Een verloren voorwerp melden | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg tror, jeg har glemt mine hovedtelefoner i venteområdet.

   Ik denk dat ik mijn koptelefoon in de wachtruimte heb laten liggen.

   Jeg tror

   ik denk

   glemt

   vergeten

   mine

   mijn

   hovedtelefoner

   koptelefoon

   i

   in

   venteområdet

   de wachtruimte

   Uitgebreide uitleg

   Jeg tror betekent hier “ik denk”. tror is de tegenwoordige tijd van tro (“denken, geloven”): jeg tror = “ik denk”. De komma erna leidt de inhoud van die gedachte in. Een bruikbaar patroon is Jeg tror, ... gevolgd door een volledige zin. glemt betekent hier “vergeten” en is het voltooid deelwoord van glemme (“vergeten”). Samen met har vormt het de voltooide tijd; in deze zin wordt die combinatie in de vaste vertaling weergegeven als “heb laten liggen”. Het onderwerp van deze werkwoordgroep is opnieuw jeg, maar glemt verandert niet mee met de persoon. Voorbeeld: Jeg har glemt nøglen. — “Ik ben de sleutel vergeten.” mine betekent “mijn” bij een meervoudig zelfstandig naamwoord. Bij één ding staat bijvoorbeeld min in min telefon (“mijn telefoon”); bij meervoud staat mine, zoals in deze zin. De vorm mine markeert hier het bezit en past bij het meervoud van het volgende zelfstandig naamwoord. hovedtelefoner betekent hier “koptelefoon” en staat in het meervoud. Het enkelvoud is hovedtelefon; het meervoud wordt gevormd met -er. Het woord is een samenstelling met hoved (“hoofd”) en telefon (“telefoon”), maar hovedtelefoner functioneert als één zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Mine hovedtelefoner er her. — “Mijn koptelefoon is hier.” i betekent “in” en geeft hier de plaats aan. Het introduceert de ruimte waarin de koptelefoon zich volgens de zin bevindt. venteområdet betekent “de wachtruimte”. Dit is de bepaalde vorm van et venteområde (“een wachtruimte”): de bepaalde uitgang staat aan het einde van het hele zelfstandig naamwoord. venteområde is een samenstelling met vente (“wachten”) en område (“gebied, ruimte”). Voorbeeld: Vi venter i venteområdet. — “We wachten in de wachtruimte.” Samen betekent Jeg tror, jeg har glemt mine hovedtelefoner i venteområdet: “Ik denk dat ik mijn koptelefoon in de wachtruimte heb laten liggen.” Eerst geeft Jeg tror aan dat dit de gedachte van de spreker is; daarna volgt de inhoud: de spreker heeft de koptelefoon in de wachtruimte laten liggen.

2. Kan du huske, hvor du sad?

   Weet je nog waar je zat?

   Kan du

   kun je

   huske

   onthouden; je herinneren

   hvor

   waar

   sad

   zat

   Uitgebreide uitleg

   Kan du vormt hier een directe vraag: “kun je ...?” kan is de tegenwoordige vorm van kunne (“kunnen”) en drukt hier mogelijkheid of vermogen uit; du betekent “je/jij”. In een Deense hoofdvraag staat het werkwoord vóór het onderwerp: Kan du ...? Vergelijk bijvoorbeeld: Kan du hjælpe? — “Kun je helpen?” huske betekent hier “zich herinneren” of “nog weten”. Na kan staat het volgende werkwoord in de infinitief, dus huske, niet een vervoegde vorm. De combinatie kan du huske ...? is een herbruikbaar patroon voor “kun je je herinneren ...?” of natuurlijker “weet je nog ...?” hvor is het vraagwoord “waar”. Het leidt hier de ingebedde vraag aan die zegt op welke plaats iets gebeurde. Het is iets anders dan hvornår (“wanneer”) en hvordan (“hoe”). Voorbeeld: Jeg ved, hvor hun bor. — “Ik weet waar ze woont.” sad betekent hier “zat”. Het is de verleden tijd van sidde (“zitten”): sidde → sad. De vorm verwijst in deze zin naar du, maar sad is in het Deens niet met een aparte persoonsuitgang gemarkeerd. In de bijzin staat de volgorde du sad: onderwerp vóór werkwoord, anders dan in de voorafgaande hoofdvraag. Samen bestaat de zin uit de hoofdvraag Kan du huske en de ingebedde vraag hvor du sad: “Weet je nog waar je zat?” De zin vraagt dus of de aangesprokene zich een vroegere zitplaats herinnert; de plaats zelf wordt door hvor opgevraagd.

