Een verkeerd bezorgd pakket ophalen | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. En pakke til min lejlighed blev stillet uden for din dør.

   Een pakket voor mijn appartement is buiten je deur neergezet.

   pakke

   pakket

   til

   voor

   min

   mijn

   lejlighed

   appartement

   blev stillet

   werd neergezet

   uden for

   buiten

   din

   je

   dør

   deur

   Uitgebreide uitleg

   pakke betekent hier een pakket. Het is een zelfstandig naamwoord van het en-type: en pakke, bepaald enkelvoud pakken, meervoud pakker. Voorbeeld: Jeg har en pakke. — Ik heb een pakket. til verbindt hier pakke met de bestemming of het doel: het pakket is bestemd voor het appartement. Het kan in andere zinnen ook vaak “naar” betekenen, bijvoorbeeld Jeg går til døren. — Ik loop naar de deur. De betekenis in deze zin is “voor”, niet “naar”. min betekent “mijn” bij een enkelvoudig en-woord, hier bij lejlighed. De vormen zijn min bij enkelvoudige en-woorden, mit bij enkelvoudige et-woorden en mine bij meervoud. Voorbeeld: min stol, mit hus, mine bøger — mijn stoel, mijn huis, mijn boeken. lejlighed betekent “appartement” of “woning”. Het is een en-woord: en lejlighed, bepaald enkelvoud lejligheden, meervoud lejligheder. In deze zin gaat het om het appartement dat met min als het appartement van de spreker wordt aangeduid. blev stillet geeft aan dat iets in het verleden werd neergezet of geplaatst. blev is de verleden tijd van blive; samen met het voltooid deelwoord stillet vormt het hier de passieve constructie. De persoon die het neerzette wordt niet genoemd. Het werkwoord stille betekent in deze gebruikswijze “neerzetten/plaatsen”; stillet is zijn voltooid deelwoord. Voorbeeld: Bogen blev stillet på bordet. — Het boek werd op tafel gezet. uden for is een vaste voorzetselcombinatie met de betekenis “buiten” of “aan de buitenkant van”. Voorbeeld: Cyklen står uden for huset. — De fiets staat buiten het huis. Het tegenovergestelde is vaak inden for, “binnen”. din betekent “jouw/je” bij een enkelvoudig en-woord, hier bij dør. Vergelijk dit bij een enkelvoudig et-woord en dine bij meervoud: din stol, dit hus, dine bøger — je stoel, je huis, je boeken. dør betekent “deur”. Het is een en-woord: en dør, bepaald enkelvoud døren, meervoud døre. In deze zin staat het in de combinatie din dør, “je deur”. Samen betekent En pakke til min lejlighed “een pakket voor mijn appartement”. Daarna geeft blev stillet de passieve gebeurtenis in het verleden weer: het pakket werd neergezet. uden for din dør bepaalt de plaats: buiten je deur. De volledige betekenis is dus: “Een pakket voor mijn appartement is buiten je deur neergezet.”

2. Jeg lagde mærke til den og lod den stå ved døren til dig.

   Ik merkte het op en hield het voor je bij de deur.

