Constructieve feedback op een rapport | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg ville gerne drøfte rapporten, før den bliver delt bredt.

   Ik wilde het rapport bespreken voordat het breed wordt gedeeld.

   Jeg

   ik

   ville gerne

   graag willen

   drøfte

   bespreken

   rapporten

   het rapport

   før

   voordat

   den

   het

   bliver delt

   wordt gedeeld

   bredt

   breed / wijd

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik”: de spreker is degene die de wens uit. Jeg is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud; de meervoudsvorm is vi. De vorm zelf verandert niet naar geslacht. ville gerne drukt hier een wens uit: “graag willen” of “wilde graag”. ville is de verleden vorm van vil (“willen”). Na ville gerne volgt de infinitief zonder een apart infinitiefteken: ville gerne drøfte betekent “graag willen bespreken”. drøfte betekent “bespreken”, met de nadruk op een onderwerp dat men inhoudelijk of zorgvuldig bespreekt. Hier is het de infinitief na ville. Voorbeeld: Vi vil drøfte sagen. = “Wij willen de zaak bespreken.” rapporten betekent “het rapport”. rapport is de onbepaalde basisvorm; de uitgang -en maakt de bepaalde vorm: rapporten = “het rapport” als een specifiek rapport. De bepaaldheid zit hier dus in het zelfstandig naamwoord zelf. før betekent “voordat” en leidt de bijzin in. De hoofdzin beschrijft wat eerst gewenst is, en de bijzin beschrijft de gebeurtenis die daarna komt: hier wordt het rapport pas later breed gedeeld. Voorbeeld: Læs teksten, før du svarer. = “Lees de tekst voordat je antwoordt.” den is hier een Deens persoonlijk voornaamwoord in de derde persoon enkelvoud voor een woord van de gemeenschappelijke woordklasse. Volgens de vaste vertaling verwijst het hier naar het rapport en betekent het “het”. Het is het onderwerp van de bijzin; de grammaticale vorm en de concrete verwijzing zijn dus afzonderlijke zaken. bliver delt vormt een passieve constructie. bliver is de tegenwoordige vorm van blive (“worden”), en delt is het voltooid deelwoord van dele (“delen”). Samen betekent dit hier “wordt gedeeld”. De constructie legt de nadruk op het rapport dat de handeling ondergaat, zonder te zeggen wie het deelt. Voorbeeld: Brevet bliver sendt. = “De brief wordt verstuurd.” bredt betekent hier “breed”, in de betekenis “wijd” of “algemeen”. Het staat bij delt als bijwoord en geeft aan dat het rapport op ruime schaal wordt gedeeld. Dezelfde vorm kan ook de onzijdige vorm van het bijvoeglijk naamwoord bred zijn; in deze zin heeft bredt een bijwoordelijke functie. De volledige opbouw is Jeg ville gerne drøfte rapporten (“Ik wilde het rapport graag bespreken”) plus før den bliver delt bredt (“voordat het breed wordt gedeeld”). Samen betekent de zin: “Ik wilde het rapport bespreken voordat het breed wordt gedeeld.”

2. Jeg havde på fornemmelsen, at nogle afsnit måske havde brug for mere dokumentation.

   Ik vermoedde dat sommige onderdelen misschien meer onderbouwing nodig hadden.

