Een onbekende afschrijving zorgvuldig controleren | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg lagde mærke til en postering på mit kontoudtog, som jeg ikke kan genkende.

   Ik merkte een afschrijving op mijn rekeningoverzicht op die ik niet herken.

   Jeg lagde mærke til

   ik merkte … op

   postering

   afschrijving

   kontoudtog

   rekeningoverzicht

   genkende

   herkennen

   Uitgebreide uitleg

   Jeg lagde mærke til is de Deense constructie lægge mærke til, met de betekenis “iets opmerken”. lagde is hier de verleden tijd van lægge, en Jeg betekent “ik”. De constructie is herbruikbaar met een ander object: Jeg lagde mærke til fejlen. — “Ik merkte de fout op.” til hoort bij deze constructie. postering betekent een boeking of post op een rekeningoverzicht; in deze zin maakt de vertaling duidelijk dat het om een afschrijving gaat. en postering is de onbepaalde vorm. Het lidwoord geeft hier niet zelfstandig een numerieke telling aan. Het meervoud is posteringer: Jeg ser flere posteringer. — “Ik zie meerdere afschrijvingen.” kontoudtog betekent “rekeningoverzicht” of “rekeningafschrift”. In mit kontoudtog staat mit bij dit onzijdige zelfstandig naamwoord. kontoudtog heeft in deze vorm dezelfde vorm als het meervoud. De bepaalde vorm is kontoudtoget: “het rekeningoverzicht”. genkende is de infinitief van genkende, “herkennen”. In som jeg ikke kan genkende staat deze infinitief na het modale werkwoord kan. ikke ontkent hier dat de spreker de postering kan herkennen. Voorbeeld: Jeg kan genkende navnet. — “Ik herken de naam.” De verleden tijd is genkendte: Jeg genkendte navnet. — “Ik herkende de naam.” De zin zegt eerst dat de spreker een postering opmerkte: Jeg lagde mærke til en postering. på mit kontoudtog geeft aan waar die postering staat. De relatieve bijzin som jeg ikke kan genkende voegt toe dat de spreker haar niet kan herkennen. Samen betekent de uiting: “Ik merkte een afschrijving op mijn rekeningoverzicht op die ik niet herken.”

2. Vi kan oprette en indsigelse, efter at vi har tjekket forhandlerens beskrivelse.

   We kunnen een geschil openen nadat we de omschrijving van de handelaar hebben gecontroleerd.

