telbaar zelfstandig naamwoord en krijgt daarom geen onbepaald lidwoord. Voor een telbaar zelfstandig naamwoord gebruikt het Deens wel een vorm als en ... of et ..., afhankelijk van het woord. fælleskøleskabet betekent “de gedeelde koelkast”. Het is een samenstelling van fælles (“gedeeld”) en køleskab (“koelkast”). De uitgang -et maakt køleskab bepaald: et køleskab is “een koelkast”, køleskabet is “de koelkast”. In een Deense samenstelling staat het bepalende element doorgaans aan het einde. gået over dato betekent hier “over de datum gegaan” en dus “over de houdbaarheidsdatum zijn”. gået is het voltooid deelwoord van gå (“gaan”); het is niet een vorm van dato. In er gået wordt een voltooide veranderingstoestand uitgedrukt. De uitdrukking gå over dato is een vaste manier om te zeggen dat voedsel niet meer binnen de datum valt. Na de komma staat der er gået over dato. Het relatieve der verwijst in deze zin naar mad, zoals ook uit de vaste Nederlandse vertaling blijkt: het gaat om eten dat over de datum is. Het beschrijft dus welk eten bedoeld wordt, niet de koelkast. Samen betekent de zin: “Er is weer eten in de gedeelde koelkast dat over de datum is.”

2. Det kan blive et hygiejneproblem, hvis det står der meget længere.

   Het kan een hygiëneprobleem worden als het daar nog veel langer blijft staan.

   Det

   het

   kan

   kan

   blive

   worden

   hygiejneproblem

   hygiëneprobleem

   hvis

   als

   står

   staat

   der

   daar

   meget

   veel

   længere

   langer

   Uitgebreide uitleg

   Det is hier een onzijdig enkelvoudig voornaamwoord. Het verwijst in deze uiting naar datgene waarover wordt gesproken, maar de vorm zelf specificeert niet welk concreet referent dat is. Det kan ... is een bruikbaar patroon voor “het kan ...”. kan is de tegenwoordige tijd van kunne en drukt hier mogelijkheid uit: “kan”. Na een modaal werkwoord komt het volgende werkwoord in de infinitief: kan blive = “kan worden”. blive is de infinitief van blive, “worden” of “blijven”, afhankelijk van de constructie. Hier betekent het “worden”, omdat een mogelijke verandering wordt beschreven. Na kan blijft het werkwoord in de infinitief. hygiejneproblem is een samengesteld zelfstandig naamwoord van hygiejne en problem: “hygiëneprobleem”. Het staat na et; problem is een onzijdig zelfstandig naamwoord. Het onbepaalde lidwoord geeft hier een niet nader bepaald probleem aan, niet op zichzelf een expliciet aantal. hvis leidt een voorwaardelijke bijzin in en betekent “als”. Bijvoorbeeld: Hvis det regner, bliver vi hjemme. — “Als het regent, blijven we thuis.” står is de tegenwoordige tijd van stå, “staan”. Hier beschrijft het dat iets zich op een plaats bevindt en daar blijft staan. De tegenwoordige werkwoordsvorm verandert niet naar persoon of getal: jeg står en de står hebben dezelfde vorm. der betekent hier “daar” en geeft een plaats aan. Het is hier een plaatsbijwoord. Samen met står vormt het står der: “daar staat” of, in deze context, “daar blijft staan”. meget betekent hier “veel” en versterkt de daaropvolgende vergelijking. meget længere betekent “veel langer”; meget noemt hier geen zelfstandig aantal. længere is de vergrotende trap van lang: lang — længere — længst (“lang” — “langer” — “langst”). Hier gaat de vergelijking over tijdsduur: “langer”. De vorm hoort bij lang, niet bij står of problem. De hoofdzin Det kan blive et hygiejneproblem betekent “Het kan een hygiëneprobleem worden”. De voorwaardelijke bijzin hvis det står der meget længere betekent “als het daar nog veel langer blijft staan”. Samen betekent de hele uiting: “Het kan een hygiëneprobleem worden als het daar nog veel langer blijft staan.”

3. Nogle beholdere er ikke mærket, så ingen ved, hvem de tilhører.

   Sommige bakjes hebben geen label, dus niemand weet van wie ze zijn.