   lagde mærke til

   merkte op

   den

   het

   lod

   liet

   stå

   staan

   døren

   de deur

   dig

   jou

   Uitgebreide uitleg

   lagde mærke til is de vaste Deense uitdrukking voor “iets opmerken”. De verleden tijd lagde hoort bij het werkwoord lægge; in deze vaste verbinding betekent het geheel niet letterlijk “legde”, maar “merkte op”. Voorbeeld: Jeg lagde mærke til lyset. — “Ik merkte het licht op.” den verwijst hier naar het pakket uit de voorafgaande context. Het is een enkelvoudig Deens voornaamwoord voor een zelfstandig naamwoord van het en-type; het voornaamwoord verandert hier niet omdat het pakket onzijdig zou zijn, maar omdat pakke een en-woord is. Het staat als lijdend voorwerp bij lagde mærke til en opnieuw als lijdend voorwerp bij lod. lod is de verleden tijd van lade. In lod ... stå betekent lade “laten” of “ervoor zorgen dat iets in een bepaalde toestand blijft”, niet “verlof geven”. Het patroon is lade + voorwerp + infinitief: Jeg lod døren stå åben. — “Ik liet de deur openstaan.” stå is de infinitief “staan”. Samen met lod beschrijft het dat het genoemde voorwerp bleef staan. Het is dus niet zelf een verleden tijd; de verleden tijd wordt door lod aangegeven. døren betekent “de deur”. De uitgang -en markeert hier de bepaalde vorm van het gemeenschappelijke geslacht: en dør = “een deur”, døren = “de deur”. Het zelfstandig naamwoord dør is enkelvoud; het meervoud is døre. dig is de objectsvorm van het persoonlijke voornaamwoord voor “jou”. De overeenkomstige onderwerpsvorm is du: Du ser dig. — “Jij ziet jezelf.” In deze zin staat dig na til in de betekenis “voor jou”; het is dus niet de persoon die iets opmerkt of laat staan. De zin kan in bruikbare delen worden opgebouwd als Jeg lagde mærke til den (“Ik merkte het op”) en lod den stå (“liet het staan”). ved døren plaatst het bij de deur, en til dig geeft aan dat het voor jou bestemd is. Samen betekent de volledige uiting: “Ik merkte het op en liet het voor je bij de deur staan.”

3. Jeg håbede, at den ikke var blevet væk.

   Ik hoopte dat het niet was zoekgeraakt.

   Jeg

   ik

   håbede

   hoopte

   at

   dat

   den

   het

   ikke

   niet

   var blevet væk

   was zoekgeraakt

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik”. Dit is de eerste persoon enkelvoud; dezelfde vorm wordt als onderwerp gebruikt, ongeacht het geslacht van de persoon. håbede is de verleden tijd van håbe (“hopen”): håbe → håbede. Het beschrijft dus een hoop die op dat moment in het verleden bestond. Voorbeeld: Jeg håbede på sol. = “Ik hoopte op zon.” at leidt hier de inhoud van de hoop in: “dat …”. Het is een onderschikkend voegwoord en leidt de daaropvolgende bijzin in. den is hier een Deens persoonlijk voornaamwoord voor een enkelvoudig referent met het grammaticale gemeenschappelijke geslacht. In deze zin verwijst het, volgens de vaste vertaling, naar “het”; welke concrete zaak bedoeld is, wordt niet benoemd. De vorm den geeft niet op zichzelf aan welke zaak bedoeld is. ikke betekent “niet” en ontkent de bijzin. Samen met var blevet væk betekent het dus dat iets niet zoekgeraakt was. var blevet væk is de voltooid-verleden tijd van de vaste uitdrukking blive væk, “zoekraken” of “verdwijnen”. blevet is het voltooid deelwoord van blive; var vormt daarmee de plusquamperfectumvorm. De combinatie verwijst naar iets dat vóór een relevant moment in het verleden zoekgeraakt was. Voorbeeld: Nøglen var blevet væk. = “De sleutel was zoekgeraakt.” De hele structuur is Jeg håbede, at ...: “Ik hoopte dat …”. In de bijzin staat de ontkenning vóór de werkwoordelijke uitdrukking: at den ikke var blevet væk = “dat het niet was zoekgeraakt”. Samen betekent de vaste zin: “Ik hoopte dat het niet was zoekgeraakt.”

4. Det var nok bare en forveksling af etiketterne.

   Het was waarschijnlijk gewoon een verwisseling van de etiketten.