   Jeg havde på fornemmelsen

   Ik had het gevoel

   nogle

   sommige

   afsnit

   onderdelen

   måske

   misschien

   havde brug for

   nodig hadden

   mere

   meer

   dokumentation

   onderbouwing

   Uitgebreide uitleg

   Jeg havde på fornemmelsen is een vaste uitdrukking met de betekenis ‘ik had het gevoel’ of ‘ik vermoedde’. havde is de verleden tijd van have (‘hebben’). In deze uitdrukking staat het geheel in het verleden; leer het dus als patroon: jeg havde på fornemmelsen, at ... = ‘ik had het gevoel dat ...’. Voorbeeld: Hun havde på fornemmelsen, at noget var galt. — ‘Ze had het gevoel dat er iets mis was.’ nogle betekent hier ‘sommige’ en staat bij een meervoudige, niet nader bepaalde groep. Het kan ook ‘enkele’ betekenen wanneer de context vooral een kleine hoeveelheid benadrukt. Het is niet hetzelfde als alle (‘alle’). afsnit betekent ‘onderdelen’ in deze context, meer letterlijk ‘secties’ of ‘paragrafen’. De vorm afsnit is zowel het onbepaalde enkelvoud als het onbepaalde meervoud; het bepaald meervoud is afsnittene. Hier maakt nogle duidelijk dat het om meerdere afsnit gaat. måske betekent ‘misschien’ en drukt onzekerheid uit. Het maakt de bewering voorzichtig: de spreker zegt niet zonder meer dat de afsnitten documentatie nodig hadden, maar presenteert dat als een mogelijkheid. Voorbeeld: Måske kommer hun senere. — ‘Misschien komt ze later.’ havde brug for is een bruikbare Deense constructie voor ‘nodig hadden’ of ‘behoefte hadden aan’. havde is opnieuw de verleden tijd van have; brug for is het vaste vervolg van deze betekenis. Het onderwerp nogle afsnit is meervoud, maar havde verandert hier niet naar een aparte meervoudsvorm: de verleden tijd is dezelfde voor personen en aantallen. Vergelijk: Jeg havde brug for hjælp. — ‘Ik had hulp nodig.’ mere betekent ‘meer’. Het is de vergelijkende vorm die bij hoeveelheden wordt gebruikt; de basisvorm is meget (‘veel’), zoals in meget dokumentation = ‘veel onderbouwing’. Voorbeeld: Vi har brug for mere tid. — ‘We hebben meer tijd nodig.’ dokumentation betekent hier ‘onderbouwing’: materiaal of bewijs dat een bewering ondersteunt. Het is een niet-telbaar zelfstandig naamwoord in deze zin, daarom staat er geen meervoud na mere. Afhankelijk van de context kan dokumentation ook letterlijk ‘documentatie’ betekenen, maar in deze vaste vertaling gaat het om ondersteunende onderbouwing. Samen betekent de zin: ‘Ik had het gevoel dat sommige onderdelen misschien meer onderbouwing nodig hadden.’ Jeg havde på fornemmelsen geeft de voorzichtige inschatting in het verleden; at leidt de inhoud van die inschatting in; nogle afsnit is de groep waarover wordt gesproken; måske maakt de inschatting onzeker; en havde brug for mere dokumentation zegt dat die onderdelen volgens die inschatting extra onderbouwing nodig hadden.

3. Argumentet er stærkt, men anbefalingerne virker ikke tilstrækkeligt underbyggede.

   Het betoog is sterk, maar de aanbevelingen lijken onvoldoende onderbouwd.