   Nogle

   sommige

   beholdere

   bakjes; houders

   mærket

   gelabeld; voorzien van een label

   så

   dus

   ingen

   niemand

   ved

   weet

   hvem

   wie

   tilhører

   toebehoort; van is

   Uitgebreide uitleg

   Nogle betekent hier “sommige” en staat bij het meervoudige zelfstandig naamwoord beholdere. Het geeft geen precies aantal aan. Bij één exemplaar staat bijvoorbeeld en beholder: en is daar het onbepaalde lidwoord bij dit zelfstandig naamwoord, niet een enkelvoudsvorm van nogle. beholdere is het meervoud van beholder, een bakje of houder. De uitgang -e markeert hier het meervoud. Voorbeeld: En beholder er tom. — “Een bakje is leeg.” mærket komt van het werkwoord mærke en betekent hier “gelabeld” of “van een label voorzien”. In er ikke mærket beschrijft het samen met er de toestand van de bakjes: ze zijn niet gelabeld. Het is hier niet het zelfstandige naamwoord voor “een label”. Voorbeeld: Kassen er mærket. — “De doos is gelabeld.” så verbindt de vaststelling met het gevolg en betekent hier “dus”. Het tweede deel volgt als gevolg van het eerste deel. ingen betekent “niemand” wanneer het over personen gaat. Het is hier het onderwerp van ved: niemand weet het. Bij een zelfstandig naamwoord kan ingen ook “geen enkele” betekenen, maar dat is hier niet de functie. ved is de tegenwoordige tijd van vide, “weten”. De vorm is onregelmatig: vide → ved. Voorbeeld: Jeg ved det. — “Ik weet het.” hvem betekent “wie”. In combinatie met de tilhører maakt het een indirecte vraag over de eigenaar: “van wie ze zijn”. Het woord hvem betekent op zichzelf niet “van wie”; die betekenis ontstaat hier uit de volledige constructie. tilhører komt van tilhøre en betekent hier “toebehoort” of “is van”. Het is de tegenwoordige tijd. De vorm verandert in het Deens hier niet voor het meervoudige onderwerp de; er is dus geen aparte meervoudsuitgang. Voorbeeld: Denne taske tilhører Sara. — “Deze tas is van Sara.” Samen vormen hvem de tilhører een indirecte vraag na ved: “van wie ze zijn”. De verwijst hier, in overeenstemming met de vaste vertaling, naar de eerder genoemde bakjes. Nogle beholdere er ikke mærket betekent “Sommige bakjes hebben geen label”, en så ingen ved, hvem de tilhører betekent “dus niemand weet van wie ze zijn”. De hele zin betekent: “Sommige bakjes hebben geen label, dus niemand weet van wie ze zijn.”

4. Vi bør hænge en besked op, hvor vi beder folk om at skrive deres navn og dato på beholderne.

   We zouden een mededeling moeten ophangen waarin we mensen vragen hun naam en datum op de bakjes te zetten.

