Prestatiebeoordeling en verwachtingen op het werk | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg vil gerne forstå, hvordan præstationer bliver vurderet her.

   Ik zou graag willen begrijpen hoe prestaties hier worden beoordeeld.

   Jeg vil gerne

   ik zou graag

   forstå

   begrijpen

   hvordan

   hoe

   præstationer

   prestaties

   bliver vurderet

   worden beoordeeld

   her

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Jeg vil gerne is een vaste, beleefde manier om een wens uit te drukken: letterlijk staat er een vorm van ville met gerne, maar in deze zin betekent het samen “ik zou graag”. Het onderwerp Jeg is de spreker en vil staat in de tegenwoordige tijd. Na deze constructie volgt hier een infinitief: Jeg vil gerne lære dansk. — “Ik zou graag Deens leren.” forstå is de infinitief “begrijpen”. De infinitief volgt op vil gerne; het is dus niet vil dat “begrijpen” betekent. De vorm forstå kan ook na andere hulpwerkwoordachtige werkwoorden staan, bijvoorbeeld Jeg kan forstå det. — “Ik kan dat begrijpen.” hvordan is het vraagwoord “hoe”. Hier leidt het een indirecte vraag in: de spreker wil begrijpen op welke manier iets gebeurt. Een directe vraag is bijvoorbeeld Hvordan vurderer I det? — “Hoe beoordelen jullie dat?” In de vaste zin staat de indirecte vraag na forstå. præstationer betekent hier “prestaties”. Het is het meervoud van en præstation; de vorm zonder uitgang is in dit geval dus niet het enkelvoud. Het onbepaalde meervoud kan algemeen naar prestaties verwijzen, zonder dat er een bepaald aantal wordt genoemd. Bijvoorbeeld: Gode præstationer kræver øvelse. — “Goede prestaties vereisen oefening.” bliver vurderet vormt hier de passieve tegenwoordige tijd: bliver + het voltooid deelwoord vurderet van vurdere (“beoordelen”). Daardoor ligt de nadruk op de prestaties die beoordeeld worden, niet op degene die beoordeelt. De passieve constructie laat de beoordelaar hier ongenoemd. Vergelijk De vurderer præstationer. — “Zij beoordelen prestaties.” her betekent “hier” en plaatst de beschreven beoordeling bij de situatie of plaats waar de spreker naar verwijst. Het is een bijwoord en verandert niet mee met præstationer. Samen betekent Jeg vil gerne forstå “ik zou graag willen begrijpen”. Daarna geeft hvordan præstationer bliver vurderet aan wat de spreker wil begrijpen: hoe prestaties worden beoordeeld. Her beperkt dat proces tot “hier”. De volledige betekenis is daarom: “Ik zou graag willen begrijpen hoe prestaties hier worden beoordeeld.”

2. Ved evalueringer ser vi på resultater, samarbejde og kvaliteten af dømmekraften.

   Bij beoordelingen kijken we naar resultaten, samenwerking en de kwaliteit van het oordeel.