   Argumentet

   het betoog

   stærkt

   sterk

   anbefalingerne

   de aanbevelingen

   virker

   lijken

   tilstrækkeligt

   voldoende

   underbyggede

   onderbouwd

   Uitgebreide uitleg

   Argumentet betekent hier “het betoog”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van argument; het achtervoegsel -et markeert in dit woord bepaaldheid en onzijdig geslacht. Bijvoorbeeld: Argumentet er klart. — “Het betoog is duidelijk.” stærkt betekent “sterk”. De basisvorm is stærk; stærkt is de onzijdige vorm, passend bij het onzijdige argumentet. Vergelijk: en stærk plan — “een sterk plan” en et stærkt argument — “een sterk betoog”. anbefalingerne betekent “de aanbevelingen”. De enkelvoudige vorm is anbefaling, het meervoud is anbefalinger en het bepaalde meervoud is anbefalingerne. Bijvoorbeeld: Anbefalingerne er nyttige. — “De aanbevelingen zijn nuttig.” virker betekent hier “lijken”. Het is de tegenwoordige tijd van virke. De Deense werkwoordsvorm verandert hier niet naar persoon of getal: dezelfde vorm kan bijvoorbeeld bij een enkelvoudig of meervoudig onderwerp staan. In deze constructie geeft virke een indruk of beoordeling weer: iets lijkt een bepaalde eigenschap te hebben. Bijvoorbeeld: Det virker rimeligt. — “Dat lijkt redelijk.” tilstrækkeligt betekent hier “voldoende” in de betekenis “in voldoende mate”. In deze zin werkt het als bijwoord bij underbyggede, dus het zegt in welke mate de aanbevelingen onderbouwd lijken. Het is niet zelf het woord dat met anbefalingerne in getal overeenkomt. underbyggede betekent “onderbouwd”. Het is hier de meervoudsvorm van het bijvoeglijke woord underbygget, passend bij anbefalingerne. Bijvoorbeeld: Påstandene er godt underbyggede. — “De beweringen zijn goed onderbouwd.” De eerste zinhelft combineert Argumentet er stærkt: “Het betoog is sterk.” men leidt daarna een tegenstelling in. In anbefalingerne virker ikke tilstrækkeligt underbyggede betekent ikke “niet”, terwijl tilstrækkeligt de graad van underbyggede beperkt: de aanbevelingen lijken niet voldoende onderbouwd. Samen luidt de volledige uiting: “Het betoog is sterk, maar de aanbevelingen lijken onvoldoende onderbouwd.”

4. Jeg lænede mig for meget op ad interviews og brugte ikke nok data.

   Ik heb te veel op interviews geleund en niet genoeg data gebruikt.

   lænede

   leunde

   mig

   me

   for meget

   te veel

   op ad

   tegen / op

   interviews

   interviews

   brugte

   gebruikte

   ikke nok

   niet genoeg

   data

   gegevens; data

   Uitgebreide uitleg

   lænede betekent hier “leunde”. Het werkwoord is at læne; de verleden tijd is lænede. In deze zin hoort het samen met mig bij at læne sig: de reflexieve vorm maakt duidelijk dat de spreker zelf leunt. mig is hier de reflexieve vorm die bij jeg hoort. Samen met op ad ontstaat læne sig op ad, “leunen tegen” of figuurlijk “steunen op”. Voorbeeld: Jeg lænede mig mod væggen. — “Ik leunde tegen de muur.” for meget betekent “te veel”. meget betekent “veel”; for meget zegt dat de hoeveelheid boven het bedoelde of geschikte niveau lag. Voorbeeld: Hun talte for meget. — “Zij praatte te veel.” op ad vormt hier met læne sig de constructie læne sig op ad. In deze zin is de figuurlijke betekenis “steunen op”; bij een fysieke steun kan de constructie ook “tegen(aan) leunen” betekenen. Voorbeeld: Vi læner os op ad erfaring. — “Wij steunen op ervaring.” interviews betekent “interviews”. Het is de meervoudsvorm; het enkelvoud is interview. Hier zijn interviews datgene waarop de spreker volgens de zin te veel steunde. brugte betekent hier “gebruikte”. Het werkwoord is at bruge; brugte is de verleden tijd. De vorm verandert niet naar persoon: jeg brugte betekent “ik gebruikte”, en de brugte kan “zij gebruikten” betekenen. Voorbeeld: Jeg brugte en anden metode. — “Ik gebruikte een andere methode.” ikke nok betekent “niet genoeg”. ikke ontkent en nok geeft hier een toereikende hoeveelheid aan. Samen zegt dit dat er onvoldoende data werden gebruikt, niet dat er geen data waren. Voorbeeld: Vi har ikke nok tid. — “We hebben niet genoeg tijd.” data betekent hier “gegevens” of “data”. In deze zin is het het directe object van brugte: datgene wat de spreker gebruikte. Samen vormen Jeg lænede mig for meget op ad interviews en brugte ikke nok data twee handelingen die door og (“en”) verbonden zijn. Jeg is het onderwerp van beide delen; in het tweede deel wordt het onderwerp niet herhaald. De volledige betekenis is: “Ik heb te veel op interviews geleund en niet genoeg data gebruikt.”

5. Flere data ville gøre konklusionerne sværere at afvise.

   Meer data zouden de conclusies moeilijker van de hand te wijzen maken.