3. Nær vinduet ved opladningspunkterne.

   Dicht bij het raam, naast de oplaadpunten.

   Nær

   dicht bij

   vinduet

   het raam

   ved

   naast, bij

   opladningspunkterne

   de oplaadpunten

   Uitgebreide uitleg

   Nær geeft hier nabijheid aan: “dicht bij”. Het staat vóór de plaatsaanduiding vinduet en vormt daarmee Nær vinduet: “dicht bij het raam”. Voorbeeld: Bogen ligger nær vinduet. — “Het boek ligt dicht bij het raam.” vinduet betekent hier “het raam”. De basisvorm is vindue (“raam”); vinduet is daarvan de bepaalde enkelvoudsvorm. De uitgang -et markeert hier bepaaldheid en enkelvoud, niet meervoud. ved drukt in deze zin een plaatsrelatie uit: “naast” of “bij”. Samen met opladningspunkterne krijgt het hier de betekenis “naast de oplaadpunten”. Voorbeeld: Hun står ved døren. — “Ze staat bij de deur.” opladningspunkterne betekent “de oplaadpunten”. Het is een bepaald meervoud van opladningspunkt (“oplaadpunt”). Dit woord is samengesteld uit opladning (“opladen”/“oplading”) en punkt (“punt”), met -s- als verbindingsklank in de samenstelling. In de volledige vorm markeert -erne bepaald meervoud: opladningspunkt → opladningspunkter → opladningspunkterne. Samen vormen Nær vinduet de plaatsbepaling “dicht bij het raam”. ved opladningspunkterne voegt de tweede plaatsrelatie toe: “naast de oplaadpunten”. De volledige zin betekent daarom: “Dicht bij het raam, naast de oplaadpunten.” Het is een korte plaatsbeschrijving zonder werkwoord, bijvoorbeeld als antwoord op een vraag naar een locatie.

4. Så har personalet et mindre område at lede i.

   Dan heeft het personeel een kleiner gebied om te doorzoeken.

   Så

   dan

   har

   heeft

   personalet

   het personeel

   mindre

   kleiner

   område

   gebied

   lede

   zoeken

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “dan”, zoals in de vaste vertaling. In andere contexten kan dezelfde vorm bijvoorbeeld “zo” betekenen; de betekenis moet dus uit de zin blijken. har is de tegenwoordige tijd van have (“hebben”). Deze vorm blijft in het Deens gelijk bij verschillende personen en aantallen: jeg har, du har, de har. Hier vormt har samen met personalet de betekenis “het personeel heeft”. personalet is de bepaalde vorm van personale: et personale → personalet. De uitgang -et markeert hier bepaaldheid bij dit onzijdige zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Personalet arbejder. — “Het personeel werkt.” mindre is de vergrotende trap van lille (“klein”): lille → mindre → mindst (“klein” → “kleiner” → “kleinst”). Hier zegt de vorm dat het gebied kleiner is dan een vergelijkingspunt; de zin noemt niet precies welk vergelijkingspunt of welke grootte dat is. Voorbeeld: Et mindre rum er lettere at rydde. — “Een kleinere kamer is gemakkelijker op te ruimen.” område betekent hier “gebied”. Het staat als onbepaald enkelvoud na et: et område; de bepaalde vorm is området (“het gebied”). lede betekent hier “zoeken”, in de constructie lede i (“in iets zoeken”). Dezelfde vorm kan in een andere context ook “leiden” betekenen, maar dat is hier niet de bedoelde betekenis. at maakt van lede een infinitief: at lede — “zoeken”. Voorbeeld: De leder i rummet. — “Ze zoeken in de kamer.” De combinatie et mindre område at lede i betekent “een kleiner gebied om in te zoeken”. Het infinitief beschrijft hier waarvoor het gebied dient; het voegt niet zelfstandig een expliciete verplichting of mogelijkheid toe. Samen vormen Så har personalet et mindre område at lede i de vaste betekenis: “Dan heeft het personeel een kleiner gebied om te doorzoeken.”

