De gedeelde koelkast schoon en eerlijk houden | Leer deens in het Nederlands

Over deze les

Met De gedeelde koelkast schoon en eerlijk houden oefen je gespreksuitdrukkingen, uitspraak, woordenschat, grammatica en quizzen in het deens.

Dialoog

Der er igen mad i fælleskøleskabet, der er gået over dato.

Dèr èr igèèn mèdh ie fèluhs-keuluh-sgeebuh, dèr èr goo-uhdh oowuh dee-doh. Er ligt weer eten dat over de datum is in de gedeelde koelkast.

Det kan blive et hygiejneproblem, hvis det står der meget længere.

De kèn blii-wuh e hü-gii-èh-nuh-pro-blèm, vès de stoor dèr mee-uh lèŋ-uh. Het kan een hygiëneprobleem worden als het daar nog veel langer blijft staan.

Nogle beholdere er ikke mærket, så ingen ved, hvem de tilhører.

Noo-luh be-hoo-luh-ruh èr eg-uh mèr-guhdh, soh ee-nən vee, vem dee til-heu-uh. Sommige bakjes hebben geen label, dus niemand weet van wie ze zijn.

Vi bør hænge en besked op, hvor vi beder folk om at skrive deres navn og dato på beholderne.

Vii beur hèŋ-uh en be-sgeð ob, voh vii bee-uh fol om è sgrii-wuh dee-uhs naown oh dee-doh poh be-hoo-luh-nuh. We zouden een mededeling moeten ophangen waarin we mensen vragen hun naam en datum op de bakjes te zetten.

Skal vi smide alt ud, der er mere end en uge gammelt?

Sgal vii smii-dhuh al udh, dèr èr mee-uh en een oo-uh gè-məl? Zullen we alles wat ouder is dan een week weggooien?

Først efter at vi har givet alle en klar deadline.

Feurst èftuh è vii haa gii-wuhdh aluh en klar dèd-lain. Pas nadat we iedereen een duidelijke deadline hebben gegeven.

Måske kan vi foreslå en ugentlig oprydning i gruppechatten.

Moos-guh kèn vii foh-sloh en oo-ənlie oh-prüüneng ie groh-buh-tsjè-den. Misschien kunnen we in de groepschat een wekelijkse opruiming voorstellen.

Så bliver den ugentlige oprydning forudsigelig i stedet for pludselig.

Soh blii-wuh den oo-ənlie oh-prüüneng foh-uh-sii-uh-lie ie steð foh ploe-suh-lie. Dan wordt de wekelijkse opruiming voorspelbaar in plaats van plotseling.

Folk kan rydde deres hylder inden rengøringsdagen.

Fol kèn reuduh dee-uhs hü-luh èn-ən rèng-eu-uh-rengs-dee-un. Mensen kunnen hun planken leegmaken vóór de schoonmaakdag.

Det burde gøre det mere fair og sikkert for alle at bruge køleskabet.

De boe-uhdhuh geu-uh de mee-uh fèè-uh oh seguhd foh aluh è broe-wuh keuluh-sgeebuh. Dat zou het voor iedereen eerlijker en veiliger moeten maken om de koelkast te gebruiken.

Woord voor woord

Der ‘Der’ geeft in ‘Der er’ aan dat er iets aanwezig is. In ‘der er gået over dato’ verwijst ‘der’ terug naar de genoemde mad.

er ‘Er’ betekent hier ‘is’ en geeft aan dat er mad in de koelkast aanwezig is. De vaste aanwezigheidsconstructie is ‘Der er’ gevolgd door wat er aanwezig is.

igen ‘Igen’ betekent ‘weer’: het probleem met het eten doet zich opnieuw voor. Je kunt ‘igen’ gebruiken wanneer iets opnieuw gebeurt of terugkomt.

mad ‘Mad’ betekent ‘eten’ en verwijst hier naar de producten in de gedeelde koelkast. Het woord kan bijvoorbeeld na ‘spise’ of ‘lave’ staan in een gesprek over eten.

i ‘I’ betekent hier ‘in’ en geeft de plaats aan: het eten bevindt zich in de koelkast. Je gebruikt ‘i’ met een plaats zoals ‘i fælleskøleskabet’.

fælleskøleskabet ‘Fælleskøleskabet’ betekent ‘de gedeelde koelkast’. De vorm verwijst naar de specifieke koelkast die door meerdere mensen wordt gebruikt; je kunt hetzelfde patroon gebruiken voor een andere gedeelde ruimte of voorziening.

gået over dato ‘Gået over dato’ betekent dat iets over de houdbaarheidsdatum heen is en dus verlopen is. In deze uitdrukking draagt ‘gået’ het idee van voorbijgaan bij, geeft ‘over’ aan dat een grens is overschreden en verwijst ‘dato’ naar de datum.