   Ved

   bij

   evalueringer

   beoordelingen

   ser … på

   kijken naar

   resultater

   resultaten

   samarbejde

   samenwerking

   kvaliteten

   de kwaliteit

   dømmekraften

   het oordeel

   Uitgebreide uitleg

   Ved betekent hier “bij” of “tijdens” en leidt de context evalueringer in: bij beoordelingen. Het is een voorzetsel. Voorbeeld: Ved mødet taler vi om planen. — “Bij de vergadering praten we over het plan.” evalueringer is het meervoud van evaluering, “beoordeling” of “evaluatie”. Het is hier onbepaald meervoud: beoordelingen in het algemeen. Enkelvoud en meervoud zijn en evaluering en evalueringer; bepaald meervoud is evalueringerne. ser ... på is de vaste combinatie “naar iets kijken” of “iets bekijken”. ser is de tegenwoordige vorm van se (“zien/kijken”) en verandert in het Deens niet mee met de persoon; vi ser betekent dus “wij kijken”. på maakt hier deel uit van de combinatie en leidt het bekeken onderwerp in. Het losse ser betekent niet automatisch “kijken naar”. Voorbeeld: Vi ser på tallene. — “We kijken naar de cijfers.” resultater is het onbepaalde meervoud van resultat, “resultaat”. Het woord heeft hier geen bepaaldheidsuitgang: er wordt algemeen naar resultaten gekeken. et resultat is één resultaat en resultaterne betekent “de resultaten”. samarbejde betekent “samenwerking”. Hier staat het als een algemene, niet nader bepaalde zaak zonder meervoudsuitgang. Voorbeeld: Godt samarbejde gør arbejdet lettere. — “Goede samenwerking maakt het werk gemakkelijker.” kvaliteten betekent “de kwaliteit”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van kvalitet: kvalitet → kvaliteten. De uitgang -en hoort bij kvalitet, niet bij het volgende woord. dømmekraften betekent hier “het oordeel” of “het beoordelingsvermogen”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van dømmekraft: dømmekraft → dømmekraften. In kvaliteten af dømmekraften geeft af de relatie “van” aan: de kwaliteit van het oordeel. Voorbeeld: Hun viste god dømmekraft. — “Zij toonde een goed beoordelingsvermogen.” Samen vormen de delen: Ved evalueringer — “bij beoordelingen”; ser vi på — “kijken we naar”; daarna volgen de drie beoordelingsaspecten resultater, samarbejde en kvaliteten af dømmekraften. De hele zin betekent dus: “Bij beoordelingen kijken we naar resultaten, samenwerking en de kwaliteit van het oordeel.”

3. Den balance er vigtig, fordi resultater alene kan være misvisende.

   Die balans is belangrijk, omdat resultaten alleen misleidend kunnen zijn.

   Den

   die/de

   balance

   balans

   vigtig

   belangrijk

   fordi

   omdat

   resultater

   resultaten

   alene

   alleen

   kan

   kunnen

   være

   zijn

   misvisende

   misleidend

   Uitgebreide uitleg

   Den staat hier vóór balance en verwijst naar een bepaalde enkelvoudige referentie: “die/de balans”. In deze positie is den een aanwijzend bepalend woord bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht. Het drukt hier dus niet alleen grammaticale bepaaldheid uit, maar helpt de bedoelde referentie aan te wijzen. balance betekent hier “balans” en is een zelfstandig naamwoord. De vorm is enkelvoud; het meervoud is balancer. Voorbeeld: En god balance er nødvendig. — “Een goede balans is nodig.” vigtig beschrijft hier balance als “belangrijk”. Het is de vorm voor een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht. Bij een onzijdig enkelvoud staat vaak vigtigt, en bij meervoud vigtige: et vigtigt valg — “een belangrijke keuze”; vigtige valg — “belangrijke keuzes”. De uitgang hoort dus bij het bijvoeglijk naamwoord vigtig, niet bij balance. fordi leidt de reden bij de hoofdzin in en betekent “omdat”. De bijzin die ermee begint verklaart waarom de balans belangrijk is. Voorbeeld: Jeg bliver hjemme, fordi jeg er syg. — “Ik blijf thuis, omdat ik ziek ben.” resultater betekent “resultaten” en is het meervoud van resultat. Het woord staat hier als onderwerp van de bijzin. Het volgende alene beperkt wat als beoordelingsbasis wordt genoemd: alleen de resultaten. alene betekent hier “alleen” in de betekenis “uitsluitend”. Het zegt dus dat resultaten op zichzelf worden genomen, niet dat ze fysiek alleen zijn. Voorbeeld: Prisen alene afgør ikke valget. — “Alleen de prijs bepaalt de keuze niet.” kan is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord kunne en drukt hier mogelijkheid uit: resultaten kunnen een misleidend effect hebben. Na een modaal werkwoord volgt in het Deens de infinitief zonder at, zoals in kan være. være is de infinitief van “zijn”. In kan være vormt het samen met kan de betekenis “kunnen zijn”. De infinitief blijft na kan staan; bijvoorbeeld Det kan være svært. — “Het kan moeilijk zijn.” misvisende betekent “misleidend” of “een verkeerd beeld gevend”. Het beschrijft hier hoe resultaten kunnen zijn wanneer ze als enige basis worden gebruikt. Het woord heeft in deze constructie dezelfde vorm bij enkelvoud en meervoud: en misvisende forklaring en misvisende forklaringer. Samen bestaat de zin uit de hoofdzin Den balance er vigtig — “Die balans is belangrijk” — en de met fordi ingeleide reden. resultater alene betekent “alleen resultaten”, kan være betekent “kunnen zijn” en misvisende betekent “misleidend”. De volledige betekenis is daarom: “Die balans is belangrijk, omdat resultaten alleen misleidend kunnen zijn.”