   Det var

   Het was

   nok

   waarschijnlijk

   bare

   gewoon

   forveksling

   verwisseling

   etiketterne

   de etiketten

   Uitgebreide uitleg

   Det var betekent hier “het was”. var is de verleden tijd van være (“zijn”): er = is, var = was. Det is een onzijdige vorm die hier als onderwerp voor de hele situatie staat; de zin zegt niet dat een specifiek eerder genoemd ding het onderwerp van var is. nok verzacht de uitspraak tot “waarschijnlijk”. Het staat hier niet voor zekerheid. Vergelijk: Det var sikkert ... = “Het was zeker ...”. bare betekent hier “gewoon” of “alleen maar” en maakt de verklaring beperkter: het was slechts een verwisseling, niet iets anders. In andere zinnen kan bare ook letterlijk “alleen” betekenen, afhankelijk van de context. forveksling is een zelfstandig naamwoord voor een verwisseling of vergissing waarbij dingen door elkaar zijn gehaald. Het bruikbare werkwoord is forveksle = “verwarren/verwisselen”. Voorbeeld: Jeg forvekslede de to etiketter. — “Ik verwisselde de twee etiketten.” etiketterne betekent “de etiketten”. De vorm bestaat uit etiket (enkelvoud), etiketter (onbepaald meervoud) en etiketterne (bepaald meervoud). In het Deens wordt bepaaldheid bij veel zelfstandige naamwoorden met een achtervoegsel aangegeven: -ne markeert hier het bepaalde meervoud. Het voorzetsel af ervoor verbindt de verwisseling met wat verwisseld is: en forveksling af etiketterne = “een verwisseling van de etiketten”. Samen vormen Det var + nok + bare + en forveksling af etiketterne de betekenis: “Het was waarschijnlijk gewoon een verwisseling van de etiketten.” De formulering presenteert die verwisseling als de waarschijnlijke verklaring.

5. Jeg kan komme forbi om et par minutter og hente den.

   Ik kan over een paar minuten langskomen om het op te halen.

   Jeg kan

   ik kan

   komme forbi

   langskomen

   et par

   een paar

   minutter

   minuten

   hente

   ophalen

   den

   het

   Uitgebreide uitleg

   Jeg kan betekent hier dat de spreker zegt dat hij of zij iets kan doen. Jeg is de eerste persoon enkelvoud: “ik”. kan is de tegenwoordige vorm van kunne; deze vorm verandert niet mee met de persoon. Na kan volgt een infinitief, zoals in kan komme. komme forbi betekent hier “langskomen”. komme is de infinitief van komme (“komen”); forbi voegt het idee toe dat iemand ergens langsgaat. Samen is dit een bruikbare uitdrukking: komme forbi = ergens langskomen. Voorbeeld: Hun kommer forbi i morgen. — “Zij komt morgen langs.” et par betekent “een paar”. In deze tijdsbepaling duidt het op een kleine hoeveelheid tijd, zonder dat de zin een exact aantal minuten vastlegt. et is hier het lidwoord bij het onzijdige zelfstandig naamwoord par; het is op zichzelf geen aanduiding van een getal. minutter betekent “minuten”. Het enkelvoud is minut en het meervoud is minutter. In et par minutter staat het zelfstandig naamwoord dus in het meervoud. hente betekent hier “ophalen”. Het is een infinitief na kan. In komme ... og hente verbindt og (“en”) twee handelingen; kan geldt voor beide werkwoorden. Voorbeeld: Jeg går ud og henter pakken. — “Ik ga naar buiten en haal het pakket op.” den is hier een Deens persoonlijk voornaamwoord in de objectpositie. De vorm den hoort bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke grammaticale geslacht; de fixed vertaling geeft het voorwerp weer als “het”. De precieze referent wordt in deze zin niet benoemd. Het voornaamwoord is datgene wat wordt opgehaald. De tijdsbepaling om et par minutter bestaat uit om (“over”), et par (“een paar”) en minutter (“minuten”). Ze plaatst de beschreven handelingen enkele minuten in de toekomst. De opbouw is Jeg kan (“ik kan”), komme forbi (“langskomen”), om et par minutter (“over een paar minuten”) en og hente den (“en het ophalen”). Samen betekent de zin: “Ik kan over een paar minuten langskomen om het op te halen.”

6. Jeg kan komme over med den, hvis det er nemmere for dig.

   Ik kan het naar je toe brengen als dat gemakkelijker voor je is.