   Vi kan

   wij kunnen

   oprette

   openen; aanmaken

   indsigelse

   bezwaar; geschil

   efter at

   nadat

   vi har

   wij hebben

   tjekket

   gecontroleerd

   forhandlerens

   van de handelaar

   beskrivelse

   omschrijving

   Uitgebreide uitleg

   Vi kan betekent hier “wij kunnen”. Vi is de eerste persoon meervoud; kan is de tegenwoordige vorm van kunne bij vi, en drukt mogelijkheid of bevoegdheid uit. Na kan staat het volgende werkwoord in de infinitief, zonder at. Voorbeeld: Vi kan vente. — “Wij kunnen wachten.” oprette is de infinitief en betekent hier “openen” of “aanmaken”, in deze context van een formele zaak. Het is het zelfstandige werkwoord na het modale kan. De vorm blijft hier een infinitief; de tijd wordt niet door oprette zelf aangegeven. Voorbeeld: Du kan oprette en sag. — “Je kunt een zaak openen.” indsigelse is een zelfstandig naamwoord voor een bezwaar of formele betwisting. Met het onbepaalde lidwoord en wordt het als één onbepaalde zaak genoemd, maar en op zichzelf is geen extra numerieke claim. In de vaste zin gaat het om het openen van zo’n bezwaar of geschil. efter at betekent “nadat” en leidt hier de bijzin in die aangeeft welke handeling eerst moet zijn afgerond. Het is een vaste voegwoordelijke verbinding; het volgende onderwerp en de werkwoordsvorm horen bij de bijzin. vi har betekent in deze bijzin “wij hebben”. vi blijft de eerste persoon meervoud, terwijl har de tegenwoordige vorm van have is. Samen vormt dit met het volgende deel een voltooide constructie: de controle wordt als voorafgaand aan het openen van het bezwaar voorgesteld. Voorbeeld: Efter at vi har spist, går vi. — “Nadat we hebben gegeten, gaan we.” tjekket is de voltooid deelwoordvorm van tjekke, “controleren”. In har tjekket staat hij samen met har in de voltooide constructie. Het is dus tjekket, niet har, dat de lexicale handeling “controleren” draagt. forhandlerens betekent “van de handelaar”. De uitgang -s markeert hier bezit of verbondenheid: forhandler is de basisvorm “handelaar”, en forhandlerens verwijst naar iets dat bij die handelaar hoort. De vorm is niet zelf een meervoudsvorm. Voorbeeld: kundens navn — “de naam van de klant”. beskrivelse betekent “omschrijving” of “beschrijving”. Het is het zelfstandig naamwoord dat bezit door forhandlerens krijgt: samen betekent forhandlerens beskrivelse “de omschrijving van de handelaar”. De hele zin bouwt zo op: Vi kan oprette en indsigelse geeft de mogelijke handeling weer; efter at vi har tjekket maakt duidelijk dat de controle eerst voltooid moet zijn; en forhandlerens beskrivelse benoemt wat gecontroleerd wordt. De volledige betekenis is: “We kunnen een geschil openen nadat we de omschrijving van de handelaar hebben gecontroleerd.”

3. Beskrivelsen er vag, så jeg kan ikke finde ud af, hvor den kommer fra.

   De omschrijving is vaag, dus ik kan niet nagaan waar die vandaan komt.

   Beskrivelsen

   de omschrijving

   vag

   vaag

   så

   dus

   jeg kan ikke

   ik kan niet

   finde ud af

   nagaan; uitzoeken

   hvor den kommer fra

   waar die vandaan komt

   Uitgebreide uitleg

   Beskrivelsen betekent hier “de omschrijving”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van beskrivelse (“omschrijving/beschrijving”): en beskrivelse → beskrivelsen. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid, niet meervoud. vag betekent “vaag” en beschrijft de omschrijving. Het is hier de vorm zonder zichtbare uitgang; in het Deens kan het bijvoeglijk naamwoord in andere grammaticale omgevingen wel van vorm veranderen. Een bruikbaar contrast is vag (“vaag”) tegenover klar (“duidelijk”), bijvoorbeeld: En klar beskrivelse hjælper. — “Een duidelijke omschrijving helpt.” så verbindt een gevolg met wat eraan voorafgaat: “dus”. Het leidt hier het gevolg in dat de spreker iets niet kan nagaan. jeg kan ikke betekent “ik kan niet”. jeg is “ik”; kan is de tegenwoordige vorm van kunne (“kunnen”) en drukt hier mogelijkheid of vermogen uit. ikke maakt de combinatie negatief. In een bevestigende zin staat bijvoorbeeld Jeg kan finde det. — “Ik kan het vinden.” finde ud af is een vaste Deense verbinding met de betekenis “nagaan” of “uitzoeken”. Het werkwoord is finde (“vinden”); in deze verbinding gaat het niet alleen om iets lokaliseren, maar om informatie achterhalen. Bijvoorbeeld: Jeg vil finde ud af, hvad der skete. — “Ik wil nagaan wat er is gebeurd.” hvor den kommer fra betekent hier “waar die vandaan komt”. hvor vraagt naar een plaats of herkomst. den is een Deens persoonlijk voornaamwoord van de gemeenschappelijke soort in het enkelvoud; volgens de vaste vertaling verwijst het hier naar de omschrijving. kommer is de tegenwoordige vorm van komme (“komen”), en fra betekent “vandaan/uit”. Samen vormt komme fra de herkomstuitdrukking. Na finde ud af staat de indirecte vraag hvor den kommer fra: het vraagwoord staat vooraan in die bijzin, terwijl den vóór het werkwoord kommer staat. De hele zin combineert eerst de beoordeling Beskrivelsen er vag — “De omschrijving is vaag” — met så, en daarna het negatieve vermogen jeg kan ikke plus finde ud af. Het resultaat is: “De omschrijving is vaag, dus ik kan niet nagaan waar die vandaan komt.”