4. Vi forsøger at undgå at belønne hurtighed, når beslutninger senere skaber problemer.

   We proberen te voorkomen dat snelheid wordt beloond wanneer beslissingen later problemen veroorzaken.

   Vi forsøger

   we proberen

   at undgå

   vermijden

   at belønne

   belonen

   hurtighed

   snelheid

   beslutninger

   beslissingen

   senere

   later

   skaber

   veroorzaakt

   problemer

   problemen

   Uitgebreide uitleg

   Vi forsøger betekent hier “we proberen”. vi is de eerste persoon meervoud; forsøger is de tegenwoordige tijd van forsøge (“proberen”). Deense werkwoorden veranderen in de tegenwoordige tijd niet naar persoon of getal. Voorbeeld: Vi forsøger igen. — “We proberen het opnieuw.” at undgå betekent “vermijden”. undgå is de infinitief en at markeert hier die infinitief. Na werkwoorden zoals forsøge staat vaak at plus een infinitief: Vi forsøger at lære. — “We proberen te leren.” at belønne betekent “belonen”. In forsøger at undgå at belønne staan twee infinitiefconstructies achter elkaar: “proberen te vermijden te belonen”. In deze zin wordt hurtighed beloond; de handelende persoon bij belønne wordt niet afzonderlijk genoemd. Voorbeeld: Hun vil belønne indsatsen. — “Zij wil de inzet belonen.” hurtighed betekent hier “snelheid” of “snelheid als eigenschap”. Het is een zelfstandig naamwoord dat samenhangt met hurtig (“snel”); het achtervoegsel -hed vormt in het Deens vaak een abstract zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Hurtighed er ikke altid vigtig. — “Snelheid is niet altijd belangrijk.” beslutninger betekent “beslissingen”. Het is het onbepaalde meervoud van beslutning; het enkelvoud is en beslutning en het bepaalde meervoud is beslutningerne. De uitgang -er markeert hier het meervoud, terwijl -ne in beslutningerne de bepaaldheid markeert. Voorbeeld: Beslutninger tager tid. — “Beslissingen kosten tijd.” senere betekent “later”. Het is hier een bijwoord en plaatst het veroorzaken van problemen op een later moment. Voorbeeld: Vi taler senere. — “We praten later.” skaber betekent hier “veroorzaken”. Het is de tegenwoordige tijd van skabe (“scheppen, creëren; veroorzaken”). Het onderwerp is beslutninger, maar skaber krijgt in het Deens geen aparte meervoudsvorm: dezelfde tegenwoordige tijd kan bij enkelvoud en meervoud staan. Voorbeeld: Fejl skaber problemer. — “Fouten veroorzaken problemen.” problemer betekent “problemen”. Het is het onbepaalde meervoud van problem; het bepaalde meervoud is problemerne. Voorbeeld: Vi har problemer. — “We hebben problemen.” De hoofdstructuur Vi forsøger at undgå at belønne hurtighed betekent “We proberen te voorkomen dat snelheid wordt beloond”. De bijzin når beslutninger senere skaber problemer geeft aan wanneer dat geldt: wanneer beslissingen later problemen veroorzaken. Samen betekent de zin: “We proberen te voorkomen dat snelheid wordt beloond wanneer beslissingen later problemen veroorzaken.”

5. Hvordan bliver forventninger kommunikeret, når man begynder?

   Hoe worden verwachtingen gecommuniceerd wanneer iemand net begint?