   Vi bør

   wij zouden moeten

   hænge … op

   ophangen

   besked

   mededeling

   hvor

   waarin

   beder

   vragen

   folk

   mensen

   om at

   om te

   skrive

   schrijven

   deres

   hun

   navn

   naam

   dato

   datum

   på

   op

   beholderne

   de bakjes

   Uitgebreide uitleg

   Vi bør betekent hier dat de spreker een voorstel doet dat als wenselijk of verstandig wordt gezien: “wij zouden moeten”. bør is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord; burde is een bijbehorende verleden of voorwaardelijke vorm. Het drukt hier aanbeveling of plicht uit, niet een vaststaand feit. Voorbeeld: Vi bør vente. — “Wij zouden moeten wachten.” hænge ... op betekent “ophangen”. Dit is een scheidbaar werkwoord: in deze hoofdzin staat hænge vóór het voorwerp en op erna. De basisvorm is hænge op; in een andere zinsbouw kan het geheel bij elkaar blijven, bijvoorbeeld: Vi vil hænge en besked op. — “Wij willen een mededeling ophangen.” besked betekent hier “mededeling”. In de bron staat het samen met het onbepaalde lidwoord en; dat markeert een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het en-type. Het bepaalde meervoud is beskederne: “de mededelingen”. hvor leidt hier de bijzin in die de inhoud van de mededeling nader bepaalt: “waarin”. De bijzin begint met hvor vi beder .... beder betekent hier “vragen”. Het is de tegenwoordige vorm van bede; de vorm verandert hier niet op basis van het onderwerp vi. Voorbeeld: Vi beder folk om at komme. — “Wij vragen mensen om te komen.” folk betekent hier “mensen” en verwijst naar de personen aan wie iets gevraagd wordt. om at vormt samen met de volgende infinitief de constructie “om te ...”. Na bede geeft bede nogen om at ... aan wat iemand gevraagd wordt te doen: Vi beder dem om at vente. — “Wij vragen hen om te wachten.” om at bevat op zichzelf nog niet de handeling; die volgt met skrive. skrive betekent “schrijven”. Dit is de infinitiefvorm. In bede folk om at skrive staat de infinitief na at, omdat hij onderdeel is van wat de mensen gevraagd wordt te doen. Voorbeeld: Jeg skriver navnet. — “Ik schrijf de naam.” deres betekent “hun” en is hier een bezittelijk woord voor een derde persoon meervoud. Het verwijst in deze zin naar de mensen die met folk worden aangeduid: hun naam en datum. deres stemt niet af op het bezeten zelfstandig naamwoord in getal of geslacht; deres navn en deres dato gebruiken dus hetzelfde bezittelijke woord. navn betekent “naam”. Het staat hier in het enkelvoud: iedere bedoelde persoon schrijft een eigen naam. Het bepaalde enkelvoud is navnet: “de naam”. Voor meerdere namen is het onbepaalde meervoud navne. dato betekent “datum”. Ook dit staat hier in het enkelvoud. Het bepaalde enkelvoud is datoen: “de datum”; het onbepaalde meervoud is datoer: “datums/data”. på betekent hier “op”. Het geeft de plaats aan waar de naam en datum worden geschreven: op de bakjes. In deze zin gaat het om een oppervlak of drager. beholderne betekent “de bakjes” of “de houders”. De uitgang -ne markeert hier het bepaalde meervoud. De onbepaalde enkelvoudsvorm is beholder, en het onbepaalde meervoud is beholdere. De voorafgaande context gaat eveneens over deze bakjes, wat de bepaalde vorm in deze zin ondersteunt. Samen vormen de delen: Vi bør hænge en besked op — “Wij zouden een mededeling moeten ophangen”; hvor vi beder folk om at skrive deres navn og dato på beholderne — “waarin we mensen vragen hun naam en datum op de bakjes te zetten”. De volledige betekenis is dus: “Wij zouden een mededeling moeten ophangen waarin we mensen vragen hun naam en datum op de bakjes te zetten.”

5. Skal vi smide alt ud, der er mere end en uge gammelt?

   Zullen we alles wat ouder is dan een week weggooien?