4. Nogle betalingsformidlere bruger et navn, der ser anderledes ud end det butiksnavn, som kunderne ser.

   Sommige betalingsverwerkers gebruiken een naam die er anders uitziet dan de winkelnaam die klanten zien.

   Nogle

   sommige

   betalingsformidlere

   betalingsverwerkers

   bruger

   gebruiken

   navn

   naam

   ser anderledes ud

   er anders uitziet

   butiksnavn

   winkelnaam

   kunderne

   de klanten

   ser

   zien

   Uitgebreide uitleg

   Nogle betekent hier “sommige” en staat bij een meervoudige, onbepaalde groep. Het geeft geen exact aantal aan. Een bruikbaar contrast is nogle betalingsformidlere “sommige betalingsverwerkers” tegenover alle betalingsformidlere “alle betalingsverwerkers”. betalingsformidlere betekent “betalingsverwerkers” of “betalingsbemiddelaars”. Het enkelvoud is betalingsformidler; betalingsformidlere is het onbepaalde meervoud. Het woord is een samenstelling van betaling en formidler. bruger is de tegenwoordige tijd van bruge, “gebruiken”. In het Deens verandert de tegenwoordige tijd hier niet mee met de persoon of het aantal: jeg bruger en de bruger hebben allebei bruger. In deze zin is het onderwerp de meervoudige groep nogle betalingsformidlere. navn betekent “naam”. Met et staat het hier in het onbepaalde enkelvoud: et navn. Het zelfstandig naamwoord is onzijdig; het bepaalde enkelvoud is navnet. ser anderledes ud is de vaste Deense constructie voor “er anders uitzien”. ser ... ud komt van se ud; anderledes vult aan hoe iets eruitziet. Bijvoorbeeld: Huset ser anderledes ud om aftenen. — “Het huis ziet er ’s avonds anders uit.” Deze constructie betekent hier niet dat iemand iets waarneemt; dat andere gebruik verschijnt later in ser. butiksnavn betekent “winkelnaam”. Het is een samenstelling van butik “winkel” en navn “naam”. In det butiksnavn wordt naar een specifieke winkelnaam verwezen; det past bij het onzijdige enkelvoudige woord butiksnavn. kunderne betekent “de klanten”. Het enkelvoud is kunde, het onbepaalde meervoud is kunder en het bepaalde meervoud is kunderne. De uitgang -ne markeert hier dus het bepaalde meervoud. ser is opnieuw de tegenwoordige tijd van se, maar hier met de betekenis “zien”. Het is dezelfde vorm voor verschillende personen en aantallen: jeg ser “ik zie” en kunderne ser “de klanten zien”. De betekenis wordt door de constructie bepaald: in ser anderledes ud betekent ser ... ud “eruitzien”, terwijl kunderne ser betekent dat de klanten iets zien. De eerste hoofdzin is Nogle betalingsformidlere bruger et navn: “Sommige betalingsverwerkers gebruiken een naam.” De bijzin der ser anderledes ud end det butiksnavn beschrijft die naam: hij ziet er anders uit dan de specifieke winkelnaam. Daarna bepaalt som kunderne ser welke winkelnaam bedoeld wordt: het is de winkelnaam die de klanten zien. Samen betekent de volledige zin: “Sommige betalingsverwerkers gebruiken een naam die er anders uitziet dan de winkelnaam die klanten zien.”

