Privacy bij de receptie | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg er ikke tryg ved at tale om følsomme detaljer ved receptionen.

   Ik voel me er niet prettig bij om gevoelige details aan de balie te bespreken.

   Jeg er

   ik ben

   ikke

   niet

   tryg

   op mijn gemak; gerust

   ved

   bij

   tale om

   praten over; bespreken

   følsomme

   gevoelige

   detaljer

   details

   ved receptionen

   bij de receptie

   Uitgebreide uitleg

   Jeg er betekent hier letterlijk “ik ben” en vormt met het bijvoeglijk naamwoord een beschrijving van de toestand van de spreker. Het Deense er is de tegenwoordige tijd van at være (“zijn”) en verandert niet naar persoon: jeg er = “ik ben”, vi er = “wij zijn”. ikke staat vóór tryg en maakt de uitspraak ontkennend: de spreker is niet op zijn gemak. Een bruikbaar patroon is jeg er ikke + bijvoeglijk naamwoord, bijvoorbeeld: Jeg er ikke klar. — “Ik ben niet klaar.” tryg betekent hier “op zijn gemak” of “gerust”, niet simpelweg “veilig” in fysieke zin. De vorm is een bijvoeglijk naamwoord; in deze zin beschrijft het de toestand van jeg. Een verwant maar niet identiek woord is sikker, dat vaak “zeker” of “veilig” betekent. Voorbeeld: Jeg føler mig tryg her. — “Ik voel me hier op mijn gemak.” ved verbindt de toestand tryg met datgene waarbij de spreker zich niet prettig voelt. In deze context krijgt het de betekenis “bij” in de vaste combinatie tryg ved + ...: ergens op zijn gemak mee zijn. Voorbeeld: Er du tryg ved det? — “Voel je je daar prettig bij?” tale om is een werkwoordelijke combinatie met de betekenis “praten over” of “bespreken”. tale is de basisvorm (“praten”); na at staat deze infinitiefvorm. om geeft aan waarover men praat. Voorbeeld: Vi vil tale om planen. — “Wij willen over het plan praten.” følsomme betekent “gevoelige”. Het is de vorm die hier bij het meervoudige zelfstandig naamwoord detaljer hoort. De basisvorm is følsom; følsomme kan in het Deens onder meer bij meervoud staan. Voorbeeld: De nævner følsomme emner. — “Ze noemen gevoelige onderwerpen.” detaljer betekent “details”. Dit is een meervoudsvorm; het enkelvoud is detalje. Het woord verwijst hier naar specifieke informatie waarover de spreker niet wil praten. Voorbeeld: Jeg kender ikke alle detaljer. — “Ik ken niet alle details.” ved receptionen betekent “bij de receptie”. Hier heeft ved dus een plaatsbetekenis, en receptionen is de bepaalde vorm van reception (“de receptie”). De uitgang -en markeert hier bepaaldheid in het enkelvoud. Voorbeeld: Hun arbejder ved receptionen. — “Zij werkt bij de receptie.” Samen vormen de delen: Jeg er ikke tryg ved (“ik voel me niet prettig bij”) + at tale om (“om te praten over”) + følsomme detaljer (“gevoelige details”) + ved receptionen (“bij de receptie”). De volledige betekenis is daarom: “Ik voel me er niet prettig bij om gevoelige details bij de balie te bespreken.”

2. Vi kan gå ind i et afskærmet område, når det handler om noget personligt.

   We kunnen voor persoonlijke zaken naar een privéruimte gaan.