5. Jeg er mere bekymret for at miste de gemte indstillinger end for omkostningerne.

   Ik maak me meer zorgen over het verlies van de opgeslagen instellingen dan over de kosten.

   Jeg er

   ik ben

   mere bekymret

   meer bezorgd

   for at

   om te

   miste

   verliezen

   gemte

   opgeslagen

   indstillinger

   instellingen

   end

   dan

   omkostningerne

   de kosten

   Uitgebreide uitleg

   Jeg er is een vaste combinatie van het persoonlijke voornaamwoord jeg (“ik”) en de vorm er van være (“zijn”). er is hier de tegenwoordige tijd voor jeg; de combinatie geeft de toestand van de spreker aan. mere bekymret betekent hier “meer bezorgd”. bekymret is een bijvoeglijk naamwoord; mere maakt de vergrotende trap en staat vóór het bijvoeglijk naamwoord. De basisvorm is bekymret, de vergrotende vorm mere bekymret; mest bekymret betekent “het meest bezorgd”. Voorbeeld: Jeg er mere træt i dag. — “Ik ben vandaag vermoeider.” for at leidt hier een infinitiefconstructie in. Samen met miste betekent het “om te verliezen”, maar in de volledige combinatie bekymret for at miste betekent het natuurlijk “bezorgd zijn om te verliezen”. Na for at staat het werkwoord in de infinitief. miste is de infinitief van miste (“verliezen”). De vorm is in deze zin geen verleden tijd: de infinitief wordt vereist door at in for at miste. Voorbeeld: Jeg vil ikke miste nøglen. — “Ik wil de sleutel niet verliezen.” gemte betekent hier “opgeslagen”. Het hangt samen met het werkwoord gemme (“opslaan, verbergen”) en is hier een voltooid deelwoord dat als bijvoeglijk naamwoord wordt gebruikt. In de gemte indstillinger krijgt het de vorm gemte, passend bij de bepaalde/meervoudige naamwoordgroep. Het is dus gemte dat deze vorm draagt, niet indstillinger. Voorbeeld: De gemte filer er sikre. — “De opgeslagen bestanden zijn veilig.” indstillinger betekent “instellingen”. Het is het meervoud van indstilling (“instelling”). In de bron staat het samen met de in een bepaalde meervoudige groep: de gemte indstillinger, “de opgeslagen instellingen”. Voorbeeld: Indstillingerne er ændret. — “De instellingen zijn gewijzigd.” end markeert na een vergrotende trap het tweede element van de vergelijking: “dan”. Het verbindt hier wat meer bezorgdheid veroorzaakt met datgene waarmee het wordt vergeleken. omkostningerne betekent “de kosten”. De basisvorm is omkostning (“kost” of “uitgave”); omkostninger is het meervoud en omkostningerne het bepaalde meervoud, dus “de kosten”. Het achtervoegsel -ne draagt hier de bepaaldheid. Voorbeeld: Omkostningerne er høje. — “De kosten zijn hoog.” De volledige structuur is Jeg er mere bekymret for X end for Y: “Ik ben meer bezorgd over X dan over Y.” Hier is X at miste de gemte indstillinger, “het verliezen van de opgeslagen instellingen”, en Y omkostningerne, “de kosten”. Het tweede for staat in het bronzinnetje vóór omkostningerne en herhaalt de voorzetselrelatie: de spreker is dus meer bezorgd over het verlies van de opgeslagen instellingen dan over de kosten.