   Hvordan

   hoe

   bliver

   wordt

   forventninger

   verwachtingen

   kommunikeret

   gecommuniceerd

   når

   wanneer

   man

   iemand

   begynder

   begint

   Uitgebreide uitleg

   Hvordan vraagt naar de manier waarop iets gebeurt: “hoe?”. Het staat hier aan het begin van de vraag. Voorbeelden: Hvordan gør du? — “Hoe doe je dat?” en Hvordan virker det? — “Hoe werkt het?” bliver is de tegenwoordige vorm van blive (“worden”, ook “blijven”). De vorm verandert in het Deens niet naar persoon of getal. Samen met een voltooid deelwoord vormt hij hier een lijdende vorm: bliver + kommunikeret = “wordt gecommuniceerd”. forventninger betekent hier “verwachtingen”. Het is het meervoud van forventning; het onbepaalde enkelvoud is en forventning. Het woord benoemt dus wat er gecommuniceerd wordt. Voorbeeld: Vi har klare forventninger. — “We hebben duidelijke verwachtingen.” kommunikeret is het voltooid deelwoord van kommunikere (“communiceren”). In deze zin staat het niet als zelfstandig actief werkwoord, maar in de passieve constructie bliver kommunikeret: de verwachtingen krijgen de handeling, terwijl de uitvoerder niet wordt genoemd. Voorbeeld: Reglerne bliver kommunikeret tydeligt. — “De regels worden duidelijk gecommuniceerd.” når betekent “wanneer” en leidt hier de tijdsbepaling in. Het verbindt de hoofdzin met de situatie waarin iemand begint. Voorbeeld: Når mødet begynder, lytter vi. — “Wanneer de vergadering begint, luisteren we.” man is een onbepaald, algemeen onderwerp: “men”, “iemand” of “je” in algemene zin. Het wijst hier niet naar een specifiek benoemde persoon; de vertaling maakt de bedoelde lezing “wanneer iemand net begint” expliciet. Na man staat een werkwoordsvorm zoals in man begynder; Deense werkwoorden krijgen daarbij geen aparte persoonsuitgang. begynder is de tegenwoordige vorm van begynde (“beginnen”). Deze vorm wordt hier gebruikt met man; het Deens markeert persoon en getal niet via een aparte werkwoordsuitgang. Voorbeeld: Hun begynder i morgen. — “Zij begint morgen.” De hele vraag bouwt zo op: Hvordan vraagt naar de manier; bliver kommunikeret maakt van “communiceren” een passieve vorm; forventninger is wat wordt gecommuniceerd; en når man begynder bepaalt de fase waarin dat gebeurt. De betekenis is: “Hoe worden verwachtingen gecommuniceerd wanneer iemand net begint?”

6. Ledere fastsætter milepæle og justerer dem derefter, efterhånden som konteksten bliver tydeligere.

   Leidinggevenden stellen mijlpalen vast en passen die vervolgens aan naarmate de context duidelijker wordt.

