Een brede functie en duidelijke prioriteiten | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Rollen lyder bredere, end beskrivelsen gav indtryk af.

   De functie klinkt breder dan de beschrijving deed vermoeden.

   Rollen

   de functie

   lyder

   klinkt

   bredere

   breder

   end

   dan

   beskrivelsen

   de beschrijving

   gav indtryk af

   de indruk wekte

   Uitgebreide uitleg

   Rollen betekent hier “de functie/rol”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van rolle: en rolle = een rol/functie, rollen = de rol/functie. In deze zin verwijst het naar de functie die wordt beoordeeld. lyder is de tegenwoordige tijd van lyde (“klinken”). Letterlijk gaat het om hoe iets klinkt; hier geeft het een indruk of beoordeling: de functie komt op een bepaalde manier over. Voorbeeld: Det lyder godt. — “Dat klinkt goed.” bredere is de vergrotende trap van bred (“breed”, hier figuurlijk “omvangrijk”). De reeks is bred — bredere — bredest: breed — breder — het breedst. De uitgang -ere hoort bij het bijvoeglijk naamwoord bred, niet bij het zelfstandig naamwoord rollen. Hier betekent bredere dat de functie omvangrijker lijkt dan de beschrijving deed verwachten. end leidt na een vergrotende trap de vergelijking in: bredere end ... = “breder dan ...”. Het is hier dus het Deense vergelijkingswoord “dan”. beskrivelsen betekent “de beschrijving”. Dit is de bepaalde enkelvoudsvorm van en beskrivelse: en beskrivelse = een beschrijving, beskrivelsen = de beschrijving. De vorm zegt dat het om een specifieke beschrijving gaat, zonder zelf aan te geven hoeveel beschrijvingen er zijn. gav indtryk af is een vaste combinatie met de betekenis “de indruk wekte dat” of “de indruk gaf van”. gav is de verleden tijd van give (“geven”); in deze combinatie betekent het niet letterlijk dat de beschrijving iets fysiek gaf. indtryk betekent “indruk”, en af maakt deel uit van de constructie. Voorbeeld: Det gav indtryk af, at arbejdet var enkelt. — “Het wekte de indruk dat het werk eenvoudig was.” Samen heeft de zin de structuur X lyder [vergrotende trap], end Y gav indtryk af: de functie lijkt omvangrijker dan de specifieke beschrijving deed vermoeden. De verleden tijd in gav plaatst het gewekte vermoeden bij de eerdere beschrijving, terwijl lyder de huidige indruk van de functie uitdrukt. De volledige betekenis is: “De functie klinkt breder dan de beschrijving deed vermoeden.”

2. Rollen er blevet mere omfattende, fordi teamstrukturen bliver ændret.

   De functie is uitgebreider geworden omdat de teamstructuur wordt herzien.

   Rollen

   de functie

   er blevet

   is geworden

   mere omfattende

   uitgebreider

   teamstrukturen

   de teamstructuur

   bliver ændret

   wordt herzien

   Uitgebreide uitleg

   Rollen betekent hier “de functie”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van rolle (“functie/rol”): en rolle → rollen. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid; ze maakt het woord niet meervoud. Een bruikbaar voorbeeld is: Rollen er vigtig. — “De functie is belangrijk.” er blevet vormt hier samen een verandering die inmiddels heeft plaatsgevonden. er is de tegenwoordige vorm van være (“zijn”), en blevet is het voltooid deelwoord van blive (“worden”). De combinatie er blevet kan dus een resultaat uitdrukken: iets is anders geworden. In deze zin gaat het om een functie die uitgebreider is geworden. mere omfattende betekent “uitgebreider”. omfattende is een beschrijvend bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “omvangrijk” of “uitgebreid”; mere maakt er de vergelijkende vorm van: “meer uitgebreid”. De vergelijking hoeft hier geen expliciet tweede vergelijkingspunt te noemen. Rollen er mere omfattende. — “De functie is uitgebreider.” teamstrukturen betekent “de teamstructuur”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van teamstruktur: en teamstruktur → teamstrukturen. Het achtervoegsel -en markeert opnieuw bepaaldheid. Het eerste deel team- specificeert welk soort structuur wordt bedoeld; het hele samengestelde zelfstandig naamwoord draagt de verbuiging aan het einde. bliver ændret geeft een passieve verandering weer: “wordt herzien/aangepast”. bliver is de tegenwoordige vorm van blive (“worden”), en ændret is het voltooid deelwoord van ændre (“veranderen/wijzigen”). In deze constructie ligt de nadruk op wat met de teamstructuur gebeurt, niet op wie de wijziging uitvoert. Strukturen bliver ændret. — “De structuur wordt aangepast.” De volledige opbouw is: Rollen er blevet mere omfattende (“De functie is uitgebreider geworden”) + fordi (“omdat”) + teamstrukturen bliver ændret (“de teamstructuur wordt herzien”). Samen betekent de zin: “De functie is uitgebreider geworden omdat de teamstructuur wordt herzien.”

