Herstel en trainingsintensiteit | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Træningsplanen er krævende, men restitutionen har været svær på det seneste.

   Het trainingsplan is uitdagend, maar het herstel is de laatste tijd moeilijk geweest.

   Træningsplanen

   het trainingsplan

   krævende

   uitdagend

   restitutionen

   het herstel

   har været

   is geweest

   svær

   moeilijk

   på det seneste

   de laatste tijd

   Uitgebreide uitleg

   Træningsplanen betekent hier “het trainingsplan”. De vorm is het zelfstandig naamwoord træningsplan met het bepaalde enkelvoudssuffix -en: en træningsplan → træningsplanen. Het eerste deel trænings- maakt duidelijk dat het om training gaat; leer de volledige samenstelling als één bruikbaar woord. Voorbeeld: Jeg følger træningsplanen. — “Ik volg het trainingsplan.” krævende beschrijft het trainingsplan als iets dat veel inspanning vraagt: “uitdagend” of “veeleisend”. De vorm blijft krævende bij een onbepaald enkelvoud met zowel en als et, en ook bij het meervoud: en krævende opgave, et krævende program, krævende opgaver. Het is dus niet de vorm van het zelfstandig naamwoord, maar de vorm van het bijvoeglijk naamwoord. Voorbeeld: Det er en krævende opgave. — “Het is een uitdagende taak.” restitutionen betekent hier “het herstel”, in de context van herstel na inspanning. De basisvorm is restitution; restitutionen is het bepaalde enkelvoud. Het suffix -en hoort bij dit gemeenschappelijke-geslachtwoord: en restitution → restitutionen. Voorbeeld: Restitution er vigtig efter træning. — “Herstel is belangrijk na training.” har været is de voltooide tijd van være (“zijn”): har + het voltooid deelwoord været. In deze zin plaatst die constructie de toestand “moeilijk” in een periode die tot het besproken moment loopt. Har is hier de tegenwoordige vorm van have; været verandert niet mee met het onderwerp in deze constructie. Voorbeeld: Det har været en lang dag. — “Het is een lange dag geweest.” svær betekent hier “moeilijk”. Het is hier een naamwoordelijk deel van het gezegde na har været, en staat daarom in de basisvorm bij het gemeenschappelijke geslacht: restitutionen har været svær. Voor een onzijdig zelfstandig naamwoord wordt dat svært, bijvoorbeeld et svært problem; in het meervoud en bij bepaalde vormen staat svære, bijvoorbeeld svære problemer en den svære opgave. De vergelijking is svær — sværere — sværest (“moeilijk” — “moeilijker” — “moeilijkst”). Voorbeeld: Denne øvelse er sværere. — “Deze oefening is moeilijker.” på det seneste is een vaste tijdsbepaling met de betekenis “de laatste tijd” of “onlangs”. Het verwijst naar een recente periode, niet naar één precies moment. Samen met har været maakt het duidelijk dat het herstel gedurende die recente periode moeilijk is geweest. De zin begint met Træningsplanen er krævende: “Het trainingsplan is uitdagend.” er is hier de tegenwoordige vorm van være en verbindt het onderwerp met de beschrijving krævende. men betekent “maar” en zet daarna een tegenstelling in: restitutionen har været svær på det seneste, “het herstel is de laatste tijd moeilijk geweest”. Samen luidt de betekenis dus: “Het trainingsplan is uitdagend, maar het herstel is de laatste tijd moeilijk geweest.”

2. Træningsmængden er måske for høj i forhold til din tidsplan lige nu.

   Het trainingsvolume is op dit moment misschien te hoog voor jouw schema.