5. Jeg vil tjekke mine seneste kvitteringer, før jeg gør formel indsigelse.

   Ik zal mijn recente bonnetjes controleren voordat ik een formeel geschil indien.

   Jeg vil

   ik zal / ik ben van plan te

   tjekke

   controleren

   mine

   mijn

   seneste

   recentste

   kvitteringer

   bonnetjes

   før

   voordat

   gør

   doet / maakt

   formel

   formeel

   indsigelse

   bezwaar / geschil

   Uitgebreide uitleg

   Jeg vil is een herbruikbaar Deens patroon voor een voornemen: jeg vil + infinitief. In deze zin geeft de vaste vertaling dat weer als “ik zal”. Vil staat vóór de infinitief tjekke; op zichzelf kan vil ook “wil” betekenen. tjekke is de infinitief “controleren”. Na vil blijft het werkwoord in de infinitief staan, zonder extra infinitiefmarkering. Voorbeeld: Jeg vil læse. — “Ik zal lezen.” mine betekent hier “mijn” bij een meervoudig zelfstandig naamwoord. Het verandert niet naar grammaticaal geslacht in het meervoud: min wordt gebruikt bij een enkelvoudig common-genderwoord, mit bij een enkelvoudig neutrumwoord en mine bij het meervoud. seneste betekent hier “recentste” of “laatste”. Het hoort bij kvitteringer en staat ervoor. De nuttige vergelijkingsreeks is sen — senere — senest; in deze attributieve vorm verschijnt de superlatief als seneste. Voorbeeld: Det var min seneste rejse. — “Dat was mijn recentste reis.” kvitteringer betekent “bonnetjes” of “kwitanties”. Het is het meervoud van kvittering. Voorbeeld: Jeg gemmer mine kvitteringer. — “Ik bewaar mijn bonnetjes.” før leidt de bijzin in die aangeeft dat iets eerder gebeurt dan de handeling in die bijzin: “voordat”. In før jeg gør ... staat jeg vóór gør. Voorbeeld: Ring, før du går. — “Bel voordat je weggaat.” gør is de tegenwoordige tijd van gøre, “doen” of “maken”. Samen met indsigelse maakt het deel uit van de uitdrukking voor formeel bezwaar maken of een formeel geschil indienen. Voorbeeld: Hun gør indsigelse. — “Zij maakt bezwaar.” formel betekent “formeel”. De vorm past bij indsigelse: dat is hier een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van common gender in een onbepaalde naamwoordgroep. De relevante voorwaarden zijn dus zowel enkelvoud als dit grammaticale geslacht; bij een neutrumwoord zou de vorm formelt zijn en bij meervoud of bepaald gebruik formelle. indsigelse betekent hier “bezwaar” en, volgens de vaste vertaling in deze zin, een formeel geschil dat men indient. Het is een enkelvoudig zelfstandig naamwoord; het meervoud is indsigelser. Samen vormen Jeg vil tjekke mine seneste kvitteringer de hoofdzin “Ik zal mijn recentste bonnetjes controleren”. Daarna geeft før jeg gør formel indsigelse aan dat dit controleren voorafgaat aan het indienen van het formele geschil. De volledige betekenis is dus: “Ik zal mijn recente bonnetjes controleren voordat ik een formeel geschil indien.”

6. Det kan forhindre forsinkelser, hvis du kan genkende posteringen.

   Dat kan vertraging voorkomen als je de afschrijving herkent.