3. Jeg kan godt håndtere en bred rolle, hvis prioriteterne er tydelige.

   Ik kan een brede functie aan als de prioriteiten duidelijk zijn.

   Jeg

   ik

   kan godt

   kan ... wel aan

   håndtere

   aankunnen; omgaan met

   bred

   breed; uitgebreid

   rolle

   rol; functie

   hvis

   als

   prioriteterne

   de prioriteiten

   tydelige

   duidelijk

   Uitgebreide uitleg

   Jeg is de eerste persoon enkelvoud: “ik”. Het is de vorm voor de spreker zelf. Voorbeelden: Jeg arbejder. = “Ik werk.” en Hun arbejder. = “Zij werkt.”; het onderwerp bepaalt hier de persoonsvorm, niet het geslacht van de spreker. kan godt combineert de tegenwoordige vorm kan van kunne met godt. In deze zin drukt het uit dat de spreker iets wel aankan of ertoe in staat is. Na een modaal werkwoord zoals kan staat het volgende werkwoord zonder at: Jeg kan håndtere det. = “Ik kan dat aan.” Godt kan in andere contexten ook “goed” betekenen, maar heeft hier vooral een bevestigende of versterkende functie. håndtere is de infinitief “aankunnen” of “omgaan met”. Het woord benoemt de handeling die de spreker aankan. De vorm blijft na kan infinitief. Voorbeeld: Hun kan håndtere presset. = “Zij kan de druk aan.” bred betekent hier “breed” en beschrijft rolle. Het is de onbepaalde enkelvoudsvorm bij een gemeenschappelijk-geslachtelijk zelfstandig naamwoord: en bred rolle. De vormen zijn bred (enkelvoud), bredt (onzijdig enkelvoud) en brede (meervoud of bepaalde vorm). Voorbeeld: en bred opgave = “een brede opgave”. rolle betekent “rol” en kan in deze context ook een functie of takenpakket aanduiden. Het is een zelfstandig naamwoord van gemeenschappelijk geslacht, zoals in en rolle. Voorbeeld: Hun har en vigtig rolle. = “Zij heeft een belangrijke rol.” hvis introduceert een voorwaarde en betekent “als” of “indien”. De daaropvolgende situatie is de voorwaarde waaronder de uitspraak geldt. Voorbeeld: Jeg kommer, hvis jeg har tid. = “Ik kom als ik tijd heb.” prioriteterne betekent “de prioriteiten”. Dit is de bepaalde meervoudsvorm van prioritet: prioriteter is onbepaald meervoud en prioriteterne bepaald meervoud. Het achtervoegsel -ne maakt hier de meervoudige bepaaldheid zichtbaar. Voorbeeld: Prioriteterne ændrer sig. = “De prioriteiten veranderen.” tydelige betekent “duidelijk”. Deze vorm staat bij het meervoudige onderwerp prioriteterne; de vorm is in het meervoud tydelige. Het bijvoeglijk naamwoord beschrijft dus de prioriteiten, niet de rol. Voorbeeld: Planerne er tydelige. = “De plannen zijn duidelijk.” De hoofdzin bestaat uit Jeg kan godt håndtere en bred rolle: “Ik kan een brede rol/functie wel aan.” Daarna volgt de voorwaardelijke bijzin hvis prioriteterne er tydelige: “als de prioriteiten duidelijk zijn.” Er is hier de vorm van “zijn” die de eigenschap tydelige aan het onderwerp koppelt. Samen betekent de volledige zin: “Ik kan een brede functie aan als de prioriteiten duidelijk zijn.”