   Flere

   meer

   data

   gegevens

   ville

   zouden

   gøre

   maken

   konklusionerne

   de conclusies

   sværere

   moeilijker

   afvise

   afwijzen

   Uitgebreide uitleg

   Flere betekent hier “meer” en staat vóór data om een grotere hoeveelheid gegevens aan te geven. Het is de vergelijkende vorm die bij mange hoort: mange → flere → flest. Meget heeft een andere reeks: meget → mere → mest. In deze zin betekent flere dus niet “verschillende”. Voorbeeld: Flere oplysninger hjælper. — “Meer informatie helpt.” data betekent hier “gegevens”. Het woord verwijst in deze zin naar gegevens die de conclusies moeilijker te weerleggen maken. Samen met Flere vormt het de combinatie “meer gegevens”. ville is de verleden tijd van vil en betekent hier “zou”. Met een infinitief zoals gøre drukt het een mogelijke of voorwaardelijke uitkomst uit: ville gøre = “zou maken”. In deze betekenis is ville niet de aanduiding van een gewone gebeurtenis in het verleden. gøre is de infinitief van gøre, “maken” of “doen”. Na ville blijft het een infinitief. In de constructie gøre X sværere krijgt X een veranderde eigenschap: iets wordt moeilijker dan tevoren. Voorbeeld: Det gør arbejdet lettere. — “Dat maakt het werk gemakkelijker.” konklusionerne betekent “de conclusies”. Het is de bepaalde meervoudsvorm: konklusion → konklusioner → konklusionerne. Het achtervoegsel -ne markeert hier het bepaalde meervoud. Konklusionerne is datgene wat door gøre moeilijker wordt om af te wijzen. sværere betekent “moeilijker”. Het is de comparatief van svær: svær → sværere → sværest. De comparatief geeft hier een vergelijking met een eerdere of veronderstelde toestand: met meer gegevens worden de conclusies moeilijker af te wijzen. afvise is de infinitief van afvise en betekent hier “afwijzen” of “verwerpen”. In sværere at afvise benoemt deze infinitief wat moeilijker wordt: het afwijzen van de conclusies. Een bruikbaar patroon is sværere at + infinitief, bijvoorbeeld: Det er sværere at forklare. — “Het is moeilijker om uit te leggen.” Samen vormen Flere data ville gøre en konklusionerne sværere at afvise de betekenis: “Meer gegevens zouden de conclusies moeilijker van de hand te wijzen maken.” De zin presenteert dit als een mogelijke uitkomst: meer gegevens zouden het afwijzen van de conclusies moeilijker maken.

6. Jeg kan revidere det afsnit og tydeligt markere de usikre punkter.

   Ik kan dat gedeelte herzien en onzekere punten duidelijk markeren.