   Jeg kan

   ik kan

   komme over

   naar je toe komen

   med

   met

   den

   het (voorwerp)

   hvis

   als

   det er

   het is

   nemmere

   gemakkelijker

   for dig

   voor jou

   Uitgebreide uitleg

   Jeg kan betekent hier “ik kan”. Jeg is de eerste persoon enkelvoud: “ik”. kan is de tegenwoordige tijd van kunne (“kunnen”) en drukt hier mogelijkheid of bereidheid uit. Dezelfde vorm staat bij alle personen: jeg kan, du kan, vi kan. Voorbeeld: Jeg kan hjælpe. — “Ik kan helpen.” komme over betekent hier “naar je toe komen” en vormt samen met med den de concrete handeling “het naar je toe brengen”. komme is de basisvorm “komen”; na kan staat in het Deens de basisvorm, dus niet een vervoegde vorm. over voegt de richting naar de andere persoon of plaats toe. Voorbeeld: Jeg kan komme over i morgen. — “Ik kan morgen langskomen.” med betekent “met”. In deze zin verbindt het zich met het voorwerp: komme over med ... betekent letterlijk “met ... naar je toe komen”, dus “... meebrengen”. Voorbeeld: Hun kommer med kaffen. — “Zij komt met de koffie.” den betekent hier “het” en is een persoonlijk voornaamwoord als voorwerp. Het verwijst naar het bedoelde voorwerp; de vaste vertaling maakt duidelijk dat dit in het Nederlands met “het” wordt weergegeven, maar benoemt niet welk voorwerp het precies is. den moet hier dus niet worden uitgelegd als een aanwijzend voornaamwoord. Het Deens onderscheidt onder meer den en det bij verwijzingen naar verschillende grammaticale woordklassen. Voorbeeld: Jeg tager den med. — “Ik neem het mee.” hvis betekent “als” en leidt de voorwaardelijke bijzin in. Het geeft hier een voorwaarde aan voor het aanbod in de hoofdzin. Voorbeeld: Jeg ringer, hvis jeg har tid. — “Ik bel als ik tijd heb.” det er betekent “het is”. er is de tegenwoordige tijd van være (“zijn”). In deze bijzin maakt det de beoordeelde situatie of mogelijkheid tot onderwerp; de zin benoemt niet afzonderlijk welke situatie precies wordt bedoeld. Voorbeeld: Det er vigtigt. — “Het is belangrijk.” nemmere betekent “gemakkelijker”. Dit is de vergrotende trap van nem (“gemakkelijk”): nem — nemmere — nemmest (“gemakkelijk” — “gemakkelijker” — “het gemakkelijkst”). De vorm nemmere vergelijkt de voorgestelde manier met een andere, niet nader genoemde manier. Voorbeeld: Denne vej er nemmere. — “Deze weg is gemakkelijker.” for dig betekent “voor jou”. dig is de objectsvorm van het persoonlijke voornaamwoord voor de tweede persoon enkelvoud en staat hier na het voorzetsel for. In deze zin verwijst het naar de aangesprokene. Voorbeeld: Det er godt for dig. — “Dat is goed voor jou.” Samen betekent Jeg kan komme over med den: “Ik kan het naar je toe brengen.” hvis det er nemmere for dig voegt de voorwaarde toe: “als dat gemakkelijker voor je is.” De volledige uiting is dus: “Ik kan het naar je toe brengen als dat gemakkelijker voor je is.”

7. Det sætter jeg pris på, men jeg er allerede i nærheden.

   Dat waardeer ik, maar ik ben al in de buurt.

   Det

   dat

   sætter … pris på

   waarderen

   jeg er

   ik ben

   allerede

   al

   i nærheden

   in de buurt

   Uitgebreide uitleg

   Det staat hier vooraan als het beklemtoonde lijdend voorwerp van sætter pris på: “dat” in de vaste vertaling. In deze zin verwijst het naar iets dat de gesprekspartner heeft aangeboden of zal doen; de vorm det is de Deense onzijdige vorm van het aanwijzende/ persoonlijke voornaamwoord in deze functie. De plaats vooraan verandert de betekenis niet, maar legt nadruk op wat wordt gewaardeerd. sætter pris på is een vaste Deense uitdrukking met de betekenis “waarderen”. Het werkwoord in de waargenomen vorm is sætter, de tegenwoordige tijd van sætte; pris is het zelfstandig naamwoord “waarde/waardering”. Leer de combinatie als patroon: at sætte pris på noget = “iets waarderen”. Voorbeeld: Jeg sætter pris på din hjælp. — “Ik waardeer je hulp.” jeg er bevat het voornaamwoord jeg (“ik”) en er, de tegenwoordige vorm van at være (“zijn”). Het onderwerp is dus de spreker; er drukt hier een huidige toestand of locatie uit. Voorbeeld: Jeg er hjemme. — “Ik ben thuis.” allerede betekent “al” of “reeds” en geeft aan dat de genoemde toestand op dit moment al geldt. Het zegt op zichzelf niet wanneer die toestand begon. Voorbeeld: Hun er allerede her. — “Zij is al hier.” i nærheden is een vaste plaatsaanduiding: letterlijk “in de nabijheid”, dus “in de buurt”. nærheden is een zelfstandig naamwoord dat samen met i deze locatie uitdrukt. Voorbeeld: Butikken ligger i nærheden. — “De winkel is in de buurt.” Samen vormen de delen: Det sætter jeg pris på = “Dat waardeer ik”, gevolgd door men = “maar” en jeg er allerede i nærheden = “ik ben al in de buurt”. De volledige betekenis is daarom: “Dat waardeer ik, maar ik ben al in de buurt.”