   Vi kan

   wij kunnen

   gå

   gaan

   ind i

   naar binnen, in

   afskærmet

   afgeschermd

   område

   gebied, ruimte

   når

   wanneer

   det handler om

   het gaat over

   noget

   iets

   personligt

   persoonlijk

   Uitgebreide uitleg

   Vi kan betekent hier “wij kunnen”: vi is het persoonlijke voornaamwoord voor “wij” en kan is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord kunne. Na kan staat in het Deens de infinitief zonder at: Vi kan gå = “Wij kunnen gaan”. Het gaat hier om mogelijkheid of toestemming, niet om een bewering dat de handeling al plaatsvindt. gå betekent “gaan”. De infinitief blijft na kan onveranderd. In een andere tijd kan dezelfde woordstam bijvoorbeeld verschijnen in gik (“ging”) of er gået (“is gegaan”), maar na kan is juist gå nodig. ind i geeft beweging naar binnen aan: “naar binnen, in”. ind beschrijft de richting en i leidt de ruimte in die de bestemming is. Dit verschilt van alleen i, dat ook een plaats zonder bewegingsbetekenis kan aanduiden. Voorbeeld: Vi går ind i rummet. — “Wij gaan de kamer binnen.” afskærmet betekent hier “afgeschermd” of “afgezonderd”. Het is een vorm van het adjectief afskærmet, dat in deze vorm past bij het onzijdige zelfstandig naamwoord område. Het zegt iets over de mate van afscherming of privacy van die ruimte; het betekent niet op zichzelf “privé” in elke mogelijke betekenis. område betekent “gebied” of, in deze context, “ruimte”. Het is een zelfstandig naamwoord. De combinatie et afskærmet område betekent letterlijk “een afgeschermd gebied”, terwijl de vaste Nederlandse vertaling de context natuurlijk weergeeft als “een privéruimte”. Het onbepaalde lidwoord et markeert hier een onzijdig zelfstandig naamwoord; het stelt niet op zichzelf een specifiek aantal vast. når betekent “wanneer” of “als” en leidt hier de voorwaardelijke/tijdelijke bijzin in. De bijzin geeft de situatie aan waarin de mogelijkheid uit de hoofdzin geldt. In het Deens staat het werkwoord in deze bijzin vóór het onderwerp: når det handler .... det handler om is een veelgebruikte constructie met de betekenis “het gaat over” of “het betreft”. handler is de tegenwoordige vorm van handle; in deze uitdrukking is det het grammaticale onderwerp. De constructie moet niet letterlijk worden opgevat als een handeling waarbij iemand iets “behandelt”. Voorbeeld: Det handler om arbejde. — “Het gaat over werk.” noget betekent “iets” en verwijst hier naar een niet nader gespecificeerde zaak of kwestie. Het is een onbepaald voornaamwoord; het identificeert geen concreet onderwerp. In noget personligt bepaalt het tegelijk dat er sprake is van iets persoonlijks. personligt betekent hier “persoonlijk”. De vorm hoort bij noget: het adjectief krijgt in deze combinatie de onzijdige vorm op -t. De basisvorm is personlig; naast personligt bestaat bijvoorbeeld de vorm personlige in contexten waarin die vorm vereist is. Het adjectief beschrijft in deze zin de aard van de zaak, niet een persoon. Samen betekent Vi kan gå ind i et afskærmet område “Wij kunnen naar een afgeschermde ruimte gaan”. De bijzin når det handler om noget personligt bepaalt wanneer dat passend of mogelijk is: “wanneer het om iets persoonlijks gaat”. In zijn geheel is de vaste betekenis: “We kunnen voor persoonlijke zaken naar een privéruimte gaan.”

3. Det ville hjælpe, for venteværelset ligger meget tæt på.

   Dat zou helpen, want de wachtkamer is heel dichtbij.