   Skal vi

   zullen we

   smide … ud

   weggooien

   alt

   alles

   mere end

   meer dan

   uge

   week

   gammelt

   oud

   Uitgebreide uitleg

   Skal vi is een vaste, herbruikbare manier om in het Deens een voorstel als vraag te formuleren: “zullen we …?”. skal is hier de tegenwoordige vorm van skulle; die vorm is bij verschillende personen gelijk, waaronder jeg en vi. vi betekent “wij”. Voorbeeld: Skal vi gå nu? — “Zullen we nu gaan?” smide ... ud betekent hier “weggooien”. Het is een scheidbare combinatie: smide is het werkwoord “gooien” en ud voegt hier de betekenis van “weg” toe. In deze vraag staan de twee delen uit elkaar: smide staat vóór alt, terwijl ud daarna komt. Voorbeeld: Hun smider papiret ud. — “Zij gooit het papier weg.” alt betekent hier “alles” en verwijst naar wat men wil weggooien. Het is een zelfstandig gebruikt onbepaald voornaamwoord; het benoemt geen specifiek afzonderlijk voorwerp. Een nuttig contrast is alle voor personen of meervoudige zaken, tegenover alt voor een ongespecificeerde hoeveelheid als geheel. Voorbeeld: Alt er klar. — “Alles is klaar.” mere end betekent “meer dan” en geeft de grens van een vergelijking aan. mere is de vergrotende trap van meget (“veel”); de bijbehorende overtreffende trap is mest. In deze zin vergelijkt de uitdrukking een leeftijdsduur met een week. uge betekent “week”. Het is een zelfstandig naamwoord; in en uge staat het in de onbepaalde enkelvoudsvorm. en markeert hier samen met het zelfstandig naamwoord een onbepaalde enkelvoudige naamwoordgroep; het is op zichzelf geen bewijs voor een numerieke telling. De uitdrukking betekent hier “een week” als tijdsduur. Voorbeeld: en uge senere — “een week later”. gammelt betekent hier “oud” in de betekenis “al een bepaalde tijd bestaand”. De basisvorm is gammel; gammelt is de onzijdige enkelvoudsvorm die aansluit bij alt. Het woord verwijst dus niet grammaticaal naar uge: uge is een utrumwoord (gemeenschappelijk geslacht) en krijgt in een eigen naamwoordgroep gammel, zoals in en gammel uge — “een oude week” (een andere betekenis). Voorbeeld: Maden er tre dage gammel. — “Het eten is drie dagen oud.” De bijzin der er mere end en uge gammelt bepaalt welke alt bedoeld wordt: alles dat meer dan een week oud is. der leidt hier een betrekkelijke bijzin in; er betekent “is”. De combinatie mere end en uge gammelt drukt uit dat de leeftijd groter is dan een week. Samengevoegd vormt Skal vi het voorstel, smide ... ud de handeling, alt het voorwerp en der er mere end en uge gammelt de beperking op dat voorwerp. De volledige betekenis is daarom: “Zullen we alles wat ouder is dan een week weggooien?”

6. Først efter at vi har givet alle en klar deadline.

   Pas nadat we iedereen een duidelijke deadline hebben gegeven.

   Først efter at

   pas nadat

   vi har

   wij hebben

   givet

   gegeven

   alle

   iedereen

   klar

   duidelijke

   deadline

   deadline

   Uitgebreide uitleg

   Først efter at geeft hier de vaste betekenis “pas nadat”. Het leidt een bijzin in die eerst moet gebeuren voordat de hoofdhandeling plaatsvindt. Het Deense først betekent op zichzelf “eerst”, maar samen met efter at betekent de combinatie hier “pas nadat”. Voorbeeld: Først efter at mødet er slut, går vi. — “Pas nadat de vergadering afgelopen is, gaan we.” vi har bestaat uit het persoonlijk voornaamwoord vi (“wij”) en har, de tegenwoordige vorm van have (“hebben”). Samen met het daaropvolgende voltooid deelwoord vormt har hier de voltooide tijd: vi har givet = “wij hebben gegeven”. Har draagt in deze constructie geen zelfstandige betekenis van bezit. givet is het voltooid deelwoord van give (“geven”). De relevante vormketen is give – gav – har givet: infinitief, verleden tijd en voltooide tijd. In deze zin beschrijft har givet een handeling die afgerond moet zijn vóór het bedoelde volgende moment. Voorbeeld: Vi har givet hende besked. — “Wij hebben haar bericht gegeven.” alle betekent hier “iedereen” en is het object van givet: de handeling is aan alle betrokken personen gericht. Het woord kan ook vóór een zelfstandig naamwoord staan met de betekenis “alle”, bijvoorbeeld alle deltagere — “alle deelnemers”. klar betekent in deze woordgroep “duidelijk”. Het is de vorm bij het enkelvoudige gemeenschappelijke geslacht in en klar deadline; vergelijk et klart svar (“een duidelijk antwoord”) en klare svar (“duidelijke antwoorden”). De verbuiging hoort bij het bijvoeglijk naamwoord klar, niet bij deadline. deadline is een zelfstandig naamwoord voor een uiterste termijn of einddatum. In en klar deadline bepaalt en dat het om één onbepaald zelfstandig naamwoord van het en-type gaat; en betekent hier niet zelfstandig “één” als getalsopgave. Voorbeeld: Vi har en ny deadline. — “Wij hebben een nieuwe deadline.” Samen vormen vi har givet alle en klar deadline de bijzin: “wij iedereen een duidelijke deadline hebben gegeven”. De volledige structuur is Først efter at [vi har givet alle en klar deadline]: pas nadat die toewijzing van een duidelijke deadline aan iedereen is afgerond. De gegeven vertaling wordt daarmee: “Pas nadat we iedereen een duidelijke deadline hebben gegeven.”