4. Den første prioritet ville være at forbedre den interne koordinering.

   De eerste prioriteit zou zijn om de interne afstemming te verbeteren.

   første

   eerste

   prioritet

   prioriteit

   ville være

   zou zijn

   forbedre

   verbeteren

   interne

   interne

   koordinering

   afstemming

   Uitgebreide uitleg

   første betekent hier “eerste” in een rangorde. Het is een rangtelwoord en heeft in deze vorm geen aparte uitgangen voor gemeenschappelijk of onzijdig geslacht. In deze woordgroep staat het vóór het zelfstandig naamwoord: den første prioritet. Vergelijk først (“eerst”, meestal als bijwoord): Hun kommer først = “Zij komt eerst.” prioritet betekent “prioriteit”. De bepaalde vorm is prioriteten; het woord is dus een zelfstandig naamwoord met en als onbepaald lidwoord: en prioritet → prioriteten. In den første prioritet maakt den de hele woordgroep bepaald. ville være geeft hier “zou zijn” weer. ville is de verleden tijd van ville (“willen”), maar met een infinitief zoals være vormt het in deze zin een voorwaardelijke of voorzichtige formulering: iets wordt als een mogelijke prioriteit voorgesteld, niet als een vaststaand feit. være is de infinitief “zijn”. Bijvoorbeeld: Det ville være nyttigt = “Dat zou nuttig zijn.” forbedre betekent “verbeteren”. Het is een infinitief die volgt op de infinitiefmarkeerder at: at forbedre = “om te verbeteren”. De vorm blijft na at infinitief; persoonsvormen zoals forbedrer (“verbetert”) hebben een andere functie. Bijvoorbeeld: Vi vil forbedre processen = “Wij zullen het proces verbeteren.” interne betekent hier “interne” en beschrijft koordinering. De vorm interne staat bij een bepaalde woordgroep (den interne koordinering) en ook bij meervoud; de basisvorm is intern. Bijvoorbeeld: en intern proces = “een intern proces”, maar det interne proces = “het interne proces”. koordinering betekent “coördinatie” of, in deze vertaling, “afstemming”. Het is een zelfstandig naamwoord op basis van het werkwoord koordinere (“coördineren”). In de zin gaat het om de interne afstemming, niet om een handeling die door dit woord zelf als persoonsvorm wordt uitgedrukt. Samen vormen den første prioritet (“de eerste prioriteit”), ville være (“zou zijn”) en at forbedre den interne koordinering (“om de interne afstemming te verbeteren”) de volledige betekenis: “De eerste prioriteit zou zijn om de interne afstemming te verbeteren.” De constructie [iets] ville være at [infinitief] is herbruikbaar om een voorgestelde of hypothetische prioriteit te formuleren.

5. Det passer med min erfaring med tværgående projekter.

   Dat sluit aan bij mijn ervaring met projecten waarbij verschillende teams samenwerken.

   Det passer med

   Dat sluit aan bij

   erfaring

   ervaring

   tværgående

   over verschillende teams heen

   projekter

   projecten

   Uitgebreide uitleg

   Det passer med betekent hier “dat sluit aan bij” of “dat komt overeen met”. Det is een onzijdig Deens voornaamwoord; in deze context verwijst het naar de eerder genoemde inhoud of situatie. Passer is de tegenwoordige tijd van passe (“passen”); Deense werkwoorden veranderen hier niet naar persoon of getal. Het patroon det passer med + zelfstandig naamwoord is herbruikbaar: Det passer med planen betekent “Dat sluit aan bij het plan”. Erfaring betekent hier “ervaring”. Het is de onbepaalde enkelvoudsvorm; in min erfaring is min de bezittelijke vorm bij een enkelvoudig woord van het Deense gemeenschappelijke geslacht. Deze vorm zegt niet op zichzelf dat er precies één afzonderlijke ervaring wordt bedoeld: erfaring kan ook een algemene of opgebouwde ervaring aanduiden. Handige vormen zijn erfaring (onbepaald enkelvoud), erfaringen (bepaald enkelvoud) en erfaringer (onbepaald meervoud). Voorbeeld: Jeg har erfaring med undervisning. — “Ik heb ervaring met lesgeven.” Tværgående beschrijft iets dat over verschillende onderdelen, groepen of teams heen loopt. Het is een bijvoeglijk naamwoord en blijft in deze vorm ook bij meervoud staan, zoals in tværgående projekter. Voorbeeld: Vi arbejder på et tværgående projekt. — “We werken aan een project dat verschillende teams of onderdelen omvat.” Projekter betekent “projecten”. Het is het onbepaalde meervoud van projekt; het bepaalde meervoud is projekterne (“de projecten”). In med tværgående projekter is med (“met”) verbonden met deze naamwoordgroep. Samen vormen de delen: Det passer med + min erfaring + med tværgående projekter: “Dat sluit aan bij mijn ervaring met projecten waarbij verschillende teams samenwerken.” De eerste med verbindt de uitspraak met de ervaring; de tweede med specificeert met welk soort projecten die ervaring verband houdt.

6. Hvordan ville du håndtere teams med modstridende forventninger?

   Hoe zou je omgaan met teams met tegenstrijdige verwachtingen?