   Det

   dat

   ville

   zou

   hjælpe

   helpen

   for

   want

   venteværelset

   de wachtkamer

   ligger

   ligt

   meget

   heel

   tæt på

   dichtbij

   Uitgebreide uitleg

   Det betekent hier “dat/het” en staat als onderwerp. De exacte referent wordt niet zelfstandig genoemd; de vertaling ondersteunt wel een verwijzing naar een eerder genoemde handeling of situatie. De vorm det is een onzijdige enkelvoudsvorm; het is niet automatisch hetzelfde als een specifiek zelfstandig naamwoord. ville is de verleden tijd van vil. In deze combinatie geeft het geen gewone verleden tijd weer, maar een voorwaardelijke of voorzichtige betekenis: “zou”. Na een modaal werkwoord zoals ville staat het volgende werkwoord in de infinitief zonder at. hjælpe is de infinitief van hjælpe, “helpen”. De combinatie ville hjælpe betekent dus “zou helpen”. Voorbeeld: Det ville hjælpe meget. — “Dat zou veel helpen.” for betekent hier “want” en leidt de reden voor de eerste mededeling in. Het is niet het voorzetsel “voor” in deze zin. venteværelset betekent “de wachtkamer”. Dit is de bepaalde vorm van venteværelse: venteværelse = “wachtkamer”, venteværelset = “de wachtkamer”. Het achtervoegsel -t markeert hier de bepaalde vorm van dit onzijdige woord; het is geen meervoud. ligger is de tegenwoordige tijd van ligge, “liggen”. Bij plaatsen wordt ligge ook gebruikt voor de ligging van een ruimte of gebouw: de wachtkamer bevindt zich ergens. Voorbeeld: Kontoret ligger tæt på. — “Het kantoor is dichtbij.” meget betekent “heel/erg” en versterkt hier de daaropvolgende nabijheidsuitdrukking. Het beschrijft dus niet zelfstandig de wachtkamer. tæt på betekent samen “dichtbij” of “vlakbij”. tæt betekent letterlijk “dicht” en på maakt in deze vaste combinatie de betekenis “dichtbij”. Voorbeeld: Skolen ligger tæt på. — “De school ligt dichtbij.” Samen vormen Det ville hjælpe en for venteværelset ligger meget tæt på de betekenis: “Dat zou helpen, want de wachtkamer is heel dichtbij.” De eerste hoofdzin noemt het nut van de bedoelde handeling of situatie; de tweede hoofdzin geeft als reden dat de wachtkamer zich op korte afstand bevindt.

4. Dit privatliv er vigtigt, og de detaljer bør ikke drøftes offentligt.

   Uw privacy is belangrijk, en die details horen niet in het openbaar te worden besproken.

   Dit

   jouw

   privatliv

   privacy

   vigtigt

   belangrijk

   de

   die

   detaljer

   details

   bør

   hoort te

   drøftes

   besproken worden

   offentligt

   in het openbaar

   Uitgebreide uitleg

   Dit betekent hier “jouw/uw” en is de bezittelijke vorm bij één persoon die wordt aangesproken. De vorm past zich in het Deens aan het zelfstandig naamwoord aan: din bij een en-woord, dit bij een et-woord en dine bij meervoud. In deze zin hoort dit bij privatliv, een et-woord. privatliv betekent “privacy”. Het is een zelfstandig naamwoord; het samengestelde woord bevat liv (“leven”), maar privatliv betekent als geheel “privacy”. vigtigt betekent hier “belangrijk”. De basisvorm is vigtig; vigtigt is de vorm bij een et-woord, zoals privatliv. Bij een en-woord staat vigtig, en in het meervoud vigtige. Voorbeeld: Det er vigtigt. — “Dat is belangrijk.” de betekent hier “die”. Voor een meervoudig zelfstandig naamwoord staat het als aanwijzende bepaler vóór het zelfstandig naamwoord: de detaljer — “die details”. Het is dus niet het enkelvoudige den of det. detaljer betekent “details”. Het enkelvoud is detalje; detaljer is het meervoud. Voorbeeld: Jeg læser detaljerne. — “Ik lees de details.” De bepaalde meervoudsvorm is hier detaljerne, met de uitgang -ne. bør betekent hier “hoort te” of “zou moeten”. Het is de tegenwoordige vorm van burde en drukt een norm, aanbeveling of gepastheid uit. Na bør staat de volgende infinitief zonder at, zoals in bør vente — “hoort te wachten”. Bør verandert niet mee met de persoon. drøftes betekent “besproken worden”. Het actieve werkwoord is drøfte (“bespreken”); de uitgang -s maakt hier een passieve vorm. Daardoor worden de details grammaticaal het onderwerp van wat besproken wordt, zonder dat de uitvoerder wordt genoemd. Voorbeeld: Sagen drøftes senere. — “De zaak wordt later besproken.” offentligt betekent hier “in het openbaar” of “openbaar”. Het hangt samen met offentlig (“openbaar”) en wordt hier bij het werkwoord adverbiaal gebruikt: het zegt waar of in welke open context het bespreken plaatsvindt. Vergelijk et offentligt møde — “een openbare vergadering”; daar beschrijft offentligt niet een werkwoord maar een et-woord. Samen vormen Dit privatliv er vigtigt en de detaljer bør ikke drøftes offentligt twee delen die met og (“en”) verbonden zijn. er betekent “is” en koppelt privatliv aan vigtigt: “Uw privacy is belangrijk”. In het tweede deel maakt ikke de combinatie bør drøftes negatief: de details horen niet besproken te worden. De volledige betekenis is daarom: “Uw privacy is belangrijk, en die details horen niet in het openbaar te worden besproken.”