   Det kan

   dat kan

   forhindre

   voorkomen

   forsinkelser

   vertragingen

   hvis

   als

   du

   je

   genkende

   herkennen

   posteringen

   de afschrijving

   Uitgebreide uitleg

   Det kan betekent hier: “dat kan”. Det verwijst naar de situatie of handeling waarover wordt gesproken; de zin legt niet vast welk zelfstandig naamwoord een concreet antecedent zou zijn. In het Deens kan kan voor alle personen hetzelfde blijven: jeg kan, du kan, de kan. Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief zonder at. forhindre is de infinitief “voorkomen” of “verhinderen”. Het onderwerp van dit werkwoord is hier Det, en het object is forsinkelser: iets kan dus vertragingen voorkomen. Een bruikbaar patroon is kan + infinitief, bijvoorbeeld: Det kan hjælpe. — “Dat kan helpen.” forsinkelser betekent “vertragingen”. De enkelvoudige vorm is forsinkelse; dit is de onbepaalde meervoudsvorm op -er: forsinkelse → forsinkelser. Het zelfstandig naamwoord staat hier zonder bepaald lidwoord, omdat het over vertragingen in het algemeen gaat, niet over één al geïdentificeerde vertraging. hvis betekent “als” en leidt hier een voorwaardelijke bijzin in. Het patroon is hvis + onderwerp + werkwoord, zoals in hvis du kommer — “als je komt”. De voorwaarde staat in deze zin na de hoofdzin. du is het Deense persoonlijke voornaamwoord voor “je/jij” in het enkelvoud. Het geeft hier aan wie de handeling van herkennen uitvoert; het zegt op zichzelf niets over beleefdheidsniveau of over het geslacht van die persoon. genkende is de infinitief van genkende, “herkennen”. In de tegenwoordige tijd krijgt dit werkwoord de vorm genkender, bijvoorbeeld: Du genkender navnet. — “Je herkent de naam.” Hier staat de infinitief omdat hij volgt op het modale kan. posteringen betekent hier, volgens de vaste vertaling, “de afschrijving”. De basisvorm is postering, een en-woord; de bepaalde enkelvoudsvorm krijgt daarom het achtervoegsel -en: postering → posteringen. De vorm verwijst hier naar de specifieke afschrijving die herkend kan worden. In andere contexten kan postering ook een boeking of registratie zijn, maar de vaste vertaling maakt in deze zin de betekenis “afschrijving” passend. Samen vormen Det kan forhindre forsinkelser de hoofdzin “Dat kan vertragingen voorkomen”. hvis du kan genkende posteringen geeft de voorwaarde: “als je de afschrijving herkent”. De volledige betekenis is dus: “Dat kan vertraging voorkomen als je de afschrijving herkent.”

7. Hvis det stadig ikke er klart, vil jeg have transaktionen undersøgt.

   Als het nog steeds niet duidelijk is, wil ik dat de transactie wordt onderzocht.