7. Måske kan vi foreslå en ugentlig oprydning i gruppechatten.

   Misschien kunnen we in de groepschat een wekelijkse opruiming voorstellen.

   Måske

   misschien

   kan vi

   kunnen we

   foreslå

   voorstellen

   ugentlig

   wekelijks

   oprydning

   opruiming

   gruppechatten

   de groepschat

   Uitgebreide uitleg

   Måske betekent hier “misschien” en maakt de bewering voorzichtig: het voorstel wordt als mogelijkheid gepresenteerd, niet als zekerheid. Een bruikbaar contrast is måske “misschien” tegenover sikkert “zeker”. Voorbeeld: Måske kommer hun i morgen. — “Misschien komt ze morgen.” kan vi bestaat uit kan, de tegenwoordige tijd van kunne (“kunnen”), en het persoonlijk voornaamwoord vi (“we”). Kan drukt hier mogelijkheid of haalbaarheid uit; het is niet hetzelfde als een vaste toekomende tijd. Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief. Omdat Måske vooraan staat, komt in deze hoofdzin eerst het werkwoord en daarna het onderwerp: Måske kan vi .... Dat maakt de zin niet automatisch tot een vraag. Voorbeeld: I dag kan vi begynde. — “Vandaag kunnen we beginnen.” foreslå is de infinitief “voorstellen”. De vorm staat hier na kan, dus zonder persoonsuitgang. De tegenwoordige tijd is foreslår, de verleden tijd foreslog en het voltooid deelwoord foreslået. Het werkwoord kan een idee, plan of handeling als voorstel introduceren. Voorbeeld: Jeg foreslår en pause. — “Ik stel een pauze voor.” ugentlig is het bijvoeglijk naamwoord “wekelijks”. Het beschrijft hier oprydning, niet gruppechatten. In het Deens krijgt het bijvoeglijk naamwoord bij een onzijdig enkelvoud vaak de vorm ugentligt; bij meervoud en bepaalde vormen staat ugentlige. De vorm ugentlig past bij een gemeenschappelijk enkelvoud na en: en ugentlig oprydning. Voorbeeld: Vi har et ugentligt møde. — “We hebben een wekelijkse vergadering.” oprydning is een zelfstandig naamwoord voor “opruiming” of “het opruimen”. Het is hier een gemeenschappelijk geslacht-woord, zichtbaar in en ugentlig oprydning. De betekenis gaat in deze zin om een geplande opruimactie, niet noodzakelijk om één concreet voorwerp. Voorbeeld: Oprydning tager tid. — “Opruimen kost tijd.” gruppechatten betekent “de groepschat”. Het is een samenstelling van gruppe (“groep”) en chat, met de bepaalde uitgang -en: gruppechat is “groepschat” en gruppechatten is “de groepschat”. De voorzetselgroep i gruppechatten geeft aan waar het voorstel betrekking op heeft: in de groepschat. Voorbeeld: Hun skriver i gruppechatten. — “Zij schrijft in de groepschat.” Samen vormen Måske kan vi foreslå de voorzichtige suggestie “misschien kunnen we voorstellen”. en ugentlig oprydning is het voorgestelde plan: een wekelijkse opruiming. i gruppechatten plaatst dat plan in de groepschat. De volledige betekenis is daarom: “Misschien kunnen we in de groepschat een wekelijkse opruiming voorstellen.”

8. Så bliver den ugentlige oprydning forudsigelig i stedet for pludselig.

   Dan wordt de wekelijkse opruiming voorspelbaar in plaats van plotseling.