   Træningsmængden

   het trainingsvolume

   måske

   misschien

   for høj

   te hoog

   i forhold til

   in verhouding tot

   din tidsplan

   jouw schema

   lige nu

   op dit moment

   Uitgebreide uitleg

   Træningsmængden betekent hier “het trainingsvolume”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van træningsmængde: træningsmængde = trainingsvolume, træningsmængden = het trainingsvolume. Het achtervoegsel -en markeert hier de bepaalde vorm van een gemeenschappelijk geslacht-woord; het is geen apart woord. måske betekent “misschien” en maakt de bewering voorzichtig: het trainingsvolume wordt als mogelijk te hoog beoordeeld, niet als absolute zekerheid. for høj betekent “te hoog”. høj is het bijvoeglijk naamwoord “hoog”; de vergelijking is høj – højere – højest (“hoog” – “hoger” – “hoogst”). In deze zin staat høj na for om aan te geven dat een bepaalde grens wordt overschreden. Het bijvoeglijk naamwoord beschrijft træningsmængden. i forhold til is een vaste, herbruikbare uitdrukking met de betekenis “in verhouding tot” of, in deze context, “voor/gegeven”. Ze introduceert de maatstaf waarmee iets wordt beoordeeld: het volume wordt vergeleken met het schema. din tidsplan betekent “jouw schema”. din is de bezittelijke vorm bij één zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijk geslacht; bij een onzijdig enkelvoud staat dit, en bij meervoud dine. tidsplan betekent “schema” of “tijdschema”. lige nu betekent “op dit moment” of “nu meteen”. De uitdrukking verwijst naar de huidige situatie en beperkt de beoordeling dus tot het huidige moment. Samen vormt Træningsmængden er måske for høj de mededeling dat het trainingsvolume mogelijk te hoog is. i forhold til din tidsplan geeft aan waarmee dat oordeel wordt vergeleken, en lige nu plaatst het in het heden. De volledige betekenis is: “Het trainingsvolume is op dit moment misschien te hoog voor jouw schema.”

3. Jeg kan gennemføre træningspassene, men bagefter føler jeg mig udmattet.

   Ik kan de sessies afmaken, maar daarna voel ik me uitgeput.

   Jeg kan

   ik kan

   gennemføre

   voltooien

   træningspassene

   de trainingssessies

   bagefter

   daarna

   føler jeg mig

   voel ik me

   udmattet

   uitgeput

   Uitgebreide uitleg

   Jeg kan betekent hier dat de spreker in staat is om iets te doen: “ik kan”. Jeg is de eerste persoon enkelvoud (“ik”); kan is de tegenwoordige vorm van kunne (“kunnen”) en kan vermogen of mogelijkheid uitdrukken. Voorbeeld: Jeg kan svømme. — “Ik kan zwemmen.” gennemføre betekent hier “voltooien” of “afmaken”. Het is een infinitief en staat na kan; na een modaal werkwoord zoals kan gebruikt het Deens doorgaans de infinitief zonder een extra infinitiefmarkeerder. Voorbeeld: Vi kan gennemføre planen. — “We kunnen het plan voltooien.” træningspassene betekent “de trainingssessies”. Het is de bepaalde meervoudsvorm van træningspas (“trainingssessie”); de bepaalde meervoudsmarkering staat aan het einde, in de uitgang -ene, met de spelling passene in deze vorm. Het bepaalde lidwoord is dus geen los woord ervoor. Voorbeeld: Træningspassene begynder klokken otte. — “De trainingssessies beginnen om acht uur.” bagefter betekent “daarna” of “erna”. Het is een bijwoord dat een later moment aanduidt, hier na het voltooien van de trainingssessies. Voorbeeld: Vi spiser bagefter. — “We eten daarna.” føler jeg mig betekent “voel ik me”. Het werkwoord føler is de tegenwoordige vorm van føle (“voelen”). jeg is opnieuw “ik”, terwijl mig de wederkerende vorm is voor “me” wanneer de spreker naar zichzelf verwijst. De volgorde føler jeg ontstaat hier doordat bagefter vooraan staat; in een Deense hoofdzin staat het werkwoord dan vóór het onderwerp. Voorbeeld: Bagefter føler jeg mig rolig. — “Daarna voel ik me rustig.” udmattet betekent “uitgeput”. Het is hier een beschrijvend woord voor de toestand van de spreker na de activiteit. Het beschrijft niet de trainingssessies, maar de toestand die met føler jeg mig wordt uitgedrukt. Voorbeeld: Efter arbejdet føler hun sig udmattet. — “Na het werk voelt zij zich uitgeput.” Samen vormen de delen: Jeg kan gennemføre træningspassene — “Ik kan de trainingssessies voltooien”; men — “maar”; bagefter — “daarna”; en føler jeg mig udmattet — “voel ik me uitgeput”. De volledige betekenis is: “Ik kan de trainingssessies voltooien, maar daarna voel ik me uitgeput.”

4. Restitution er lige så vigtig som at gennemføre træningspassene.

   Herstel is net zo belangrijk als de sessies voltooien.