8. Jeg lader den stå ved min dør, indtil du kommer her.

   Ik laat het bij mijn deur staan totdat je hier bent.

   Jeg

   ik

   lader

   laat

   den

   het

   stå

   staan

   ved

   bij

   min

   mijn

   dør

   deur

   indtil

   totdat

   du

   je

   kommer

   komt

   her

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik” en is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud. Voorbeeld: Jeg kommer nu. — “Ik kom nu.” lader is de tegenwoordige tijd van lade. In combinatie met stå betekent lade ... stå: iets ergens laten staan of laten blijven staan. lader is geen aparte vorm die bij jeg hoort: Deense werkwoorden veranderen in de tegenwoordige tijd niet naar persoon of getal. Voorbeeld: Jeg lader døren stå åben. — “Ik laat de deur openstaan.” den is hier een Deens persoonlijk voornaamwoord voor een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het en-geslacht en betekent in deze zin “het”. Het concrete antecedent wordt in de aangeleverde zin niet genoemd. Afhankelijk van het antecedent kan den in andere zinnen bijvoorbeeld “die” of “het” betekenen. stå betekent “staan” en is hier de infinitief na lader. De constructie lade + object + stå drukt uit dat de spreker ervoor zorgt of toestaat dat iets blijft staan. Voorbeeld: Lad tasken stå her. — “Laat de tas hier staan.” ved betekent “bij” of “naast” en geeft hier de plaats aan. Het vormt samen met min dør de plaatsbepaling ved min dør: “bij mijn deur”. min betekent “mijn”. Deze vorm staat bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het en-geslacht, zoals dør. Bij een meervoudig zelfstandig naamwoord staat mine, bijvoorbeeld mine sko — “mijn schoenen”. dør betekent “deur”. Het is een zelfstandig naamwoord van het en-geslacht; het bepaalde enkelvoud is døren en het meervoud is døre. In min dør staat het zelfstandig naamwoord zonder het bepaalde achtervoegsel, terwijl de bezitsbepaling de bedoelde referentie specificeert: “mijn deur”. indtil betekent “totdat” en leidt hier de bijzin in die de tijdsgrens aangeeft. Voorbeeld: Vent her, indtil jeg kommer. — “Wacht hier totdat ik kom.” du betekent “je/jij” en is de tweede persoon enkelvoud. Het is hier het onderwerp van de bijzin en verwijst naar de aangesproken persoon. kommer is de tegenwoordige tijd van komme, “komen”. Deense werkwoorden veranderen in de tegenwoordige tijd niet naar persoon of getal, dus dezelfde vorm kan ook bij andere onderwerpen staan. In indtil du kommer verwijst deze tegenwoordige tijd naar het moment waarop de aangesprokene hier komt. Voorbeeld: Du kommer i morgen. — “Je komt morgen.” her betekent “hier” en geeft de plaats aan vanuit het perspectief van de spreker of de lopende situatie. Samen met du kommer vormt het du kommer her: “je komt hier”. Samen vormen Jeg lader den stå en ved min dør de hoofdzin: “Ik laat het bij mijn deur staan.” indtil du kommer her voegt de tijdsgrens toe: dat blijft zo totdat jij hier komt. De volledige betekenis is daarom: “Ik laat het bij mijn deur staan totdat je hier bent.”