Det ‘Det’ verwijst in ‘Det kan blive et hygiejneproblem’ naar de eerder genoemde situatie of het eten. Het staat hier als onderwerp van de zin en wordt gevolgd door ‘kan blive’.

kan ‘Kan’ geeft in ‘Det kan blive’ een mogelijkheid aan: het probleem kan ontstaan. Je gebruikt ‘kan’ met een werkwoord zoals ‘blive’ om te zeggen dat iets mogelijk is.

blive ‘Blive’ betekent hier ‘worden’ en beschrijft een mogelijke verandering naar een hygiëneprobleem. Na ‘kan’ staat het in de constructie ‘kan blive’.

et ‘Et’ betekent ‘een’ en introduceert hier één mogelijk hygiëneprobleem. Het staat direct voor ‘hygiejneproblem’ in ‘et hygiejneproblem’.

hygiejneproblem ‘Hygiejneproblem’ betekent ‘hygiëneprobleem’ en benoemt het risico van eten dat te lang blijft staan. Je kunt het woord gebruiken voor een probleem dat met schoon en veilig omgaan met voedsel te maken heeft.

hvis ‘Hvis’ betekent ‘als’ en introduceert hier de voorwaarde dat het eten daar nog langer blijft staan. Het patroon is ‘hvis’ gevolgd door een situatie of voorwaarde.

står ‘Står’ betekent hier dat het eten daar blijft staan of blijft liggen. In ‘hvis det står der’ beschrijft het dat iets op dezelfde plaats blijft; je kunt ‘står’ ook gebruiken voor iets dat ergens rechtop staat.

meget ‘Meget’ versterkt hier ‘længere’ en betekent ‘veel’ in ‘meget længere’. De combinatie geeft aan dat de duur aanzienlijk langer wordt.

længere ‘Længere’ betekent ‘langer’ en verwijst hier naar een langere verblijfsduur. Je gebruikt het bijvoorbeeld om een duur te vergelijken of om te zeggen dat iets nog langer doorgaat.

Nogle ‘Nogle’ betekent ‘sommige’ en verwijst hier naar een deel van de bakjes. Het staat voor ‘beholdere’ in ‘Nogle beholdere’.

beholdere ‘Beholdere’ betekent ‘bakjes’ of ‘containers’ en verwijst naar meerdere voedselbakjes. Je kunt het gebruiken voor voorwerpen waarin je iets bewaart of vervoert.

ikke ‘Ikke’ maakt de mededeling negatief: de bakjes zijn niet gelabeld. Het staat hier voor ‘mærket’ in ‘er ikke mærket’.

mærket ‘Mærket’ betekent hier ‘gelabeld’ of ‘gemarkeerd’: op de bakjes staat geen herkenbare aanduiding. In ‘er ikke mærket’ beschrijft het wat er met de bakjes is gedaan.

så ‘Så’ betekent in ‘så ingen ved’ ‘dus’ en geeft het gevolg van de vorige informatie aan. Je kunt ‘så’ gebruiken om een reden met het daaropvolgende gevolg te verbinden.

ingen ‘Ingen’ betekent ‘niemand’ en geeft aan dat geen persoon weet van wie de bakjes zijn. Het staat hier voor ‘ved’ in ‘ingen ved’.

ved ‘Ved’ betekent ‘weet’ in ‘ingen ved, hvem de tilhører’. Het wordt gebruikt om kennis of informatie aan te geven, vaak gevolgd door wat iemand weet.

hvem ‘Hvem’ betekent ‘wie’ en vraagt hier naar de persoon aan wie de bakjes toebehoren. In ‘hvem de tilhører’ leidt het een indirecte vraag in.

de ‘De’ betekent hier ‘ze’ en verwijst terug naar de genoemde bakjes. In ‘de tilhører’ is het onderwerp van de vraag naar eigendom.

tilhører ‘Tilhører’ betekent ‘toebehoort aan’ en gaat hier over de eigenaar van de bakjes. Het bruikbare patroon is ‘hvem ... tilhører’ om te vragen van wie iets is.