   Restitution

   herstel

   er

   is

   lige så … som

   net zo ... als

   vigtig

   belangrijk

   at gennemføre

   voltooien

   træningspassene

   de trainingssessies

   Uitgebreide uitleg

   Restitution betekent hier “herstel”, vooral herstel na inspanning. Het is een zelfstandig naamwoord. Een bruikbare combinatie is restitution efter træning — “herstel na training”. er is de tegenwoordige tijd van at være (“zijn”). Hier verbindt het het onderwerp met de beschrijving vigtig: “herstel is belangrijk”. lige så ... som is een vaste vergelijkingsconstructie met de betekenis “net zo ... als”. Het eerste deel staat vóór de eigenschap en som leidt datgene in waarmee wordt vergeleken. Patroon: A er lige så X som B — “A is net zo X als B”. vigtig betekent “belangrijk”. Hier staat het als naamwoordelijk deel na er en beschrijft het Restitution. Restitution is hier een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke grammaticale geslacht; daarom staat het bijvoeglijk naamwoord in de vorm vigtig. Bij een onzijdig zelfstandig naamwoord verschijnt de vorm vigtigt, en in het meervoud vigtige: et vigtigt mål (“een belangrijk doel”), vigtige mål (“belangrijke doelen”). Het bijvoeglijk naamwoord is dus zelf degene die van vorm verandert, niet het aangrenzende zelfstandig naamwoord. at gennemføre betekent “voltooien” of “afmaken”. at markeert hier het infinitief; gennemføre is de basisvorm. In de vaste zin gaat het om het voltooien van de trainingssessies. Voorbeeld: Jeg vil gennemføre planen. — “Ik wil het plan voltooien.” træningspassene betekent “de trainingssessies”. Het is de bepaalde meervoudsvorm van træningspas (“trainingssessie”). De uitgang -ene markeert hier het bepaalde meervoud: træningspas = “trainingssessies”, træningspassene = “de trainingssessies”. Samen betekent Restitution er lige så vigtig som at gennemføre træningspassene: “Herstel is net zo belangrijk als het voltooien van de trainingssessies.” De twee kanten van de vergelijking zijn restitution en at gennemføre træningspassene; beide worden als even belangrijk voorgesteld.

5. Kunne vi sænke intensiteten og stadig holde fast i træningsvanen?

   Zouden we de intensiteit kunnen verlagen en de gewoonte toch kunnen volhouden?

   Kunne vi

   zouden we kunnen

   sænke

   verlagen

   intensiteten

   de intensiteit

   stadig

   nog steeds

   holde fast

   vasthouden

   træningsvanen

   de trainingsgewoonte

   Uitgebreide uitleg

   Kunne vi opent de vraag met kunne, de vorm die hier een mogelijkheid of voorstel uitdrukt: “zouden we kunnen…?”. Het onderwerp vi betekent “wij”, en kunne staat vóór het daaropvolgende werkwoord in de infinitief. Vergelijk in een nieuw voorbeeld: Kunne vi vente? — “Zouden we kunnen wachten?” Bij sænke gaat het hier om “verlagen” of “verminderen”. Dit is de infinitief na kunne; de vorm verandert dus niet voor vi in deze constructie. Het werkwoord is transitief: het krijgt intensiteten als datgene wat verlaagd wordt. Voorbeeld: Vi sænker tempoet. — “Wij verlagen het tempo.” Intensiteten betekent hier “de intensiteit”. De vorm eindigt op -en, de bepaalde enkelvoudsvorm van intensitet: en intensitet → intensiteten. De bepaaldheid verwijst hier naar de intensiteit die in deze situatie wordt besproken; ze drukt niet op zichzelf een bepaald niveau uit. Stadig betekent “nog steeds” en houdt in dat de volgende handeling ondanks de voorgestelde verlaging behouden blijft. Het verbindt hier het verlagen van de intensiteit met het toch volhouden van de trainingsgewoonte. Voorbeeld: Hun arbejder stadig. — “Zij werkt nog steeds.” Holde fast betekent “vasthouden” of “volhouden”. Met het daaropvolgende i vormt het de constructie holde fast i noget: aan iets vasthouden of iets volhouden. In deze zin is datgene træningsvanen. Voorbeeld: Vi holder fast i planen. — “Wij houden ons aan het plan.” Træningsvanen betekent “de trainingsgewoonte”. Het is een bepaald enkelvoud: en træningsvane → træningsvanen. Het woord is een samenstelling met træning (“training”) en vane (“gewoonte”); in de zin wordt de bestaande gewoonte als geheel bedoeld. Samen vraagt de zin: “Zouden we de intensiteit kunnen verlagen en toch de trainingsgewoonte kunnen volhouden?” Kunne vi maakt er een vraag naar een mogelijkheid of voorstel van; sænke intensiteten benoemt wat men wil verminderen, en stadig holde fast i træningsvanen geeft aan wat men ondanks die vermindering wil behouden.

6. Det kan vi; regelmæssighed er vigtigere end at presse sig ved hvert træningspas.

   Dat kunnen we; consistentie is belangrijker dan elke sessie tot het uiterste te gaan.