   Ledere

   leidinggevenden

   fastsætter

   stellen vast

   milepæle

   mijlpalen

   justerer

   passen aan

   dem

   ze; die

   derefter

   vervolgens

   efterhånden som

   naarmate

   konteksten

   de context

   bliver

   wordt

   tydeligere

   duidelijker

   Uitgebreide uitleg

   Ledere betekent hier “leidinggevenden” en is de meervoudsvorm zonder bepaald lidwoord van leder (“leidinggevende”). Het woord noemt de uitvoerders van de handelingen; het zegt niet hoeveel leidinggevenden het zijn. fastsætter is de tegenwoordige tijd van fastsætte, “vaststellen” of “bepalen”. In deze zin gaat het om het vastleggen van mijlpalen. De uitgangsvorm blijft in de tegenwoordige tijd gelijk bij verschillende personen: bijvoorbeeld jeg fastsætter (“ik stel vast”) en de fastsætter (“zij stellen vast”). milepæle is het meervoud van milepæl, “mijlpaal”. Het zelfstandig naamwoord staat hier als lijdend voorwerp van fastsætter: de leidinggevenden stellen mijlpalen vast. Voorbeeld: Vi opstiller milepæle. — “We stellen mijlpalen op.” justerer is de tegenwoordige tijd van justere, “aanpassen” of “bijstellen”. Het onderwerp blijft Ledere, dus de vorm betekent hier “passen aan”. Voorbeeld: Teamet justerer planen. — “Het team past het plan aan.” dem is het Deense objectpronomen voor meervoudige personen of zaken. Hier verwijst het, volgens de vaste vertaling, naar de eerder genoemde mijlpalen: “die”. Het pronomen staat na justerer als lijdend voorwerp; het herhaalt milepæle niet. derefter betekent “daarna” of “vervolgens”. Het ordent de tweede handeling in de tijd: eerst worden de mijlpalen vastgesteld, daarna worden ze aangepast. efterhånden som is een vaste voegwoordelijke verbinding met de betekenis “naarmate” of “terwijl geleidelijk”. Ze leidt hier de omstandigheidsbijzin in die beschrijft onder welke ontwikkeling de aanpassingen plaatsvinden. Voorbeeld: Efterhånden som dagen går, bliver det lysere. — “Naarmate de dag vordert, wordt het lichter.” konteksten is de bepaalde vorm van kontekst, “context”: en kontekst is “een context”, konteksten is “de context”. In deze zin is het de context die geleidelijk duidelijker wordt. bliver is de tegenwoordige tijd van blive, hier “worden”. Samen met tydeligere beschrijft het een verandering: de context krijgt een duidelijkere toestand. Blive kan in andere zinnen ook “blijven” betekenen, maar de combinatie hier drukt “worden” uit. tydeligere is de comparatief van tydelig, “duidelijk”. De vergelijking maakt een verandering naar een hogere graad duidelijk: “duidelijker”. De reeks is tydelig — tydeligere — tydeligst (“duidelijk” — “duidelijker” — “het duidelijkst”). Het bijvoeglijk naamwoord beschrijft hier konteksten; de uitgang -ere hoort bij de vergelijking van tydelig. Samen vormen Ledere fastsætter milepæle de eerste hoofdzin: leidinggevenden stellen mijlpalen vast. In og justerer dem derefter voegt og de tweede handeling toe: zij passen die vervolgens aan, waarbij dem naar de mijlpalen verwijst. De bijzin efterhånden som konteksten bliver tydeligere geeft aan dat dit gebeurt naarmate de context duidelijker wordt. De volledige betekenis is dus: “Leidinggevenden stellen mijlpalen vast en passen die vervolgens aan naarmate de context duidelijker wordt.”

7. Det lyder praktisk, så længe feedbacken kommer tidligt.

   Dat klinkt praktisch, zolang feedback maar vroeg komt.