Vi ‘Vi’ betekent ‘wij’ en verwijst naar de twee mensen die samen een oplossing bespreken. Je gebruikt ‘vi’ als de spreker zichzelf samen met anderen bedoelt.

bør ‘Bør’ betekent hier ‘zouden moeten’ en drukt een aanbeveling uit: er zou een bericht moeten komen. Het staat voor een werkwoord zoals ‘hænge’ in ‘Vi bør hænge’.

hænge ‘Hænge’ betekent hier een bericht ophangen. In ‘hænge en besked op’ hoort het bij ‘op’ en beschrijft het samen het plaatsen van een bericht op een zichtbare plek.

en ‘En’ betekent ‘een’ en introduceert hier één bericht in ‘en besked’. Het staat direct voor het zelfstandig naamwoord dat wordt genoemd.

besked ‘Besked’ betekent ‘bericht’ of ‘mededeling’ en verwijst hier naar de tekst die in de gedeelde ruimte wordt opgehangen. Je kunt het gebruiken voor informatie die aan anderen wordt doorgegeven.

op ‘Op’ hoort in ‘hænge en besked op’ bij het werkwoord en maakt duidelijk dat het bericht wordt opgehangen of geplaatst. De combinatie ‘hænge ... op’ is bruikbaar voor een bericht, poster of mededeling.

hvor ‘Hvor’ betekent hier ‘waarin’ of ‘waarbij’ en introduceert de inhoud van de mededeling. In ‘hvor vi beder folk om at skrive’ volgt wat de mededeling aan mensen vraagt.

beder ‘Beder’ betekent ‘vraagt’ of ‘verzoekt’ en beschrijft hier een verzoek aan andere mensen. Het vaste patroon is ‘beder folk om at skrive’.

folk ‘Folk’ betekent ‘mensen’ en verwijst hier algemeen naar de gebruikers van de gedeelde koelkast. Het woord wordt vaak gebruikt wanneer je over mensen als groep spreekt.

om ‘Om’ hoort in ‘beder folk om at skrive’ bij het werkwoord ‘beder’ en leidt het gevraagde handelen in. Gebruik dit patroon om iemand te vragen om iets te doen.

at ‘At’ markeert in ‘om at skrive’ het werkwoord van de gevraagde handeling. De constructie is ‘om at’ gevolgd door een werkwoord.

skrive ‘Skrive’ betekent ‘schrijven’ en verwijst hier naar het noteren van een naam en datum op de bakjes. In ‘at skrive deres navn og dato’ staat het na ‘at’.

deres ‘Deres’ betekent ‘hun’ en geeft aan dat de naam en datum bij de mensen uit ‘folk’ horen. Het staat voor de bezittingen in ‘deres navn og dato’.

navn ‘Navn’ betekent ‘naam’ en is hier de informatie die mensen op hun bakjes moeten schrijven. Je kunt het gebruiken in verzoeken om iemands naam ergens te noteren.

og ‘Og’ betekent ‘en’ en verbindt hier ‘navn’ met ‘dato’. Het voegt twee zaken samen die samen op de bakjes moeten worden geschreven.

dato ‘Dato’ betekent ‘datum’ en verwijst hier naar de datum die op een bakje moet worden gezet. Het wordt in ‘deres navn og dato’ verbonden met ‘navn’.

beholderne ‘Beholderne’ betekent ‘de bakjes’ of ‘de containers’ en verwijst naar de al genoemde bakjes. De vorm wordt gebruikt wanneer de specifieke containers uit de situatie worden bedoeld.

Skal ‘Skal’ geeft in de vraag ‘Skal vi smide ... ud?’ een voorstel aan: zullen we dit doen? Je kunt ‘Skal vi’ gebruiken om gezamenlijk een handeling voor te stellen.

smide ‘Smide’ betekent ‘gooien’ en verwijst in ‘smide alt ud’ naar het weggooien van voedsel. In deze combinatie hoort het bij ‘ud’.

alt ‘Alt’ betekent ‘alles’ en omvat hier al het eten dat ouder is dan een week. Het staat voor ‘ud’ in de constructie ‘smide alt ud’.

ud ‘Ud’ hoort in ‘smide alt ud’ bij het werkwoord en geeft aan dat iets wordt weggegooid of naar buiten verwijderd. De volledige combinatie maakt duidelijk dat het voedsel niet in de koelkast blijft.

mere ‘Mere’ betekent ‘meer’ en geeft in ‘mere end en uge’ aan dat een grens wordt overschreden. Het wordt hier gebruikt om een hoeveelheid of duur boven een bepaald punt te beschrijven.

end ‘End’ betekent ‘dan’ in de vergelijking ‘mere end en uge’. Het verbindt ‘mere’ met de tijdsduur waarmee wordt vergeleken.

uge ‘Uge’ betekent ‘week’ en geeft hier de tijdsduur aan waarmee de ouderdom van het eten wordt vergeleken. In ‘mere end en uge’ volgt het op een hoeveelheid.

gammelt ‘Gammelt’ betekent hier ‘oud’ en beschrijft de ouderdom van het eten. In ‘mere end en uge gammelt’ wordt aangegeven dat het eten langer dan een week oud is.