   Jeg kan

   ik kan

   revidere

   herzien

   afsnit

   gedeelte

   tydeligt

   duidelijk

   markere

   markeren

   usikre

   onzekere

   punkter

   punten

   Uitgebreide uitleg

   Jeg kan betekent hier dat de spreker iets kan doen: “ik kan”. Jeg is de eerste persoon enkelvoud. kan is de tegenwoordige tijd van kunne; deze vorm blijft in het Deens bij alle personen hetzelfde. Na een modaal werkwoord zoals kan volgt een infinitief. Voorbeeld: Jeg kan hjælpe. — “Ik kan helpen.” revidere betekent hier “herzien”. Dit is de infinitief die na kan staat. De tegenwoordige tijd is bijvoorbeeld jeg reviderer. Voorbeeld: Jeg kan revidere teksten. — “Ik kan de tekst herzien.” afsnit betekent “gedeelte” of hier “paragraaf/sectie”. In det afsnit betekent det “dat” en verwijst het, volgens de vaste vertaling, naar het bedoelde gedeelte. Afsnit is een onzijdig zelfstandig naamwoord. Het meervoud is ook afsnit, dus die vorm verandert daar niet zichtbaar. Voorbeeld: Afsnittet er kort. — “De paragraaf is kort.” tydeligt betekent “duidelijk” en beschrijft hier hoe het markeren gebeurt. Het is de bijwoordelijke vorm die bij tydelig hoort. Voorbeeld: Hun forklarer tydeligt. — “Zij legt duidelijk uit.” markere betekent “markeren”. Dit is opnieuw een infinitief na kan, gecoördineerd met revidere: kan revidere ... og markere .... Voorbeeld: Vi kan markere de vigtigste ord. — “We kunnen de belangrijkste woorden markeren.” usikre betekent hier “onzekere”. Het bijvoeglijk naamwoord usikker krijgt bij punkter de meervoudsvorm usikre. In de bepaalde meervoudige groep de usikre punkter staat die vorm eveneens. Ter vergelijking: et usikkert punkt — “een onzeker punt”. punkter betekent “punten”. Het enkelvoud is punkt en het meervoud punkter. In de usikre punkter markeert de samen met het bijvoeglijk naamwoord de bepaalde meervoudige groep. Voorbeeld: Vi gennemgår punkterne. — “We nemen de punten door.” De hele zin bouwt zo op: Jeg kan geeft aan wat de spreker kan doen; revidere det afsnit betekent “dat gedeelte herzien”; en na og volgt de tweede handeling, tydeligt markere de usikre punkter, “de onzekere punten duidelijk markeren”. Samen betekent de zin: “Ik kan dat gedeelte herzien en onzekere punten duidelijk markeren.”

7. Det ville styrke troværdigheden uden at svække det overordnede budskab.

   Dat zou de geloofwaardigheid verbeteren zonder de algemene boodschap te verzwakken.

   Det ville

   Dat zou

   styrke

   versterken

   troværdigheden

   de geloofwaardigheid

   uden at

   zonder te

   svække

   verzwakken

   overordnede

   algemene

   budskab

   boodschap

   Uitgebreide uitleg

   Det ville: det betekent hier “dat” en verwijst in deze zin naar een niet nader benoemde maatregel of wijziging; de concrete referent wordt niet door deze ene zin gespecificeerd. ville is de verleden tijd van vil en werkt hier als modaal werkwoord met de betekenis “zou”. Na ville staat het infinitief zonder at: ville styrke = “zou versterken”. styrke: dit is de infinitief “versterken”. De vorm blijft na ville een infinitief; vergelijk at styrke = “versterken” in een andere infinitiefconstructie. Voorbeeld: Det kan styrke sagen. — “Dat kan de zaak versterken.” troværdigheden: dit betekent hier “de geloofwaardigheid”. Het zelfstandig naamwoord troværdighed krijgt de bepaalde enkelvoudsvorm troværdigheden; het achtervoegsel -en markeert hier bepaaldheid bij dit woord. De zin zegt dus dat de geloofwaardigheid sterker zou worden, niet dat er een nieuwe geloofwaardigheid ontstaat. uden at: dit is een herbruikbaar patroon met de betekenis “zonder te …”. Na uden at volgt een infinitief: uden at svække = “zonder te verzwakken”. Het onderwerp van die infinitief wordt hier vanuit de hoofdzin begrepen: dezelfde voorgestelde maatregel zou iets versterken en niet iets anders verzwakken. svække: dit is de infinitief “verzwakken”. Het is het tegenovergestelde van styrke in deze context. Voorbeeld: Det må ikke svække tilliden. — “Dat mag het vertrouwen niet verzwakken.” overordnede: dit betekent hier “algemene” of “overkoepelende”. De basisvorm van het adjectief is overordnet; overordnede is de vorm die hier bij het onzijdige enkelvoudige zelfstandig naamwoord budskab staat in de constructie det overordnede budskab. Na det krijgt het adjectief hier de bepaalde vorm op -e. Het adjectief heeft dus niet budskab als basisvorm. budskab: dit betekent “boodschap”. In det overordnede budskab staat het als onzijdig enkelvoud na det en het adjectief. De volledige naamwoordgroep betekent “de algemene boodschap”. Samen geeft Det ville styrke troværdigheden uden at svække det overordnede budskab de betekenis: “Dat zou de geloofwaardigheid verbeteren/versterken zonder de algemene boodschap te verzwakken.” ville maakt het voorstelmatig of voorwaardelijk: de zin stelt het effect voor als iets dat zou optreden, niet als een al vaststaand feit. Het patroon ville + infinitief + uden at + infinitief is direct herbruikbaar voor een mogelijke maatregel met een gewenst effect en zonder een ongewenst neveneffect.