5. Kunne jeg i stedet skrive de fleste baggrundsoplysninger på de skriftlige formularer?

   Zou ik de meeste achtergrondinformatie in plaats daarvan op de schriftelijke formulieren kunnen zetten?

   Kunne jeg

   zou ik ... kunnen?

   i stedet

   in plaats daarvan

   skrive

   schrijven; invullen

   de fleste

   de meeste

   baggrundsoplysninger

   achtergrondinformatie

   skriftlige

   schriftelijke

   formularer

   formulieren

   Uitgebreide uitleg

   Kunne jeg is een beleefde manier om een mogelijkheid of toestemming als vraag voor te leggen: “zou ik … kunnen?” Kunne is hier de vorm van het modale werkwoord kunne (“kunnen”); in deze vraag klinkt het niet als een gewone mededeling over verleden tijd. Het onderwerp jeg staat direct erna, zoals vaak in een Deense vraag. i stedet betekent “in plaats daarvan”. Het verwijst hier naar een alternatief voor het bespreken van de informatie in het openbaar; het drukt op zichzelf geen extra tijd of plaats uit. skrive is de infinitief van skrive (“schrijven”). Na het modale werkwoord staat deze infinitief zonder extra infinitiefmarkeerder. In deze context gaat skrive praktisch over informatie op formulieren zetten of invullen, niet alleen over vrij tekst schrijven. Voorbeeld: Jeg kan skrive det her. — “Ik kan dat hier opschrijven.” de fleste betekent “de meeste” en wordt gebruikt voor een groot deel van een meervoudige groep, niet noodzakelijk voor alle leden. Het patroon is de fleste + meervoudig zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld de fleste spørgsmål — “de meeste vragen”. baggrundsoplysninger betekent “achtergrondinformatie”. Het is een meervoudige vorm; het enkelvoud is baggrundsoplysning. Het woord bestaat als zelfstandig Deens samengesteld woord uit baggrund (“achtergrond”) en oplysning (“informatie/inlichting”), maar in deze zin verwijst de hele vorm naar de relevante achtergrondgegevens. skriftlige is de vorm van het bijvoeglijk naamwoord skriftlig (“schriftelijk”) bij een meervoudige of bepaalde nominale groep. De uitgang -e hoort dus bij het bijvoeglijk naamwoord zelf; hij is geen uitgang van formularer. Vergelijk: en skriftlig formular — “een schriftelijk formulier” en de skriftlige formularer — “de schriftelijke formulieren”. formularer is het meervoud van formular (“formulier”). In de skriftlige formularer maakt de de groep bepaald en geeft formularer aan dat het om meerdere formulieren gaat. Samen vormen de delen de vraag Kunne jeg ... skrive ...?: de spreker vraagt beleefd of die persoon de meeste achtergrondinformatie in plaats daarvan op de schriftelijke formulieren kan zetten. på geeft daarbij de plaats of drager aan: de informatie wordt op de formulieren geschreven. De volledige betekenis is: “Zou ik de meeste achtergrondinformatie in plaats daarvan op de schriftelijke formulieren kunnen zetten?”

6. Det kan du godt, selv om behandleren stadig kan stille dig spørgsmål i enerum.

   Dat kan, hoewel de behandelaar u misschien nog steeds privé vragen kan stellen.