Først ‘Først’ betekent in ‘Først efter at ...’ ‘eerst’ of ‘pas’ en legt een voorwaarde voor de handeling vast. Hier wordt eerst een duidelijke deadline gegeven voordat er iets wordt weggegooid.

efter ‘Efter’ betekent ‘na’ en verbindt hier de handeling met de voorwaarde ‘at vi har givet alle en klar deadline’. Het patroon ‘efter at’ verwijst naar iets dat eerst gebeurt.

har ‘Har’ betekent ‘hebben’ in ‘har givet’ en helpt om aan te geven dat de deadline gegeven is. In deze zin staat het samen met ‘givet’ na ‘vi’.

givet ‘Givet’ betekent ‘gegeven’ in ‘har givet alle en klar deadline’. Samen met ‘har’ beschrijft het dat iedereen een duidelijke deadline heeft ontvangen.

alle ‘Alle’ betekent hier ‘iedereen’ en verwijst naar alle mensen die de koelkast gebruiken. Het staat voor ‘en klar deadline’ in ‘givet alle en klar deadline’.

klar ‘Klar’ betekent ‘duidelijk’ en beschrijft hier een deadline waarvan de grens voor iedereen begrijpelijk is. Het staat direct voor ‘deadline’.

deadline ‘Deadline’ betekent ‘deadline’ en verwijst hier naar de uiterste tijd waarop mensen hun spullen moeten controleren. Je kunt het gebruiken voor een afgesproken uiterste moment.

Måske ‘Måske’ betekent ‘misschien’ en maakt het voorstel voorzichtig: het is een mogelijke oplossing. Het staat aan het begin van ‘Måske kan vi foreslå’.

foreslå ‘Foreslå’ betekent ‘voorstellen’ en verwijst hier naar het idee van een wekelijkse opruiming. Het staat na ‘kan vi’ in ‘kan vi foreslå’.

ugentlig ‘Ugentlig’ betekent ‘wekelijks’ en beschrijft een opruiming die elke week plaatsvindt. Het staat voor ‘oprydning’ in ‘en ugentlig oprydning’.

oprydning ‘Oprydning’ betekent hier ‘opruiming’ of ‘schoonmaak’ van de gedeelde koelkast. Het woord kan gebruikt worden voor een geplande handeling waarbij een ruimte wordt opgeruimd.

gruppechatten ‘Gruppechatten’ betekent ‘de groepschat’ en verwijst naar het communicatiekanaal waarin het voorstel kan worden gedeeld. De vorm duidt op de specifieke groepschat van de betrokken mensen.

bliver ‘Bliver’ betekent hier ‘wordt’ of ‘wordt dan’ en beschrijft het resultaat van het voorstel. In ‘Så bliver den ugentlige oprydning forudsigelig’ volgt het op ‘Så’.

den ‘Den’ verwijst in ‘den ugentlige oprydning’ naar de eerder genoemde opruiming. Het maakt duidelijk dat juist die geplande opruiming wordt bedoeld.

ugentlige ‘Ugentlige’ betekent ‘wekelijkse’ en beschrijft hier de specifieke opruiming die elke week terugkomt. Het staat in ‘den ugentlige oprydning’ voor het zelfstandig naamwoord.

forudsigelig ‘Forudsigelig’ betekent ‘voorspelbaar’: mensen weten wanneer de opruiming plaatsvindt. Je kunt het gebruiken voor een gebeurtenis die volgens een verwacht patroon verloopt.

i stedet for ‘I stedet for’ betekent ‘in plaats van’ en contrasteert hier een voorspelbare opruiming met iets plotselings. Binnen de uitdrukking draagt ‘i’ het idee van ‘in’ bij, verwijst ‘stedet’ naar de plaats en verbindt ‘for’ de vervanging; samen vormt dit één vaste uitdrukking.

pludselig ‘Pludselig’ betekent ‘plotseling’ en beschrijft hier een opruiming die zonder voorafgaande verwachting zou gebeuren. Het staat na ‘i stedet for’ als contrast met ‘forudsigelig’.

rydde ‘Rydde’ betekent hier ‘leegmaken’ of ‘opruimen’ en verwijst naar het vrijmaken van de eigen planken. Het patroon is ‘rydde deres hylder’.