   Hvis

   als

   stadig

   nog steeds

   ikke

   niet

   klart

   duidelijk

   vil jeg have

   wil ik laten …

   transaktionen

   de transactie

   undersøgt

   onderzocht

   Uitgebreide uitleg

   Hvis opent een voorwaardelijke bijzin: “als …”. Het maakt hier de voorwaarde voor het hoofdgedeelte duidelijk. Een herbruikbaar patroon is Hvis + bijzin, .... stadig betekent hier “nog steeds”: de toestand duurt voort tot het genoemde moment. Het staat vóór ikke, zodat de combinatie stadig ikke “nog steeds niet” vormt. ikke ontkent het daaropvolgende oordeel: iets is niet duidelijk. In het Deens staat ikke in deze bijzin na het onderwerp det en vóór het naamwoordelijk deel klart. klart betekent hier “duidelijk”. Dit is de vorm van klar die bij det past: klar → klart. De uitgang -t hoort dus bij het bijvoeglijk naamwoord, niet bij det. Vergelijk in een eenvoudig voorbeeld: Det er klart. — “Het is duidelijk.” vil jeg have vormt hier samen met het volgende deel een constructie met de betekenis “ik wil laten …”. vil is de tegenwoordige vorm van ville (“willen”); jeg is “ik”, en have is “hebben”. In vil jeg ... staat het werkwoord vóór het onderwerp, omdat het hoofdgedeelte na de voorwaardelijke bijzin begint. Het patroon jeg vil have + object + voltooid deelwoord kan aangeven dat de spreker wil dat iets door iemand wordt gedaan. transaktionen betekent “de transactie”. De vorm bestaat uit transaktion met het bepaalde achtervoegsel -en: het gaat hier om de bedoelde, specifieke transactie. Voorbeeld: Jeg undersøger transaktionen. — “Ik onderzoek de transactie.” undersøgt betekent hier “onderzocht”. Het is de participiumvorm van undersøge (“onderzoeken”). In have transaktionen undersøgt staat transaktionen als datgene wat onderzocht moet worden, terwijl undersøgt de gewenste uitgevoerde handeling uitdrukt. Dit verschilt van een actieve formulering zoals Jeg undersøger transaktionen — “Ik onderzoek de transactie.” Samen betekent Hvis det stadig ikke er klart “Als het nog steeds niet duidelijk is”. det is hier het grammaticale onderwerp van de toestand; de zin specificeert niet zelfstandig waarnaar dit voornaamwoord verwijst. vil jeg have transaktionen undersøgt betekent “wil ik dat de transactie wordt onderzocht”. De volledige zin luidt daarom: “Als het nog steeds niet duidelijk is, wil ik dat de transactie wordt onderzocht.”

8. Vi registrerer din bekymring og begynder gennemgangen.

   We zullen je zorg vastleggen en met de beoordeling beginnen.

   Vi

   wij

   registrerer

   leggen vast; registreren

   din

   jouw

   bekymring

   zorg; bezorgdheid

   begynder

   beginnen

   gennemgangen

   de beoordeling

   Uitgebreide uitleg

   Vi betekent hier “wij” en is het onderwerp van beide gecoördineerde werkwoorden. Het is de eerste persoon meervoud; het verwijst dus naar de spreker samen met minstens één andere persoon, zonder dat de zin precies zegt wie dat zijn. registrerer is de tegenwoordige tijd van registrere (“vastleggen”, “registreren”). In deze zin staat het voor het vastleggen van een zorg. De tegenwoordige tijd kan in het Deens ook een geplande of onmiddellijk verwachte handeling aanduiden; daarom geeft de vaste vertaling dit weer als “zullen vastleggen”. Voorbeeld: Vi registrerer din besked. — “We leggen je bericht vast.” din betekent “jouw” en staat vóór het enkelvoudige gemeenschappelijke woord bekymring. Het bezittelijk woord stemt hier af op het bezeten zelfstandig naamwoord: bij een onzijdig enkelvoud staat dit, en bij een meervoud staat dine, bijvoorbeeld dit svar (“jouw antwoord”) en dine svar (“jouw antwoorden”). bekymring betekent hier “zorg” of “bezorgdheid”. Het is een zelfstandig naamwoord met het lidwoord en: en bekymring. Na din staat het zelfstandig naamwoord zonder afzonderlijk lidwoord, zoals in din bekymring (“jouw zorg”). begynder is de tegenwoordige tijd van begynde (“beginnen”). De vorm is hier passend bij vi; het onderwerp wordt niet opnieuw herhaald, omdat og de twee werkwoorden verbindt. Voorbeeld: Vi begynder nu. — “We beginnen nu.” gennemgangen betekent “de beoordeling” of “de doorname”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van en gennemgang: gennemgang → gennemgangen. In deze context gaat het om de beoordeling of controle die moet worden uitgevoerd. Het zelfstandig naamwoord is niet hetzelfde als het werkwoord begynder; het is datgene waarmee men begint. De structuur is Vi registrerer [din bekymring] og begynder [gennemgangen]: “Wij leggen jouw zorg vast en beginnen de beoordeling.” Og (“en”) verbindt twee handelingen met hetzelfde onderwerp Vi. In zijn geheel betekent de zin, volgens de vaste vertaling: “We zullen je zorg vastleggen en met de beoordeling beginnen.”