   Det kan du godt

   Dat kun je inderdaad

   selv om

   hoewel

   behandleren

   de behandelaar

   stadig

   nog steeds

   kan

   kan

   stille

   stellen

   dig

   u

   spørgsmål

   vragen

   i enerum

   privé

   Uitgebreide uitleg

   Det kan du godt is hier een vaste, bruikbare manier om instemming of bevestiging uit te drukken: “dat kun je inderdaad”. Det verwijst in deze context naar de handeling waarover de voorafgaande vraag ging, namelijk de meeste achtergrondinformatie op de schriftelijke formulieren zetten. Kan is de tegenwoordige vorm van kunne en drukt hier uit dat iets mogelijk is. Du is de tweede persoon enkelvoud; samen met kan krijg je het patroon det kan du .... Godt versterkt in deze constructie de bevestiging; het betekent hier niet simpelweg “goed” als beschrijving van een zelfstandig naamwoord. Selv om leidt een bijzin in met een tegenstelling of toegeving: “hoewel”. Het daaropvolgende deel blijft dus gelden ondanks de hoofdzin. Een herbruikbaar patroon is selv om + bijzin, bijvoorbeeld: Jeg går, selv om det regner. — “Ik ga, hoewel het regent.” Behandleren betekent hier “de behandelaar”. De uitgang -en markeert in het Deens de bepaalde vorm van een zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijk geslacht: en behandler is “een behandelaar”, behandleren is “de behandelaar”. Het woord verwijst in de vertaling naar de behandelaar, zonder dat daaruit meer over die persoon volgt. Stadig betekent “nog steeds” en geeft aan dat de beschreven mogelijkheid op dat moment blijft bestaan. Het is iets anders dan igen (“opnieuw”): stadig benadrukt voortduring, terwijl igen een herhaling aanduidt. Het tweede kan is opnieuw de tegenwoordige vorm van kunne, maar nu bij behandleren: “kan”. Het staat voor de infinitief stille en vormt daarmee kan stille — “kan stellen”. Na een modaal werkwoord zoals kan staat in het Deens de infinitief zonder at. Stille betekent in deze context “stellen”, in de combinatie stille dig spørgsmål: “u vragen stellen”. De infinitief is dezelfde vorm als de basisvorm; de vervoegde vorm staat hier niet op stille, maar op het modale werkwoord kan. Een bruikbaar voorbeeld is: Hun kan stille et spørgsmål. — “Zij kan een vraag stellen.” Dig is de objectsvorm van het Deense persoonlijke voornaamwoord voor de tweede persoon enkelvoud. Hier is de behandelaar degene die de vragen stelt en dig degene aan wie de vragen worden gesteld. Dezelfde vorm kan afhankelijk van de constructie ook na een voorzetsel staan; het verschil tussen onderwerp en object moet dus uit de zin blijken. Spørgsmål betekent hier “vragen” in de combinatie stille dig spørgsmål. Dit zelfstandig naamwoord heeft in het Deens in deze vorm dezelfde spelling voor enkelvoud en meervoud: et spørgsmål is “een vraag” en spørgsmål kan ook “vragen” betekenen. Het meervoud wordt hier door de context van stille ... spørgsmål ondersteund, niet door een zichtbare meervoudsuitgang. I enerum betekent hier “privé” of “onder vier ogen”. De uitdrukking beschrijft dat het gesprek of de vragen in een besloten, niet-openbare setting plaatsvinden; de bronzin specificeert niet verder hoe die setting eruitziet. Een voorbeeld is: Vi taler i enerum. — “We praten privé.” Samen betekent de zin: “Dat kun je inderdaad, hoewel de behandelaar u misschien nog steeds privé vragen kan stellen.” Het eerste deel bevestigt de mogelijkheid om de informatie op de formulieren te schrijven. Selv om introduceert vervolgens de toegevende bijzin: ondanks die mogelijkheid kan de behandelaar de aangesprokene nog steeds vragen stellen, en wel i enerum, dus privé.

7. Det ville gøre samtalen meget nemmere for mig.

   Dat zou het gesprek voor mij een stuk gemakkelijker maken.