   Det kan vi

   Dat kunnen we

   regelmæssighed

   regelmaat

   vigtigere

   belangrijker

   end

   dan

   at presse sig

   zich inspannen

   ved

   bij / tijdens

   hvert

   elk

   træningspas

   trainingssessie

   Uitgebreide uitleg

   Det kan vi betekent hier “dat kunnen we”. kan is de tegenwoordige tijd van kunne (“kunnen”) en drukt mogelijkheid of haalbaarheid uit. Det verwijst in deze context naar het voorgestelde plan uit de vorige zin: de intensiteit verlagen en de trainingsgewoonte volhouden. De woordvolgorde is kenmerkend voor een hoofdzin met het vooropgeplaatste det: het werkwoord kan staat vóór vi. Voorbeeld: Det kan jeg. — “Dat kan ik.” regelmæssighed is een zelfstandig naamwoord voor regelmaat of consistentie. Het staat hier in de onbepaalde enkelvoudsvorm; de uitgang -hed komt vaak voor in abstracte zelfstandige naamwoorden. Het woord verwijst hier naar regelmatig blijven trainen, niet naar één afzonderlijke sessie. vigtigere is de vergrotende trap van vigtig (“belangrijk”). De reeks is vigtig — vigtigere — vigtigst: belangrijk — belangrijker — belangrijkst. De vorm vigtigere vergelijkt regelmæssighed met wat erna komt. De vergelijking wordt ingeleid door end. end betekent in deze vergelijkingsconstructie “dan”. Het verbindt vigtigere met de handeling at presse sig: “belangrijker dan zich te veel inspannen”. at presse sig betekent hier jezelf onder druk zetten of jezelf te zwaar inspannen. at markeert het infinitief, presse is de infinitief van presse, en sig is het wederkerend voornaamwoord dat terugverwijst naar de persoon die de handeling uitvoert. In deze context gaat het om jezelf tijdens een training te ver forceren. Voorbeeld: Hun prøver at presse sig mindre. — “Zij probeert zichzelf minder te forceren.” ved geeft hier de situatie of het moment aan: “bij” of “tijdens” een trainingssessie. De betekenis ontstaat samen met hvert træningspas; het is niet op zichzelf een onderdeel van het werkwoord presse. hvert is de vorm van hver (“elke/ieder”) bij een onzijdig zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. Het staat hier bij træningspas, dat et træningspas is. hver wordt bijvoorbeeld gebruikt bij een gemeenschappelijk-geslachtwoord: hver uge — “elke week”; bij een onzijdig woord verschijnt hvert. træningspas betekent trainingssessie of trainingsmoment. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: et træningspas; het meervoud is træningspas. In de zin gaat het om elke afzonderlijke sessie, niet om training in het algemeen. Samen vormt regelmæssighed er vigtigere end at presse sig ved hvert træningspas de vergelijking “regelmaat is belangrijker dan jezelf tijdens elke trainingssessie tot het uiterste te drijven”. De hele uiting zegt dus: “Dat kunnen we; consistentie is belangrijker dan bij elke sessie te hard van jezelf te eisen.”

7. Jeg vil hellere gøre langsomme fremskridt end ende med at stoppe helt.

   Ik boek liever langzaam vooruitgang dan dat ik uiteindelijk helemaal stop.