   Hvordan

   hoe

   ville du

   zou je

   håndtere

   omgaan met

   teams

   teams

   modstridende

   tegenstrijdig

   forventninger

   verwachtingen

   Uitgebreide uitleg

   Hvordan betekent hier “hoe” en vraagt naar de manier waarop iets wordt aangepakt. Het is een vraagwoord voor wijze; vergelijk hvorfor (“waarom”), dat naar een reden vraagt. Voorbeeld: Hvordan gør du det? — “Hoe doe je dat?” ville du bestaat uit het hulpwerkwoord ville en het persoonlijk voornaamwoord du. Ville is de verleden vorm van vil en kan in deze vraag een voorwaardelijke of voorzichtige betekenis geven: “zou”. Du is de vorm voor één aangesproken persoon. Voorbeeld: Ville du vente? — “Zou je wachten?” håndtere is de infinitief “omgaan met” of “beheersen”. Na ville staat deze vorm zonder persoonsuitgang: ville håndtere betekent “zou omgaan met”. Het werkwoord kan zowel een situatie als een concreet probleem als object hebben. Voorbeeld: Hun håndterer problemet roligt. — “Zij gaat rustig met het probleem om.” teams is het meervoud van team: “teams”. Het woord benoemt hier de groepen waarmee de aangesproken persoon zou omgaan. Het meervoud staat al in de vorm zelf; er is geen apart meervoudswoord nodig. modstridende betekent “tegenstrijdig” en beschrijft forventninger. Het is een tegenwoordige deelwoordvorm van modstride (“in strijd zijn met”), maar functioneert hier als bijvoeglijke bepaling. De uitgang verandert in deze vorm niet mee met enkelvoud of meervoud. Voorbeeld: De har modstridende mål. — “Ze hebben tegenstrijdige doelen.” forventninger is het meervoud van forventning: “verwachtingen”. Het verwijst hier naar verwachtingen, zonder dat de zin specificeert van wie die verwachtingen zijn. Voorbeeld: Vi afklarer forventningerne. — “We stemmen de verwachtingen af.” Let op het verschil tussen het onbepaalde meervoud forventninger en het bepaalde meervoud forventningerne (“de verwachtingen”). Samen vormt Hvordan ville du håndtere ...? het herbruikbare patroon “Hoe zou je omgaan met ...?” Daarna volgt teams med modstridende forventninger: “teams met tegenstrijdige verwachtingen”. De hele vraag betekent dus: “Hoe zou je omgaan met teams met tegenstrijdige verwachtingen?” De vraag gebruikt een voorwaardelijke, hypothetische formulering en vraagt naar een aanpak.

7. Jeg ville begynde med at kortlægge beslutningerne, de ansvarlige og de uafklarede antagelser.

   Ik zou beginnen met het in kaart brengen van de beslissingen, de verantwoordelijken en de onopgeloste aannames.

   Jeg ville

   ik zou

   begynde

   beginnen

   kortlægge

   in kaart brengen

   beslutningerne

   de beslissingen

   de ansvarlige

   de verantwoordelijken

   uafklarede

   onopgeloste

   antagelser

   aannames

   Uitgebreide uitleg

   Jeg ville bevat het voornaamwoord Jeg (‘ik’) en ville, de verleden vorm van vil. Samen met een infinitief drukt ville hier een voorwaardelijk of hypothetisch ‘zou’ uit: de spreker beschrijft wat die persoon zou doen. Het is dus niet de gewone verleden betekenis ‘wilde’ in deze zin. Voorbeeld: Jeg ville vente. — ‘Ik zou wachten.’ begynde is de infinitief van begynde (‘beginnen’). Na ville blijft het werkwoord in de infinitief. De combinatie begynde med at betekent ‘beginnen met … te doen’; at leidt daarbij de infinitief in. Voorbeeld: Vi begyndte med at læse rapporten. — ‘We begonnen met het lezen van het rapport.’ kortlægge is ook een infinitief en betekent hier ‘in kaart brengen’ of ‘systematisch in kaart brengen’. Het kan zowel letterlijk als voor informatie, processen of problemen worden gebruikt. Voorbeeld: Hun kortlægger processen. — ‘Zij brengt het proces in kaart.’ beslutningerne komt van het zelfstandig naamwoord beslutning (‘beslissing’). beslutninger is het meervoud en de uitgang -ne maakt er het bepaalde meervoud van: ‘de beslissingen’. Voorbeeld: Beslutningerne er vigtige. — ‘De beslissingen zijn belangrijk.’ de ansvarlige bevat het bijvoeglijk naamwoord ansvarlig (‘verantwoordelijk’) in de vorm ansvarlige. Met de wordt het bijvoeglijk naamwoord zelfstandig gebruikt voor ‘de verantwoordelijken’, dus de verantwoordelijke personen. Er staat hier geen zelfstandig naamwoord achter dat het bijvoeglijk naamwoord expliciet benoemt. Voorbeeld: De ansvarlige mødes i morgen. — ‘De verantwoordelijken komen morgen bijeen.’ uafklarede is de meervoudige of bepaalde vorm van uafklaret (‘onopgelost’ of ‘nog niet opgehelderd’). Het beschrijft hier antagelser, niet de beslissingen of de verantwoordelijken. Voorbeeld: Vi har uafklarede spørgsmål. — ‘We hebben onopgeloste vragen.’ antagelser is het meervoud van antagelse (‘aanname’). In de uafklarede antagelser staat het zelfstandig naamwoord in zijn onbepaalde meervoudsvorm; de bepaaldheid van de hele naamwoordgroep wordt uitgedrukt door de en de vorm uafklarede. Het betekent dus ‘de onopgeloste aannames’. De structuur begynde med at kortlægge geeft aan waarmee de voorgestelde aanpak begint. Daarna volgt een opsomming van drie onderdelen: beslutningerne, de ansvarlige en de uafklarede antagelser. Alles samen betekent de uiting: ‘Ik zou beginnen met het in kaart brengen van de beslissingen, de verantwoordelijken en de onopgeloste aannames.’