   Det ville

   dat zou

   gøre

   maken

   samtalen

   het gesprek

   meget

   veel; erg

   nemmere

   gemakkelijker

   for mig

   voor mij

   Uitgebreide uitleg

   Det ville: Hier betekent det “dat/het” en verwijst het in deze zin naar de voorgestelde situatie of handeling; de concrete referent wordt niet verder gespecificeerd. ville is hier de vorm die met een infinitief een voorwaardelijke of hypothetische betekenis uitdrukt: “zou”. Het kan in andere contexten ook “wilde” betekenen, maar die betekenis past hier niet bij de vaste vertaling en bij gøre. Patroon: det ville + infinitief = “dat zou …”. gøre: Dit is de infinitief “maken/doen”. Na ville blijft het werkwoord in de infinitief: ville gøre = “zou maken”. Voorbeeld: Det ville hjælpe. — “Dat zou helpen.” samtalen: Dit betekent hier “het gesprek”. De basisvorm is samtale; samtalen is de bepaalde enkelvoudsvorm, met -en als bepaaldheidsuitgang. Een onbepaalde vorm is en samtale — “een gesprek”. meget: Dit is een versterker met de betekenis “erg/veel”. Hier versterkt het de vergelijking nemmere: meget nemmere = “veel gemakkelijker”. Het betekent hier niet zelfstandig een aantal. nemmere: Dit betekent “gemakkelijker” en is de vergrotende trap van nem — “gemakkelijk”. De trappen zijn nem — nemmere — nemmest: “gemakkelijk” — “gemakkelijker” — “het gemakkelijkst”. De vergelijking zegt hier dat het gesprek gemakkelijker zou worden dan in de relevante uitgangssituatie; er wordt geen expliciete vergelijking met een genoemd alternatief gemaakt. for mig: Dit betekent “voor mij”. mig is de objectsvorm van het persoonlijke voornaamwoord voor “ik”: jeg is de vorm als onderwerp, mig de vorm na onder andere for. Hier geeft de woordgroep aan voor wie de grotere gemakkelijkheid geldt. Voorbeeld: Det er vigtigt for mig. — “Dat is belangrijk voor mij.” Samen vormen de delen Det ville gøre samtalen meget nemmere for mig de betekenis: “Dat zou het gesprek voor mij veel gemakkelijker maken.” Det verwijst daarbij niet naar een nader genoemde persoon, maar naar een voorgestelde situatie of handeling; ville gøre geeft het hypothetische “zou maken”, samtalen is wat gemakkelijker zou worden, en for mig geeft aan voor wie dat effect geldt.

8. Jeg noterer din præference, før du bliver kaldt ind.

   Ik noteer uw voorkeur voordat u wordt binnengeroepen.

   Jeg

   ik

   noterer

   noteer

   din

   uw

   præference

   voorkeur

   før

   voordat

   du

   u

   bliver kaldt ind

   wordt binnengeroepen

   Uitgebreide uitleg

   Jeg noterer: Jeg is het persoonlijk voornaamwoord van de eerste persoon enkelvoud: “ik”. noterer is de tegenwoordige tijd van at notere, “noteren”. De tegenwoordige tijd kan hier een handeling op dit moment of een huidige administratieve handeling beschrijven. Voorbeeld: Jeg noterer det. — “Ik noteer het.” din præference: præference betekent “voorkeur” en is hier een zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. din is het bezittelijk voornaamwoord bij een enkelvoudig gemeenschappelijk geslacht; de vaste vertaling geeft hier de Nederlandse vorm “uw”. Voorbeeld: Jeg kender din præference. — “Ik ken uw voorkeur.” før: før leidt een bijzin in met de betekenis “voordat”. De gebeurtenis in die bijzin vindt later plaats dan de handeling in de hoofdzin: eerst wordt de voorkeur genoteerd, daarna wordt de persoon binnengeroepen. du: du is het persoonlijk voornaamwoord van de tweede persoon enkelvoud, hier vertaald als “u”. In deze bijzin is du het onderwerp van de passieve vorm: de persoon wordt binnengeroepen. bliver kaldt ind: Dit is een passieve constructie. bliver is de tegenwoordige tijd van at blive; kaldt is het voltooid deelwoord van at kalde, “roepen” of “bellen”. ind voegt het idee van naar binnen toe aan de oproep toe. blive met een voltooid deelwoord drukt hier uit dat de handeling de persoon overkomt. Voorbeeld: Hun bliver kaldt ind. — “Zij wordt binnengeroepen.” Samen betekent Jeg noterer din præference “Ik noteer uw voorkeur”. før du bliver kaldt ind betekent “voordat u wordt binnengeroepen”. De volledige uiting betekent dus: “Ik noteer uw voorkeur voordat u wordt binnengeroepen.”