   Det

   dat/het

   lyder

   klinkt

   praktisk

   praktisch

   så længe

   zolang

   feedbacken

   de feedback

   kommer

   komt

   tidligt

   vroeg

   Uitgebreide uitleg

   Det betekent hier “dat/het” en is een onzijdig enkelvoudig voornaamwoord. De vorm legt niet vast naar welke specifieke situatie of zaak het verwijst; die referent wordt in deze zin niet nader benoemd. lyder komt van lyde (“klinken”) en staat in de tegenwoordige tijd: “klinkt”. Het onderwerp staat vóór het werkwoord in deze hoofdzin. Voorbeeld: Det lyder godt. — “Dat klinkt goed.” praktisk betekent hier “praktisch” en staat als bijvoeglijk naamwoord na lyder. In deze vorm is geen verschil zichtbaar tussen de enkelvoudsvormen voor gemeenschappelijk en onzijdig geslacht. In een andere positie kan het bijvoeglijk naamwoord bijvoorbeeld de bepaalde vorm praktiske hebben: de praktiske løsninger — “de praktische oplossingen”. så længe is een vaste onderschikkende verbinding met de betekenis “zolang” of “op voorwaarde dat”. De daaropvolgende bijzin geeft de voorwaarde waaronder de hoofdzin geldt. Voorbeeld: Du kan blive, så længe du vil. — “Je kunt blijven zolang je wilt.” feedbacken betekent hier “de feedback”. Het zelfstandig naamwoord feedback krijgt de bepaalde uitgang -en, waardoor het naar specifieke of als bekend opgevatte feedback verwijst. De uitgang hoort bij het zelfstandig naamwoord, niet bij het werkwoord. Een vergelijkbaar voorbeeld is plan → planen: “plan” → “het plan”; plan is in het Deens een gemeenschappelijk-geslachtswoord met het lidwoord en. kommer komt van komme (“komen”) en staat in de tegenwoordige tijd. Hier is feedbacken het onderwerp: de feedback “komt” vroeg. In het Deens heeft deze werkwoordsvorm geen aparte persoonsuitgang; kommer kan dus ook bij andere enkelvoudige of meervoudige onderwerpen voorkomen. tidligt betekent hier “vroeg” en bepaalt wanneer de feedback komt. Het is de bijwoordelijke vorm bij tidlig (“vroeg” als bijvoeglijk naamwoord); de uitgang -t markeert hier de vorm die als bijwoord gebruikt wordt. Vergelijk en tidlig besked — “een vroeg bericht” — met Beskeden kommer tidligt. — “Het bericht komt vroeg.” Samen vormen så længe feedbacken kommer tidligt de voorwaardelijke bijzin: de voorwaarde is dat de feedback vroeg komt. De hoofdzin Det lyder praktisk zegt dat dit praktisch klinkt. De volledige betekenis is daarom: “Dat klinkt praktisch, zolang feedback maar vroeg komt.”

8. Tidlig feedback forventes og er ikke forbeholdt formelle evalueringer.

   Vroege feedback wordt verwacht en is niet alleen voorbehouden aan formele beoordelingen.

   Tidlig

   vroeg

   feedback

   feedback

   forventes

   wordt verwacht

   er ikke forbeholdt

   is niet voorbehouden aan

   formelle

   formele

   evalueringer

   beoordelingen

   Uitgebreide uitleg

   Tidlig betekent hier dat de feedback vroeg komt. Het is de vorm bij een onbepaald enkelvoudig woord van het gemeenschappelijke geslacht, zoals feedback in deze zin. Vergelijk tidligt bij een onzijdig enkelvoudig woord en tidlige bij meervoud of bepaaldheid. Voorbeeld: en tidlig besked — “een vroeg bericht”. feedback is een leenwoord voor terugkoppeling of commentaar. Het kan in het Deens ook bepaald worden met -en, zoals in feedbacken in de vorige zin: “de feedback”. Het woord blijft hier inhoudelijk hetzelfde; alleen de context bepaalt dat het om feedback gaat die vroeg wordt gegeven. forventes is de passieve s-vorm van forvente, “verwachten”. De vorm zegt hier dat men de feedback verwacht, zonder een specifieke verwachter te noemen. Vergelijk forventer — “verwacht” of “verwachten” in de actieve tegenwoordige tijd — met forventes — “wordt/worden verwacht”. Voorbeeld: Svar forventes i morgen. — “Een antwoord wordt morgen verwacht.” In er ikke forbeholdt betekent er “is”, ikke maakt de bewering negatief en forbeholdt betekent hier “voorbehouden aan”. Samen zegt dit dat iets niet exclusief aan een bepaalde groep of soort is toegewezen. De constructie være forbeholdt kan ook positief worden gebruikt: Pladsen er forbeholdt medlemmer. — “De plaats is voorbehouden aan leden.” formelle betekent “formele”. De uitgang -e verschijnt hier bij een meervoudig zelfstandig naamwoord. Bij een onbepaald enkelvoud is de vorm bijvoorbeeld formel: en formel evaluering — “een formele beoordeling”. evalueringer betekent “beoordelingen” of “evaluaties”. Het is het meervoud van evaluering; het achtervoegsel -er markeert hier het meervoud. formelle evalueringer betekent dus “formele beoordelingen”. De delen worden verbonden door og, “en”. Eerst staat de mededeling Tidlig feedback forventes: vroege feedback wordt verwacht. Daarna volgt er ikke forbeholdt formelle evalueringer: die feedback is niet uitsluitend voorbehouden aan formele beoordelingen. Samen betekent de zin: “Vroege feedback wordt verwacht en is niet alleen voorbehouden aan formele beoordelingen.”