6. Så lad os melde det, før området bliver tømt.

   Dan moeten we het melden voordat de ruimte wordt ontruimd.

   Så lad os

   dan laten we …

   melde

   melden

   det

   het

   før

   voordat

   området

   de ruimte

   bliver tømt

   wordt ontruimd

   Uitgebreide uitleg

   Så lad os is een vaste manier om een voorstel te doen: “laten we dan …”. lad is de gebiedende wijs van lade (“laten”), en os betekent hier “ons”; samen leidt dit een infinitief in. Het Så betekent “dan” en sluit aan bij de situatie. melde betekent hier “melden” of “aangeven”. Het is de infinitief na lad os: lad os melde = “laten we melden”. Het werkwoord melde kan in andere contexten ook “zich melden” betekenen, maar hier is het een handeling die op een object gericht is. det is hier het onzijdige objectpronomen “het”. Het verwijst in deze vaste zin naar datgene wat gemeld moet worden; de vertaling maakt dat als “het” duidelijk, zonder een specifieker zelfstandig naamwoord te geven. De combinatie melde det betekent dus “het melden”. før is een onderschikkend voegwoord met de betekenis “voordat”. Het introduceert de voorwaarde in de tijd: de melding moet plaatsvinden vóór de gebeurtenis in het volgende deel. Een herbruikbaar patroon is før + zin, bijvoorbeeld: Ring, før du går. = “Bel voordat je weggaat.” området betekent hier “de ruimte”. De vorm is de bepaalde enkelvoudsvorm van område (“gebied”, “ruimte”): et område → området. De vertaling en de context sturen hier de betekenis “ruimte”; in andere contexten kan hetzelfde woord een gebied of zone aanduiden. bliver tømt betekent “wordt ontruimd”. bliver is de tegenwoordige vorm van blive en vormt hier samen met het voltooid deelwoord tømt een passieve constructie: de ruimte ondergaat de handeling, terwijl de uitvoerder niet wordt genoemd. tømt hoort bij tømme (“leegmaken”); in deze context wordt dat als “ontruimen” vertaald. De delen bouwen de zin zo op: Så lad os melde det = “Dan laten we het melden”, en før området bliver tømt = “voordat de ruimte wordt ontruimd”. Samen betekent de volledige uiting: “Dan moeten we het melden voordat de ruimte wordt ontruimd.” De Deense constructie lad os + infinitief is een directe, gangbare manier om gezamenlijk tot een actie voor te stellen.

7. Hvad skal jeg have med i anmeldelsen af den bortkomne genstand?

   Wat moet ik opnemen in de melding van het verloren voorwerp?