   Så

   dan

   bliver

   wordt

   den

   de

   ugentlige

   wekelijkse

   oprydning

   opruiming

   forudsigelig

   voorspelbaar

   i stedet for

   in plaats van

   pludselig

   plotseling

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “dan” en geeft een gevolg aan. Het kan in andere contexten ook “zo” betekenen, maar die betekenis past hier niet. bliver is de tegenwoordige vorm van blive (“worden”): jeg bliver, du bliver, de bliver. Hier geeft het een verandering van toestand aan: iets wordt voorspelbaar. Het is hier geen hulpwerkwoord voor een toekomende tijd. den is hier het bepaalde lidwoord bij het enkelvoudige en-woord oprydning. In een bepaalde woordgroep met een bijvoeglijk naamwoord staat het vóór dat bijvoeglijk naamwoord: den ugentlige oprydning = “de wekelijkse opruiming”. den kan in andere zinnen ook een zelfstandig gebruikt voornaamwoord zijn, maar dat is hier niet de functie. ugentlige komt van ugentlig (“wekelijks”). De uitgang -e hoort hier bij de bepaalde woordgroep den ugentlige oprydning. Vergelijk en ugentlig oprydning (“een wekelijkse opruiming”) met den ugentlige oprydning (“de wekelijkse opruiming”). oprydning is een zelfstandig naamwoord voor een opruiming of opruimactie. Het is een en-woord: en oprydning. In deze bepaalde woordgroep krijgt het zelfstandig naamwoord zelf geen bepaald achtervoegsel, omdat den vóór het bijvoeglijk naamwoord staat. forudsigelig betekent “voorspelbaar”. Het is hier een bijvoeglijk naamwoord na bliver en beschrijft de nieuwe toestand. De vorm forudsigelig is de onbepaalde enkelvoudsvorm voor een en-woord; vergelijk het meervoud of een bepaalde vorm forudsigelige. i stedet for is de vaste verbinding “in plaats van”. Ze stelt de gekozen toestand tegenover een alternatief. Een herbruikbaar patroon is blive X i stedet for Y — “X worden in plaats van Y”. pludselig betekent hier “plotseling”. Het is, net als forudsigelig, een bijvoeglijk naamwoord dat na bliver een mogelijke toestand beschrijft. In deze zin staat het in de tegenstelling na i stedet for; het is hier niet de bijwoordelijke beschrijving van een afzonderlijke handeling. Samen betekent Så bliver den ugentlige oprydning forudsigelig i stedet for pludselig: “Dan wordt de wekelijkse opruiming voorspelbaar in plaats van plotseling.” De structuur is Så + bliver + de bepaalde onderwerpwoordgroep + de nieuwe toestand forudsigelig + de tegenstelling i stedet for pludselig.

9. Folk kan rydde deres hylder inden rengøringsdagen.

   Mensen kunnen hun planken leegmaken vóór de schoonmaakdag.

   Folk kan

   Mensen kunnen

   rydde

   leegmaken; opruimen

   deres

   hun

   hylder

   planken

   inden

   vóór; voordat

   rengøringsdagen

   de schoonmaakdag

   Uitgebreide uitleg

   Folk kan betekent hier dat mensen iets kunnen doen. Folk betekent hier ‘mensen’; kan is de tegenwoordige vorm van kunne (‘kunnen’). Na kan staat het volgende werkwoord in de infinitief, zonder at: kan rydde. rydde betekent hier ‘leegmaken’ of ‘opruimen’. Het is de infinitief; tegenwoordige tijd is rydder en verleden tijd is ryddede. Afhankelijk van de context kan het werkwoord ordenen of ruimte vrijmaken betekenen. In deze zin past ‘de planken leegmaken’ bij de vaste vertaling. deres betekent ‘hun’ en verwijst hier naar de mensen die met folk worden aangeduid. Deze bezitsvorm verandert niet naar het geslacht of getal van het bezeten woord: deres hylde en deres hylder gebruiken allebei deres. Het is een niet-reflexieve bezitsvorm; sin en sine zijn reflexieve bezitsvormen die onder andere kunnen worden gebruikt wanneer de bezitter het onderwerp van de zin is. hylder betekent ‘planken’. Het enkelvoud is hylde; hylder is het onbepaalde meervoud. Het bepaalde meervoud is hylderne. Het zelfstandig naamwoord draagt hier dus het meervoud, niet deres. inden betekent ‘vóór’ wanneer het een tijdsgrens aanduidt. Voor een volledige bijzin kan het ook ‘voordat’ betekenen, bijvoorbeeld: inden de kommer — ‘voordat ze komen’. In deze zin volgt op inden geen volledige bijzin maar het zelfstandig naamwoord rengøringsdagen, zodat de betekenis ‘vóór de schoonmaakdag’ ontstaat. rengøringsdagen betekent ‘de schoonmaakdag’. Het is een samenstelling van rengøring (‘schoonmaak’) en dag (‘dag’), met een verbindende s; daarna krijgt de samenstelling de bepaalde enkelvoudsvorm -en: rengøringsdag → rengøringsdagen. Samen vormt Folk kan rydde deres hylder de mededelende hoofdzin ‘Mensen kunnen hun planken leegmaken’. inden rengøringsdagen geeft aan dat dit vóór de schoonmaakdag gebeurt. De volledige betekenis is daarom: ‘Mensen kunnen hun planken leegmaken vóór de schoonmaakdag.’