   Jeg

   ik

   vil hellere

   wil liever

   gøre

   doen; maken

   langsomme

   langzame

   fremskridt

   vooruitgang

   end

   dan

   ende med at

   uiteindelijk eindigen met

   stoppe

   stoppen

   helt

   helemaal

   Uitgebreide uitleg

   Jeg is de eerste persoon enkelvoud: ik. De vorm verandert niet naar grammaticaal geslacht. Voorbeeld: Jeg læser. = Ik lees. vil hellere vormt hier samen een voorkeurspatroon: vil hellere X end Y betekent “liever X dan Y”. vil is de tegenwoordige vorm van ville; met een infinitief kan het “willen” of, afhankelijk van de context, een toekomstige bedoeling uitdrukken. hellere geeft hier duidelijk de voorkeur aan. De reeks gerne – hellere – helst betekent ongeveer “graag – liever – het liefst”. Voorbeeld: Jeg vil hellere gå end vente. = Ik loop liever dan dat ik wacht. gøre is de infinitief van gøre, “doen” of “maken”. Hier betekent het niet zelfstandig “maken” in het algemeen, maar maakt het samen met fremskridt de uitdrukking “vooruitgang boeken”. Na vil staat de infinitief zonder persoonsuitgang. Voorbeeld: Vi vil gøre det i morgen. = We willen dat morgen doen. langsomme betekent hier “langzame”. De uitgang -e is de vorm die onder andere bij een meervoudig zelfstandig naamwoord staat; dezelfde vorm verschijnt ook in bepaalde naamwoordgroepen. fremskridt heeft echter in enkelvoud en meervoud dezelfde spelling, dus de vorm alleen bewijst geen concreet aantal. De vertaling geeft hier algemeen “vooruitgang”, zonder een afzonderlijke telling. fremskridt is het zelfstandig naamwoord “vooruitgang” of, in een telbare context, “vorderingen”. Het is een onzijdig woord: et fremskridt, flere fremskridt. In gøre langsomme fremskridt is het het resultaat waarop gøre betrekking heeft. Voorbeeld: Hun gør gode fremskridt. = Zij maakt goede vorderingen. end verbindt de twee alternatieven in een vergelijking. In het patroon hellere X end Y staat het tweede alternatief na “dan”. Het is hier niet het werkwoord “eindigen”. ende med at is een vaste constructie met de betekenis “uiteindelijk eindigen met” of “erop uitkomen dat”. ende is de infinitief van ende; na vil blijft ook deze vorm onverbogen. De constructie beschrijft de uiteindelijke uitkomst, niet alleen het doel. Voorbeeld: Han endte med at blive hjemme. = Uiteindelijk bleef hij thuis. stoppe is de infinitief “stoppen”. In at stoppe staat hij na at; binnen ende med at benoemt hij wat de uiteindelijke uitkomst is. Voorbeeld: De stopper efter frokost. = Zij stoppen na de lunch. helt is hier een bijwoord en versterkt stoppe: “helemaal” of “volledig stoppen”. Het zegt niets over wie stopt; het geeft de mate van het stoppen aan. Voorbeeld: Hun stoppede helt. = Zij stopte helemaal. De zin contrasteert dus twee uitkomsten: gøre langsomme fremskridt (“langzaam vooruitgang boeken”) tegenover ende med at stoppe helt (“uiteindelijk helemaal stoppen”). Samen met Jeg vil hellere ... end ... betekent de volledige zin: “Ik boek liever langzaam vooruitgang dan dat ik uiteindelijk helemaal stop.”

8. Det burde gøre det lettere at holde fast i træningen.

   Dat zou het makkelijker moeten maken om de training vol te houden.

   Det burde

   dat zou moeten

   gøre

   maken

   det

   het

   lettere

   makkelijker

   holde fast i

   volhouden

   træningen

   de training

   Uitgebreide uitleg

   Det burde betekent hier dat iets volgens de spreker waarschijnlijk of wenselijk zou moeten gebeuren. burde is de vorm van bør in deze constructie; als modaal werkwoord drukt het niet automatisch verleden tijd uit. Het verandert hier niet naar persoon of getal. Bijvoorbeeld: Det burde hjælpe. — Dat zou moeten helpen. gøre is de infinitief van gøre en betekent hier ‘maken’. Na het modale burde staat de infinitief zonder at. De constructie gøre + object + bijvoeglijke bepaling betekent dat iets een bepaalde toestand veroorzaakt: Det gør arbejdet lettere. — Dat maakt het werk makkelijker. Het eerste det is het onderwerp van burde, terwijl het tweede det het object is van gøre. De tekst benoemt niet zelfstandig waar beide voornaamwoorden concreet naar verwijzen; hun grammaticale rol en de vertaling ondersteunen hier de algemene betekenis ‘dat/het’. lettere is de vergrotende trap van let (‘makkelijk’): let – lettere – lettest. In gøre det lettere beschrijft het hoe het object na die verandering wordt: makkelijker. Het is dus lettere dat de vergelijking uitdrukt, niet det. Bijvoorbeeld: Denne løsning er lettere. — Deze oplossing is makkelijker. holde fast i is een vaste, herbruikbare combinatie met de betekenis ‘vasthouden aan’ of ‘volhouden bij’. In at holde fast i ... staat de infinitief met at; die hele infinitiefgroep geeft aan wat men volhoudt. Bijvoorbeeld: Jeg holder fast i planen. — Ik houd vast aan het plan. træningen is de bepaalde vorm van het zelfstandig naamwoord træning: træning betekent ‘training’ en træningen ‘de training’. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid bij dit woord; hij drukt niet op zichzelf een aantal uit. Samen betekent Det burde gøre det lettere at holde fast i træningen: dat zou het makkelijker moeten maken om de training vol te houden. De opbouw is: ‘dat zou moeten’ + ‘het makkelijker maken’ + ‘om aan de training vast te houden/door te gaan met de training’.