hylder ‘Hylder’ betekent ‘planken’ en verwijst hier naar de opbergruimte in de koelkast. In ‘rydde deres hylder’ zijn het de planken die mensen vóór de schoonmaakdag leegmaken.

inden ‘Inden’ betekent ‘vóór’ en geeft hier aan dat het leegmaken eerder moet gebeuren dan de schoonmaakdag. Je gebruikt ‘inden’ om een tijdsgrens aan te geven.

rengøringsdagen ‘Rengøringsdagen’ betekent ‘de schoonmaakdag’ en verwijst naar de geplande dag waarop de koelkast wordt schoongemaakt. De vorm gaat over de specifieke dag die in deze afspraak bedoeld is.

burde ‘Burde’ betekent hier ‘zou moeten’ en drukt een verwachting uit over het resultaat van de voorgestelde aanpak. In ‘Det burde gøre’ staat het voor het werkwoord ‘gøre’.

gøre ‘Gøre’ betekent hier ‘maken’ of ‘ervoor zorgen dat’ en beschrijft het resultaat voor het gebruik van de koelkast. Het patroon is ‘gøre det mere fair og sikkert’.

fair ‘Fair’ betekent ‘eerlijk’ en beschrijft hier een gebruik van de koelkast waarbij iedereen gelijkwaardig wordt behandeld. Het staat samen met ‘sikkert’ in ‘mere fair og sikkert’.

sikkert ‘Sikkert’ betekent ‘veilig’ en beschrijft hier dat het gebruik van de koelkast geen onnodig risico oplevert. Het staat samen met ‘fair’ in ‘mere fair og sikkert for alle’.

for ‘For’ betekent hier ‘voor’ en geeft aan voor wie het gebruik eerlijk en veilig moet zijn. In ‘for alle’ verwijst het naar alle gebruikers.

bruge ‘Bruge’ betekent ‘gebruiken’ en verwijst hier naar het gebruik van de koelkast. Het staat na ‘at’ in ‘at bruge køleskabet’.

køleskabet ‘Køleskabet’ betekent ‘de koelkast’ en verwijst naar de gedeelde koelkast uit het gesprek. De vorm wordt gebruikt voor de specifieke koelkast die al eerder is genoemd.

Grammatica

først efter + tidsudtryk

Vi smider maden ud først efter datoen.

Vii smii-uh mè-den udh feurst èftuh dee-do-un.

We gooien het eten pas na de datum weg.

først efter betekent ‘pas na’. Het benadrukt dat iets niet eerder gebeurt.

hænge ... op

Hæng beskeden op.

Hèŋ be-sge-den ob.

Hang het bericht op.

Bij dit scheidbare werkwoord staat op achteraan, na het lijdend voorwerp: beskeden op.

Deens woordenschat

bede werkwoord

bee-uh vragen; verzoeken beder

Vi beder folk om at skrive deres navn og dato.

beholder zelfstandig naamwoord

be-hoo-luh bakje; houder beholdere

Geslacht: common

Nogle beholdere er ikke mærket.

besked zelfstandig naamwoord

be-sgeð bericht; mededeling

Geslacht: common

Vi bør hænge en besked op.

blive werkwoord

blii-wuh worden

Det kan blive et hygiejneproblem.

fælleskøleskab zelfstandig naamwoord

fèluhs-keuluh-sgeeb gedeelde koelkast fælleskøleskabet

Geslacht: neuter
Bepaald: true

Der er igen mad i fælleskøleskabet.

gå over dato uitdrukking

goo-uhdh oowuh dee-doh over de datum zijn gået over dato

Der er igen mad i fælleskøleskabet, der er gået over dato.

hygiejneproblem zelfstandig naamwoord

hü-gii-èh-nuh-pro-blèm hygiëneprobleem

Geslacht: neuter

Det kan blive et hygiejneproblem.

hænge op uitdrukking

hèŋ-uh ob ophangen hænge ... op

Vi bør hænge en besked op.

ingen voornaamwoord

ee-nən niemand

Ingen ved, hvem de tilhører.

mad zelfstandig naamwoord

mèdh eten

Geslacht: common

Der er igen mad i fælleskøleskabet.

mærke werkwoord

mèr-guh labelen; merken mærket

Nogle beholdere er ikke mærket.

tilhøre werkwoord

til-heu-uh toebehoren tilhører

Ingen ved, hvem de tilhører.

Quiz

Spelling

Tik op de letters om het woord te spellen.

niemand

Antwoord tonen

ingen

toebehoren

Antwoord tonen

tilhører

worden

Antwoord tonen

blive

labelen; merken

Antwoord tonen

mærket