8. Det fortæller mig, at du ville tage dig tid til at forstå problemet, før du handler.

   Daaruit begrijp ik dat je de tijd zou nemen om het probleem te begrijpen voordat je handelt.

   Det

   dat; het

   fortæller

   vertelt

   mig

   mij

   du

   jij/je

   ville

   zou

   tage dig tid

   de tijd nemen

   forstå

   begrijpen

   problemet

   het probleem

   før

   voordat

   handler

   handelt

   Uitgebreide uitleg

   Det betekent hier “dat” of “het” en verwijst naar iets dat uit de voorafgaande situatie of informatie wordt afgeleid; het is een onzijdig Deens voornaamwoord. De precieze referent wordt in deze zin niet nader benoemd. fortæller is de tegenwoordige tijd van fortælle (“vertellen”). In fortæller mig is mig degene die de informatie ontvangt: “vertelt mij”. Het Deens markeert hier geen persoonsuitgang: fortæller kan bij verschillende onderwerpen dezelfde vorm hebben. mig is de objectvorm van jeg (“ik”): jeg als onderwerp, mig als object. Voorbeeld: Hun hjælper mig. — “Zij helpt mij.” du betekent “jij/je” en is hier het onderwerp van de bijzin die begint met ville. Het is de gewone vorm voor de tweede persoon enkelvoud; deze vorm verandert niet naar gelang de grammaticale rol zoals bij jeg en mig. ville is de verleden tijd van vil (“willen”) en staat vóór tage. In deze zin geeft de combinatie ville tage de door de vertaling bedoelde gedachte “zou nemen” weer. De betekenis ontstaat hier uit de hele constructie en context. tage dig tid is een vaste, goed herbruikbare combinatie: “de tijd nemen”. tage is de infinitief van tage (“nemen”); dig is de objectvorm van du en hoort bij deze uitdrukking. Voorbeeld: Tag dig tid til at læse det. — “Neem de tijd om dat te lezen.” forstå is de infinitief “begrijpen”. Na tage dig tid volgt til at plus een infinitief om aan te geven waarvoor iemand tijd neemt: tid til at forstå — “tijd om te begrijpen”. problemet betekent “het probleem”. Het achtervoegsel -et markeert hier de bepaalde vorm van het onzijdige zelfstandig naamwoord problem: et problem — “een probleem”, problemet — “het probleem”. før betekent “voordat” en leidt hier de tijdsbepalende bijzin in. Het geeft aan dat het begrijpen plaatsvindt vóór de handeling in de volgende bijzin. handler is de tegenwoordige tijd van handle (“handelen”). Het onderwerp is opnieuw du, maar in het Deens krijgt deze werkwoordsvorm geen aparte uitgang voor die persoon. Voorbeeld: Hun handler hurtigt. — “Zij handelt snel.” Samen vormt Det fortæller mig de betekenis “Daaruit begrijp ik”: de informatie vormt voor de spreker een aanwijzing of conclusie. De bijzin at du ville tage dig tid til at forstå problemet zegt dat jij de tijd zou nemen om het probleem te begrijpen. før du handler plaatst dat begrijpen vóór jouw handelen. De volledige betekenis is daarom: “Daaruit begrijp ik dat je de tijd zou nemen om het probleem te begrijpen voordat je handelt.”