8. Jeg sender dig den opdaterede version, før den bliver delt med den større gruppe.

   Ik stuur je de bijgewerkte versie voordat die met de grotere groep wordt gedeeld.

   Jeg

   ik

   sender

   stuur

   dig

   je; jou

   den

   bepaald lidwoord: de/het

   opdaterede

   bijgewerkte

   version

   versie

   før

   voordat

   den

   die; dat voor een enkelvoudig antecedent

   bliver delt

   wordt gedeeld

   den

   bepaald lidwoord: de/het

   større

   grotere

   gruppe

   groep

   Uitgebreide uitleg

   Jeg is de vorm voor de spreker als onderwerp: “ik”. Deze vorm verandert niet naar geslacht of aantal. sender betekent hier “stuur” en komt van sende (“sturen”). Het is de tegenwoordige tijd; in het Deens kan deze werkwoordsvorm bij verschillende personen dezelfde zijn. Voorbeeld: Jeg sender en besked. — “Ik stuur een bericht.” dig betekent hier “je/jou” als ontvanger van de handeling. Het is de objectsvorm van het persoonlijke voornaamwoord; de overeenkomstige onderwerpvorm is du (“jij”). Voorbeeld: Jeg hjælper dig. — “Ik help je.” Het eerste den is hier een bepaald lidwoord vóór opdaterede version. Het markeert deze nominale groep als bepaald; den wordt hier gebruikt bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke grammaticale geslacht. opdaterede betekent hier “bijgewerkte” en beschrijft version. Het komt van opdatere (“bijwerken”). In den opdaterede version is dit de vorm van het bijvoeglijk naamwoord in een bepaalde nominale groep; -ede is hier niet de verleden tijd van het hoofdwerkwoord. Voorbeeld: den opdaterede plan — “het bijgewerkte plan”. version betekent “versie”. Het meervoud is versioner. In den opdaterede version staat het zelfstandig naamwoord in het enkelvoud en is de versie als bepaalde versie aangeduid. før betekent “voordat” en leidt hier de bijzin før den bliver delt med den større gruppe in. Het legt een tijdsvolgorde vast: het sturen vindt plaats vóór het delen. Voorbeeld: Læs teksten, før den bliver sendt. — “Lees de tekst voordat die wordt verstuurd.” Het tweede den is hier een persoonlijk voornaamwoord met de betekenis “die”. Volgens de vaste vertaling verwijst het in deze zin naar version; het is het onderwerp van bliver delt. Het is dus niet het lidwoord vóór større gruppe. bliver delt betekent “wordt gedeeld”. bliver komt van blive (“worden”) en delt van dele (“delen”); samen vormen ze hier een passieve constructie. De uitvoerder van het delen wordt niet genoemd. Voorbeeld: Dokumentet bliver delt. — “Het document wordt gedeeld.” Het derde den is het bepaalde lidwoord vóór større gruppe. Het maakt die nominale groep bepaald; het is hier niet het voornaamwoord “die”. større betekent “grotere” en is de vergrotende trap van stor (“groot”): stor → større → størst (“groot” → “groter” → “grootst”). Hier duidt het op een groep die groter is dan een contextueel vergelijkingspunt; dat punt wordt niet nader genoemd. gruppe betekent “groep”. Het meervoud is grupper. In den større gruppe vormt het samen met het bepaalde lidwoord en het bijvoeglijk naamwoord de bepaalde woordgroep “de grotere groep”. Samen betekent Jeg sender dig den opdaterede version: “Ik stuur je de bijgewerkte versie”. De bijzin før den bliver delt med den større gruppe voegt toe dat het delen met de grotere groep later plaatsvindt. Het geheel betekent: “Ik stuur je de bijgewerkte versie voordat die met de grotere groep wordt gedeeld.”