   Hvad

   wat

   skal jeg

   moet ik

   have med

   opnemen

   anmeldelsen

   de melding

   bortkomne

   verloren

   genstand

   voorwerp

   Uitgebreide uitleg

   Hvad staat hier aan het begin van een vraag naar de inhoud: “wat”. Het is het vraagwoord voor een zaak of informatie, niet voor een persoon. Voorbeeld: Hvad skal jeg skrive? — “Wat moet ik schrijven?” skal jeg vormt hier het patroon “moet ik …?” skal is de tegenwoordige vorm van skulle en drukt in deze vraag uit wat nodig of gewenst is. jeg betekent “ik”. De volgorde is vraagwoord + werkwoord + onderwerp: Hvad skal jeg ...? have med is een vaste werkwoordelijke combinatie met de betekenis “meenemen” of, zoals hier, “opnemen”. De letterlijke gedachte is dat je iets “bij je hebt”; de context maakt duidelijk dat het om informatie in een melding gaat. In een andere situatie kan dezelfde combinatie ook letterlijk meenemen betekenen: Jeg har min taske med. — “Ik heb mijn tas bij me.” anmeldelsen is de bepaalde enkelvoudsvorm van en anmeldelse, “een melding”. Het achtervoegsel -en maakt het zelfstandig naamwoord bepaald: en anmeldelse → anmeldelsen. Met af wordt daarna aangegeven waarvan de melding gaat: anmeldelsen af ... — “de melding van ...”. bortkomne beschrijft hier de toestand van de genstand: het voorwerp is zoekgeraakt. Het is de bepaalde vorm van het adjectief bortkommen. De vormreeks is bortkommen (gemeenschappelijk enkelvoud), bortkommet (onzijdig enkelvoud) en bortkomne (bepaalde vorm en meervoud). In den bortkomne genstand verschijnt bortkomne omdat het om een bepaald voorwerp gaat. genstand betekent “voorwerp”. Het is een zelfstandig naamwoord met het lidwoord en: en genstand. In de woordgroep den bortkomne genstand staat den als bepaald lidwoord bij een enkelvoudig gemeenschappelijk zelfstandig naamwoord; bortkomne stemt daarmee overeen in de bepaalde woordgroep. Samen betekent Hvad skal jeg have med i anmeldelsen af den bortkomne genstand?: “Wat moet ik opnemen in de melding van het verloren voorwerp?” Hvad vraagt naar de benodigde inhoud, skal jeg have med geeft aan wat de spreker moet opnemen, en i anmeldelsen af den bortkomne genstand bepaalt waarin en over welk voorwerp die informatie komt.

8. Beskriv farven, typen og noget usædvanligt ved etuiet.

   Beschrijf de kleur, het type en iets ongewoons aan het etui.

   Beskriv

   beschrijf

   farven

   de kleur

   typen

   het type

   noget

   iets

   usædvanligt

   ongewoons

   ved

   aan

   etuiet

   het etui

   Uitgebreide uitleg

   Beskriv is de gebiedende wijs van beskrive (“beschrijven”). De Deense gebiedende wijs heeft hier geen uitgedrukt onderwerp en markeert niet of de opdracht aan één persoon of aan meerdere personen is gericht. Bijvoorbeeld: Beskriv huset. = “Beschrijf het huis.” farven betekent hier “de kleur”. Het is de bepaalde vorm van farve (“kleur”): en farve → farven. De uitgang -en markeert bij dit zelfstandig naamwoord bepaaldheid; het gaat hier om de kleur van het bedoelde etui. typen betekent “het type”. De basisvorm is type, met het gemeenschappelijke lidwoord en: en type → typen. De uitgang -en maakt het zelfstandig naamwoord bepaald. noget betekent hier “iets”. Het is een onbepaald voornaamwoord; het benoemt nog geen specifiek soort ongewoon kenmerk. Samen met usædvanligt verwijst het naar iets ongewoons. usædvanligt betekent hier “ongewoons”. Het bijvoeglijk naamwoord heeft de basisvorm usædvanlig (“ongewoon”). De vorm usædvanligt is de onzijdige enkelvoudsvorm, passend bij noget; bij een gemeenschappelijk-geslachtig zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld en usædvanlig farve (“een ongebruikelijke kleur”). ved is hier een voorzetsel met de betekenis “aan” of “met betrekking tot”. In noget usædvanligt ved etuiet koppelt het de ongebruikelijke eigenschap aan het etui. etuiet betekent “het etui”. De basisvorm is et etui; de bepaalde vorm is etuiet. Het onzijdige lidwoord et hoort bij etui, en de bepaalde vorm verwijst hier naar het bedoelde etui. Samen vormen de delen een gebiedende opdracht: beschrijf eerst de kleur, daarna het type, en vervolgens iets ongewoons aan het etui. De gevraagde onderdelen staan in deze volgorde: farven, typen en noget usædvanligt ved etuiet. In de voorafgaande vraag gaat het om informatie voor een melding van het verloren voorwerp, wat deze praktische context ondersteunt.