10. Det burde gøre det mere fair og sikkert for alle at bruge køleskabet.

    Dat zou het voor iedereen eerlijker en veiliger moeten maken om de koelkast te gebruiken.

    Det

    dat

    burde

    zou moeten

    gøre

    maken

    mere fair

    eerlijker

    sikkert

    veilig

    for alle

    voor iedereen

    at bruge

    gebruiken

    køleskabet

    de koelkast

    Uitgebreide uitleg

    Det betekent hier “dat” en verwijst terug naar de eerder genoemde situatie of handeling; de precieze referent wordt niet verder benoemd. De vorm det is onzijdig en enkelvoudig, maar op zichzelf zegt ze niet welke zaak bedoeld is. burde is de vorm van bør in deze constructie. Samen met een infinitief drukt het een verwachting of gewenste uitkomst uit: “zou moeten”. Het verwijst hier niet noodzakelijk naar verleden tijd. Na burde staat de infinitief zonder at: burde gøre. gøre betekent hier “maken” in de constructie gøre det + beschrijving: iets een bepaalde eigenschap geven. Voorbeeld: Det gør rummet hyggeligt. — “Dat maakt de ruimte gezellig.” mere fair beschrijft een vergelijking: mere betekent “meer” en fair is hier een leenwoord voor “eerlijk”. De vergelijking wordt gevormd met mere + bijvoeglijk naamwoord, in plaats van met een aparte verbogen vorm. fair blijft in deze uitdrukking onveranderd. sikkert betekent hier “veilig”. Het is de onzijdige vorm van sikker, passend bij het onzijdige object in de constructie gøre det .... De gewone vergelijkende vorm is sikrere; mere sikkert kan ook een vergelijking uitdrukken. In deze zin wordt de verbetering in veiligheid in de Nederlandse vertaling weergegeven als “veiliger”. for alle betekent “voor iedereen”. alle is hier een zelfstandig gebruikt woord voor alle betrokken personen; het is niet hetzelfde als een vorm die een zelfstandig naamwoordgroep zoals “alle boeken” bepaalt. at bruge is de infinitief “gebruiken”: at markeert hier de infinitief en bruge is de basisvorm. De infinitiefgroep at bruge køleskabet benoemt de handeling die voor iedereen eerlijker en veiliger moet worden. køleskabet betekent “de koelkast”. De basisvorm is køleskab; het achtervoegsel -et markeert hier de bepaalde vorm van het onzijdige woord: “de koelkast”. Vergelijk bijvoorbeeld et køleskab — “een koelkast” — met køleskabet — “de koelkast”. In het geheel is er eerst Det burde gøre det: “Dat zou het moeten maken”. Het tweede det is het object dat een nieuwe beschrijving krijgt. Daarna volgen die beschrijvingen, mere fair og sikkert, en for alle geeft aan voor wie het effect geldt. De infinitiefgroep at bruge køleskabet zegt welke activiteit daardoor eerlijker en veiliger wordt. Samen betekent de zin: “Dat zou het voor iedereen eerlijker en veiliger moeten maken om de koelkast te gebruiken.”